Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 128 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Jónsbók; Iceland, 1450-1499

Name
Björn Guðnason 
Death
1518 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Ögur 
Parish
Ögurhreppur 
County
Norður-Ísafjarðarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

Special character shown similar to its original form.

Name
Jón Sigurðsson 
Birth
17 June 1811 
Death
07 December 1879 
Occupation
Scholar; Archivist 
Roles
Scholar; Scribe; Owner; Donor; Correspondent; recipient 
More Details
Name
Jón Jónsson 
Birth
1663 
Death
14 August 1735 
Occupation
Priest 
Roles
Owner 
More Details
Name
Garpsdalur 
Parish
Reykhólahreppur 
County
Austur-Barðastrandarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Andrés Magnússon 
Occupation
Farmer; Member of the lögrétta 
Roles
Poet 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Guðrún Ingólfsdóttir 
Birth
01 May 1959 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1v-71v)
Jónsbók
Incipit

Magnús með guðs miskunn Noregs konungur …

Explicit

“… en virða þó til fullra aura.”

Note

Textinn er prentaður í Jónsbók 1904, en eftir öðrum handritum.

Keywords
2(71v-71v)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar um framfærslu skyldmenna, um ómennskumenn og vergangsmenn og um handsöl
Incipit

[Þ]að er vitafé er játað er fyrir vottum …

Explicit

“… og konungdómsins réttur.”

Note

Hluti af réttarbótinni. Óvíst er um aldur hennar, en hún er ýmist eignuð Hákoni hálegg eða Hákoni gamla (DI II:289).

Textinn er prentaður í DI II:289-298, en eftir öðrum handritum.

Keywords
3(71v-72r)
Alþingissamþykkt um melrakkaveiðar
Incipit

[Þ]að var samtekið á alþingi um melrakkaveiðar …

Explicit

“… en sótt skal vera fyrir veturnætur.”

Note

Óvíst um aldur, en þó telur Jón Þorkelsson hana yngri en réttarbót Eiríks konungs Magnússonar frá 1294 (DI II:298).

Textinn er notaður neðanmáls í lesbrigðaskrá DI II:298-300.

Keywords

4(72r-72v)
Sektir Jónsbókar
Incipit

[Þ]essar eru sektir í lögbók …

Explicit

“… Samtaldar sektir 188.”

Keywords
5(72v-72v)
Örskotshelgi
Incipit

[Ö]rskotshelgur er kallað að gömlu tvö hundruð faðma tólfræð á sléttum velli …

Note

Einungis ein setning.

Keywords
6(72v-72v)
Þokkabót og öfundarbót
Incipit

[T]íu aurum þokkabót og öfundarbót …

Note

Einungis ein setning.

Keywords
7(72v-72v)
Brullaup að lögum
Incipit

[Þ]á er brullaup gjört að lögum …

Explicit

“… og gangi í ljósi í sömu sæng og gjört lögligt.”

Note

Örstuttur póstur.

Keywords
8(73r-73r)
Bréf Magnúsar konungs Eiríkssonar um að menn á Íslandi gjaldi hirðstjóra jafnmikla peninga í sakeyri konungs sem þeir hafa goldið biskupum eða þeirra umboðsmönnum fyrir okur og rangar tíundargerðir
Incipit

Magnús meður guðs miskunn …

Explicit

“… og innsiglað oss sjálfum hjá verendum.”

Note

Frá 25. mars 1353.

Bibliography
9(73r-73r)
Alþingissamþykkt um vinnufólk og fiskimenn
Incipit

In nomini domini amen …

Explicit

“… svo sem þeir rjúfi lögmanns úrskurð.”

Note

Frá 1404.

Bibliography
Keywords

10(73v-74r)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar handa Íslandi um breytingar á Jónsbók í nokkrum atriðum
Incipit

[E]iríkur með guðs miskunn Noregskonungs [sic] …

Explicit

“á xii. ári ríkis vors, et cetera.”

Note

Frá 2. júlí 1294.

Texti er örlítið máður fremst og hefur e-r skrifað ofan í nokkra stafi.

Textinn er prentaður í DI II:282-288 og Jónsbók 1904:281-288, en eftir öðrum handritum.

Keywords
11(74r-75r)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar hin almenna
Incipit

[E]iríkur með guðs miskunn Noregs konungur …

Explicit

“… ef hann hefur haldið ábúð sinni að lögum.”

Note

Frá 1280.

Textinn er prentaður í DI II:196-206, en eftir öðrum handritum.

Keywords
12(75r-75v)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar hin almennaRéttarbót Eiríks konungs Magnússonar um stefnufall
Incipit

[E]iríkur með guðs náð Noregs konungur …

Explicit

“… að faðir hans verði síðan ílendur gjör.”

Note

Frá 1280.

Textinn er prentaður í DI II:196-206, en eftir öðrum handritum.

Keywords
13(75v-76r)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar og Hákonar hertoga um að Kristinréttur hinn forni skuli standa um alla þá hluti er lærðir menn eiga að hafa
Incipit

[E]iríkur Magnússon með guðs miskunn Noregs konungur …

Explicit

“… lærðum mönnum, til sanns réttar, sem leikum til síns et cetera.”

Note

Frá 14. maí 1290.

Textinn er prentaður í DI II:272-275, en eftir öðrum handritum.

Keywords
14(76r-77r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um ýmsar breytingar á Jónsbók
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn, Noregs konungur …

Explicit

“… þetta bréf var gert í Björgvin, iii nóttum fyrir Bótólfsmessu, á xv. ári ríkis vors.”

Note

Frá 14. júní 1314.

Textinn er prentaður í DI II:390-395 og Jónsbók 1904:293-299, en eftir öðrum handritum.

Keywords
15(77r-77r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um að Kristinréttur hinn forni skuli gilda, sem að undanförnu, um að alþingi sé uppi og um ýmsar breytingar á Jónsbók
Incipit

[H]ákon með guðs náð Noregs konungur …

Explicit

“… Var þetta bréf gjört Jónsvökuaftan biskupi, á vi. ári ríkis vors.”

Note

Frá 23. júní 1305.

Textinn er prentaður í DI II:342-345 og Jónsbók 1904:289-292, en eftir öðrum handritum.

Keywords
16(77r-78v)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um að Kristinréttur hinn forni skuli vera í gildi
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn Noregs konungur …

Explicit

“… eða leigja eignir þeirra hús eða garða et cetera.”

Note

Frá 28. júlí 1316.

Textinn er prentaður í DI II:404-406, en eftir öðru handriti.

Keywords
17(78v-79r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um félagsgerð hjóna
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn, Noregs konungur …

Explicit

“… sú landskuld, sem óneytt er, sem tala rennur til.”

Note

Frá 1306.

Textinn er prentaður í DI II:347-349, en eftir öðru handriti.

Keywords
18(79r-79r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um arftökur og annað fleira
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn …

Explicit

“… sem þeirra bréf vottar, datum.”

Note

Frá 2. maí 1313.

Textinn er prentaður í DI II:379-386, en eftir öðrum handritum.

Keywords
19(79r-79v)
Réttarbót Hákonar konungs Hákonarsonar um áverka á saklausum mönnum og um rannsóknir
Incipit

[H]ákon með guðs kveðju …

Explicit

“… En þessi eiður fellur til iiij [m]arka ef fellur.”

Note

Frá 1263 eða fyrr.

Textinn er prentaður í DI I:646-658, en eftir öðrum handritum.

Keywords
20(79v-80r)
Réttarbót Hákonar konungs Magnússonar um heitingar
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn …

Explicit

“… En hlýðnum til refsingar og yfirbótar, verði staðfastlega haldin, var þetta bréf gjört.”

Note

Frá 27. maí 1303.

Textinn er prentaður í DI II:336-339, en eftir öðru handriti.

Keywords
21(80r-80r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um arftöku ættleiðingaHerjólfsréttarbótÞræturéttarbót
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn et cetera …

Explicit

“… hér um gáfum vér vort bréf, et cetera.”

Note

Frá 28. mars 1318.

Textinn er prentaður í DI II:411-414, en eftir öðrum handritum.

Keywords
22(80r-80v)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um að sýslumenn og umboðsmenn þeirra geri rétt
Incipit

[H]ákon með guðs miskunn …

Explicit

“… var þetta bréf gjört í Túnbergi annan dag jóla ix. ári vors ríkis.”

Note

Frá 26. desember 1309.

Textinn er prentaður í DI II:367-369, en eftir öðru handriti.

Keywords
23(80v-81r)
Guðmundur ábóti á Helgafelli, tveir prestar og þrír leikmenn transskríbera réttarbót Hákonar konungs frá 10. júní 1375Réttarbót Hákonar konungs yngra um arf eftir Gunnar Andrésson, er skipar fyrir, að Pétur Hálfdánarson skilgetinn bróðursonur Gunnars taki arfinn, en ekki skilgetnir dóttursynir, er móðir þeirra var hórgetin, og býður konungur að færa þessa réttarbót inn í JónsbókHelgafellsréttarbót
Incipit

[Ö]llum þeim mönnum sem þetta bréf sjá …

Explicit

“… anno domini M.CCC.lxxxix.”

Note

Frá 28. apríl 1389.

Réttarbótin er felld inn í bréfið.

24(81r-81v)
Réttarbót Magnúsar konungs Eiríkssonar um sýslur, um skemmdarvíg og margt fleira
Incipit

[M]agnús með guðs miskunn Noregs konungur …

Explicit

“… var þetta bréf gjört í Kaupangi.”

Note

Frá 11. desember 1342.

Textinn er prentaður í DI II:764-766, en eftir öðrum handritum.

Keywords
25(81v-81v)
Réttarbót Magnúsar konungs lagabætis við Landslög hin nýju um ýmsa hluti og þar á meðal óbótamál
Incipit

[M]agnús með guðs miskunn et cetera …

Explicit

“… barn er matvinningur fyrir aldurs sakir.”

Note

Frá 1274.

Textinn er prentaður í DI II:108-112, en eftir öðrum handritum.

Keywords
26(81v-81v)
Réttarbót Magnúsar konungs Eiríkssonar um að Íslendingar séu hlýðnir kirkjunnar formönnum, og að þeir gangi ekki undir neinar sektir framar en Kristinréttur vottar
Incipit

[M]agnús með guðs miskunn …

Explicit

“… Þenna hátt hæfir sýslumönnum og lögmönnum, et cetera.”

Note

Frá 1353.

Réttarbótin endar á bláupphafinu á Réttarbót Hákonar konungs háleggs um skyldur og réttindi klerka, frá 1309.

Textinn er prentaður í DI III:75-76, en eftir öðrum handritum.

Keywords
27(81v-82r)
Réttarbót Magnúsar konungs Eiríkssonar til Íslands um skuldir við austræna kaupmenn, að þær skuli vera goldnar að Ólafsmessu fyrri
Incipit

[M]agnús með guðs [miskunn] …

Explicit

“… og sæta vorri óblíðu.”

Note

Frá 7. janúar 1330.

Textinn er prentaður í DI II:648-649, en eftir öðru handriti.

Keywords
28(82r-82r)
Réttarbót Magnúsar konungs lagabætis um forkaupsrétt konungs og um fjárskaða
Incipit

Svo er og skipað að konungur …

Explicit

“… er sýni lýrittar eiði. Datum.”

Note

Frá 1280 eða fyrr.

Réttarbótin hefst í línu 11 á bl. 82r, en engin skil eru milli hennar og þeirrar fyrri.

Textinn er prentaður í DI II:161-163, en eftir öðrum handritum.

Keywords
29(82r-82v)
Sættargerð Eiríks konungs Magnússonar og Árna Þorlákssonar biskups í Skálholti um staðamál
Incipit

[E]iríkur með guðs miskunn …

Explicit

“… oss til æru öllum samt og fagnaðar. Amen.”

Note

Frá 2. maí 1297.

Textinn er prentaður í DI II:323-325, en eftir öðrum handritum.

30(82v-82v)
Gamli sáttmáliEndurnýjun sáttmálans af hendi Íslendinga við Hákon konung Hákonarson og Magnús konung son hans, um skattgjald og landsréttindi, svo sem samþykkt var af Oddaverjum og öllum almúga á Íslandi
Incipit

[Í] nafni föður og sonar og heilags anda var játað …

Explicit

“… að bestu manna vitni og yfirsýn. Valete. Finitum est.”

Note

Frá 1263.

Bibliography
Keywords
31(83r-83r)
Hirðskrá
Incipit

[V]ér höfum því játað og heitið að halda kirkna og kvenna [frið] …

Explicit

“… þar til er lyktin kemur á mál hans.”

Note

Hluti af ritinu, 39. kafli.

Textinn er prentaður í NgL II 1848:435, en eftir öðrum handritum.

Keywords
32(83r-83r)
Alþingissamþykkt um vinnufólk og fiskimenn
Incipit

[Þ]essi var samþykkt hirðstjóra og lögmanna á alþingi …

Explicit

“… að hann sé ráðinn með manni. Valete.”

Note

Frá 1404.

Bibliography
Keywords

33(83r-84r)
Um vitni
Incipit

[S]vo greinir lögbók vor …

Explicit

“… Þessir eru dauðir hlutir megu manni vitni bera.”

Keywords
34(84r-85r)
Forsagnir sem eiga við Jónsbók og hafa tíðkast á 14. öld
Note

Frá c1330-1360.

Textinn er prentaður í DI II:653-661, en eftir öðrum handritum.

Keywords
34.1(84r-84r)
Forsögn fyrir lýsing ættleiðingar
Incipit

[A]ð vitni allra lögréttumanna …

Explicit

“… að vitni þínu NN og þínu NN.”

34.2(84r-84r)
Forsögn fyrir ómagalögboði
Incipit

[E]g lögbýð þér ómaga þinn …

Explicit

“… að vitni þínu NN og þínu NN.”

34.3(84r-84r)
Forsögn fyrir fjárkröfu
Incipit

[A]ð guðs vitni kref eg þig NN fjár …

Explicit

“… að vitni þínu NN og þínu NN.”

34.4(84r-84v)
Forsögn fyrir heimstefnu
Incipit

[A]ð guðs vitni stefni eg þér heim …

Explicit

“… að vitni þínu og þínu.”

34.5(84v-84v)
Forsögn að bjóðast til viðtöku fjár
Incipit

[E]g bjóðumst til viðurtöku fjár þess …

Explicit

“… að vitni þínu og þínu.”

34.6(84v-84v)
Þingstefnuforsögn
Incipit

[E]g sker hér boð upp …

Explicit

“… sem lög votta um allan hrepp.”

34.7(84v-84v)
Stefnuforsögn
Incipit

[A]ð vitni guðs og góðra manna stefni eg þér …

Explicit

“… stefni eg þér að orðfullu og lögmáli réttu.”

34.8(84v-84v)
Fjárkröfuforsögn á þingi
Incipit

[E]g kref hér í dag á þingi …

Explicit

“… að vitni þínu og þínu.”

34.9(84v-84v)
Eiðsforsögn vitnis í skuldamálum
Incipit

[T]jl þess leggur þú hönd á helga bók …

Explicit

“… svo sé þér guð hollur.”

34.10(84v-85r)
Eiðsforsögn vitnis í skuldamálum enn
Incipit

[T]il þess leggur þú hönd á helga bók …

Explicit

“… Svo sé þér guð hollur.”

34.11(85r-85r)
Forsögn fyrir upptekt fjár
Incipit

[N]ú sakir þess að eigi lúkast peningar mínir …

Explicit

“… að vitni þínu NN og þínu NN.”

35(85r-85r)
Forsögn fyrir lagasvari
Incipit

[E]g kref hér í dag og beiðir NNsonar …

Explicit

“… að vitni þínu NN.”

Keywords
36(85r-85r)
Griðaforsögn
Incipit

[E]g lýsi því hér fyrir dándumönnum …

Explicit

“… en sá reiði hans er rýfur og heiti.”

Note

Þ.e. við sáttafund.

Keywords
37(85v-85v)
Griðaforsögn
Incipit

[E]g NN lýsi því fyrir öllum lýðum …

Explicit

“… Sitjið í guðs friði.”

Note

Þ.e. til Öxarárþings.

Keywords
38(85v-86r)
Forsögn fyrir uppsögn þings
Incipit

[N]ú með því að hér eru lyktir …

Explicit

“… Sitjið í guðs friði.”

Note

Þ.e. Öxarárþings.

Keywords
39(86r-86r)
Þingstefnuforsögn og grið
Incipit

[E]g NN stefni hér leiðarþing …

Explicit

“… Sitjið í guðs friði.”

Note

Þ.e. til leiðarþings.

Keywords
40(86r-86r)
Þingsetningarforsögn og grið
Incipit

[E]g NN konungs umboðsmaður yfir NN set hér löglegt héraðsþing …

Explicit

“… Sitjið í guðs friði.”

Note

Þ.e. til héraðsþings.

Keywords
41(86r-86r)
Forsögn fyrir uppsögn þings
Incipit

[Þ]að sama þing sem eg setta hér í dag, það segi eg nú út …

Explicit

“… Sitjið í guðs frið.”

Note

Þ.e. héraðsþings.

Keywords
42(86v-86v)
Lögfesta til jarðar
Note

Texti afar máður.

Skrifað c1570 (sbr. DI I:683). Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Keywords
43(86v-86v)
Lagaskipunarbréf Þórðar lögmanns frá 25. nóv. 1584, um fátækraflutning og ítrekan Býjaskerjadóms frá 22. apr. 1583
Rubric

“Lögmanns úrskurður og samþykkt lög[manna og lögréttumanna] á alþingi”

Incipit

[Þ]að gjöri eg Þórður Guðmundsson lögmaður …

Explicit

“… M.D.Lxxx [iii].”

Note

Texti afar máður.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Bibliography

Alþingisbækur Íslands II 1915-1916:56-57.

Keywords
44(87r-87v)
Hirðskrá
Incipit

[N]ú viljum vær birta fyrir yður með fáum orðum …

Explicit

“… er þín orð marka nokkuð.”

Note

Hluti af ritinu, 29. kafli.

Textinn er prentaður í NgL II 1848:419-422, en eftir öðrum handritum.

Keywords
45(87v-88r)
Kristinréttur Árna biskups
Incipit

[Þ]að er að lögum skyldugt að menn skulu tíunda fé sitt …

Explicit

“… en í hverja tíund af xxxx c. annars c.”

Note

Hluti af ritinu, Tíundarstatúta Gissurar biskups eða tíundarlög Íslendinga hin fornu.

Textinn er prentaður í DI I:70-162 og NgL V 1895:16-56, en eftir öðrum handritum.

Keywords
46(88r-94r)
Búalög
Incipit

[E]n af því að menn vita ógjör lag á þeim peningum sem eigi eru í lögbók settir …

Explicit

“… en viii álnir að kenna kvotru.”

Note

Hluti af ritinu, Lag á peningum.

Kristinréttur Árna biskups er felldur inn í þennan texta.

Bibliography

Búalög 1915-1933:46-62.

Keywords
46.1(91v-93r)
Kristinréttur Árna biskups
Note

Hluti af ritinu.

Textinn er prentaður í NgL V 1895:16-56, en eftir öðrum handritum.

47(94r-94v)
Hirðskrá
Incipit

[M]eður því að öllum dugandi mönnum …

Explicit

“… að flytja það er manni er til hróps en lofs.”

Note

Hluti af ritinu, 28. kafli.

Textinn er prentaður í NgL II 1848:416-419, en eftir öðrum handritum.

Keywords
48(95r-109v)
Kristinréttur Árna biskups
Incipit

Það er upphaf laga vorra Íslendinga …

Explicit

“… sem hann eigi og fyrir sína hönd að prófa.”

Note

Textinn er prentaður í NgL V 1895:16-56, en eftir öðrum handritum.

Keywords
49(109v-109v)
Alþingissamþykkt um ljóstoll
Rubric

“Alþingissamþykkt um ljóstoll”

Incipit

Hver sá maður …

Explicit

“… leggist heima til ljóstollur.”

Note

Hin elsta (sbr. DI I:683).

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Keywords

50(109v-110r)
Dómur útnefndur af Stefáni biskupi í Skálholti um heytollagjald
Rubric

“Dómur um heytolla”

Incipit

Það gjörum vér Guðmundur Pálsson …

Explicit

“… setjum vér vor innsigli fyrir neðan [þenna dóm].”

Note

Frá 5. maí 1510.

Texti ögn máður.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Bibliography
Keywords
51(110r-110r)
Dómur Nikulásar Björnssonar um skaðræði á hestum
Incipit

Dómur um skaðræði á hestum …

Explicit

“… en hálfur eyrir á vetur og fullrétti að auk.”

Note

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Í DI I:683 kemur fram að dómurinn kunni að vera frá 1577, en ekki fannst hann í alþingisbókum við það ár né næstu ár á undan og eftir.

Keywords
52(110v-110v)
Um bókareið
Note

Texti máður.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Textinn er prentaður í Norges gamle love II 1848:337, en eftir öðrum handritum.

Keywords
53(110v-110v)
De virtutibus et vitiis
Author

Alkvin

Note

Hluti af ritinu: Áminning til dómara eða — Um dómendur.

Texti ögn máður, einkum fremst.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Keywords
54(111r-115r)
Efnisyfirlit Jónsbókar
Rubric

“Hér hefur upp [almenniligt] registur íslen[skrar] lögbókar”

Note

Texti lítillega máður.

Keywords

55(115v-116r)
Tíundartal
Rubric

“Tíundartal”

Incipit

Sá maður sem hann á fríða tíu aura …

Explicit

“… 8 þumlungar í hverja.”

Keywords

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
i + 117 + i blöð (75-208 mm x 121-161 mm). Mörg blöð óregluleg í lögun og er bl. 72 á stærð við lítinn seðil.
Foliation

  • Síðari tíma blaðsíðumerking 1-234 (1r-117v), þar sem einungis oddatölur eru færðar inn (aðeins einu sinni slétt tala: 234). Láðst hefur að færa inn blaðsíðutalið 159.

Collation

Fimmtán kver.

  • Kver I: bl. 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: bl. 9-17, 4 tvinn og stakt blað.
  • Kver III: bl. 18-25, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 26-33, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 34-43, 5 tvinn.
  • Kver VI: bl. 44-51, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 52-59, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 60-65, 3 tvinn.
  • Kver IX: bl. 66-73, 3 tvinn og 2 stök blöð.
  • Kver X: bl. 74-79, 3 tvinn.
  • Kver XI: bl. 80-86, 3 tvinn og 1 stakt blað.
  • Kver XII: bl. 87-94, 4 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 95-102, 4 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 103-110, 4 tvinn.
  • Kver XV: bl. 111-117, 3 tvinn og stakt blað.

Condition

  • Blettur á 18v og 99v, þannig að texti er óverulega skertur.
  • Texti máður á 86v, 110r-v, 111r, 114r-v, þannig að hann er skertur.
  • Texti skertur vegna skemmda á bl. 111.
  • Svo virðist sem brotnað hafi horn af bl. 75.
  • Bleksmitun á 90v-91r, 102r.
  • Göt sem myndast hafa við verkun á bl. 10, 76, 77, 110.
  • Gat á bl. 112.
  • Skrifað á uppskafning (bl. 111-117).

Layout

  • Eindálka. Innskotsblöð 111-117 eru þó tvídálka.
  • Leturflötur er 142-170 mm x 125-140 mm.
  • Línufjöldi er 9-31.
  • Víða gatað fyrir línum.
  • Upphafsstafir víða dregnir út úr leturfleti.
  • Síðutitlar eru á innskotsblöðum 111v-115r.
  • Griporð á 75r og 76r.
  • Eyður eru fyrir upphafsstafi á bl. 73v-94v.

Script

Tvær hendur að mestu.

  • I. bl. 1v-71v og 95r-109v óþekktur skrifari, árléttiskrift.
  • Skriftin og ýmis önnur sérkenni minna á höndina á AM 604 4to, en einnig kemur nafn kvendýrlingsins heilagrar Fennennu (1v) fyrir í báðum handritunum (sjá Jón Helgason 1932:147-148).

  • >II. bl. 71v-72r, 73r-94v óþekktur skrifari eða skrifarar.

Viðbætur eru skrifaðar með yngri höndum, blendingsskrift (sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur).

Decoration

  • Á spássíum eru víða myndir af kynjaskepnum, mannamyndir og ýmis konar flúr. Vert er og að benda á að á 110r eru sennilega pennaæfingar barns sem auk þess hefur teiknað sólir.

  • Upphafsstafir með mannamyndum, litur rauður og grænn, á 5v, 7v, 51v, 104v og 107v.

  • Víða plöntuskreyttir upphafsstafir, litur rauður, grænn og svartur, á 1v-71v og 95r-109v.

  • Víða pennaflúraðir upphafsstafir, litur rauður, grænn og svartur, á 1v-71v og 95r-109v.

  • Víða rauðritaðar kaflafyrirsagnir á 1v-71v og 95r-109v.

Additions

  • Bl. 111-117 eru innskotsblöð, skrifuð e-t á 17. öld, á uppskafning úr latínugrallara (sbr. DI I:683).
  • Viðbætur með yngri höndum:

    Bl. 73r: Tvö efnisatriði og er l. 19-34 með hendi Björns Guðnasonar sýslumanns í Ögri og skrifuð um 1500 (Stefán Karlsson 1970:139. Viðbótin er prentuð í DI III:692-693).

    Bl. 86v: Tvö efnisatriði og er það fyrra (l. 1-12) skrifað um 1570 (DI I:683).

    Bl. 109v-110r: Þrjú efnisatriði öll með sömu hendi, sennilega frá lokum 16. aldar (DI I:683).

    Bl. 110v: Tvö efnisatriði, sennilega skrifuð um 1500 (DI I:683 og Widding 1960:27-28).

  • Á spássíum eru víða athugasemdir við textann og/eða viðbætur (t.d. 17v og 20r), ýmist með hendi skrifara eða yngri höndum. Hér eru einnig leiðbeiningastafir (t.d 6v og 7r), ýmis konar klausur og krot (t.d. 32r og 37v), sem og nöfn og upplýsingar um feril (1r og 117r).
  • Á neðri spássíu á 35r er rúnastafróf og villuletur.
  • Á neðri spássíum á 80v-94v eru orðatiltæki, málshættir (sjá Fjölni 1844:101-103 og Jón Samsonarson 1978:36) og vísur (Svo fór enn sem sagt var frá (80r-v, 81v og 82v), — Ungur maður og öldruð frú (83r), — Ljótt er letur mitt (85v), — Það á að tala mín tungan snjöll (86r) og — Manvits vant er þeim margt skrafar (94v) (sjá Jón Samsonarson 1978:34-39).

Binding

Band frá maí 1973 (220 mm x 182 mm x 61 mm). Leður á kili og hornum, tréspjöld klædd fínofnum líndúki. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra nýju bandi. Handritið liggur í öskju.

Eldra band virðist hafa verið skinnband með spennum (sbr. AM 477 fol.).

Accompanying Material

  • Tveir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar, með upplýsingum um feril.
  • Seðill 1 (159 mm x 122 mm): “frä Sr Jone Jonssyne i Garpsdal 1705. og sagde hann eg mætti eiga bokina, ef villde”
  • Seðill 2 (87 mm x 141 mm): “Jonsbok Rettarbætur. formulæ Juridicæ. Ur hirdsidum nockud Bualag. Kristinrettr (Arna biskups) in 4to, eigi riett goml. Bokina hafi eg feinged 1705. fra Sr Jone Jonssyne i garpsdal.”
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um forvörslu.
  • Í öskju með handritinu liggur nákvæmt efnisyfirlit Jóns Sigurðssonar, bundið í pappakápu.

History

Origin

Handritið var skrifað á Íslandi. Kålund tímasetur bl. 1v-73r:18 og 95r-109v:11 til síðari helmings 15. aldar (Katalog I 1889:417, sjá einnig ONPRegistre 1989:444). Um tímasetningar á viðbótum, sjá “Spássíugreinar og aðrar viðbætur”.

Provenance

  • Árni Magnússon fékk handritið hjá séra Jóni Jónssyni í Garpsdal árið 1705 (sbr. seðla). Einhvern tíma á 16. öld átti Andrés Magnússon handritið (1r og 117r). Um Andrés þennan, sjá DI I:683. Á bl. 26r er nafnið Bjarni Þorbjarnarson.
  • Margt bendir til að handritið sé upprunnið á Vestfjörðum (sbr. Jón Helgason 1932:147-148 og Jón Samsonarson 1978:34-39).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 12. september 1974.

Additional

Record History

  • ÞS lagfærði samkvæmt reglum TEIP5 27.-28. október 2009 og síðar.
  • GI skráði 28. janúar 2003.
  • Kålund gekk frá handritinu til skráningar 6. október 1886 (Katalog I 1889:417-18 (nr. 792).).

Custodial History

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í maí 1973.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen í febrúar 1973.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Jónsbók: Kong Magnus Hakonssons Lovbog for Island, vedtaget paa Altinget 1281, og Réttarbøtr, de for Island givne Retterbøder af 1294, 1305 og 1314ed. Ólafur Halldórsson
DI II:289
Diplomatarium Islandicum: Íslenzkt fornbréfasafn, sem hefir inni að halda bréf og gjörnínga, dóma og máldaga, og aðrar skrár, er snerta Ísland eða Íslenzka menned. Jón Sigurðsson1857-1972; I-XVI
Norges gamle Love indtil 1387ed. P. A. Munch, ed. R. Keyser1848; II
Alþingisbækur Íslands II 1915-1916:56-57.
Búalög 1915-1933:46-62.
Norges gamle Love indtil 1387ed. Gustav Storm1895; V
Alkuin: De virtutibus et vitiis i norsk-islandsk overlevering og Udvidelser til Jonsbogens kapitel om domme, ed. Ole Widding1960; IV
Jón Helgason 1932:147-148
Stefán Karlsson 1970:139
Fjölni 1844:101-103
Jón Samsonarson 1978:36
Jón Samsonarson 1978:34-39
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
DI I:683
Jón Helgason 1932:147-148
Jón Samsonarson 1978:34-39
« »