Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 416 b 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Minnisbók séra Jóns Jónssonar á Melum; Iceland, 1620-1663

LATIN SMALL LETTER O WITH OGONEK AND ACUTELATIN SMALL LETTER O WITH OGONEK AND ACUTE

Special character shown similar to its original form.

This special character is not currently recognized (U+ef91).

Name
Jón Helgason 
Birth
30 June 1899 
Death
19 January 1986 
Occupation
Professor 
Roles
Scholar; Owner; Author; Marginal 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Jónsson 
Birth
1596 
Death
08 June 1663 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe; Poet 
More Details
Name
Jónas Gam 
Birth
26 August 1671 
Death
01 January 1734 
Occupation
Rector 
Roles
Owner 
More Details
Name
Guðrún Ingólfsdóttir 
Birth
01 May 1959 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-1r)
LausavísaSpiritus est ubi vult
Incipit

Spiritus est vbi vult

Keywords
2(1r-1r)
LausavísaAndi drottins er þar í vill
Incipit

Annde drottens er þar ivill

Note

Þýðing á efnisþætti nr. 1.

Keywords
3(1r-1r)
KvæðiEnginn oftreysti auðnunnar hreysti
Incipit

Eingenn oftreiste, audnunn ar hreiste

Note

Bl. 1v autt.

Keywords

4(2r-2r)
LausavísaDáða bróðir ljáðu lið
Rubric

“Þorallr kvad:”

Incipit

däda broder liadu lid

Keywords
5(2r-2r)
LausavísaFyrstur hæstur lýsti ljóst
Incipit

fystur Hæstur lÿste Liöst

Note

Framan við vísuna stendur: “Alia ejusdem.”.

Keywords
6(2r-2r)
LausavísaNennir manna tungan töm
Author

séra Jón Jónsson á Melum

Incipit

nenner manna tungan tom

Note

Framan við vísuna stendur: “ego hanc”.

Keywords
7(2v-2v)
Þessir eru tólf heimsósómar
Rubric

“Þesser eru xij heims|ösomar”

Keywords
8(2v-2v)
Frá jörðunni og upp í cælum stellatum reiknast
Note

Um fjarlægð jarðar frá stjörnuhimninum.

Keywords

9(3r-3r)
LausavísaÍsland aumlega stendur
Incipit

[Is]land aumlega stendur

Note

Á spássíu stendur ártalið 1625.

Keywords
10(3r-3r)
LausavísaHeld ég komið að kvöldi
Incipit

Helld eg komed ad qvollde

Note

Framan við vísuna stendur: “Aliud:”.

Keywords
11(3r-3r)
LausavísaEndast ár að vanda
Incipit

Endast är ad wanda

Note

Framan við vísuna stendur: “Aliud in novo anno:”.

Keywords
12(3v-3v)
Þessir hlutir olla illu í heiminum
Rubric

“Þesser hluter olla | illu j heimenum”

Keywords
13(3v-3v)
Þessar eru 7 höfuðsyndir
Rubric

“Þessar eru 7 hoffud|sinder”

Keywords
14(4r-4r)
VinirMjög sjaldfengnir munu þeir vinir
Rubric

“Uiner”

Incipit

mióg sialldfeingnner munu þeir viner

Keywords

15(4r-4r)
Audi, vide, tace
Rubric

“Audi, Vide, tace:”

Note

Lífsspeki.

Keywords

16(4v-4v)
In falsos amicos sic aliqua scripsiÞó kisa í fyrir klappi
Rubric

“in Falsos amicos sic aliqva | scripsi”

Incipit

Þö kisa i fyrer klappe

Keywords
17(4v-4v)
Ad amicum procumHeiðurs nægð og hamingju frægð
Rubric

“Ad amicum Procum”

Incipit

Hejdurz nægd og hamingiu frægd

Keywords
18(4v-4v)
VeröldSvo er hún fast til lymsku lögð
Rubric

“Verólld:”

Incipit

Suo er hun fast til limsku logd

Keywords

19(5r-5v)
Anno 1639 sendi séra Ólafur Einarsson herra Árna mínum mér til handaPrestinn yfir Guðs vin góður
Author

séra Ólafur Einarsson

Rubric

“Anno 1639: sende .s. | Olavur Einarzson herra Arn[a] | mijnum, mier til handa:”

Incipit

Prestenn yver Gudz vin gödur

Note

Óheilt.

Bl. 6r autt, upplýsingar um feril á bl. 6v.

Keywords

20(7r-7v)
Anno 1640, ego vicissim ipsum salutavi hisceBlaðið segir blíða kveðju
Rubric

“Anno 1640. ego vicissim | ipsum salutavi hisce;”

Incipit

bladed seger blijda qvediu

Note

Bl. 8 autt.

Keywords

21(9r-9v)
Séra Ólafur Einarsson til Árna lögmanns 1641Árni minn bróðir blíði
Author

séra Ólafur Einarsson

Rubric

“S Olafur Ejnarsson | til Arna Lógmans: 1641”

Incipit

Arne minn broder blijde

Keywords

22(9v-10v)
Christum pro saluteLjúfur lögmann ég sendi
Author

séra Jón Jónsson á Melum

Rubric

“Christum pro salute”

Incipit

Liufr logmann eg sende

Colophon

“Anno 1641 4 septembris: | J: J: (10v).”

Note

Framan við kvæðið er þessi athugasemd: “H. Arna .m. Oddzsine aptur | sendt blad þad þessar vijsur ä | voru, sendest þetta med”.

Keywords

23(10v-10v)
De signis anno 1644Sjórinn byltir bárum
Rubric

“De signis Anno 1644”

Incipit

Siören bylltter bärum

Keywords
24(10v-11r)
Anno 1652 M.B.Er svo margt það öfugt gengur Íslands efni
Author

M.B.

Rubric

“Anno 1652 .M.B:”

Incipit

Er so margt þad ofugt gengr Jslandz efne

Keywords

25(11v-11v)
Anno 1625 in hiememFjúk er úti furðu mikið
Rubric

“Anno 1625 in hÿemem.”

Incipit

fiuk er vte furdu miked

Keywords

26(11v-11v)
Réttur meðalmanns vöxtur
Rubric

“Riettur medalmanns wóxtur”

Note

Fróðleikur um vöxt manna.

Keywords

27(12r-12r)
Málshættir
Rubric

“M?lshætter”

Keywords

28(12r-12r)
Við ámu
Rubric

“Vid amu”

Note

Læknisráð.

Keywords
29(12v-12v)
Gamalla manna máltæki um mannsins lífdaga
Rubric

“Gamallra Manna mältæke umm mannzennz Lÿfdaga:”

Keywords

30(13r-13r)
Ad amicum anno 1639 fervet olla fervet amicitiiMargur heldur trúa tryggð
Rubric

“Ad amicum Anno 1639 | fervet olla fervet amiciti[a]”

Incipit

margur helldur trua trigd

Keywords

31(13v-14r)
Lækningar fyrir augu
Rubric

“Lækningar fyrer augu”

Note

Texti lítillega skertur aftast.

Læknisráð, t.d. fyrir augu, magann, við gulu, skyrbjúg, niðurfallssótt og við vosi og kláða.

Keywords
32(14v-14v)
OrðskviðurNon dolor est major
Incipit

Non dolor est major

Keywords

33(14v-14v)
LausavísaHoldi sorg ei hærri er nein
Author

Gísli Hákonarson

Incipit

Hollde sorg ey hærre er neyn

Note

Framan við vísuna stendur: “hoc sic reddit Gisl: Haqvini L:”.

Ort út af efnisþætti nr. 30.

Keywords
34(14v-14v)
OrðskviðurNon dolor est major
Incipit

Non dolor est major

Note

Sama og nr. 30.

Keywords

35(14v-14v)
LausavísaGuðs og munum merka vin
Author

Páll Gíslason

Incipit

Gudz og mvnumm merka vin

Note

Framan við vísuna stendur: “Paulus Gislai aliqvando”.

Keywords
36(14v-14v)
KvæðiDygða nægðin eyðist ei
Incipit

Digda nægden ejdest eÿ

Note

Texti lítillega skertur aftast.

Keywords

37(15r-15r)
OrðskviðurOra et labora, aderit deus sine mora
Incipit

Ora et Labora: aderit Deus | sine mora:

Keywords

38(15r-15r)
LausavísaIðja, vinn um blessan bið
Incipit

Jdja, win, vmm blessan bid

Note

Framan við vísuna stendur: “hoc sic r:”.

Ort út af efnisþætti 35.

Keywords
39(15r-15r)
OrðskviðurMemento mori
Incipit

Memento mori

Keywords

40(15r-15r)
LausavísaMinnstu á dauðann mannkind aum
Incipit

Minnstu ä daudan mannkynd aum

Note

Ort út af efnisþætti 37.

Keywords
41(15r-15r)
OrðskviðirInfima contemptum pariunt
Incipit

infima contemptum pariunt

Keywords

42(15r-15r)
LausavísaSnauða manninn forakt fær
Author

Gísli Hákonarson

Incipit

Snauda mannenn foracktt, fær

Note

Framan við vísuna stendur: “hoc sic reddidit Gislaus Haqvinj:”.

Ort út af efnisþætti nr. 30.

Keywords
43(15r-15r)
LausavísaKennir ótta mektugur mann
Author

séra Jón Jónsson á Melum

Incipit

Kienner ötta mecktugur mann

Note

Framan við vísuna stendur: “ego sic:”.

Ort út af efnisþætti nr. 30.

Keywords
44(15v-15v)
OrðskviðurTu præsens cura, domino committ[e] futura:
Rubric

“Tu præsens cura, Domino Committ[e] | Futura:”

Keywords

45(15v-15v)
LausavísaEmbætti skalt iðka þitt
Incipit

Embætte skalltt ydka, þitt

Note

Ort út af efnisþætti 42.

Keywords
46(15v-15v)
De coningioUt tristis sine sole dies
Rubric

“De coningio:”

Incipit

Ut tristis sine sole dies

Keywords
47(15v-15v)
Lausavísa[E]inn dagur ef sól ei sér
Author

séra Jón Jónsson á Melum

Incipit

[E]irn dagur ef sol ey sier

Note

Texti lítillega skertur.

Framan við vísuna stendur: “ego:”.

Ort út af efnisþætti nr. 44.

Keywords
48(15v-15v)
OrðskviðurPæniteas, ores, similem duc, respice mores
Incipit

Pæniteas, ores, similem duc, respice | mores:

Note

Aftan við stendur: “hoc sic”.

Keywords

49(15v-15v)
Lausavísa[Iðr]ast skalt með blíða bón
Incipit

00ast skallt med blijda bön

Note

Óheil.

Framan við vísuna stendur: “ego:”.

Keywords
50(16r-16r)
LausavísaLinque solo suum olus
Incipit

Linqve solo suum olus

Keywords
51(16r-16r)
LausavísurHeiminn láttu hafa sitt kál
Incipit

Heimenn lättu hafa sitt käl

Note

Ort út af efnisþætti 48.

Keywords
52(16v-16v)
OrðskviðurCur non prava finis? pulvis es atque cinis
Incipit

Cur non prava finis? pulvis es atq. | cinis:

Keywords

53(16v-16v)
LausavísaAska og mold er efnið þitt
Incipit

Aska og molld er efned þitt

Note

Framan við vísuna stendur: “Hoc sic”.

Ort út af efnisþætti 50.

Keywords
54(16v-16v)
OrðskviðurUbi nummus loquitur omnis lex tacet
Incipit

ubi nummus loqvitur omnis lex tacet

Keywords

55(16v-16v)
LausavísaMá það þykja mikið raus
Author

Páll Gíslason

Incipit

Mä þad þikia miked raus

Note

Framan við vísuna stendur: “Paulus Gislai reddidit .Isl:”.

Ort út af efnisþætti 52.

Keywords
56(17r-18r)
Um stikur og vegalengd
Rubric

“Vmm Stikur og vega | leingd:”

Keywords

57(18v-19r)
Viðir í Íslandi
Rubric

“Vijder J Jslande:”

Note

Heiti á trjám og jurtum á íslensku og latínu.

Bl. 19v og 20r auð.

Keywords

58(20v-20v)
Gamla tala nú aftur í brúkan
Rubric

“Gamla tala. nu aptur | i Brükan:”

Note

Þ.e. rómverskar tölur.

Framan við stendur: “Þoralla erende”, en strikað yfir.

Keywords

59(20v-21r)
ÞórhallaljóðÓstilltir með öfundar snið
Rubric

“Þoralla Liod:”

Incipit

ostillter med ófundar [sic] snid

Keywords

60(21r-21r)
Geometrica et mathematica
Author

M. Georgius

Note

Arabískar tölur og rómverskar, virðist vera framhald af efnisþætti 56.

Keywords

61(21v-24v)
Brjóstmein kvenna
Rubric

“Briöstmeyn qvenna”

Note

Læknisráð, t.d. við brjóstmeini, andlitsbólgu, deyfi og hlustaverk, ámu, steinsótt, lífsýki, undirmygu, blóðhrækjum, brjósterfiði, höfuðverk, tannverk, kvefi og hósta, ofsvefni, hringormi, bakverk og fingurmeini.

Keywords
62(25r-43v)
Annáll
Incipit

Tijma frä weralldar|ennar skopun til sinda | flodzens skipttu þeijr | gómlu j | Aureum seculum. gyllene | tijd

Explicit

“og | blodz uthelling sem þar | epter skede:”

Note

Frá upphafi veraldarinnar til ársins 1644. Að mestu er hlaupið yfir miðaldir og ekki fjallað um íslenska atburði. Annálnum lýkur á bl. 43r, en þar fyrir aftan hefur Jón bætt við hann færslum fyrir árin 1542, 1584 og 1533.

Bl. 44r autt.

Keywords
63(44v-44v)
Senffkornlein, mustardzkorn
Rubric

“Senffkornlein | Mustardzkorn.”

Note

Þýsk frásögn um virkni sinnepsfræja.

Keywords
64(45r-49v)
Latneskar setningar
Note

Að hluta til útskýrðar eða þýddar.

Texti á stöku stað óverulega skertur vegna skemmda á bl.

65(50r-61r)
Útdráttur á latínu úr Corneliusi Agrippa (1649) og fleiri höfundum, en einnig minnisgreinar um ýmis efni, m.a. tónlist og dansEx Cornelii Agrippa notata anno 1649
Rubric

“Ex Cornelii Agrippa: | notata. Anno 1649:”

Note

Texti á stöku stað skertur vegna skemmda á blöðum, víða óverulega.

Keywords

66(61v-61v)
Um asna
Rubric

“000000m asini”

Keywords

67(62r-62r)
Orðskviðir á latínu
Keywords

68(62v-63r)
Duodecem signa zodiaci
Rubric

“Duodecem signa Zodiaci”

Note

Hér eru ýmsir atburðir Biblíunnar tengdir tólf mánuðum stjörnuhringsins.

Keywords
69(63v-64r)
Vísuubrot og athugasemd um Zosimus páfa
Note

Texti lítillega skertur vegna skemmda á blöðum.

Keywords
70(64v-64v)
Séra Guðmundar ErlendssonarFyrir þitt andlát og undir
Author

séra Guðmundur Erlendsson í Felli

Rubric

“S. Gudmundar Ellendz|sonar:”

Incipit

Fyrer þitt anlat andlát og under

Note

Framan við er annálsgrein um fyrstu prentsmiðjuna í Þýskalandi.

Keywords

71(65r-65v)
Pápistanna hjáguðir og árnaðarmenn
Rubric

“Papistanna hiaguder | og Arnadar menn:”

Note

Texti lítillega skertur vegna skemmda á blöðum.

Aftan við stendur: “Gejme ozz Gud fyrir ollum villudőmum”.

Um kaþólska dýrlinga.

Keywords

Physical Description

No. of leaves
65 blöð (185-200 mm x 79-81 mm). Auð blöð: 1v, 6r, 8 og 44r.
Foliation

Seinni tíma blýantsblaðmerking 1-65 (1r-65r).

Collation

Tíu kver (á stöku stað er erfitt að greina hvort blöð eru stök eða hlutar af tvinni):

  • Kver I: bl. 1-4, 2 tvinn.
  • Kver II: bl. 5-10, 3 tvinn.
  • Kver III: bl. 11-20, 5 tvinn.
  • Kver IV: bl. 21-28, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 29-32, 2 tvinn.
  • Kver VI: bl. 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 41-44, 2 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 45-52, 4 tvinn.
  • Kver IX: bl. 53-56, 2 tvinn.
  • Kver X: bl. 57-65, 4 tvinn og stakt blað.

Condition

  • Texti lítillega, stundum óverulega, skertur vegna skemmda á bl. 3r, 5, 14, 15v, 45v, 47v, 48r, 50r, 55v, 57v, 58v, 59r, 60r, 61r-v, 63v og 65r-v.
  • Texti örlítið máður efst á 2v.
  • Á stöku stað sést texti í gegn.

Layout

  • Leturflötur er . Á bl. 62v-64r er skrifað þversum á blaðið.
  • Línufjöldi er 7-29.

Script
Additions

  • Viðbætur og leiðréttingar á spássíum og inni í texta (sennilega með hendi skrifara): 2r-v, 3r, 19r, 45v, 47v og 54r.
  • Ártal á spássíu: 3r.
  • Síðari tíma tölumerking með blýanti: 16v (13), 44v (20) og 45r (21).

Binding

Band frá febrúar 1961 (206 mm x 87 mm x 16 mm). Spjöld og kjölur klædd gráleitum handunnum pappír. Tvö saurblöð úr bandi. Handritið liggur í öskju. Á fremra saurblað versó hefur Jón Helgason endurskrifað athugasemd Kålunds um blaðfjölda og skráningardag.

Accompanying Material

  • Fastur seðill (196 mm x 81 mm) fremst með hendi Árna Magnússonar: “Olim Sr Jons Jonssonar ä Melum, nu mitt”. Seðillinn er í reynd tvinn og er aftara blaðið autt. Kålund fjallar um þetta eins og hluta af ytri frágangi (“omslag”).
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um kveraskiptingu.
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um forvörslu.

History

Origin

Skrifað af séra Jóni Jónssyni á Melum á árunum 1620-1663 (Jón fæddist 1596 og lést 1663). Kålund tímasetur handritið til 17. aldar (Katalog (I) 1889:621).

Provenance

Jón Jónsson á Melum átti fyrstur handritið, en síðar komst það í eigu Árna Magnússonar (sbr. seðil).

Á 6v er nafn og ártal: Jónas Daðason m.e.h. annó 1684.

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 4. desember 1987.

Additional

Record History

Custodial History

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í febrúar 1961.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 7. júlí 1972.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »