Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 147 8vo

View Images

Kvæðabók séra Gissurar Sveinssonar; 1665

Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Iceland 
More Details
Name
Torfi Jónsson 
Birth
1646 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Owner 
More Details

Contents

1(1r-151v)
Kvæðabók séra Gissurar Sveinssonar
Colophon

“Var þetta kvæðakver | endað á Álftamýri (skr.Aalamyre) við | [A]rnarfjörð þann 12. júlí | [á] því ári 1665 | Gissur Sveinsson | með eigin hendi”

Note

Skrifaraklausan er á bl. 151v.

Kvæðin í handritinu hafa upprunalega verið 70 að tölu (tölusett 1-71, hlaupið yfir 43) en blöð hafa glatast úr handritinu.
Keywords

1.1(1r)
Inngangur skrifara
Colophon

“Þetta kvæðakver fæ ég undirskrifaður þeim æruverðuga, heiðursamlega og vellærða kennimanni síra Jóni Arasyni til eignar, sér til gamans og skemmtunar að lesa. Til merkis mín eigin hönd. 1665, 12. júlí. Gissur Sveinsson með eigin hönd.”

Keywords

1.2(1r-151v)
Nokkur fornkvæði
Rubric

“Nokkur fornkvæði til gamans”

1.2.1(1v-4r)
Kvæði af Magnúsi Jónssyni
Rubric

“1 Kvæði af Magnúsi Jónssyni”

Incipit

Viljið þér nokkuð hlýða mér …

Explicit

“… þeir troða stíginn til borgar.”

Note

27 erindi.

1.2.2(4r-7r)
Kvæði af Tófu og Suffaralín
Rubric

“2 Kvæði af Tófu og af Suffaralín”

Incipit

Valdimann í lundinum lætur gullið slá …

Explicit

“… Sprettur eitt laufið í lundinum svo víða.”

Note

38. erindi.

1.2.3(7r-8v)
Kvæði af Gunnari á Hlíðarenda
Rubric

“3 Kvæði af Gunnari á Hlíðarenda”

Incipit

Gunnar hét bóndi á Hlíðarenda …

Explicit

“… Á þingi, betur unni Brynhildur Hringi.”

Note

20 erindi.

1.2.4(8v-9r)
Kvæði af Gunnlaugi og Sigurði
Rubric

“4 Kvæði af Gunnlaugi og af Sigurði”

Incipit

Sigurður lendir skipunum …

Explicit

“… Svefn engan má ég sofa.”

Note

10 erindi.

1.2.5(9v-11r)
Kvæði af herra Jóni og Ásbirni
Rubric

“5 Kvæði af herra Jóni og Ásbirni, tveimur bræðrum”

Incipit

Herra Jón og Ásbjörn …

Explicit

“… Skal ég enn dilla þér drjúgum.”

Note

21 erindi.

1.2.6(11r-12v)
Kvæði af Elenu og Andrési Stígssyni
Rubric

“6 Kvæði af Elenu og Andrési Stígssyni”

Incipit

Stoltsfrú Elena stóð undir loftsins sala …

Explicit

“… því hún er ein eðlu rósa.”

Note

15 erindi.

1.2.7(12v-14r)
Kvæði af Ólafi liljurós
Rubric

“7 Kvæði af Ólafi liljurós”

Incipit

Ólafur reið með björgum fram …

Explicit

“… þar lá búinn byrinn undan björgunum fram.”

Note

24 erindi.

1.2.8(14r-16v)
Kvæði af herra Birni og Ingigerði
Rubric

“8 Kvæði af herra Birni og Ingigerði”

Incipit

Herra Björn og Ingigerður …

Explicit

“… Sá er enginn glaður eftir annan þreyr.”

Note

33 erindi.

1.2.9(16v-18r)
Kvæði af Sigmundi
Rubric

“9 Kvæði af Sigmundi”

Incipit

Sigmundur fyrir austan fold …

Explicit

“… Í túnum, enginn þeirra villir hana með rúnum.”

Note

18 erindi.

1.2.10(18r-19v)
Kvæði af Nikulási
Rubric

“10 Kvæði af Nikulási”

Incipit

Árla myrgins klerkurinn söng …

Explicit

“… Hann til hófa reið, hún sá hann aldrei oftar.”

Note

18 erindi.

1.2.11(19v-21r)
Kvæði af herra Pána
Rubric

“11 Kvæði af herra Pána”

Incipit

Eiríkur ríður á hauginn upp …

Explicit

“… í þyrn og í blóma.”

Note

11 erindi.

1.2.12(21r-22v)
Kvæði af herra kóng Símoni
Rubric

“12 Kvæði af herra kóng Símoni”

Incipit

Standið upp eðla hofmenn …

Explicit

“… nú mega hofmenn læra.”

Note

14 erindi og viðlag að auki.

1.2.13(22v-23r)
Kvæði af Ingu lífstuttu
Rubric

“13 Ingu kvæði”

Incipit

Inga litla út í lönd …

Explicit

“… og vel mátti hún hans bíða.”

Note

11 erindi.

1.2.14(23r-24r)
Gunnlaugs kvæði
Rubric

“14 Gunnlaugs kvæði”

Incipit

Hústrúin talaði við sinn son …

Explicit

“… það heiðrar svo margan riddara.”

Note

11 erindi.

1.2.15(24r-26v)
Stafrós kvæði
Rubric

“15 Stafrós kvæði”

Incipit

Salómon og Kári …

Explicit

“… stattu þar til landamerks, vel kunna [þeir rúnir].”

Note

24 erindi.

1.2.16(26v-27v)
Ingu kvæði
Rubric

“16 Ingu kvæði”

Incipit

Ung var hún Inga …

Explicit

“… hvar á land sem [hún er].”

Note

11 erindi.

1.2.17(27v-28v)
Bóthildar kvæði
Rubric

“17 Bóthildar kvæði”

Incipit

Býr einn bóndinn upp með á …

Explicit

“… því nú er hann einn staddur í þeim vanda.”

Note

12 erindi.

1.2.18(28v-30r)
Kvæði af herra Pétri og Ásbirni
Rubric

“18 Kvæði af herra Pétri hara og Ásbirni snara”

Incipit

Herlegir sveinar, byggið vel frúr …

Explicit

“… meðan byrinn blæs, austan vindur fyrir Danmörk.”

Note

16 erindi.

1.2.19(30r-34r)
Kvæði af Knúti í Borg og Sveini kóngi
Rubric

“19 Kvæði af Hnút í Borg og Sveini kóngi”

Incipit

Sveinn kóngur á skeiðunum …

Explicit

“… hvað syrgir þig liljan svo sáran.”

Note

40 erindi.

1.2.20(34r-36r)
Taflkvæði
Rubric

“20 Taflkvæði”

Incipit

Það er svo fagurt um sumartíð …

Explicit

“… um sumurin, þar allir fuglar syngja vel.”

Note

28 erindi.

1.2.21(36r-39r)
Kvæði af Stíg og Regisu
Rubric

“21 Kvæði af riddara Stíg og Regisu”

Incipit

Riddari Stígur fór á skóga …

Explicit

“… Frúin, gef oss orðlof.”

Note

26 erindi.

1.2.22(39r-41v)
Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi
Rubric

“22 Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi”

Incipit

Það var einn svo blíðan dag …

Explicit

“… Vel vilda eg við veröldina skilja.”

Note

28 erindi.

1.2.23(41v-45r)
Kvæði af frúnni Kristínu
Rubric

“23 Kvæði af frúnni Kristínu”

Incipit

Viljið þér nökkuð hlýða mér …

Explicit

“… Hún er ein eðlu rós(a).”

Note

35 erindi.

1.2.24(45r-50r)
Snjás kvæði
Rubric

“24 Snjáls kvæði”

Incipit

Fyrri átta eg mér fóstru væna …

Explicit

“… skaltu hvörjum kóng æðri vera.”

Note

42 erindi.

1.2.25(50v-56v)
Kötludraumur
Rubric

“25 Kötludraumur”

Incipit

Már hefur búið manna göfugastur …

Explicit

“… um ævi sína Már og Katla.”

Note

54 erindi. Á eftir kvæðinu Kötludraumi er eyða í handritinu. Kvæði 26—38 vantar með öllu svo og upphaf 39da kvæðis.

1.2.26(57r-57v)
Kvæði um harðan vetur
Rubric

“Án titils”

Incipit

Herran gefi oss heilags anda styrkinn …

Explicit

“… sem á sinn söfnuð leggur Guð.”

Note

Á blað 57r—v er skrifað kvæði um hallæri og vetrarhörkur og vantar niðurlag þess. Kvæðið er ort eftir að Tyrkjaránið var um garð gengið. 9 erindi.

1.2.27(58r)
Soffíu kvæði
Rubric

“Án titils”

Incipit

… þann blíða fagra láu leiðir um …

Explicit

“… ýmist gengu kóngsmenn til eða frá. Vér sk[ulum til hófanna ríða].”

Note

Á blaðsíðu 58r eru skrifuð nokkur erindi úr Soffíu kvæði og hefst textinn í miðju 14da erindi og á eftir því standa síðan erindin 15—17, 21—23 og 18; á því endar blaðsíðan.

1.2.28(58v)
Magna dans
Rubric

“Án titils”

Incipit

[Ma]gni siglir …

Explicit

“… Þann skal honum ….”

Note

Á síðu 58v er kvæðið Magna dans boðað upp, þ.e.a.s. fyrstu orð hvers einstaks erindis eru rituð sér í línu og skipað í þrjá dálka; ytri rönd blaðsins er skert og vantar því tvo bókstafi framan af fyrsta orði hverrar línu í ysta dálki. Í honum eru upphafsorð erinda 1—26; í miðdálki erinda 27—49 og í innsta dálki erinda 50—56. Upphafsorð erinda 17—19 vantar í upptalninguna. Upphafsorð erinda 40 og 41 hafa fyrst verið skrifuð á eftir 37da erindi en svo strikað yfir þau og þau sett inn á réttum stað. Upphafsorð 53 erindis hafa fyrst verið skrifuð strax á eftir 51 og upphafsorðum 52ars erindis síðan bætt inn á milli lína. Hér í skráningunni standa upphafsorð síðasta erindis sem niðurlag kvæðisins.

1.2.29(59r-59v)
Ásu dans
Rubric

“Án titils”

Incipit

Gunnar á sér …

Explicit

“… Þar var bæði gleði ….”

Note

Á blaði 59r—v er kvæðið Ásu dans boðað upp með sama hætti og Magna dans hér að ofan og upphafsorðunum skipað í tvo dálka á hvorri síðu. Í vinstra dálki á bl. 59r eru upphafsorð erinda 1—25; í hægra dálki erinda 26—52. Á bl. 59v eru upphafsorð erinda 53—78 í vinstra dálki og erinda 79—88 í hægra dálki. Í upptalningunni er getið upphafsorða tveggja erinda sem ekki eru í handritinu Add. 11.177 eða í eftirritum Vigurbókar; þau standa á eftir erindi 77 (Enginn mann það)og erindi 79 (Gefðu öðrum börn þín). Í upptalninguna vantar erindi 46, 80—83 og 85.

Hér í skráningunni standa upphafsorð síðasta erindis sem niðurlag kvæðisins.
1.2.30(60r-61v)
Kvæði af Heiðabýjardraug
Rubric

“Án titils”

Incipit

… höfuð við þófa …

Explicit

“… So vondan móð skal hann þar af fá. So víða gengur þar orð af.”

Note

Af handritinu Add. 11.177 og eftirritum Vigurbókar sést að kvæðið hefur verið 16 erindi. Kvæðið stendur næst á eftir eyðunni í handritinu og vantar upphaf þess. Textinn hefst í 3ju línu 2. erindis.

Kvæðið er þýðing á Hedebys Gjenganger, Vedel II, 5 = DGF 91.
1.2.31(60r-61v)
Kvæði um greifadóttur af Vendil
Rubric

“40 Greifans dóttur af Vendil ólukkuleg gifting”

Incipit

Ég var fædd í búri …

Explicit

“… ég vil af sorgum dey. Þar enginn mann skyldi mína sorg alla vita.”

Note

25 erindi. Kvæðið er þýðing á Greffuens Daatters aff Vendel wlyckelige Gifftermaal, Vedel II, 11 = DGF 285 D.

1.2.32(64v-65v)
Systkina kvæði
Rubric

“41 Enn eitt kvæði”

Incipit

Skipin liggja hér við sand …

Explicit

“… að þú varst mín systir. Dagur fagur prýðir veröld alla.”

Note

9 erindi og viðlag að auki.

1.2.33(65v-67v)
Ólöfar kvæði
Rubric

“42 Ólöfar kvæði”

Incipit

Ungan leit eg hofmann í fögrum runni …

Explicit

“… í fögrum runni. Skal eg í hljóði dilla þeim mér unni.”

Note

24 erindi og viðlag að auki.

Skrifari hefur hlaupið yfir töluna 43 í tölusetningu kvæðanna.
1.2.34(67v-68r)
Ásu kvæði
Rubric

“44 Ásu kvæði”

Incipit

Ása gekk um stræti …

Explicit

“… Við Sikiley. Fögrum tjöldum slóu þeir undir Sámsey.”

Note

1.2.35(68v-71r)
Upplífgunar kvæði
Rubric

“45 Upplífgunar kvæði”

Incipit

Dögling átti drottning dýra …

Explicit

“… Hann eignaðist síðan sína hústrú kæru.”

Note

22 erindi.

1.2.36(71r-72r)
Enn eitt kvæði
Rubric

“46 Enn eitt kvæði”

Incipit

Gumnar hafa hér gaman í kvöld …

Explicit

“… menjalindi finna. Hvíta vilda eg hlaðsól finna.”

Note

7 erindi.

1.2.37(72r-73r)
Kristínar kvæði
Rubric

“47 Kristínar kvæði”

Incipit

Ég var skorin í silki …

Explicit

“… Untu þér við þann ríkan herrann sem þig hefur fest.”

Note

12 erindi. Upphaflega mun þetta vera sama kvæði og nr. 40 í handritinu(1.2.31 hér að framan), skrifað eftir íslenskri meðferð.

1.2.38(72r-73r)
Þóru ljóð
Rubric

“48 Þóru ljóð”

Incipit

Heyrt hafa þjóðir Þolleifs getið …

Explicit

“… á meðan sú hin bjarta byrvoð þolir.”

Note

26 erindi.

1.2.39(76v-79v)
Kringilnefju vísur
Rubric

“49 Kringilnefju vísur”

Incipit

Mun eg frá kalli kunna að segja …

Explicit

“… síðan við kall minn komum saman bæði.”

Note

24 erindi.

1.2.40(79v-82r)
Kvæði af Þorkeli og Margrétu
Rubric

“50 Þorkell og Margrét”

Incipit

Þorkell ríður sig undir ey …

Explicit

“… við Sikiley. fögrum tjöldum slóu þeir undir Sámsey.”

Note

26 erindi.

1.2.41(82r-83r)
Stjúpmóður kvæði
Rubric

“51 Enn eitt kvæði”

Incipit

Fagurt syngur svanurinn …

Explicit

“… mín liljan fríð. Fagurt syngur svanurinn [um sumarlanga tíð].”

Note

13 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu. Upphaf fyrsta erindis er svo: "Stjúpmóðir ráddu drauminn minn".

1.2.42(83v-84v)
Kvæði af Kristínu og Ásbirni
Rubric

“52 Enn eitt kvæði”

Incipit

Gulli ber hún spenntan skó …

Explicit

“… Því ein ber hún angur fyrir þann ö[ðling].”

Note

16 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu. Upphaf fyrsta erindis er svo: "Kristín beiddi móður sín".

1.2.43(85r-91r)
Kvæði af Spaníalandi og Miklagarði
Rubric

“53 Af Spaníalandi og Miklagarði. Eitt kvæði”

Incipit

Spaníaland og Miklagarð …

Explicit

“… Þeir eðlegu sveinar og ríkir.”

Note

54 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Spanie Land oc Myklegaard í fornkvæðabók Vedels; Vedel III,1 = DGF 479 F.

1.2.44(91r-93r)
Kvæði af herra Eiríki og Ingibjörgu
Rubric

“54 Enn eitt kvæði”

Incipit

Það var hann herra Eirík kóngur …

Explicit

“… Þér biðjið fyrir þeim sem krúnuna skal bera.”

Note

18 erindi. Utanmáls við fyrirsögn í handriti er bætt við með yngri hendi: "Af Eirík kóngi". Kvæðið er þýðing á kvæðinu Droning Ingeborg Erik Mendueds í fornkvæðabók Vedels; Vedel II,37 = DGF 153 c.

1.2.45(93v-94v)
Palli, Bár og Lýður
Rubric

“54 Palli, Bár og Lýður; þrír bræður, drap hver annan”

Incipit

Lýður ríður á þingið fram …

Explicit

“… þar þeir máttu ekki ríða.”

Note

11 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Palle, Baard og Liden í fornkvæðabók Vedels; Vedel III,4 = DGF 330.

1.2.46(94v-98v)
Túla kvæði
Rubric

“56 Herra Túli Vognsson og hans bræður slógu herra Svein grá í hel”

Incipit

Í Lunda kirkju hefst ein stefna …

Explicit

“… Lifir hann Túli Vognsson og þess skal hefna.”

Note

32 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Tule Vognsön og Svend Graa í fornkvæðabók Vedels; Vedel III,9 = DGF 143 A.

1.2.47(98v-105r)
Kvæði af Birgi kóngi og bræðrum hans
Rubric

“57 Kóng Birgi í Svíaríki lét svelta tvo sína bræður í hel í fangelsi”

Incipit

Frú Ingibjörg þrjá bræður átti …

Explicit

“… Fyrir ósanna sök urðu þeir að deyja.”

Note

58 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Kong Birger og hans Brödre í fornkvæðabók Vedels; Vedel II,39 = DGF 154 C.

1.2.48(105r-109v)
Feðga reisa
Rubric

“58 Feðga reisa”

Incipit

Eg veit hér ei so vitran mann …

Explicit

“… Getur ei mann gjört so að öllum líki.”

Note
31 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu:

Eg veit hér ei so vitran mann|í veraldar þessu ríki,|að geti hann gjört so öllum líki.|

Fyrsta erindi kvæðisins hefst á vísuorðinu:

Sönn reynslan fær soddan kennt … .

1.2.49(109v-112v)
Kvæði af Ribbaldi og Gullbrúnu
Rubric

“59 Kvæði af Ribbaldi og Gullbrúnu”

Incipit

Austan blakar laufið á þann linda …

Explicit

“… Sjálfur guð hann veri með oss. Allt er óhægra að leysa en að binda.”

Note
38 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu:

Austan blakar laufið á þann linda,|allt er óhægra að leysa en að binda.

Fyrsta erindi kvæðisins hefst á vísuorðinu:

Heyrðu það Gullbrún fríða … .

1.2.50(112v-114v)
Kvæði af skógarmanni og hans unnustu
Rubric

“60 Af skógarmanni og hans unnustu kvæði”

Incipit

Upp í hæsta turni …

Explicit

“… Bætti hún fyrir þeim öllum mein. Enn er hún jómfrú.”

Note

27 erindi.

1.2.51(114v-116r)
Tófu kvæði
Rubric

“61 Enn eitt kvæði”

Incipit

Tófa situr inni …

Explicit

“… og dans vill hún heyra.”

Note

14 erindi.

1.2.52(114v-116r)
Gauta kvæði
Rubric

“62 Gauta kvæði”

Incipit

Gauti og hún Magnhild frú …

Explicit

“… hún dansaði vel.”

Note

21 erindi.

Physical Description

Support
Pappír
No. of leaves
151 blöð ().
Condition

  • Kvæði nr. 29-38 vantar og af 26-28 eru einungis brot.
  • Vantar í milli bl. 56 og 60.
  • Bl. 57-59, 150-151 eru slitin og skítug.

Script
Additions

Á neðri spássíu bl. 32r hefur Jón Sigurðsson bætt við lesbrigðum.

Binding

Band frá 1960.

Upprunalega í kápu úr bókfelli úr latnesku kirkjulegu handriti, fóðruð með pappírskápu.

Accompanying Material

Fjórir seðlar með hendi Árna Magnússonar.

History

Origin

Handritið var skrifað á Íslandi, að Álftamýri við Arnarfjörð, 1665.

Provenance

  • Árni Magnússon fékk handritið frá Torfa í Flatey. Hann lánaði Páli Vídalín það 1710 en 1712 er það í Hvammi í Hvammssveit en þaðan fékk Árni það aftur.
  • Jón Torfason hefur átt kverið (sjá aftast).
  • Theodorus Magni hefur átt kverið (sjá pappírskápu.

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. maí 1984.

Additional

Record History

Tekið eftir Katalog II, bls. (nr. 2357). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í janúar 1890. ÞS skráði 19. apríl 2002.

Custodial History

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn 1960.

Surrogates

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »