Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 748 I b 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Snorra-Edda, Þriðja málfræðiritgerðin og Íslendingadrápa; Iceland, 1300-1325

Name
Snorri Sturluson 
Birth
1178 
Death
16 September 1241 
Occupation
Lögsögumaður 
Roles
Author 
More Details
Name
Ólafur Þórðarson hvítaskáld 
Death
1259 
Occupation
 
Roles
Author 
More Details
Name
Haukur Valdísarson 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Halldór Torfason 
Birth
1658 
Death
1705 
Occupation
Priest 
Roles
Owner 
More Details
Name
Brynjólfur Sveinsson 
Birth
14 September 1605 
Death
05 August 1675 
Occupation
Bishop 
Roles
Scholar; Owner; Author; Correspondent; Marginal 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Haraldur Bernharðsson 
Birth
12 April 1968 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic (primary); Latin

Contents

1(7r-28v)
Snorra-Edda
Note

Handrit í tveimur hlutum, AM 748 I a 4to (bl. 1-6) og AM 748 I b 4to (bl. 7-28). Fyrri hlutinn er á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn. Í blaðtölum hér er tekið tillit til fyrri hlutans.

Byrjar óheil.

1.1(7r)
Ritgerð um skáldskaparfræði
Incipit

… garð er það kallað …

Explicit

“… byr ræfurs sköpuð ævi.”

Keywords
1.2(7r-14v)
Þriðja málfræðiritgerðin
Incipit

Allt er hljóð það er kvikindis eyru má skilja …

Explicit

“… sem vitrir menn hafa forðum saman sett vi[sic] fundið var”

1.3(14v-28r)
Skáldskaparmál
Rubric

“Skáldskaparmál og kenningar”

Incipit

Skáldskapur er kallaður skip dverga og jötna …

Note
Næst á eftir kemur grein á latínu (tvær línur) um “evphonia” (sjá blað 28r og

Katalog II

, bls. 174 (nr. 1863)).

Efni blaða 1-6 (AM 748 I a 4to) er samkvæmt sömu heimild: Hábarðsljóð, Baldursdraumur, Skírnismál, Vafþrúðinsmáls, Grímnismál, Hymiskviða og Völundarkviða

1.4(28r-28v)
Íslendingadrápa
Rubric

“Íslendingadrápa; Haukur Valdísarson orti.”

Incipit

Bera skal líð fyr lýða …

Explicit

“… snar hólmgöngu.”

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
28 blöð (203-205 mm x 146-150 mm). Blöð 1-6 tilheyra nýja bandinu og eru úr pappír. Þau eru auð.
Foliation

  • Á blöðum 7r-14v sést upprunaleg blaðmerking ekki lengur eða er að mestu afmáð. Blöð 15-28 bera blaðsíðutal á rektósíðum.
  • Síðari tíma blaðmerking er í vinstra horni neðst (með bleki), 7-28 (pappírskverið fremst er ónúmerað en minnir á efni fyrri hlutans í AM 748 I a 4to).

Collation

Fjögur kver.

  • Kver I: blöð 1-6; 3 tvinn (pappír).
  • Kver II: blöð 7-14; 4 tvinn (skinn).
  • Kver III: blöð 15-24; 4 tvinn + 2 stök blöð (skinn).
  • Kver IV: blöð 25-28; 2 tvinn (skinn).

Condition

  • Glatast hefur úr handritinu á eftir blöðum 8 og 12.
  • Fyrirsagnir með rauðum lit eru víða ill- eða ólæsilegar (sbr. t.d. blöð 14v og 22r).
  • Ytri spássía hefur verið skorin af blaði 8 en að því er virðist án þess að skerða textann.
  • Neðri spássía hefur verið skorin af blaði 23; texti virðist óskertur.
  • Blekblettir eru á blaði 16v.
  • Saggablettir eru víða á blöðum (sbr. t.d. blöð 7 og 25).

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 155-165 mm x 110-120 mm.
  • Línufjöldi er ca 35.
  • Víða má sjá línumerkingar; örmjóar rifur hafa verið ristar á ytri spássíu.
  • Rauðar fyrirsagnir
  • “v” á spássíu er merki um vísu í textanum.

Script
Decoration

  • Fyrirsagnir eru með rauðu bleki (sjá t.d. blað 26r). Fyrirsögn Íslendingadrápu Hauks Valdísarsonar er með svörtu bleki (sjá t.d. blað 28r).

  • Upphafsstafir eru með rauðu og grænu bleki (sjá t.d. blöð 18v-19r).

Additions

  • Upphafsstafir og ýmiss konar tilvísunarmerki eru víða á spássíum (sbr. t.d. blað 13v-14r og 15v-16r).
  • Ýmiss konar spássíuskrif með síðari tíma höndum, þar á meðal hugsanlega e-k nafnalisti á neðri spássíu blaðs 15r; þar er einnig endurtekið e-k ákall til Guðs “heillan í Guði… ” sem einnig er á blaði 8v. Talið er hugsanlegt að handritið hafi verið kennslubók þar sem á neðri spássíu blaðs 25r stendur: “Guð gef mér aða læra þessa bók með öðru góðu en hún er vond. Guð faðir miskunni”…

Binding

Band frá 1995 (215 mm x 180 mm x 20 mm) frá 1995.

Spjöld er klædd fínofnum striga, grófari strigi er á honum og kili.

Blöð eru saumuð á móttök.

Saurblöð, eitt hvoru megin, tilheyra þessu bandi.

Accompanying Material

Þrír seðlar merktir '“'a', 'b', 'c'” eru á milli saurblaðs og blaðs 1r:

  • Seðill 'a' stendur fyrir seðil 'a' sem fylgir AM 748 I a 4to (tilheyrir blöðum 1-6).
  • Seðill 'b' stendur fyrir seðil 'b' sem fylgir AM 748 I a 4to (tilheyrir blöðum 1-6).
  • Seðill 'c' stendur fyrir seðil 'c' sem fylgir AM 748 I a 4to (tilheyrir blöðum 1-6).

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi og það er tímasett til ca 1300-1325 (sjá ONPRegistre, bls. 464), en um 1300 í Katalog II, bls. 174-175.

Provenance

Samkvæmt handritaskrá Árna Magnússonar (AM 435 a 4to, blöð 93v-95r; sjá hér að neðan) fékk hann handritið að gjöf árið 1691 frá séra Halldóri Torfasyni á (Gaulverjabæ) í Flóa. Þá var utan um það kápa er áður hafði verið notuð utan um verk eftir Lipsius og Árni telur óefað komna úr bókasafni Brynjólfs Sveinssonar biskups. Í handritinu sjálfu er ekki miklar upplýsingar að fá. Á blaði 15r er á spássíu röð mannanafna, að hluta með bæjarnöfnum (17. öld). Grein á blaði 25r bendir til að handritið hafi verið notað sem kennslubók (um 1600). Vísa hefur verið skrifuð á blað 8r (um 1600).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 27. nóvember 1996. Fyrri hluti þess (AM 748 I a 4to) er á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Additional

Record History

VH skráði handritið 9. júlí 2009; lagfærði í janúar 2011, Haraldur Bernharðsson skráði 30. apríl 2001, Kålund gekk frá handritinu til skráningar  20. nóvember 1888 (sjá Katalog II>, bls. 174-175 (nr. 1863)).

Custodial History

Gert var við handritið og það bundið í júní 1977 til júlí 1978.

Aftur gert við og bundið í júní til desember 1995. Með handritinu frá Kaupmannahöfn fylgdi nákvæm lýsing á ljósmyndun og viðgerð.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Ljósprentað í Corpus Codicum Islandicorum Medii Ævi 17 (1945).

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Christopher Abram“Scribal authority in skaldic verse: Þórbjörn hornklofi's Glymdrápa”, Arkiv för nordisk filologi2001; 116: p. 5-19
Bergsveinn Birgisson“Skaldic Poetry of the Scandinavian Middle Ages. Volume VII: Poetry On Christian Subjects [ritdómur]”, 2008; 19: p. 283-291
R. C. BoerStudier over Snorra Edda, 1924; 1924: p. 145-272
Islands grammatiske litteratur i middelalderen, ed. Björn M. Ólsen, ed. Finnur Jónsson, ed. Verner Dahlerup
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: p. 2
Einar G. Pétursson“Akrabók. Handrit að Eddum með hendi Árna Böðvarssonar á Ökrum og hugleiðingar um handritarannsóknir á Eddunum”, 2007; 18: p. 133-152
Einar Ólafur Sveinsson“Heiti í sölum Heljar (Samtíningur)”, 1977; II: p. 190-193
Anthony Faulkes“Edda”, 1977; II: p. 32-39
Anthony Faulkes, Peder Hansen ResenTwo versions of Snorra Edda. Edda Islandorum. Völuspá. Hávamál. P. H. Resen's edition of 1665, 1977; 2. 14 ?: p. 103 p.
Two versions of Snorra Edda. Edda Magnúsar Ólafssonar (Laufás Edda), Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rited. Anthony Faulkes1979; p. 509 p.
Anthony Faulkes“The Utrectht manuscript of the Prose Edda [Introduction]”, Codex Trajectinus the Utrecht manuscript of the Prose Edda1985; p. 9-22
Finnur JónssonEdda Snorra Sturlusonar, dens oprindelige Form og Sammensætning, 1898; 1898: p. 283-357
Finnur JónssonBrage skjald, 1930-1931; p. 237-286
Poetry from the Kings' sagas 2ed. Kari Ellen Gade
Heimir Pálsson“Vísur og dísir Víga-Glúms”, 2010; 21: p. 169-195
Heimir Pálsson“Uppsalaedda, DG 11 4to : handrit og efnisskipan”, 2011; 22: p. 135-159
Helgi Guðmundsson“Rúnaristan frá Narssaq”, 1975; 1: p. 188-194
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Jakob Benediktsson“Et hidtil ukendt brev fra Sveinn Jónsson til Ole Worm”, p. 260-263
Karl G. Johansson“In praise of manuscript culture: texts and editionsin the computer age”, Creating the medieval saga2010; p. 67-85
Jón Helgason“Introduction”, Hauksbók the Arna-Magnæan manuscripts, 371, 4to, 544, 4to, and 675, 4to1960; p. V-XXXVII
Jónas Kristjánsson“Íslendingadrápa and oral tradition”, 1975; 1: p. 76-91
Didrik Arup Seip“Palæografi. B. Norge og Island”, Nordisk kultur1954; 28:B
Didrik Arup Seip“Om et norsk skriftlig grunnlag for Edda-diktningen eller deler av den”, 1957; p. 81-207
Rudolf Simek“The medieval Icelandic world view and the theory of the two cultures”, 2009; 20: p. 183-198
Sverrir Tómasson“Hryggjarstykki”, 1979; 3: p. 214-220
Sverrir Tómasson“Formáli málfræðiritgerðanna fjögurra í Wormsbók”, Íslenskt mál og almenn málfræði1993; 15: p. 221-240
Sverrir Tómasson“Skáldskapur og fræði fyrir stokk innan”, Frejas psalter. En psalter i 40 afdelinger til brug for Jonna Louis-Jensen1997; p. 190-192
Sverrir Tómasson“Codex Wormianus. Karl G. Johanssons doktordisputas 17.5. 1997”, 2000; 11: p. 247-261
Sverrir Tómasson“Er nýja textafræðin ný? Þankar um gamla fræðigrein”, 2002; 13: p. 196-216
Sverrir Tómasson“Formáli málfræðiritgerðanna fjögurra í Wormsbók”, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; p. 199-217
Sverrir Tómasson“Skáldskapur og fræði fyrir stokk innan”, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; p. 227-230
Sverrir Tómasson“Er nýja textafræðin ný? Þankar um gamla fræðigrein”, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; p. 231-250
Sverrir Tómasson“Hofundr-skáld: Author, compiler, and scribe in Old Norse literature”, Modes of authorship in the Middle Ages2012; p. 236-250
Vésteinn Ólason“Gróttasöngur”, 2006; 16: p. 115-135
Viðar Pálsson“Pagan mythology in christian society”, 2008; 19: p. 123-155
Elias WessénFragments of the elder and the younger Edda AM 748 I and II 4to, 1945; 17
Elias Wessén“Introduction”, Fragments of the elder and the younger Edda AM 748 I and II 4to, 1945; 17: p. 11-23
« »