Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 343 a 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Fornaldar- og riddarasögur; Iceland, 1450-1475

Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Gíslason 
Occupation
Is refered to as "Grandfather Jón" ("Jón afi") in AM 64 8vo. 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Magnús Magnússon 
Occupation
 
Roles
Marginal 
More Details
Name
Guðmundur Sæmundsson 
Occupation
 
Roles
Marginal 
More Details
Name
Jón Guðmundsson 
Birth
04 March 1832 
Death
30 September 1869 
Occupation
Farmer 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Guðrún Ingólfsdóttir 
Birth
01 May 1959 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-5v)
Þorsteins þáttur bæjarmagnsÞorsteins þáttur bæjarbarns
Incipit

Í þann tíma er Hákon jarl Sigurðarson réð fyrir Noregi …

Explicit

“ … hvarf af orminum, hurfu hornin Hvítingar. ”

Final Rubric

“Lúkum vér þar Þorsteins þætti bæjarbarns.”

2(5v-14r)
Samsons saga fagra
Incipit

Artúr hét konungur er réð fyrir Englandi …

Explicit

“… og rís þar af ævintýri er kallað er Skikkjusaga og lúkum vér þessi sögu með sannorðu niðurlagi. ”

3(14r-21v)
Egils saga einhenda og Ásmundar berserkjabana
Incipit

Hertryggur hefir konungur heitið. Hann réð fyrir austur í Rússía …

Explicit

“… hefir síðan engi hlutur fundist af henni og engu því, sem þar var á og lúkum vér þar þessi sögu.”

4(21v-30v)
Flóres saga konungs og sona hans
Incipit

Ef menn girnast að heyra fornar frásagnir …

Explicit

“… hver afdrif orðið hafa þessara manna. ”

Final Rubric

“Því lúkum vér þar nú sögu Flóres konungs og sona hans.”

Note

Blað 28v er upprunalega autt.

5(30v-48v)
Vilhjálms saga sjóðs
Incipit

Saga þessi hefst fyrst í Englandi …

Explicit

“… skrifaði og fyrir sagði og til hlýddi et cetera vantre (?). ”

6(48v-54r)
Yngvars saga víðförla
Incipit

Eirekur hét kóngur er réð fyrir Svíþjóðu …

Explicit

“… fyrri frændur sína og þar lyktum við þessa sögu. ”

Note

Vantar eitt blað á eftir blaði 53, sbr. athugasemd Árna Magnússonar.

7(54r-57v)
Ketils saga hængs
Incipit

Hallbjörn hét maður. Hann var kallaður hálftröll …

Explicit

“… Örvar-Oddur var sonur Gríms. Og lýkur hér þessari sögu.”

8(57v-59v)
Gríms saga loðinkinna
Incipit

Svo er sagt af Grími loðinkinna, að hann var bæði mikill og sterkur …

Explicit

“… [Hann varð ellidauður maður.]”

Final Rubric

“[Og lýkur hér sögu Gríms loðinkinna. En hér hefur upp Örvar-Odds sögu, og er mikil saga.]”

Note

Niðurlagið er illlæsilegt vegna þess hve blaðið var orðið snjáð. Lesið var með hliðsjón af útgefnum texta og má ætla af orðafjölda og orðalengd í handriti að um samræmi við hann sé að ræða. Textinn er þó hafður innan hornklofa.

9(59v-81v)
Örvar-Odds saga
Incipit

Grímur hét maður og var kallaður loðinkinni. Því var hann svo kallaður, að hann var með því alinn …

Explicit

“… og sá ættbogi hefir þar upp vaxið. ”

Final Rubric

“Og lýkur þar nú sögu Örvar-Odds, eftir því sem þér hafið nú heyrt frá sagt. ”

10(81v-87r)
Áns saga bogsveigis
Incipit

Í þann tíma er fylkiskonungar voru í Noregi …

Explicit

“… faðir Sigurðar bjóðaskalla, ágæts manns í Noregi.”

Final Rubric

“Og lýkur hér við sögu Áns bogsveigis.”

11(87r-98v)
Sálus saga og Nikanórs
Incipit

Það er upphaf þessarar frásagnar …

Explicit

“…Og lýkur nú svo sögu þeirra fóstbræðra Sálus konungs og hins frækna hertoga Níkanors.”

12(99r-103v)
Hálfdanar saga Eysteinssonar
Incipit

Þrándur hefir konungur heitið. Við hann er kenndur Þrándheimur í Noregi …

Explicit

“…Og lúkum vér þar þessi frásögu, og sitjið í frið.”

13(103v-104v)
Bósa sagaBósa saga og Herrauðs
Note

Tvö brot - Í því fyrra eru nokkrar upphafslínur sögunnar og það seinna er úr síðari hluta hennar en niðurlagið vantar.

13.1(103v)
Bósa saga - fyrra brot
Incipit

Þessi saga hefst eigi af lokleysu þeirri, er kátir menn skrökva sér til skemmtanar …

Explicit

“… móðerni átti hann göfugt … ”

Note

Átta upphafslínur sögunnar.

13.2(104)
Bósa saga - seinna brot
Incipit

… sem eg hef drukkið ferskan mjöð …

Explicit

“… so niður um allt bakið að öll … ”

Note

Nokkrar línur af niðurlagi sögunnar vantar.

14(105r-108r)
Vilmundar saga viðutan
Incipit

… mjög lík þeirri sem hann sá í …

Explicit

“… og endum við so sögu Vilmundar viðutan með því ályktarorði af þeim sem skrifað hefur að sá sem lesið hefur og hinir sem til hafa hlýtt. Allir þeir sem eigi eru so ríkir að þeir eiga eigi konungi vorum skatt að gjalda þá kyssi þeir þá sem söguna lesið hefur [í þakklæti (?)] og sitjið í konungs frið sem þér fáið þaðan [valið/valist(?)]. ”

Note

Vantar framan af sögunni.

15(108r-110r)
Perus saga meistara
Incipit

Bræður tveir voru suður í lönd[um] …

Explicit

“… þessu ævintýri.”

Note

Blöðin eru illa farin dökk, orpin og máð og af þeim sökum illlæsileg. Blað 110v er upprunalega autt.

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
i + 110 + i blöð (210-230 mm x 120-155 mm). Blað 28 er einungis skinnræma og v-hlið þess 28v var upprunalega auð. Blað 110v var einnig upprunalega autt.
Foliation

Blöð eru tölusett síðar með penna í hægra horn: 1-110.

Collation

Samtals 14 kver.

  • Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-18, 4 tvinn + 2 stök blöð.
  • Kver III: blöð 19-26, 3 tvinn + 2 stök blöð.
  • Kver IV: blöð 27-35, 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver V: blöð 36-43, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 44-51, 3 tvinn + 2 stök blöð.
  • Kver VII: blöð 52-60, 3 tvinn + 3 stök blöð.
  • Kver VIII: blöð 61-69, 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver IX: blöð 70-77, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 78-88, 5 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XI: blöð 89-99, 5 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XII: blöð 100-103, 1 tvinn + 2 stök blöð.
  • Kver XIII: blöð 104-106, 3 stök blöð.
  • Kver XIV: blöð 107-110, 2 tvinn.

Condition

  • Vantar eitt blað í handrit á eftir blaði 53.
  • Vantar í handrit á eftir blöðum 103 og 104.
  • Skinnið er svart, mörg blöð slitin og texti vandlesinn, sbr. t. d. blað 9r og blað 60v.
  • Efra hornið er rifið af blaði 47.
  • Vantar neðan af blaði 67.
  • Skorið er af blaði 105.
  • Á blöðum 78, 82, 100 og 104 eru minniháttar skemmdir.
  • Á kápuspjöldunum má sjá ummerki eftir e.k. festingu, krækju eða ól sem lokað hefur bandinu og fremra spjald hefur upphaflega e.t.v. verið breiðara.

Layout

  • Leturflötur er ca 185-200 mm x 110-125 mm.
  • Línufjöldi er ca 40-45.
  • Markað er fyrir línum.
  • Auðir reitir fyrir upphafsstafi og fyrirsagnir (sbr. t.d. blað 80v).
  • Bendistafir (“v”) á spássíum til að merkja vísur í texta eru á blöðum 55v, 56v, 57v, 58r, 66r, 68v, 74, 77, 81r, 83r og 84r (en skv. http://skaldic.arts.usyd.edu. eru vísur einnig á blöðum: 59v, 60v, 63v, 65v, 67v, 68r, 70v, 78v, 79r, 80r, 81v, 82, 83v, 84v, 86, 87r).

Script

Skrifari / Skrifarar er / eru óþekktur / óþekktir; léttiskrift. Í fljótu bragði er ekki hægt að segja til um fjölda skrifara. Þó stafagerð sé víða áþekk er stærð stafa og þéttleiki skriftar misjafn.

  • Blað 27 samanborið við blöðin á undan og næstu blöð á eftir gæti verið skrifað með annarri hendi.
  • Og með öðru móti virðist einnig skrifað á blöð 67v-68r. Blöðin fremst í handritinu eru skrifuð með mun stærri stöfum en t.d. blöð 89-95 og og-band er þar með ólíku móti. Á síðarnefndu blöðunum er það táknað með gegnumstrikaðri Z (sjá t.d. blað 92v) en rotundu, sbr. t.d. á blaði 1v.
Blað 35 er skrifað á sautjándu öld; árfljótaskrift.
  • Skrifari þess gæti verið Jón Gissurarson. Skriftin er öll stirðari en skrift Jóns í öðrum uppskriftum en greinilegt er að skrifari reynir að líkja eftir skrift í handriti, en mörg stafatákn eru lík táknun Jóns (ath. t.d. J, Á, ó, ð, var o.fl.)
.

Additions

Eftirfarandi listi yfir viðbætur og spássíukrot er ekki tæmandi - dæmi eru eftirfarandi:

  • Blað 35 er hugsanlega skrifað á fyrri hluta 17. aldar (sjá: Skrift)
  • Athugasemd Árna Magnússonar á blaði 53.
  • Fleiri yngri spássíugreinar eru hér og þar m.a.:
    • Kaflanúmer og fyrirsagnir á blöðum 1r-14r eru síðari viðbót.
    • Það á einnig við um greinina á blaði 74r.
    • Á blaði 76v má m.a. lesa: “skrifuð á Þingeyrum”og “Magnús Magnússon”.
    • Og á blaði 104v koma fram nöfnin “Guðmundur Sæmundsson” og “Jón Guðmundsson”.
    • Rúnastafróf er á blaði 81r.
  • Á blöðum 84r-85v eru tvær samskonar myndir af dreka með mannshöfuð (hugsanlega samtímaverk - verk skrifarans???).

Binding

Upprunalegt band (230-232 mm x 125-143 mm x 70-73 mm); sver tréspjöld. Þrír sverir taumar halda kverunum og spjöldunum saman.

Accompanying Material

Seðill með efnisyfirliti með hendi Árna Magnússonar (sjá einnig AM 435 a 4to, blað 103v).

History

Origin
Handritið er skrifað á Íslandi eftir miðja 15. öld.

Það er tímasett til ca 1450-1475 (sjá ONPRegistre, bls. 452), en til 15. aldar í Katalog I, bls. 578.

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 23. mars 1976.

Additional

Record History

Tekið eftir Katalog I, bls. 578-579 (nr. 1091). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í nóvember 1886. GI skráði 1. október 2002. VH jók við og skráði handritið skv. reglum TEI P5 í júlí 2011.

Custodial History

Handritið var lánað Britte Olrik Fredriksen 5. desember 1989.

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í nóvember 1965.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen í september 1973.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »