Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 968 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Þjóðsögur, þjóðtrú og leikir; 1846-1848

Name
Eggert Ólafsson 
Birth
01 December 1726 
Death
30 May 1768 
Occupation
Varalögmaður 
Roles
Author; Scribe; Poet; Marginal; recipient; Informant 
More Details
Name
Bjarni Halldórsson 
Birth
01 April 1703 
Death
07 January 1773 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Author; Correspondent; Scribe; recipient 
More Details
Name
Magnús Grímsson 
Birth
03 June 1825 
Death
18 January 1860 
Occupation
Priest; Priest 
Roles
Author; Scribe; Poet; Informant; collector; Recipient 
More Details
Name
Gísli Brynjólfsson 
Birth
03 September 1827 
Death
29 May 1888 
Occupation
Docent 
Roles
Correspondent; Scribe; Poet; recipient 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-2v)
Guðmundur biskup helgi
Rubric

“Guðmundur biskup helgi”

Incipit

Guðmundur helgi var biskup á Hólum …

Keywords
2(3r-v)
Brynjólfur biskup
Rubric

“Brynjólfur biskup”

Incipit

Einu sinni þegar Brynjólfur biskup í Skálaholti …

Note

Bl. 4 er autt.

Keywords
3(5r)
Skessan í Bláfelli
Rubric

“Skessan í Bláfelli”

Incipit

Maður hét Ólafur. Hann fór um vetur …

Note

Bl. 5v og 6 eru auð.

Keywords
4(7r)
Smalastúlkan
Rubric

“Smalastúlkan”

Incipit

Það bar til vestur í Dalasýslu …

Note

Bl. 7v og 8 eru auð.

Keywords
5(9r)
Gissur á Lækjarbotni
Rubric

“Gissur á Lækjarbotni”

Incipit

Gissur hét maður. Hann átti heima á Botni …

Note

Bl. 9v og 10 eru auð.

Keywords
6(11r-v)
Skarðsheiði
Rubric

“Skarðsheiði”

Incipit

Það er sagt að tröll voru í fyrndinni …

Note

Bl. 12 autt.

Keywords
7(13r)
Jóra í Jórukleif
Rubric

“Jóra í Jórukleif”

Incipit

Jóra hét kona ein ung og efnileg …

Note

Bl. 13v og 14 auð.

Keywords
8(15r-18v)
Svartiskóli
Rubric

“Svartiskóli”

Incipit

Það er sagt að í Svartaskóla lærðu menn …

Note

Sagnir af Sæmundi fróða í Svartaskóla

Keywords
9(19r)
Púkinn
Rubric

“Púkinn”

Incipit

Sæmundur prestur tók einu sinni púka einn …

Note

Bl. 19v og 20 auð.

Keywords
10(21r)
Óskastundin
Rubric

“Óskastundin”

Incipit

Sæmundur hinn fróði sagði að óskastund …

Note

Bl. 21v og 22 auð.

Keywords
11(23r)
Abi male spirite!
Incipit

Það er sagt að einu sinni var prestur sóttur að skíra barn …

Note

Án titils í handriti.

Bl. 23v og 24 auð.

Keywords
12(25r-26r)
Hálfdan Einarsson
Rubric

“Hálfdan Einarsson”

Incipit

Hálfdan Einarsson prestur á Felli í Sléttuhlíð …

Note

Bl. 26v autt.

Keywords
13(27r)
Ýsan
Rubric

“Ýsan”

Incipit

Einu sinni ætlaði fjandinn að veiða fisk …

Note

Bl. 27v og 28 auð.

Keywords
14(29r)
Rauðmaginn, grásleppan og marglittan
Rubric

“Rauðmaginn, grásleppan og marglittan”

Incipit

Einu sinni gekk Kristur með sjó fram …

Note

Bl. 29v og 30 auð.

Keywords
15(31r)
Túnið á Tindum
Rubric

“Túnið á Tindum”

Incipit

Það er sagt að bóndi einn á Tindum í Húnavatnssýslu …

Note

Bl. 31v og 32 auð.

Keywords
16(33r-44v)
Vogsósa-Eiríkur
Rubric

“Vogsósa-Eiríkur”

Incipit

Eiríkur hefir maður heitið …

Keywords
17(45r-48r)
Sögur af Galdra-Leifa
Rubric

“Galdra-Leifi”

Incipit

Þorleifur hét maður …

Note

Bl. 48v autt.

Keywords
18(49r-v)
Trölla-Láfi
Rubric

“Trölla-Láfi”

Incipit

Einu sinni fóru menn nokkrir úr Múlasýslu …

Note

Bl. 50 autt.

Keywords
19(51r-v)
Nátttröllið
Rubric

“Nátttröllið”

Incipit

Á einum bæ var það að sá sem gæta átti bæjarins …

Note

Bl. 52 autt.

Keywords
20(53r-56r)
Sagan um Silfrúnarstaða-Skeljung
Rubric

“Sagan um Silfrúnarstaða Skeljung”

Incipit

Skeljungur hefir maður heitið …

Colophon

“Þessi saga er rétt rituð eftir Þorf. Jónatanssyni”

Note

Bl. 56v autt.

Keywords
21(57r-61r)
Hellismanna saga
Rubric

“Hellismanna saga”

Incipit

Það er sögn manna að á fyrri tímum hafi átján skólapiltar …

Colophon

“Og lýkur hér sögu Hellismanna”

Note

Bl. 61v autt.

Keywords
22(62r)
Sakamaður í Surtshelli
Incipit

Það er frásögum haft að einhverju sinni hafi sakamaður …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Keywords
23(62r)
Eggert Ólafsson í Surtshelli
Incipit

Þegar Eggert Ólafsson fór að kanna Surtshelli …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 62v autt.

Keywords
24(63r-66v)
Halla bóndadóttir
Rubric

“Halla bóndadóttir”

Incipit

Einu sinni fóru margir Skagfirðingar á grasafjall …

Keywords
25(67r-72r)
Um bóndadóttur
Incipit

Maður er nefndur Sigurður, góður bóndi og vel þokkaður …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 72v autt.

Keywords
26(73r-77v)
Sagan af Bjarna Sveinssyni og Salvöru systur hans
Rubric

“Sagan af Bjarna Sveinssyni og Salvöru systur hans”

Incipit

Maður hét Sveinn. Hann var bóndi norður í Skagafirði …

Note

Bl. 78 autt.

Keywords
27(79r-82v)
Suðurferða-Ásmundur
Rubric

“Suðurferða-Ásmundur”

Incipit

Ásmundur hét maður. Hann var Skagfirðingur að ætt …

Keywords
28(83r-84v)
Glímu-Oddur á Hlíðarenda
Rubric

“Glímu-Oddur á Hlíðarenda”

Incipit

Lengi hafa menn haft þá trú að í Ódáðahrauni …

Keywords
29(85r-86v)
Illugi á Aðalbóli
Rubric

“Illhugi á Aðalbóli”

Incipit

Bjarni sýslumaður Halldórsson á Þingeyrum …

Keywords
30(87r)
Útilegumannabæn
Rubric

“Útilegumannabæn”

Incipit

Skeggs alvaldi skjólið þitt …

Note

Bl. 87v og 88 auð.

31(89r-92r)
Galdramennirnir í Vestmannaeyjum
Rubric

“Galdramennirnir í Vestmannaeyjum”

Incipit

Þegar Svarti dauði geisaði yfir Ísland …

Note

Bl. 92v autt.

Bibliography

Prentað eftir þessu handriti í Antiquarisk Tidsskrift, 1849-1851, bls. 24-27.

Keywords
32(93r-94v)
Gilitrutt
Rubric

“Gilitrutt”

Incipit

Einu sinni bjó bóndi einn ungur austur undir Eyjafjöllum …

Keywords
33(95r-97r)
Leiðslan og sjónirnar
Rubric

“Leiðslan og sjónirnar”

Incipit

Einu sinni var prestur. Hann var ágjarn og ranglátur …

Note

Bl. 97v og 98 auð.

Keywords
34(99r-100v)
Dalakúturinn
Rubric

“Dalakúturinn”

Incipit

Einu sinni voru margir menn á ferð …

Keywords
35(101r-102r)
Syndapokarnir
Rubric

“Syndapokarnir”

Incipit

Einu sinni var prestur, mjög vandlætingasamur …

Note

Bl. 102v autt.

Keywords
36(103r)
Rifsdraugurinn
Rubric

“Rifsdraugurinn”

Incipit

Það bar til í Rifi vestur undir Snæfellsjökli …

Note

Bl. 103v og 104 auð.

Keywords
37(105r)
Jón flak
Rubric

“Jón flak”

Incipit

Maður hét Jón og var kallaður Jón flak …

Köld er mold við kórbak …

Note

Lausavísa í sögunni.

Bl. 105v og 106 auð.

Keywords
38(107r-v)
Selurinn
Rubric

“Selurinn”

Incipit

Þegar Egyptalandskonungur veitti Móse …

Note

Bl. 108 autt.

Keywords
39(109r-v)
Gyðingurinn gangandi
Rubric

“Gyðingurinn gangandi”

Incipit

Það er sagt að þegar Kristur bar krosstréð …

Note

Bl. 110 autt.

Keywords
40(111r-v)
Ormurinn í Lagarfljóti
Rubric

“Ormurinn í Lagarfljóti”

Incipit

Það bar til einu sinni í fornöld að kona ein …

Note

Bl. 112 autt.

Keywords
41(113r)
Nykur
Rubric

“Nykur”

Incipit

Það segja menn að nykur sé í sjó og stórum vötnum …

Note

Bl. 113v autt.

Keywords
42(114r)
Sækýr
Rubric

“Sækýr”

Incipit

Það segja menn að kýr séu í sjónum …

Note

Bl. 114v autt.

Keywords
43(115r-v)
Þá hló Marbendill
Rubric

“Marmennill”

Incipit

Það segja menn að niður í sjónum sé byggt …

Note

Bl. 116 autt.

Keywords
44(117r)
Tófa
Rubric

“Tóa”

Incipit

Einu sinni var Íslendingur einn að veturvist í Finnmörk …

Note

Bl. 117v og 118 auð.

Keywords
45(119r-v)
Heitingar
Rubric

“Heitingar”

Incipit

Það er kallað að heitast …

Note

Bl. 120 autt.

Keywords
46(121r)
Brennumark á þjófum
Rubric

“Brennumark á þjófum”

Incipit

Einu sinni var þjófur að borða stolið kjöt …

Note

Bl. 121v og 122 auð.

Keywords
47(123r)
Huldumannagenesis
Rubric

“Huldumanna genesis (eptir Álfa Árna)”

Incipit

Einhverju sinni kom Guð almáttugur til Adams og Evu …

Note

Bl. 123v autt.

Keywords
48(124r-v)
Stúlka hjálpar álfkonu í barnsnauð
Incipit

Þegar álfkonur geta ekki fætt …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Keywords
49(125r-126v)
Una álfkona
Rubric

“Una álfkona”

Incipit

Geir er maður nefndur. Hann bjó austur undir Eyjafjöllum …

Keywords
50(127r-129v)
Kaupamaðurinn
Rubric

“Kaupamaðurinn”

Incipit

Einu sinni fór maður sunnan af Suðurnesjum …

Note

Bl. 130 autt.

Keywords
51(131r-132r)
Hyllingar álfa
Incipit

Það hefur á stundum borið við …

Note

Engin fyrirsögn í handriti

Bl. 132v autt.

Keywords
52(132r)
Fardagar álfa
Incipit

Fardagar álfa eru um nýárið …

Note

Engin fyrirsögn í handriti

Keywords
53(133r-v)
Álfabyggðir
Incipit

Það vita allir að flestir hólar og steinar …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 134 autt.

Keywords
54(135r)
Mál er að mæla
Rubric

“Mál er að mæla”

Incipit

Á nýársnótt verða margir hlutir undarlegir …

Note

Bl. 135v og 136 auð.

Keywords
55(137r)
Krossgöng
Rubric

“Krossgöng”

Incipit

Á Nýársnótt skal maður á krossgöngum liggja …

Note

Bl. 137v og 138 auð.

Keywords
56(139r)
Nýársnótt
Rubric

“Nýársnótt”

Incipit

Það er eitt undur á nýársnótt …

Note

Bl. 139v og 140 auð.

Keywords
57(141r)
Jónsmessunótt
Incipit

Á Jónsmessunótt skal maður liggja á krossgötum …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 141v og 142 auð.

Keywords
58(143r)
Hjátrú
Incipit

Dögg sú er fellur á Jónsmessunótt …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Fjögur hjátrúaratriði

Bl. 143v og 144 auð.

Keywords
59(145r-v)
Axará
Rubric

“Axará”

Incipit

Það var trú manna að Axará …

Note

Bl. 146 autt.

Keywords
60(147r-148v)
Bakkadraugurinn
Rubric

“Bakkadraugurinn”

Incipit

Svo er mælt að í fyrndinni hafi bærinn Bakki …

Note

Aftast er klausa um bæjarstæðið.

Keywords
61(149r-151r)
Barnafoss
Rubric

“Barnafoss”

Incipit

Það er sagt að eftir það að Músa-Bölverkur í Hraunsási …

Note

Bl. 151v og 152 auð.

Keywords
62(153r-154r)
Jón murti
Rubric

“Jón murti”

Incipit

Í fyrndinni bjó einu sinni ríkur bóndi í Síðumúla …

Keywords
63(154r-v)
Skrifla í Reykholti
Incipit

Lík er og saga Skriflu í Reykjaholti …

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

Keywords
64(155r-v)
Fólgið fé
Incipit

Einu sinni fór maður nokkur að grafa upp kirkjuna í Geitlandi …

Það er sögn manna að á kotbæ einum vestur í Staðarsveit …

Note

Sögur um fólgið fé.

Bl. 156 autt.

65(157r-v)
Fólgið fé
Rubric

“Fólgið fé”

Incipit

Það er sagt að haugur einn stendur vestur í Vatnsfjarðarsókn …

66(158r-v)
Brúsahaugur
Incipit

Brúsahaugur er hjá Brúsastöðum í Vatnsdal …

Note

Bl. 158v autt.

67(159r-160r)
Legsteinninn yfir Kjartani Ólafssyni
Rubric

“Legsteinninn yfir Kjartani Ólafssyni”

Incipit

Kjartan Ólafsson er grafinn á Borg á Mýrum …

Note

Bl. 160v autt.

68(161r)
Vökumaður
Rubric

“Vökumaður”

Incipit

Það er trú alþýðu að maður sá er fyrstur er grafinn …

Note

Bl. 161v autt.

69(162r)
Náhljóð
Rubric

“Náhljóð”

Incipit

Náhljóð þykjast menn hafa heyrt upp úr kirkjugörðum …

Note

Bl. 162v autt.

70(163r-164r)
Tilberi
Rubric

“Tilberi”

Incipit

Það er sagt að sumar konur hafi tilbera …

Note

Bl. 164v autt.

71(165r-166r)
Umskiptingar
Rubric

“Umskiptingar”

Incipit

Það er trú manna á fyrri tímum að álfar skiptu um börn manna …

Note

Bl. 166v autt.

72(167r-v)
Útburðir
Rubric

“Útburðir”

Incipit

Einu sinni voru konur tvær að mjólka …

Note

Fróðleikur um útburði.

Bl. 168 autt.

73(169r)
Fylgjur
Rubric

“Fylgjur”

Incipit

Hver maður hefir fylgju og getur hún verið ill eða góð …

Note

Bl. 169v og 170 auð.

74(171r-172r)
Sagnarandi
Rubric

“Sagnarandi”

Incipit

Vilji maður fá sér sagnaranda skal maður fara einn …

Note

Bl. 172v autt.

Keywords
75(173r)
Draummaður
Rubric

“Draummaður”

Incipit

Þegar maður vill fá sér draummann …

Note

Bl. 173v og 174 auð.

Keywords
76(175r-v)
Flæðarmúsin
Rubric

“Flæðarmúsin”

Incipit

Það er sagt að sumir menn hafi flæðarmús …

Note

Bl. 176 autt.

Keywords
77(177r)
Gandreið
Rubric

“Gandreið”

Incipit

Til gandreiðar verður maður að hafa beisli …

Note

Bl. 177v og 178 auð.

Keywords
78(179r)
Finnabrækur
Rubric

“Finnabrækur”

Incipit

Sá sem vill fá sér finnabrækur …

Note

Bl. 179v og 180 auð.

Keywords
79(181r)
Þórshamar
Rubric

“Þórshamar”

Incipit

Ef maður hefur Þórshamar getur maður vitað hver stolið hefur frá manni …

Note

Bl. 181v og 182 auð.

Keywords
80(183r)
Ráð til að brýna svo bíti
Rubric

“Ráð til að brýna svo bíti”

Incipit

Taka skal mannsrif úr kirkjugarði …

Note

Bl. 183v og 184 auð.

Keywords
81(185r)
Varðrispur
Rubric

“Varðrispur”

Incipit

Það er alltítt að menn finna rispur á sér …

Note

Bl. 185v og 186 auð.

Keywords
82(187r)
Sjóvíti
Rubric

“Sjóvíti”

Incipit

Sjóvíti skal maður varast …

Note

Bl. 187v og 188 auð.

Keywords
83(189r-194v)
Þjóðtrú
Incipit

Taki maður lyngorm …

Note

Ýmis þjóðtrúaratriði.

83(195r-v)
Náttúrusteinar
Rubric

“Náttúrusteinar”

Incipit

Í Drápuhlíðarfjalli er vatn eitt djúpt …

Note

Bl. 196 autt.

Keywords
84(197r)
Spákona mín
Rubric

“Spákona mín”

Incipit

Maður tekur sauðarvölu …

Note

Bl. 197v autt.

Keywords
84(198r-203v)
Leikir
Rubric

“Leikir”

Incipit

Hestaat. Þessi leikur er svo að tveir graðhestar …

Note

Leikirnir sem fjallað er um eru: Hestaat, Knattleikur, Skjaldborg, Höfrungahlaup, Brúarleikur, Risaleikur, Skollaleikur, Hnappleikur, Konungaleikur, Strokkleikur, Að rífa ræfil úr svelli, Að stökkva yfir sauðarlegginn, Að fara í gegnum sjálfan sig, Djöflaleikur, Sauma.

Bl. 204 autt.

Keywords

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
i + 204 + i blöð (210 mm x 70 mm). Auð blöð oft á milli sagna.
Foliation

Upprunalega ótölusett en nýlega hafa verið settar blaðtölur með blýanti á stöku stað.

Condition

Lítils háttar vatnsskemmdir á öftustu blöðunum en skerða ekki texta.

Layout

Eindálka.

Leturflötur er ca 170 mm x 135 mm.

Línufjöldi er ca 20.

Script

Ein hönd.

Með hendi Magnúsar Grímssonar, sprettskrift.

Binding

Band frá 19. öld. Pappaspjöld klædd marmarapappír, fínofinn líndúkur á kili og hornum (220 mm x 184 mm x 30 mm). Saurblöð tilheyra bandi.

History

Origin

Skrifað á tímabilinu 1846-1848. Tímasett til 19. aldar í Katalog II, bls. 281.

Provenance

Kom á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn frá Gísla Brynjúlfssyni 1886.

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 28. janúar 1986.

Additional

Record History

ÞS skráði 28. september - 1. október 2018.

ÞS færði inn grunnupplýsingar 12. nóvember 2001.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar fyrir 1894 (sjá Katalog II 1894:281 (nr. 2100).

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Filma á Handritadeild Landsbókasafns Íslands-Háskólabókasafns.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Antiquarisk Tidsskrifted. Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Aðalheiður Guðmundsdóttir(Ó)Traustar heimildir : um söfnun og útgáfu þjóðkvæða, Skáldskaparmál1997; 4: p. 210-226
Helgi Guðmundsson“Hreytispeldi”, Gripla1979; 3: p. 224-226
Íslenzk fornkvæði. Islandske folkeviser, ed. Jón Helgason1962-1981; 10-17
« »