Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 727 II 4to

View Images

Tíðfordríf; Íslandi, 1644

Name
Jón Guðmundsson ; lærði 
Birth
1574 
Death
1658 
Occupation
Painter 
Roles
Author; Poet; Scholar 
More Details
Name
Brynjólfur Sveinsson 
Birth
14 September 1605 
Death
05 August 1675 
Occupation
Bishop 
Roles
Scholar; Owner; Author; Correspondent; Marginal 
More Details
Name
Þorleifur Þórðarson 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-22v)
Tíðfordríf
Rubric

“Tíðfordríf eður lítið annálskver: Sitt af hverju til sýnis viljann að birta. Til samans teiknað af mér Jóni Guðmundssyni ætatis. 70. Anno dni 1644.”

Colophon

“Jón kall Gudmu(n)dsson í Gagnstaðarhjáleigu á Útmannasveit í Fljótsdalshéraði. Endaði 1644, 8. maí. ”

Note
Tileinkað Brynjólfi Sveinssyni biskupi.

Handritið fjallar um miðaldabókmenntir, um yfirnáttúrulegar verur, náttúruundur Íslands, steina og ýmislegt tengt hjátrú, ágrip úr landafræði miðalda, ásamt fleiru.

Að auki finnst nafn höfundar á blaði 16r.

1.1(1r-14r)
No Title
Incipit

Sannligum heiðursherra meistara Brynjólfi Sveinssyni biskupi að Skálholti …

Explicit

“… eða nokkuð gamalt.”

1.2(14r-15r)
Um nokkur forn orð og máltæki.
Rubric

“Um nokkur forn orð og máltæki sem nú er öðruvís[i] kallað.”

Incipit

Empur skal eg …

Keywords
1.3(15r)
Málshættir.
Rubric

“70 kortsmálshættir. Við böl er að berjast.”

Incipit

Klén kortsmál kynnið bragar brjál …

Keywords
1.3(17v-19v)
Annálságrip.
Rubric

“Lítill þáttur kirknaráns og ásókna í Englandi á dögum þeirra tveggja biskupa erki [sic.]”

Incipit

Tveir [.]kilegir …

Explicit

“… til Jórsalalands”

Keywords
1.4(19v-21r)
Roðberts þáttur.
Rubric

“Roðberts þáttur”

Incipit

Roðbert lýsti því fyrir sínum kompánum …

Explicit

“… heyra undir hans konungsdæmi.”

1.6(21r-21v)
Af Qvintiano keisara
Rubric

“Af Qvintiano keisara og hans spámönnum fjórum”

Incipit

Qvintiano hét einn keisari í Róm …

Explicit

“… En kærleikurinn [..] hvergi að hittast.”

1.7(21v)
Um rúnir og launskrift
Incipit

Meistari Perus hefur mestur fundist í bóklegum listum …

Keywords
1.8(21v)
Finngálkn
Rubric

“Finngálkn”

Incipit

Ein historía segir finngálknadýr svo sköpuð …

Note

Við hlið myndar af finngálkni er vísa sem byrjar svo Hvað sér þú meira maður …

1.9(22r)
Þulur og kvæði
Keywords
1.9.1(22r)
Um fyrrur heimsins barna
Rubric

“Þula um fyrrur og fjarskalæti heimsins barna”

Incipit

[…] sækum [sic] mannanna dómum …

Explicit

“… þygg eg hennar gumi.”

Keywords
1.9.2(22r)
Um frú Vild
Rubric

“Önnur um frú Vild”

Incipit

Frú vild alfréð holt gjör halda …

Explicit

“… Heimurinn þykir þýður þá hann er dáblíður.”

Keywords
1.9.3
Sjálfræða löndin
Incipit

Sjálfræða löndin …

Explicit

“… sá sanngjarni og vísi mun vorkenna.”

Keywords
2(22v)
Vísa Þorleifs Þórðarsonar, 40 mannsnöfn
Author

Rubric

“Vísa Þorleifs Þórðarsonar, 40 mannsnöfn”

Incipit

Styr, Jón, Stíg …

Explicit

“… Snjólf, Bárð, Hrólf, Varða.”

Keywords
3(22v)
Þegar Ólafur konungur Haraldsson og tröllkona ein kváðu vísur hvor á móti öðru.
Incipit

Svo er sagt að herra Ólafur Haraldsson …

Explicit

“… En þeir lofuðu Guð sem á skipinu voru.”

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
22 blöð (191-205 mm x 142-158 mm).
Foliation

  • Blaðmerkt er 1-22 bæði með bleki og bláum lit.

Collation

Sex kver.

  • Kver I: blöð 1-4; 2 tvinn.
  • Kver II: blöð 5-9; 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver III: blöð 10-15; 3 tvinn.
  • Kver IV: blöð 16-17; 1 tvinn.
  • Kver V: blöð18-22; 2 tvinn + 1 stakt blað.

Condition

  • Það vantar ofan af blaði 3. Efri brún þess er óregluleg og blaðið er þar dekkra; ummerki lík og eftir eld.

Layout

  • Leturflötur er 160-165 mm x 130-135 mm.
  • Línufjöldi er ca 33.

Script

  • Hugsanlega er handritið skrifað með hendi Jóns Guðmundssonar lærða. Það er þó ekki öruggt (sjá um uppruna hér fyrir neðan).
  • Fljótaskrift en brotaskrift að hluta.

Decoration

  • Teikning af finngálkni á blaði 22r.

  • Fyrirsögn er rituð með rauðu bleki. Stafir í fyrirsögnum eru oftast með stærra og settara letri en letur meginmáls.

Additions

  • Vísa og saga á blaði 22v eru viðbætur.

Binding

Pappaband (213 mm x 165 mm x 8 mm) frá 1960. Spjöld og kjölur eru klædd handunnum pappír.

Handritið liggur í öskju með AM 727 I 4to.

Í eldra bandi voru tréspjöld, sem nú eru í öskju með handritinu. Blöð sem lágu í bandinu eru í sérstakri öskju og skráð undir safnmarkinu AM 727 III 4to.

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi. Kålund taldi handritið vera eiginhandarrit Jóns Guðmundssonar, skrifað 1644, sbr. blað 1r, 16r og 22v(Katalog II 1894:154), en Stefán Karlsson telur Jón sjálfan ekki hafa skrifað handritið (1983:xciv-xcv).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 14. mars 1989.

Additional

Record History

VH skráði handritið 14.ágúst 2009; lagfærði í janúar 2011. DKÞ skráði handritið 4. nóvember 2003. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 25. október 1888 (sjá Katalog II>, 154-155 (nr. 1825).

Custodial History

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn 1960.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, keyptar af Arne Mann Nielsen 1974.
  • Filma á Landsbókasafni Íslands-Háskólabókasafni (með ÍB 35 fol.).

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
1983:xciv-xcv
Bjarni EinarssonMunnmælasögur 17. aldar, Íslenzk rit síðari alda1955; 6
Duggals leiðsla with an English translation, ed. Peter Cahill1983; 25: p. xcvi, [i], 148 s.
Miðaldaævintýri Þýdd úr ensku, ed. Einar G. Pétursson1976; 11: p. cxx, 108 p., [1] leaf of plates
Einar G. Pétursson“Hvenær týndist kverið úr Konungsbók Eddukvæða?”, 1984; 6: p. 265-291
Einar G. Pétursson“Um Pétursbuddur og þeirra náttúrur”, Pétursskip búið Peter Foote sextugum1984; p. 17-22
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: p. 2
Halldór HermannssonJón Guðmundsson and his natural history of Iceland, Islandica1924; 15
Jón Guðmundsson, Jónas KristjánssonSpánverjavígin 1615. Sönn frásaga eftir Jón Guðmundsson lærða og Víkinga rímur, Íslenzk rit síðari alda1950; 4
Móðars rímur og Móðars þáttur, Íslenzk rit síðari aldaed. Jón Helgason1950; 5
Jón Helgason“Til Hauksbóks historie i det 17 århundrede”, p. 1-48
Alfræði íslenzk. II Rímtöl, ed. Kr. Kålund, ed. N. Beckman1914-1916; 41
Agnete Loth“Introduction”, Fornaldarsagas and late medieval romances AM 586 4to and AM 589 a-f 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1977; 11
John McKinnell“[Ritdómur] Miðaldaævintýri þýdd úr ensku. Ed. by Einar G. Pétursson”, Mediaeval Scandinavia1978-1979; p. 307-313
Mariane OvergaardHistoria sanctae crucis: The history of the cross-tree down to Christ's passion. Icelandic legend versions, 1968; 26: p. ccviii, 160 p.
Ólafur HalldórssonGrænland í miðaldaritum
Desmond Slay“Introduction”, Codex Scardensis1960; p. 7-18
Sverrir Tómasson“Málstofa. Andmælaræður við doktorsvörn Ólínu Þorvarðardóttur 3.6.2000. I”, 2001; 12: p. 183-194
Kirsten Wolf“Om en "tabt" islandsk oversættelse af Nikodemusevangeliet”, Arkiv för nordisk filologi1992; 107: p. 167-179
« »