Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 158 fol.

View Images

Sögubók; Iceland, 1630-1675

Name
Þorsteinn Björnsson 
Occupation
 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Sigurður Björnsson 
Birth
01 February 1643 
Death
03 September 1723 
Occupation
Lögmaður 
Roles
Owner; Scribe 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-140r)
Austfirðingasögur
1.1(1r-6r)
Hrafnkels saga Freysgoða
Rubric

“Saga af Hrafnkeli goða.”

Incipit

[Þ]að var á dögum Haralds konungs hins hárfagra …

Explicit

“… og þóttu miklir menn fyrir sér og lýkur hér frá Hrafnkeli að segja.”

1.2(6r-10v)
Gunnars saga Keldugnúpsfífls
Rubric

“Saga af Gunnari Keldugnúpsfífli.”

Incipit

[Þ]orgrímur hét maður sem bjó þar sem nú heitir á Hörgslandi …

Explicit

“… er frá þeim komin mikil ætt. Þóttu það allt vera miklir menn fyrir sér.”

Final Rubric

“Og lýkur hér með sögu af Gunnari Keldugnúpsfífli.”

1.3(10v-13r)
Gunnars þáttur Þiðrandabana
Rubric

“Sagan af Gunnari Þiðrandabana.”

Incipit

[K]etill hét maður og var kallaður þrymur …

Explicit

“… og var hann í Noregi til elli ævi sinnar. Lýkur hér með sögu Gunnars.”

1.4(13v-15r)
Þorsteins þáttur stangarhöggs
Rubric

“Saga af Þorsteini stangarhögg.”

Incipit

[M]aður nefnist Þórarinn er bjó í Sunnudal …

Explicit

“… Hefur margt manna frá þeim komið og lýkur þar frá þeim að segja.”

1.5(15r-15v)
Þorsteins þáttur forvitna
Rubric

“Saga af Þorsteini forvitna.”

Incipit

[Þ]orsteinn hét maður, íslenskur …

Explicit

“… og skildust þeir Þorsteinn með hinni mestu vináttu.”

Final Rubric

“Og lýkur hér af Þorsteini forvitna að segja.”

1.6(15v)
Þorsteins þáttur sögufróða
Rubric

“Saga af Þorsteini fróða.”

Incipit

[Í] Austjörðum óx upp sá maður er Þorsteinn hét …

Explicit

“… og var jafnan með konungi. Lýkur svo þessum söguþætti.”

1.7(15v-18r)
Þorsteins saga hvíta
Rubric

“Saga af Þorsteini hvíta.”

Incipit

[M]aður hét Ölvir hinn hinn(!) hvíti …

Explicit

“… og varð úr fullur fjandskapur sem segir í Vopnfirðingasögu. ”

Final Rubric

“Og lýkur hér sögu Þorsteins hins hvíta.”

1.8(18r-18v)
Þorsteins þáttur Austfirðings
Rubric

“Saga af Þorsteini suðurfara.”

Incipit

[Þ]orsteinn hét maður austfirskur að ætt …

Explicit

“… að duga þér. Konungur var vel …”

Note

Niðurlag sögunnar vantar. Hugsanlega um eyðu í forriti að ræða þar sem blöð 19-20 eru auð.

1.9(21r-22v)
Jökuls þáttur Búasonar
Rubric

“Söguþáttur Jökuls Búasonar”

Incipit

[J]ökli þótti nú svo illt verk sitt …

Explicit

“… og lýkur svo frá honum að segja.”

1.10(23r-26v)
Orms þáttur Stórólfssonar
Rubric

“Saga af Ormi Stórólfssyni.”

Incipit

[H]ængur hét maður, son Ketils Naumdæla en móðir hét Hrafnhildur …

Explicit

“… og þótti æ hinn mesti maður og varð ellidauður og hélt vel trú sína. Og lýkur svo frá honum að segja. ”

Note

Blöð 27r-28v eru auð.

1.11(29r-37v)
Bárðar saga Snæfellsáss
Rubric

“Bárðar saga”

Incipit

Dumbur hefur kóngur heitið …

Explicit

“… Ekki er þess getið að Gestur Bárðarson hafi nokkur börn átt. ”

Final Rubric

“Og lýkur hér sögu Bárðar Snæfellsáss og Gests sonar hans.”

1.12(37v-66v)
Laxdæla saga
Rubric

“Hér hefst Laxdælinga saga”

Incipit

[K]etill flatnefur hét maður, sonur Bjarnar bunu …

Explicit

“… Þorkell Gellisson var hið mesta nytmenni og var sagður manna fróðastur og lýkur þar nú sögum þessum.”

Note

Sagan endar í 78. kafla, sbr. útgáfu sögunnar, og er það í samræmi við niðurlag í Z-gerð Laxdælu. Í Y-gerð endar Laxdæla með Bollaþætti (sbr. Einar Ólafur Sveinsson; Íslenzk fornrit V. 1934: lxxii-lxxvi.).

1.13(67r-94r)
Egils saga Skallagrímssonar
Rubric

“Hér byrjar sögu af Kveldúlfi”

Incipit

Úlfur hét maður og var Bjálfason …

Explicit

“… þá er Ólafur konungur Tryggvason féll. Skúli hafði átt í orustum sjö bardaga.”

1.14(94r-112v)
Eyrbyggja saga
Rubric

“Hér hefst Þórsnesinga saga sem öðru nafni kallast Eyrbyggja”

Incipit

[K]etill flatnefur hét hersir einn í Noregi …

Explicit

“… voru þau bein öll þá grafin niður þar sem nú stendur kirkjan.”

Final Rubric

“Og lýkur hér nú sögu Þórsnesinga og Eyrbyggja.”

Note

Blöð 113r-113v eru auð.

1.15(114r-123v)
Vatnsdæla saga
Rubric

“Hér byrja(!) saga Vatnsdæla”

Incipit

[M]aður er nefndur Ketill og var kallaður þrymur …

Explicit

“… og hélt vel trú sína fram um ævi og ellidaga.”

Note

Í Íslenzkum fornritum VIII er þetta niðurlag í samræmi við niðurlag 46. kafla sögunnar en kaflarnir eru þar alls 47 (1939:126).

1.16(124r-136v)
Reykdæla saga
Incipit

[M]aður hét Þorsteinn höfði …

Explicit

“… svo þeim Illuga, og Birni, 000 fór og til Ölvers með.”

Note

Af fyrirsögn er einungis tilfært orðið “Skutu”.

1.17(136v-140r)
Valla-Ljóts saga
Rubric

“Söguþáttur af Vallna-Ljót”

Incipit

[S]igurður hét maður. Hann var son Karls hins rauða …

Explicit

“… Hélt Guðmundur virðingu sinni allt til dauðadags og lýkur þar þessari sögu.”

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
i + 140 + i blöð (291 mm x 192 mm). Auð blöð: 19-20, 27-28, 113 og 140v.
Foliation

  • Eldri blaðmerking 44-182.

  • Síðari tíma blaðmerking með blýanti 1-140.

Collation

Tuttugu kver.

  • Kver I: blöð 1r-8v, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9r-16v, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17r-20v, 2 tvinn.
  • Kver IV: blöð 21r-28v, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 29r-36v, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 37r-44v, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 45r-52v, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 53r-60v, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 61r-66v, 3 tvinn.
  • Kver X: blöð 67r-74v, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 75r-82v, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 83r-90v, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 91r-98v, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 99r-102v, 2 tvinn.
  • Kver XV: blöð 103r-110v, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 111r-114v, 2 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 115r-122v, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 123r-132v, 5 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 133r-138v, 3 tvinn.
  • Kver XX: blöð 139r-140v, 1 tvinn.

Condition

  • Gert hefur verið við rifur á einstaka blöðum (sbr. t.d. á blöðum 123r, 136v-137r).
  • Blað 102 er lítillega skaddað og viðgert á ytri kanti.
  • Í handritinu eru víða blettir (sbr. 2r, 4v, 6v,67r, 123r og víðar).

Layout

  • Tvídálka.
  • Leturflötur er ca 265 mm x 160 mm.
  • Línufjöldi í hverjum dálki er ca 53-62.
  • Dálkar og spássíur eru vel afmörkuð; víða virðist blaðið hafa verið miðjusett með broti (sbr. t.d. 48r-50v); á stöku stað má þó sjá ljósrauðar línur sem afmarka leturflötinn (sbr. 75v-82r).
  • Víðast hvar eru auðir reitir fyrir upphafsstafi (sbr. t.d. á blöðum 1r-6r).
  • Síðutitlar eru á blöðum 1r-9r.
  • Sögur eru yfirleitt kaflaskiptar en sumstaðar eru eyður fyrir kaflanúmer (sbr. t.d. á blöðum 50r-66v).

Script

  • Að mestu talið skrifað með hendi Þorsteins Björnssonar á Útskálum; fínleg og þétt léttiskrift, mikið bundin.

  • Á blöðum 106r-112v til dæmis, er annað skriftarlag; lengra milli lína og skriftin ekki eins smá.

Decoration

  • Blekdregnir (fylltir) upphafsstafir með flúri eru á blöðum 29r og 67r.

  • Litdregnir (fylltir) upphafsstafir með laufskreyti má sjá á blöðum 75r, 76v og 77r.

Additions

  • Lesbrigðum og merkjum er bætt við hér og þar með yngri hendi (sbr. t.d. á blöðum 106r og 137r).

Binding

Band frá 1971 (302 mm x 220 mm x 47 mm). Strigi er á kili og hornum, strigaklæðning. Saumað á falskan kjöl.

Í eldra bandi voru spjöld og kjölur klædd bókfelli úr latnesku helgisiðahandriti með nótum.

Accompanying Material

  • Einn seðill (181 mm x 167 mm) (milli saurblaðs og 1r) sem á er efnisyfirlit með hendi skrifara Árna Magnússonar: “[efst með rauðu bleki, dauft:] Til Austfirðinga sagna in folio. Hrafnkels saga góða, Gunnars saga Keldugnúpsfífls, Gunnars saga Þiðrandabana. Þáttur af Þorsteini stangarhögg, af Þorsteini forvitna, af Þorsteini fróða, af Þorsteini hvíta, af Þorsteini suðurfara, Jökuls þáttur Búasonar, Orms þáttur Stórólfssonar, Bárðar saga, Laxdæla saga, [með NB fyrir framan, kannski frá Árna] sagan af Kveldúlfi, Skallagrími og Agli Skallagrímssyni. Þórsnesinga saga eður Eyrbyggja, Vatnsdæla saga, af Vémundi og Víga-Skútu, Valla-Ljóts saga [Árni bætir við efst til hægri:] úr bók séra Þorsteins Björnssonar, er Sigurður Björnsson lögmaður eignaðist.”

  • Laus miði með upplýsingum um forvörslu.

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi og er tímasett til miðrar 17. aldar í Katalog I, bls. 83, en virkt skriftartímabil skrifara var ca 1630-1675.

Það var áður hluti af stærri bók (sbr. seðil). Í þeirri bók voru einnig að öllum líkindum AM 121 fol., AM 181 a-h fol., AM 181 k-l fol. og AM 204 fol. (sbr. JS 409 4to).

Provenance

Bókin sem handritið tilheyrði var í eigu skrifarans, sr. Þorsteins Björnssonar, og síðar Sigurðar Björnssonar lögmanns (sbr. seðil).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 27. mars 1974.

Additional

Record History

Kålund gekk frá handritinu til skráningar í desember 1885, Katalog I; bls. 111-112 (nr. 194), DKÞ grunnskráði 24. júní 2002, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 4-5. desember 2008; yfirfór skráningu í september 2009; lagfærði í nóvember 2010.

Custodial History

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í september 1971.

Surrogates

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Einar Ólafur Sveinsson; Íslenzk fornrit V. 1934: lxxii-lxxvi.
Íslenzkum fornritum VIII
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »