Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 193 4to

View Images

Prestadómar, kirkjuskipanir, dómar og samþykktir frá 16. og 17. öld; Iceland, 1690-1710

Name
Einar Arnfinnsson 
Birth
1608 
Death
1688 
Occupation
Priest 
Roles
Author 
More Details
Name
Björn Jónsson 
Birth
1574 
Death
28 June 1655 
Occupation
Farmer; Member of the lögrétta; Member of the lögrétta 
Roles
Author; Poet; Scribe 
More Details
Name
Már Jónsson 
Birth
19 January 1959 
Occupation
 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Ólafur Þorvarðarson 
Birth
1652 
Death
1721 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Þorlákur Halldórsson 
Birth
1625 
Death
1690 
Occupation
Priest 
Roles
Unknown 
More Details
Name
Anna Jónsdóttir digra 
Birth
01 November 1650 
Death
28 April 1722 
Occupation
Prestfrú 
Roles
Owner 
More Details
Name
Sigurður Jónsson 
Birth
12 December 1643 
Death
1730 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Author; Scribe 
More Details
Name
Guðrún Ingólfsdóttir 
Birth
01 May 1959 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Note
Efnisyfirlit er utan á bandi (sjá lýsingu: Band) og skv. því ætti “C5 Lib. II” og “Sú nýja ordinantia C5” einnig að vera hér en eru það ekki nú

(sbr.Katalog I, bls. 464-65 (nr. 872)).

Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-145v)
Um andleg mál, sérdeilis dómar, statútur og synodalía
Rubric

“Um andleg mál, sérdeilis dómar, statútur og synodalía”

1.1(1r-25r)
Ýmsir dómar
1.1.1(1r-1v)
Dómur um hjónabandsskilnað
Rubric

“Dómur um hjónabandsskilnað útnefndur af herra Gísla og Páli lögmanni 1562”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Einar Ólafsson, Símon Jónsson …

Explicit

“ … samþykktu fyrrgreindir herrar með oss þennan dóm.”

1.1.2(1v-3v)
Reykjadómur um hjónaband
Rubric

“Reykjadómur um hjónaband”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra sendum við Oddur Halldórsson, Þórður Jónsson, Björn Ólafsson …

Explicit

“ … og Páli Vigfússyni og af allri lögréttunni hér inni e.t.c.”

1.1.3(3v-4v)
Dómur um hjónaband Daða Arnórssonar
Rubric

“Dómur um hjónaband Daða Arnórssonar”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Halldór með Guðs náð, ábóti á Helgafelli, Sigurður Jónsson, Helgi Jónsson …

Explicit

“ … eftir föður né móður. Samþ. þennan vorn dóm”

1.1.4(4v-5v)
Dómur dæmdur á alþingi um hjónaskilnað 1562
Rubric

“Dómur dæmdur á alþingi um hjónaskilnað 1562”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra sendum vér Gunnar Gíslason, Jón Ólafsson …

Explicit

“ … og með öngvu móti líðast mega að hún hafi ei refsing af veraldlegu valdi. Lögsamaði og samþykkti þennan vorn dóm. H.”

1.1.5(5v-6v)
Dómur ef krankleiki kemur á eftir trúlofun
Rubric

“Dómur ef krankleiki kemur á eftir trúlofun”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda …

Explicit

“ … strax þar á þinginu. Oss öllum ásjáandi. Samþykkti.”

1.1.6(6v-7r)
Dómur um trúlofun og kaup
Rubric

“Dómur um trúlofun og kaup”

Incipit

Það gjörum vér [.....] Vilhjálmsson, Jón Bjarnarson …

Explicit

“ … fyrir sér og öllum sínum.”

1.1.7(7r-8v)
Dómur um hjúskaparmál og hórdóm
Rubric

“Dómur um hjúskaparmál og hórdóm”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Sæmundur …

Explicit

“ … og sagður sýslumaður Jón Björnsson.”

1.1.8(8v-9v)
Dómur herra Guðbrands og Jóns lögmanns um hjónaskilnaði fyrrskrifaðra manna
Rubric

“Sá dómur herra Guðbrands og Jóns lögmanns um hjónaskilnað fyrrskrifaðra manna hvörra í þessum fyrrskrifuðum dómi getur og ætti þessi fyrri að standa.”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra sendum vér Bjarni Gamlason, Arngrímur Jónsson, Jón Arngrímsson …

Explicit

“ … og eftir læti í þeirra samskiptum, so sem henni verður af andlegu valdi til sagt. Samykkti þennan dóm. D.”

Keywords
1.1.9(9v-11r)
Dómur um hjónaband Odds Helgasonar 1594
Rubric

“Dómur um hjónaband Odds Helgasonar 1594”

Incipit

Vér eftirskrifaðir menn stef. Jón Gíslason, Jón stef. Jónsson, Oddur Oddsson …

Explicit

“ … að sagt hjónaband Odds Helgasonar og Þorbjargar Eyjólfsdóttur, löglegt og myndugt og þeirra börn arftæk og skilgetin. Samþ.”

1.1.10(11r-12r)
Alþingisdómur um þá sem eiga vilja sínar hórdómskonur og þær sem ósatt segja til föðurs
Rubric

“Alþingisdómur um þá sem eiga vilja sínar hórdómskonur og þær sem ósatt segja til föðurs”

Incipit

Öllum góðum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra sendir Árni Gíslason, Sveinn Símonarson og Sigurður Einarsson …

Explicit

“ … líðanlegt þau væri lengur á einum bæ en til síns næsta skildaga, mundi hvörju burt að skipa.dixi.”

1.1.11(12r-12v)
Dómur herra Ólafs um tíundir og leghöf og líksöngseyrir
Rubric

“Dómur herra Ólafs um tíundir og leghöf og líksöngseyrir”

Incipit

Það gjörum vér Björn Gíslason, Gottskálk Jónsson …

Explicit

“ … En líksöngskaup eyrir. En eindægri fimmtudag er 4r vikur eru af sumri.”

1.1.12(12v-13r)
Dómur um vín og bakstur 1572
Rubric

“Dómur um vín og bakstur 1572”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda 8 prestar og 9 leikmenn …

Explicit

“ … hentugast og þarflegast. En kaup á víninu skildi vera alin fyrir 4 fe. Samþykktu.”

1.1.13(13r-14r)
Dómur um kirknafé dæmdur af séra Stefáni Gíslasyni 1585
Rubric

“Dómur um kirknafé dæmdur af séra Stefáni Gíslasyni 1585”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra sendum vér 7 prestar …

Explicit

“ … að greiða það sem á vantar, so sem hann sjálfur eytt hefði. Samþykktu. …”

1.1.14(14r-15r)
Dómur herra Odds um kennimanna uppheldi 1589
Rubric

“Dómur herra Odds um kennimanna uppheldi 1589”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda 12 prestar …

Explicit

“ … forsmáðar verða eður vanræktar.”

1.1.15(15v-16v)
Dómur um kirknagóss, dæmdur á Heggstöðum 1566
Rubric

“Dómur um kirknagóss, dæmdur á Heggstöðum 1566”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Eiríkur Grímsson, Jón Magnússon …

Explicit

“ … uppheldi að veita eftir því sem honum ber og að fornu verið hefur og nú í vors V.k.h. orðin: er boðið. Samþykkti.”

1.1.16(16v-17r)
Prestadómur um peninga biskups Jóns eftir hann
Rubric

“Prestadómur um peninga biskups Jóns eftir hann”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Tómas með Guðs náð, ábóti á Mukaþverá (!) og 22 prestar …

Explicit

“ … er gjört var í sama stað og ár, aldrigi síðar en fyrr segir.”

1.1.17(17v-18r)
Prestadómur um peninga biskups Jóns eftir hann
Rubric

“Prestadómur um peninga biskups Jóns eftir hann”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Þorleifur Eiríksson, Brynjólfur Halldórsson …

Explicit

“ … fjarvistir og gefi þeim tilefni til að falla og brjóta. Samþ.”

1.1.18(18)
Dómur um þá staði sem prestar halda
Rubric

“Dómur um þá staði sem prestar halda”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra sendum vér 12 prestar …

Explicit

“ … fyrir aðra gagnsemi, eftir skynsamra manna ráði. Samþ.”

1.1.19(18v)
Dómur um mein millum hjóna, dæmdur í tíð biskups Ögmundar
Rubric

“Dómur um mein millum hjóna, dæmdur í tíð biskups Ögmundar”

Incipit

In domine domini. Amen. S.V. Jón Héðinsson officialis …

Explicit

“ … fram fleipur um sagt hjónaband og til sanninda.”

1.1.20(18v-19v)
Biskupa- og prestasamþykktir
Rubric

“Biskupa- og prestasamþykktir”

Incipit

Ef prestar slá leikmenn, utan þeir séu fyrr slegnir …

Explicit

“ … buxur, eður annan lausligan búning.”

1.1.21(19v)
Samþykktir um giftingar á alþingi
Rubric

“Samþykktir um giftingar á alþingi”

Incipit

Svo og var skipað að enginn maður af öðru biskupsdæmi skal fá sér konu af …

Explicit

“ … mega að skiljast í þeirri 4ðu grein.”

1.1.22(19v-20v)
Dómur um Björn Guðnason, anno 1520
Rubric

“Dómur um Björn Guðnason, anno 1520”

Incipit

Mánudaginn næstan fyrir allraheilagramessu í Skálholti …

Explicit

“ … höldum því öllu sem fyrr segir um skuldir og sakhæfi.”

1.1.23(20v)
Setningar Sveins biskups
Rubric

“Setningar Sveins biskups”

Incipit

Árum eftir Guðsburð 1472 voru þessi boð sett af virðugligum …

Explicit

“ … þó að peningur hans vaxi eður þverri á þeim misserum.”

1.1.24(20v-21r)
Samanteknar greinir Borgfirðinga
Rubric

“Setningar Sveins biskups”

Incipit

Skírdagur og föstudagurinn langi sé skyldugliga haldnir svo sem sunnudagur til kirkjusóknar …

Explicit

“ … og sá skal jafnan sekur fyrir helgispjöll sem skipar en ei verkmaður sem vinnur.”

1.1.25(21r-24v)
Almennileg regla
Rubric

“Almennileg regla”

Incipit

Þar sem soddan nauðsyn til fellur að maður …

Explicit

“ … ei búshluta varðveita þá sem oð..un eður on..r má af verða.”

Keywords
1.2(24v-25r)
Grágás
Rubric

“Úr gamla Kristinrétti”

Incipit

Klerkar skulu um öll mál sóttir vera fyrir …

Explicit

“ … ef hann kann fá nokkurn klerk þar til nytsamligan.”

Note

Hluti af ritinu, Kristinna laga þáttur.

1.3(25r-26r)
Skipan Jóns erkibiskups 1327
Rubric

“Anno 1327. Af þessum skipaði Jón erkibiskup í Niðarósi Jörundi (!) biskup að Hólum, Árna biskup í Skálholti”

Incipit

Enginn skal öðrum sök gefa …

Explicit

“ … af slíku þrályndi.”

1.4(26v-29r)
Synodalia
Rubric

“Synodalia”

Incipit

Um útvalning presta standi eftir ordinantiunni …

Explicit

“… eður hvörsu mikið það skal vera, þeir teljast undan að erfiða kauplaust sumir.”

1.5(29r-32r)
Önnur Synodalia, anno 1590
Rubric

“Önnur Synodalia, anno 1590”

Incipit

Voru þessar eftirfylgjandi greinir staðfestar á Þingvelli …

Explicit

“… Þar fyrir skal presturinn stifta þá sem að þessu verða fundnir eður klaga það fyrir biskupi.”

1.6(32r)
Nokkuð úr Kristinrétti
Rubric

“Nokkuð úr Kristinrétti”

Incipit

Þar sem efi er á nokkrum málum …

Explicit

“… allra helst þar sem predika skal.”

1.7(32r-32v)
Gömul lög kirkjunnar
Rubric

“Gömul lög kirkjunnar”

Incipit

Ef einhvör hlutur er bannaður …

Explicit

“… og upptækt það byggt var.”

1.8(32v)
Um ljóstolla
Incipit

Jafnt skulu lúka ljóstolla og tíundir …

Explicit

“… Hálfmörk eiga hjón að gjalda í ljóstoll en eyrir lausir menn.”

1.9(32v)
Eindægur á ljóstollum
Rubric

“Eindægur á ljóstollum”

Incipit

Föstudaginn langa sekur 112 aurum hvör eigi lýkur …

Explicit

“… eður hvort sem á lúki 2 ljóstolla.”

1.10(33r-50r)
Kristinréttur Árna biskups
Rubric

“Kristinréttur sá nýi og lagfærði”

Incipit

Hér segir um barnsfæðing, um skírn og hvörjir fara skulu með barn til skírnar …

Explicit

“ … Um þau ein mál skulu þeir dæma, sem ordinant skipar og kóngs Mayesty í sínum bréfum en ei önnur.”

Note
Alls eru kaflarnir 31; I-XXXI

Skrifaraklausa er neðst á blaði 50r. og á blaði 50v eru m.a. athugasemdir (?) á dönsku.

1.11(51r-52r)
Bréf Páls Stígssonar
Rubric

“Bréf Páls Stígssonar”

Incipit

Ég Páll Stígsson K. M. bífalningsmann …

Explicit

“… skrifað á alþingi sjálfan vísitaíonis Mariæ. Um sumarið anno salutis 1563.”

1.12(52r-53r)
Bréf Johans Buckolts
Rubric

“Bréf Johans Buckolts”

Incipit

Ég Johan Buckolt …

Explicit

“… og til sanninda hér um set ég mitt signat, anno 1576. Skrifað á Bessastöðum 10. júlí.”

1.13(53r-54v)
Dómur séra Sveins um hjónabandstrúlofun
Rubric

“Dómur séra Sveins um hjónabandstrúlofun”

Incipit

Anno 1620 þann 15. maí að Mosvöllum …

Explicit

“… með vorum eigin höndum, hér skrifað undir í Holti í Önundarfirði, degi síðar en fyrr segir.”

1.14(54v)
Dómur um hjúskap Jóns og Kristínar
Rubric

“Dómur um hjúskap Jóns og Kristínar”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Jón Erlendsson, Jón Styrkársson …

Explicit

“… 9. október á sama ári sem fyrr segir. ”

1.15(55r-60v)
Lectori benvolo salútem
Rubric

“Lectori benvolo salútem”

Incipit

[… ..] eg þykist nú fornema sem fyrrum, það, Markús Pálsson …

Explicit

“… og lát ganga allt fullan matmálstíma. ”

1.16(61)
Um lögmannstollinn
Rubric

“Um lögmannstollinn”

Incipit

Hans konglige Mayesty til Danmark og Noregs …

Explicit

“… Anno 1689. Undirskrifað nafn / Christian Müller, Magnús Jónsson. ”

1.17(62)
De quatuor monarchiis
Rubric

“De quatuor monarchiis”

Incipit

Þegar liðið var frá heimsins sköpun …

Explicit

“ … er þessi því ættartala Ágúst[us] keisara, Caius Júlíus Cesar.”

Keywords

1.18(63r-64r)
Mosvalladómur
Rubric

“Mosvalladómur um Nikulás, Eirík og Guðrúnu”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra senda Ingimundur Egilsson, Ólafur Sveinsson …

Explicit

“ … og allrar lögréttunnar álit, yfirsýn og ályktan og til sanninda hér um.”

Keywords
1.19(64v-65r)
Bréf Andrésar Sveinssonar til séra Magnúsar Jónssonar
Rubric

“Bréf Andrésar Sveinssonar til séra Magnúsar Jónssonar”

Incipit

Heilsan sé með yður hinn lærði og orðfæri Magnús prestur Jónsson …

Explicit

“ … svo sem þér viljið mér. Andrés Sveinsson.”

Keywords
1.20(65v-68v)
Háttur aflausnar
Rubric

“Háttur aflausnar”

Incipit

Yður sé kunnugt …

Explicit

“ … Gakk nú héðan í friði Guðs, og syndga ei framar aftur.”

Keywords
1.21(68v-70r)
Afbætur séra Jóns Loftssonar
Rubric

“Afbætur séra Jóns Loftssonar”

Incipit

Ég Jón Loftsson meðgeng af sjálfum mér …

Explicit

“ … sempiterna gloria. Amen.”

Keywords
1.22(70v)
Staðfesting Odds Einarssonar biskups
Rubric

“Voru svfoelldir articular staðfestir af biskupi Oddi Einarssyni”

Incipit

Í fyrstu kom honum, ásamt með þeim …

Explicit

“ … sem kóngurinn hefur inn í landið sent.”

Keywords
1.23(71r-78r)
Andsvar Th. M. Sal. gefið Jóni
Rubric

“Andsvar Th. M. Sal. gefið Jóni S. Sigurðssyni lögmanni, uppá nokkra pósta, honum tilskrifaða og skrifar svo:”

Incipit

Í fyrstu um þá konu sem af barnburði (!) skal langvarandi veiki fengið hafa …

Explicit

“ … vaða, sem fuglar krapa.”

Keywords
1.24(78r-87v)
Framfærslukambur
Rubric

“Framfærslukambur séra Einars Arnfinnsonar 1642”

Incipit

Það hefur lengi verið og er enn margra manna lund, ef ekki skaplöstur …

Explicit

“ … Þetta er það helsta, ég skrifa ekki meir.”

Keywords

1.25(87v-91r)
Andsvar þeim gefið sem segja að jarðagóss megi, eður ekki eigi, fyrir ómaga að leggjast eður virðast
Rubric

“Andsvar þeim gefið sem segja að jarðagóss megi, eður ekki eigi, fyrir ómaga að leggjast eður virðast af Birni Jónssyni á Skarðsá. Anno 1642.”

Incipit

Mér virðist þeir hinir vitrustu menn sem lögin hafa grundvallað …

Explicit

“ … Oftar hafa lagamenn þessir um efni þetta áskrifast en það fæst nú ekki.”

Keywords

1.26(91r-97r)
Óðalsbálkur
Rubric

“Hér byrjar Óðalsbálk”

Incipit

Nú skipta menn …

Explicit

“ … allt það er í kaup þeirra kom.”

Keywords
1.27(97r-116r)
Rit Þorsteins Magnússonar á móti getsökum
Author

Þorsteinn Magnússon

Rubric

“Rit Þorsteins Magnússonar á móti getsökum”

Incipit

Þessar ljósar og vísar eftirfylgjandi lögmálsgreinir …

Explicit

“ … Item Stóradóm og aðra fleiri articula. Þorsteinn Magnússon.”

Note

Kaflar 1-17.

Keywords

1.28(116r-117v)
Almennilegt álna- og auratal Íslendinga
Rubric

“Almennilegt álna- og auratal Íslendinga”

Incipit

1 eyrir - vi álnir …

1.29(118r-119r)
Alþingisdómur sem kallaður er kóngsmannadómur
Rubric

“Alþingisdómur sem kallaður er kóngsmannadómur”

Incipit

Anno 1594 …

Explicit

“… skrifað sama stað sem hér segir.”

1.30(119r-120v)
Dómur um hagabeit
Rubric

“Dómur um hagabeit”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra …

Explicit

“… áður skrifaður [.]aldsmaður”

1.31(120v-124v)
Stóridómur
Rubric

“Alþingisdómur um refsingar sem kallast Stóridómur”

Incipit

Vér Árni Gíslason, Þorlákur Einarsson …

Explicit

“ … og áliggjandi nauðsynjum, samþykktu þennan vorn dóm með oss.”

1.32(125r-128r)
Supplicatia anno 92
Rubric

“Supplicatia anno 92”

Incipit

Stórmegtugi allra náðugasti herra prins og útvaldi konungur …

Explicit

“ … og áliggjandi nauðsynjum, samþykktu þennan vorn dóm með oss.”

1.33(128v-129r)
Tveir dómar varðandi Jón Loftsson
1.33.1(128v)
Álit um hjónaband séra Jóns Loftssonar
Rubric

“[.....] fjarðar. Álit um hjónaband séra Jóns Loftssonar”

Incipit

Vér Sveinn Símonarson, Teitur halldórsson …

Explicit

“ … Skrifað í Vatnsfirði á sama degi og ári sem fyrr segir.”

1.33.2(129r)
Annar dómur um séra Jón Loftsson
Rubric

“Annar dómur um séra Jón Loftsson”

Incipit

Vér Sveinn Símonarson, Teitur Halldórsson …

Explicit

“ … Skrifað í Vatnsfirði á sama degi og ári sem fyrr segir.”

1.34(129v-137v)
Bréf herra Odds Einarsson
134.1(129v-130v)
1. bréf Odds Einarssonar
Rubric

“Anno 1590 sendir herra Oddur Einarsson til þeirra sóknarkirkna í Ísafjarðarsýslu, sem hann sjálfur kann ekki til að komast, kærleg heilsan í Guði með ósk og árnan alls hins góða fyrir Kristum Jesúm”

Incipit

Eftir því að ég komst ekki til að vitja allra sóknarkirkna …

Explicit

“ … fyrir sakir dýrðar sýni hans nafni, amen. Oddur Einarsson s.s.s.”

1.34.2(130v-131r)
2. bréf Odds Einarssonar
Incipit

Öllum sóknarprestum og þingaprestum í Ísafjarðarsýslu, sendi eg Oddur Einarsson kæra kveðju í Guði …

Explicit

“ … Skrifað í Skálholti þann 19. dag febrúaris Anno 1592. Oddur Einarsson s.s.s. ”

1.34.3(131r-131v)
3. bréf Odds Einarssonar
Incipit

Það sé öllum góðum mönnum kunnugt að konungleg Mayesty hefur nú sent hingað sitt eigið bréf …

Explicit

“ … Skrifað 19. dag júlí, anno 95. Oddur Einarsson s.s.s.”

1.34.4(131v)
4. bréf Odds Einarssonar
Incipit

Anno 97, þann 3. dag september á Laxárholti …

Explicit

“ … svo enginn fyrri sig slíkri Guðs þjónustu. Oddur Einarsson.”

1.34.5(132r-133r)
5. bréf Odds Einarssonar
Rubric

“Þetta bréf á að lesast í öllum kirkjum á milli Arnarness og Langaness í því prófastsdæmi sem séra Sveinn Símonarson hefur umsjón yfir”

Incipit

Náð og friður af Guði föður veitist yður …

Explicit

“ … undirskrifa ég mitt nafn með eigin hendi. Oddur Einarsson. s.s.s.”

1.34.6(133v-137v)
6. bréf Odds Einarssonar
Incipit

Guð faðir, sonur og heilagur andi, veri með öllum kristnum mönnum …

Explicit

“ … sem kristilegast og guðlegast er. Amen. Anno 1590. Oddur Einarsson. s.s.s.”

1.35(138r-145r)
Þrír dómar
1.35.1(138r-139v)
Dómur um orðrikti sem lögmaðurinn Páll Vigfússon, varð fyrir af séra Stefáni Ólafssyni
Rubric

“Dómur um orðrikti sem lögmaðurinn Páll Vigfússon, varð fyrir af séra Stefáni Ólafssyni”

Incipit

Öllum mönnum sem þetta bréf sjá eður heyra, senda Björn Þorleifsson, Snæbjörn Halldórsson …

1.35.2(139v-140r)
Dómur um þann mann er ei gekk til sakramentis og ei galt skatt í xxx ár
Rubric

“Dómur um þann mann er ei gekk til sakramentis og ei galt skatt í xxx ár”

Incipit

Þessir dómsmenn Snorri Arnórsson, Oddur Oddsson, Einar Magnússon …

Explicit

“ … að næsta Öxarárþingi, samþykkti þennan dóm með oss, etc. ”

Note

Blað 140r er autt að mestu; blöð 140v-140bisv eru auð.

1.35.3(141r-145r)
Dómur séra Jóns Halldórssonar að Hjarðarholti í Stafholtstungum 22. júní 1705
Incipit

Anno 1705, þann 22. júní að Hjarðarholti í Stafholtstungum …

Explicit

“ … sem í öndverðu greinir. Undirskrifuð nöfn Jón Eyjólfsson með e.h., Jón Jónsson m.e.h., Jón Halldórsson m.h., Benedikt Pétursson eg.hs., Björn Þórðarson e.hs., Auðunn Benediktsson hs. ”

Note

Blað 145v er autt.

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
146 blöð (196-212 mm x 161-167 mm).
Foliation

Blaðmerking: 1-145; talan 93 er tvítekin; blað á eftir blaði 140 er ómerkt og ekki upp úr því rifið (í skráningu gert ráð fyrir blaðinu sem 140bis); og hlaupið er yfir töluna 137. Aðeins eru sex línur skrifaðar efst á blaði 140r og blöð 140v-140bisv eru auð.

Collation

Samtals 21 kver.

  • Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-50, 5 tvinn.
  • Kver VII: blöð 51-54, 2 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 55-62, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 63-66, 2 tvinn.
  • Kver X: blöð 67-70, 2 tvinn.
  • Kver XI: blöð 71-78, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 79-86, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 87-93 bis, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 94-101, 4 tvinn .
  • Kver XV: blöð 102-109, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 110-116, 3 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XVII: blöð 117-124, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 125-128, 2 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 129-136, 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 137 (138)-140 bis (ómerkt), 2 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 141-145, 2 tvinn + 1 stakt blað.

Layout

  •  Leturflötur er ca 150-175 mm x 115-140 mm.
  • Línufjöldi er á bilinu 22-45.
  • Kaflaskipting.
  • Griporð eru víðast hvar.
  • Númer og aðrar tilvísanir í textann eru víða á spássíum (sbr. t.d. blöð 25r, 38v-39r og 86v).
 

Script

Nokkrar rithendur. Már Jónsson telur að séra Ólafur Þorvarðsson sé skrifari meginhluta handritsins. Þá ályktun dregur hann af efni á miðju blaði 57v þar sem segir að cítatíubréf prófasts áhrærandi prestafund sé “til mín” og fylgir þessu bréf séra Þorláks Halldórssonar til séra Ólafs Þorvarðssonar 20. september 1688 (sjá einnig: Uppruni og ferill).

Binding

Bundið í selskinnskápu (án spjalda) (200-210 mm x 167 (að framan)-305 (að aftan) mm x 40 mm). Aftari hluti kápunnar er brotinn utan um bandið framanvert eins og umslag og um það lýkst löng skinnreim (ca 650 mm); reimin er að hluta klofin í þrennt og fest á þremur stöðum við kápujaðarinn. Lítil tréperla er fest í enda reimarinnar.

Á kápunni er máð innihaldslýsing: “Synodalia”“ Statutur.” “Andlegir dómar …”“C5 Lib. II” “Lög er v [.. .... ......]” og “Sú nýja ordinantia C5”.

Safnmark hefur verið skrifað á kápuna síðar. Blár safnmarksmiði frá Kaupmannahöfn er á kili.

History

Origin

Handritið er sennilega skrifað á Íslandi í kringum 1700, sbr.Katalog I, bls. 464.

Eins og fram kemur í umfjöllun um skrift hér fyrir ofan telur Már Jónsson að séra Ólafur Þorvarðsson sé skrifari bókarinnar. Bréf innan úr bandinu eru í folio-möppu. Meðal bréfa er bréf sem Anna Jónsdóttir skrifar með eigin hendi til séra Sigurðar bróður síns í Holti í Önundarfirði, dagsett Breiðabólstað 9. september 1689, meðtekið átta dögum síðar. Anna var gift séra Ólafi, sjá  Íslenzkar æviskrár IV, bls. 92-93. (MJ)

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 19. september 1973. Skrifuð blöð úr bandi komu 7. maí 1997 í sérstakri kápu.

Additional

Record History

Tekið eftir Katalog I, bls. 464-65 (nr. 872). Ekki kemur fram innan á bandinu hvenær Kålund gekk frá handritinu til skráningar. GI skráði 19. ágúst 2002. VH endurskráði skv. reglum TEI P-5 í júlí 2011.

Surrogates

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »