Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 147 4to

View Images

Jónsbók; Iceland, 1400-1610

Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Sigurðsson 
Birth
17 June 1811 
Death
07 December 1879 
Occupation
Scholar; Archivist 
Roles
Scholar; Scribe; Owner; Donor; Correspondent; recipient 
More Details
Name
Bjarni Sigurðsson 
Birth
1655 
Death
1740 
Occupation
Member of the lögrétta 
Roles
Owner 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-89r)
Jónsbók
Incipit

Magnús með Guðs miskunn …

Explicit

“… þó til fullra aura.”

Note

Á nokkrum blöðum eru göt sem skerða textann; oftast aðeins lítillega.

Keywords
2(89r-111v)
RéttarbæturAlþingissamþykktirKonunglegar tilskipanir
Note

Texti ritaður með rauðum lit er víða nánast horfinn (sjá nánar í ástandslýsingu handrits).

Keywords
2.1(89r-100v)
Staðfesting Kristjáns konungs II á réttarbótum Hákonar konungs
Rubric

“Hér hefur upp réttardiktir […]”

Incipit

Með vottum og handsölum …

Explicit

“… eður synji með lir[…]ar eyði.”

Keywords
2.2(100v-103v)
Alþingissamþykktir
Rubric

“Nokkrar samþykktir Íslendinga á [alþ]ingi [… … ]”

Incipit

Að enginn skuli bera uppbundinn kníf …

Explicit

“… konungs erfðum.”

Note

Blað 104r-v er autt.

Keywords
2.3(105r-107r)
Langaréttarbót
Incipit

Ef maður vill selja …

Explicit

“… en lögtekinn í Íslandi.”

Keywords
2.4(107r-107v)
Gamli sáttmáli
Rubric

“Bréf um sátt á Íslandi”

Incipit

Í nafni föður og sonar og anda heilags …

Explicit

“… verður af yðar hendi.”

Keywords
2.5(107v-109v)
Stóri-dómur
Incipit

… [… …] og kvenna að frændsemi og mægðum sem til eru greindar í þeim gömlu kirkjulögum …

Explicit

“… sem honum með ráðinu lýst gagnligast landinu.”

Note

Upphaf textans ritað með rauðu er afmáð að mestu og því illlæsilegt.

Keywords
2.6(109v)
Búalög
Incipit

Í gömlum Búalögum …

Explicit

“… og eru þá vii merkur fyrir […]”

Note

Eitt ákvæði úr lögunum.

Texti ritaður með rauðu á undan lögunum er nánast ólæsilegur (sjá 109v).

Keywords
2.7(110r-110v)
Um lyktir staðamála
Rubric

“Réttarbót Eiríks konungs um staði á Íslandi”

Incipit

Eiríkur með Guðs miskunn …

Explicit

“… undir vort signi […]gefið.”

Keywords
2.6(110v)
Um tíund og ljóstoll
Incipit

Ef maður […] xii mánuði svo hann tíundar ei rétt …

Explicit

“… gjaldist […] […]dag er sekur vi aurum”

Keywords
3(112r-133v)
Kristinréttur Árna biskups
Incipit

Pín skal ba[…] hvert er borið verður …

Explicit

“… hálft ker en hálft […]”

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
i + 133 blöð + i (152-157 mm x 110-129 mm). Blöð 104 og 111 eru auð fyrir utan merki um fyrri texta sem skafinn hefur verið upp.
Foliation

Blaðsíðumerkt (síðar); yfirleitt á öðru hverju blaði (rektohlið), sbr. 1, 3, 5, 7…. 259, 261, 263, 265 og 266 (síðasta blað er síðumerkt beggja vegna); ýmist eru blaðsíður merktar í hægra horn efst eða neðst í hægra horn (sjá t.d. bls. 201-211 eða blöð 101r-106r).

Collation

Nítján kver.

  • Kver I: blöð 1-5, 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver II: blöð 6-13, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 14-20, 3 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver IV: blöð 21-26, 3 tvinn.
  • Kver V: blöð 27-38, 6 tvinn.
  • Kver VI: blöð 39-48, 5 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-58, 5 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 59-68, 5 tvinn.
  • Kver IX:blöð 69-76, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 77-85, 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XI: blöð 86-88, 1 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XII: blöð 89-92, 2 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 93-97, 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XIV: blöð 98-103, 3 tvinn.
  • Kver XV: blöð 104-107, 2 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 108-111, 2 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 112-119, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð. 120-127, 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 128-133, 3 tvinn.

Condition

  • Blöð eru víða skert vegna afskurðar. Teikningar á spássíum eru af þessum sökum oft töluvert skertar, sbr. t.d. á blöðum 57v-58r.
  • Blað 14 er uppskafningur en þar má sjá leifar af eldri skrift sem skafin hefur verið burt.

    Blöð 93r-111v eru einnig uppskafningar. Á blöðum 104 og 111, sem ekki hafa verið skrifuð á ný má nokkuð greinilega sjá merki um upprunalegu skriftina.

  • Blöð eru sum dökk og skítug, sbr. blað 1r.
  • Fyrirsagnir og texti í rauðum lit eru oft illlæsilegur (sbr. t.d. 25r, 26v og 107v-108r).
  • Göt eru á blöðum 5, 9, 14, 31, 48, 50, 51, 75, 103, 109 og 130. Flest götin skerða textann aðeins lítillega, sbr. textann á blaði 5; önnur eru aðeins stærri eins og gatið á blaði 9.
  • Morknað hefur úr jöðrum blaða og sums staðar hafa horn þeirra morknað eða brotnað af (sjá t.d. blöð 39, 95, 108).

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 115-122 mm x 95-102 mm.
  • Fyrirsagnir eru með rauðum lit (sbr. t.d. 100v).
  • Litaðir upphafsstafir eru við upphaf kafla (sjá t.d. 4r).

Script

  • Skrifari blaða 86r-88v er óþekktur, kansellískrift.

Decoration

  • Frásagnarmyndir með ýmsum fígúrum, staðsettar á neðri spássíu (sjá t.d. blöð 57v-58r og 70v-75r.

  • Upphafsstafur í upphafi bálka með manna- og/eða dýramyndum; grunnlitur stafanna er yfirleitt grænn en myndin í ljósgrænum -gulum og -rauðum litbrigðum (sjá t.d. á blöðum 8r, 81v og 89r).

  • Upphafsstafir með „ófígúratífu“ skrauti í ýmsum litum eru í upphafi kafla, sbr. t.d. á blöðum 6v-7r.

  • Rauðritaðar fyrirsagnir.

Additions

Binding

Forvörsluband (167 mm x 151 mm x 75 mm).

Spjöld eru klædd fínofnum striga. Horn og kjölur klædd skinni, saumað á móttök.

Eldra band, fylgir með í öskju (178 mm x 140 mm x 70 mm).

Pappír með marmaramynstri er á kápuspjöldum; skinn á hornum og kili. Blár safnmarksmiði er á kili.

Accompanying Material

  • Tveir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar: á fremri seðli (85 mm x 133 mm) eru upplýsingar um innihald og aðföng (“Jonsbok. vantar sumstadar i. Rettarbætur nockrar. KristinRettur Arna biskups R.bota rusl i annad þvilikt med nyrre hende. 4to. komin til min fra Biarna Sigurdsyne ä Heynese”), á aftari seðli (70 mm x 85 mm) eru sömuleiðis upplýsingar um aðföng: (“fra Biarna Sigurdzsyne ï Heynese”
  • Nákvæm efnislýsing Jóns Sigurðssonar liggur með í öskju.

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi.

Meginhluti þess (blöð 1r-13v, 21r-85v, 89r-92v og 112r-133v) er tímasettur á bilinu ca 1525-1550 (sbr. ONPRegistre, bls. 445), en til loka 15. aldar í Katalog I, bls. 431. Handritið er að hluta til uppskafningur. Á blöðum 93r-111v var áður Ragnars saga loðbrókar (brot), sem skrifuð var á 15. öld en skafin upp og skrifuð á ný ca 1600 (sbr. ONPRegistre, bls. 445 og Katalog I, bls. 432).

Provenance

Árni Magnússon fékk handritið frá Bjarna Sigurðssyni á Heynesi árið 1709 (sbr. seðla).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 6. maí 1997.

Additional

Record History

VH endurskráði handritið 26. febrúar 2009; lagfærði í nóvember 2010. DKÞ grunnskráði 18. júlí 2003. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 2. nóvember 1886 Katalog Ibls. 431-432 (nr. 812).

Custodial History

Viðgert í Kaupmannahöfn í febrúar 1973 til mars 1974. Nákvæm lýsing á ljósmyndun og viðgerð fylgdi ásamt lýsingu á kveraskiptingu.

Handritið var nýinnbundið þegar það var skráð í spjaldaskrá á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi (án dags.). Gamalt band fylgdi.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 2. maí 1973.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
« »