Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 135 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Lögbók; Iceland, 1340-1525

Name
Snjólfur Rafnsson 
Birth
1460 
Occupation
Member of the lögrétta 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Hjálmur Sveinsson 
Occupation
 
Roles
Marginal 
More Details
Name
Eiríkur Snjólfsson 
Birth
1500 
Death
1579 
Occupation
Lögsagnari 
Roles
Owner 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Bjarni Bjarnason 
Birth
1639 
Death
1723 
Occupation
Lögsagnari 
Roles
Owner 
More Details
Name
Oddný Guðnadóttir 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Þorbergur Illugason 
Occupation
 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Rögnvaldur Sigmundsson 
Birth
1638 
Death
1703 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Owner 
More Details
Name
Páll Jónsson Vídalín 
Birth
1667 
Death
18 July 1727 
Occupation
Lögmaður; Attorney 
Roles
Owner; Author; Poet 
More Details
Name
Guðmundur Þorleifsson 
Birth
1658 
Death
09 February 1720 
Occupation
Farmer 
Roles
Owner 
More Details
Name
Páll Jónsson 
Birth
1649 
Death
17 December 1721 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Correspondent; Scribe 
More Details
Name
Magnús Jónsson 
Birth
1642 
Death
25 April 1694 
Occupation
Attorney 
Roles
Owner 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Már Jónsson 
Birth
19 January 1959 
Occupation
 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1v-2v)
Lögfræðilegar athugagreinarNöfn eigenda
Note

Viðbætur frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 423).

Pennakrot á bl. 1r.

Keywords

2(2v-4r)
Réttarbætur
Note

Frá 13.-14. öld. Alls 13 talsins.

Viðbót frá c1490 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Keywords
3(4v)
Jóhannesarguðspjall
Note

Einungis upphafið.

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Language of Text

Latin

Keywords
4(4v)
Bæn
Note

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Language of Text

Latin

Keywords
5(4v-5v)
Upphaf Móses laga
Rubric

“Upphaf Moyses laga”

Note

Löggjöfin á Sínai, boðorðin tíu o.s.frv.

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Keywords
6(5v)
Af dómadags undrum
Rubric

“Af doma dags | undrum”

Note

Um dómsdagstákn.

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Keywords
7(6v-69v)
Jónsbók
Keywords
8(69v-73v)
No Title
Keywords
8.1
Réttarbætur
Note

Frá 13.-14. öld. Alls fjórar talsins.

Lýkur með tveimur stuttum greinum.

Keywords
8.2
Um melrakkaveiðar
Note

Viðbót frá c1480 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Keywords
8.3
Um almennilegar pútur
Note

Viðbót c1480 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Keywords
9(74r-74v)
Um byggingu á konungsjörðumUm dómnefnu
Note

Keywords
10(75r-88r)
Kristinréttur Árna biskups
Rubric

“her hefr upp kristinrett | nyia en log|tekna”

11
No Title
11.1(88r-97v)
Grágás
Rubric

“her hefr vpp kristinna laga þatt …”

Note

Hluti af lögunum, Kristinna laga þáttur.

Í þessum hluta er löng spássíugrein frá 17. öld um sagnfræðilegar tilvísanir í titli handritsins.

Keywords
11.2(97v)
Eindagi á tíðakaupi presta
Rubric

“Eíndagi a tidakaupi presta”

Note

Fylgir aftan við lögin í 5 línum.

12(97v-100r)
Tíundarlög Gissurar biskups
Rubric

“her se|ger vm tiundar gerd”

13(100r-105r)
Jónsbók
Rubric

“Her hefur upp saktal or bok islendin|ga”

Note

Hluti af lögunum, sakatal.

Keywords
14(105r-105v)
Kristinréttur Árna biskups
Note

Tveir kaflar úr lögunum: “Um okr” og “rettar bætur herra vilialms”.

Elsta hluta handritsins lýkur hér með orðum skrifara: “christus scribentem cystiduat atqvelegentem”.

15(106r-107r)
No Title
Note

Viðbætur frá c1490 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

15.1
Lagaformálar
Note

Sextán talsins.

Keywords
15.2
Lagaákvæði
Note

Þrjú talsins.

Keywords
15.3
Réttarbót Hákonar konungs um kristindómsrétt 1316
Keywords
15.4
Gamli sáttmáli
Keywords
15.5
Formáli um útnefningu nefndarmanna til Öxarárþings
Note

Til afnota fyrir sýslumann Múlaþings.

Viðbót með hendi frá upphafi 16. aldar (sbr. Katalog I, bls. 424).

Keywords
15.6
Lögfræðilegar athugagreinar
Note

Viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

Keywords

16(107v)
No Title
Keywords
16.1
Formáli um héraðsþingssetninguFormáli um héraðsþingsslit
Note

Til afnota fyrir Snjólf Hrafnsson.

Viðbót frá c1500 (sbr. Katalog I, bls. 424).

Keywords
16.2
Um tíund og matgjafir
Note

Viðbót frá c1500 (sbr. Katalog I, bls. 424).

16.3
Lögfræðilegar athugagreinar
Note

Viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

Skafnar burt að hluta.

Keywords

16.4
Tafla yfir tíund og afgjöld
Note

Einungis leifar á ræmu af blaði sem hefur verið skorið burt.

Með sömu hendi og efnisþátturinn á undan og því viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

17(108r-108v)
No Title
17.1
Skýring á þýðingu Eden
Note

Ellefu línur. Efsta lína skorin burt.

Viðbót frá c1500 (sbr. ONPRegistre), bls. 445.

Language of Text

Icelandic

Keywords
17.2
Biblíutilvitnun
Note

Fimm línur.

Viðbót frá c1500 (sbr. ONPRegistre), bls. 445.

Language of Text

Latin

Keywords
17.3
Réttarbót Hákonar konungs
Rubric

“skylda var ok ástsemd”

Note

Viðbót frá c1500 (sbr. ONPRegistre), bls. 445.

Keywords
17.4
Tafla yfir tíundTafla yfir sakfallsgjöld
Note

Viðbætur með léttiskrift frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

18(109r-114r)
No Title
Keywords
18.1
Kirkjuskipanir
Note

Hin yngsta frá Sveini Péturssyni biskupi í Skálholti (1466-1475).

Viðbætur frá c1490 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

18.2
Lögfræðilegar athugagreinar
Note

Viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

Auð síða aftan við, utan pennakrots o.þ.h.

Keywords

Physical Description

Support
Skinn
No. of leaves
227 blöð (), auk sex skinnseðla skrifara við bl. 38, 44, 50, 76, 78 og 118.
Condition

  • Efni á bl. 107v skafið burt að hluta.
  • Blað aftan við bl. 107 skorið burt, svo að einungis stendur eftir ræma við kjöl.

Layout

Tvídálka.

Script
Decoration

Mynd á bl. 6r af Ólafi konungi helga í hásæti, með öxi og spjót.

Mynd á bl. 74vb af biskupi sitjandi með bagal.

Upphafsstafir í mörgum litum, sumir mikið skreyttir.

Rauðritaðar fyrirsagnir.

Additions

  • Margvíslegar viðbætur við upprunalega handritið (sjá efni og uppruna).
  • Leiðréttingar skrifara á seðlum (sjá um blaðfjölda).
  • Samskonar leiðréttingar skrifara á spássíum.
  • Ýmsar viðbætur á spássíum.
  • Kveðja á efri spássíu bl. 70v frá Hjálmi Sveinssyni til Eiríks Snjólfssonar.

Binding

Leðurband, þrykkt.

Accompanying Material

Þrír seðlar með hendi Árna Magnússonar og afsalsbréf:

  • Oktavótvíblöðungur (165 mm x 102 mm) skrifaður 1708, um 1710 og 1722: “Lógbok Biarna Biarnasonar folio, (su er eg feck fra Gudmundi Þorleifssyni) er nu i lani hia lógmanninum Pale Jonsyne. (1708. hun er allaallavidu registrerud hia mier inter meos Codices legum. 1722. feck eg hana ur länenu frä Læogmanninum.”
  • Oktavóseðill (140 mm x 91 mm) frá um 1710: “framan eda aptanvid Arnarbælis lógbok, þä sem ätt hefur Sniolfr Rafnson, syslumadur i Mulaþingi, og er þar ritad under sialfa reformationem. Sniolfr var ä dógum Johannis Regis Dan.”
  • Afsalsbréf Bjarna Bjarnasonar í Arnarbæli í kvartóstærð (204 mm x 160 mm), skrifað í Víðidalstungu 11. maí 1707.

History

Origin

Elsti hluti handritsins (bl. 6va-73vb:18 og 74ra-105vb) er tímasettur til c1350 (sbr. ONPRegistre, bls. 445), en til síðari hluta 14. aldar í Katalog I, bls. 422. Yngri viðbætur eru tímasettar á eftirfarandi hátt:

Provenance

Um 1500 virðist bókin hafa verið í eigu Snjólfs Hrafnssonar lögréttumanns, sem talinn er hafa verið sýslumaður Múlasýslu (sbr. bl. 107 og 114v og AM 435 a 4to, bl. 179v). Eftir hann hefur sonur hans, Eiríkur Snjólfsson, líklega fengið bókina (sbr. bl. 70v). Oddný Guðnadóttir fékk bókina í heimanfylgju árið 1695 (sbr. bl. 2r) og frá Oddnýju fékk hana Þorbergur Illugason, prestur í Bitru (sbr. AM 435 a 4to, bl. 180r). Af sr. Þorbergi eignaðist Rögnvaldur Sigmundsson bókina og af honum Bjarni Bjarnason í Arnarbæli. Samkvæmt afsalsbréfi sem fylgir handritinu (sjá fylgigögn) seldi Bjarni Páli Vídalín handritið árið 1707, þó með forkaupsrétti til Árna Magnússonar (sbr. einnig bl. 2r). Bókin var þá hjá Árna, að láni Guðmundar Þorleifssonar (sbr. afsalsbréf, seðil og AM 435 a 4to, bl. 180r). 1708 virðist Árni hafa eignast bókna, en Páll Vídalín hafa hana að láni (sbr. seðil og AM 435 a 4to, bl. 180r). 1722 skráir Árni að hann hafi fengið handritið frá Páli (sbr. seðil). Fyrrum höfðu einnig Guðmundur West, sr. Páll á Melstað og Magnús Jónsson lögmaður bókina í höndum (sbr. AM 435 a 4to, bl. 180r).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 2. september 1982.

Additional

Record History

Tekið eftir Katalog I, bls. 422-425 (nr. 799). Kålund gekk frá handritinu til skráningar 14. október 1886. DKÞ skráði 15. júlí 2003. Már Jónsson skráði seðla Árna Magnússonar 11. febrúar 2000.

Surrogates

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
« »