Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 205 fol.

View Images

Biskupasögur og ýmislegt annað um biskupa á miðöldum; Iceland, 1644

Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Gissurarson 
Birth
1590 
Death
05 November 1648 
Occupation
Member of the lögrétta 
Roles
Scribe; Translator 
More Details
Name
Torfi Jónsson 
Birth
09 October 1617 
Death
20 July 1689 
Occupation
Priest 
Roles
Author; Scribe; Translator 
More Details
Name
Jón Ólafsson 
Birth
1640 
Death
1703 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe 
More Details
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

Special character shown similar to its original form.

Name
Þorlákur Þórðarson 
Birth
02 May 1675 
Death
04 November 1697 
Occupation
Headmaster 
Roles
Owner; Author 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-13v)
Hungurvaka
Rubric

“Einn lítill bæklingur af fáum biskupum sem verið hafa á Íslandi þeim fyrstu og hvörnin Skálholt var fyrst byggt og þar settur biskupsstóll og af hvörjum það var tilsett og nær.”

Incipit

Bækling þennan kalla eg Hungurvöku …

Explicit

“… við óhlýðna menn og rangláta. FINIS.”

2(14r-32v)
Þorláks saga helga
Rubric

“Sagan af Þorláki biskupi helga”

Incipit

þann tíma er stýrði Guðs kristni Anakletus páfi …

Explicit

“… fyrir Guði og mikils ráðandi. Finis.”

Note

Bl. 26v og 27r-v auð til að tákna eyðu í textanum.

3(32v-33v)
Guðmundar saga biskups
Rubric

“Klausa úr sögu Guðmundar góða Hólabiskups um staði á Íslandi af hvörjum rökum þeir eru komnir undir andlegt vald frá leikum svo sem lesa má í sögu Árna biskups og þrætti á mót Rafn Oddsson riddari og aðrir leikmenn.”

Incipit

Virðuglegur herra heilagur Þorlákus, nýorðinn biskup …

Explicit

“… hjálpin öll af þér, í hjarta mér. Finis.”

Note

Hluti sögunnar.

Kafli sem fjallar um uppruna deilu kirkjunnar manna og leikmanna um eigur kirkjunnar.

4(34r-45r)
Páls saga biskups
Rubric

“Frásögn hin sérligasta af Páli Jónssyni Skálholtsbiskupi og fleirum biskupum”

Incipit

Páll var son Jóns hins göfuga manns Loptssonar Sæmundarsonar hins fróða …

Explicit

“… gleðji almáttugur Guð hann í sífellu í eilífri dýrð amen, amen.”

5(46r-71r)
Jóns saga helga
Rubric

“Sagan af Jóni helga Ögmundarsyni fyrsta Hólabiskupi”

Incipit

Þann tíma byrjum vér frásögu af hinum heilaga Jóni biskupi …

Explicit

“… og báru til grafar heiðarliga jarðandi.”

Colophon

“Nú hef eg skrifað þessa sögu alla, jarteikn læt eg undan falla, hefji oss Guð á himna palla. Anno 1644.”

6(71r-71v)
Um biskupa í Skálholti og á Hólum
Incipit

Á Íslandi hafa verið margir biskupar innlendir …

Explicit

“… Jörundur Þorsteinsson hann var biskup.”

Keywords
7(72r-72v)
Skrá yfir biskupa í Skálholti og á Hólum
Rubric

“Þessir biskupar hafa verið í Skálholti”

“Þessir biskupar hafa verið Norðanlands á Hólum í Hjaltadal”

Note

Sett upp í tvo dálka sem hvor hefur sína fyrirsögn.

Upptalningin nær frá Ísleifi Gissurarsyni og Jóni Ögmundssyni og hefur upprunalega endað á Brynjólfi Sveinssyni og Þorláki Skúlasyni en seinna hefur verið bætt við setningu um Brynjólf ásamt nöfnum Þórðar Þorlákssonar (Skálholti) og Gísla Þorlákssonar (Hólum). Nöfnum Jóns Vigfússonar og Einars Þorsteinssonar hefur svo verið bætt við með enn annarri hendi neðst í dálkinn um Hólabiskupa.

Var áður á milli Hungurvöku og Þorláks sögu en Árni Magnússon tók þaðan og setti aftast (sbr. seðil).

Physical Description

Support
Pappír (Vatnsmerki, sérstaklega skýrt á fremra saurblaði aftast).
No. of leaves
i + 72 + ii blöð (290 mm x 187 mm). Blað 45v autt og blöð 26v-27v eru auð til að tákna eyðu í textanum.
Foliation

Handritið hefur verið blaðmerkt síðar, sumt með rauðu bleki.

Condition

Í handritinu er tvenns konar pappír. Önnur tegundin hefur dökknað allverulega á textasvæðinu sem á sér líklega efnafræðilegar skýringar (sjá bl. 14-33 og 46-71). Textinn er þó alllæsilegur.

Layout

  • Eindálka.
  • Umbrot er mismunandi eftir því á hvorn pappírinn skrifað er.
  • I: Blöð 1-13, 34-45 og 72:

    Leturflötur er ca 232-235 mm x 140-143 mm.

    Línufjöldi er 36-39.

  • II: Blöð 14-33 og 46-71:

    Leturflötur er ca 222-230 mm x 140-145 mm.

    Línufjöldi er ca 31-34.

  • Lok efnisþátta enda stundum í totu, bl. 1v, 32v, 45r.
  • Eyða fyrir upphafsstaf á bl. 14r (leiðbeiningarstafur “Þ” er ritaður í eyðuna en ætti að vera “Í”), 34r, 46r.

Script

Mestmegnis með hendi Jóns Gissurarsonar, léttiskrift.

Blað 72 með hendi Torfa Jónssonar, léttiskrift.

Additions

Binding

Band líklega frá tímabilinu 1880 til 1920 (294 mm x 192 mm x 19 mm). Pappaspjöld klædd dökkum marmarapappír, leður á kili. Saurblöð tilheyra bandi.

Accompanying Material

Seðill (194 mm x 148 mm) með hendi Árna Magnússonar: “Hungrvaka. Þorlaks biskups saga. Ur Gudmundar biskups sogu excerptum 1. Caput. Pals saga biskups. Jons saga biskups, ens helga. De Episcopis Jslandiæ, frivola quondam. Series Episcoporum Jslandiæ exigui momenti [á eftir á að vera] þessa litilsverda series stöd ä bladi milli Hugrvoku og Þorlaks sogu. Eg tok hana þadan, og setti sidarst, i þetta volumen. Allt med hendi Jons Gissursonar, (fodur Sr Torfa i Bæ) og tekid ur þeirre bok er eg feck af Þorlake Þordarsyne. [á verso-síðu:] Þessar Biskupa sogu hafa vered i hondum Sr Jons Olafssonar, prestz ä raudasande, sem siä er af nockrum fám annotationibus in margine, hveriar med hans hende ritadar eru.”

History

Origin

Provenance

Sjá má af spássíugreinum séra Jóns Ólafssonar prests á Rauðasandi að bókin sem handritið tilheyrði hefur verið í hans fórum (sbr. seðil, einnig seðil í AM 210 fol.). Árni Magnússon fékk bókina frá Þorláki Þórðarsyni og tók handritið úr henni (sbr. seðil, einnig seðil í AM 210 fol.).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 28. mars 1985.

Additional

Record History

Surrogates

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Hungrvaka
Byskupa sögur. MS Perg. fol. No. 5 in the Royal Library of Stockholm, 1950; 19
Merete Geert Andersen“Colligere fragmenta, ne pereant”, p. 1-35
Biskupa sögur II, ed. Ásdís Egilsdóttir2002; 16
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1938; 13:1
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1978; 13:2
Corpus codicum Islandicorum Medii Aevi19
Carl C. Rokkjær“Om tempusblandingen i islandsk prosa indtil 1250”, Arkiv för nordisk filologi1963; 78: p. 197-216
Desmond SlayThe manuscripts of Hrólfs saga kraka, 1960; XXIV
Peter SpringborgAntiqvæ Historiæ Lepores - om renæssancen i den islandske håndskriftproduktion i 1600-tallet, 1977; 8: p. 53-89
Stefán Karlsson“Introduction”, Sagas of Icelandic bishops. Fragments of eight manuscripts1967; p. 9-61
Hans Bekker-Nielsen, L. K. Shook, Ole Widding“The Lives of the Saints in Old Norse Prose: A Handlist”, Mediaeval Studies1963; p. 294-337
« »