Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 116 fol.

View Images

Sturlunga saga — Árna saga biskups; Iceland, 1600-1699

Name
Jón Arason 
Birth
19 October 1606 
Death
10 August 1673 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Translator 
More Details
Name
Jón Ólafsson 
Birth
1640 
Death
1703 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Sigurðsson 
Birth
23 August 1702 
Death
02 July 1757 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Guðrún Eggertsdóttir 
Birth
1637 
Death
1724 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Ormur Daðason 
Birth
01 August 1684 
Death
01 June 1744 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Owner; Author 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-244v (bls. 1-487))
Sturlunga saga
Rubric

“Íslendinga saga hin mikla, kennd við Sturlunga og sundurdeild í nokkra bæklinga eður þætti.”

1.1(1r-14r (bls. 1-27))
Geirmundar þáttur heljarskinnsÞorgils saga og Hafliða
Rubric

“Fyrsti þáttur. Um Hafliða Másson og Þorgils Oddason, þeirra ætt og uppruna, deilur og sættir.”

Incipit

Geirmundur heljarskinn var son Hjörs kóngs Hálfssonar …

Explicit

“… eða hittust þá stóðu þeir jafnan að málum hvor með öðrum svo lengi sem þeir lifðu.”

1.2(14r-31v (bls. 27-61))
ÆttartölurSturlu sagaPrestssaga Guðmundar Arasonar
Rubric

“Nokkrar ættartölur Íslendinga sem fram koma í þessari sögu og byrjast hér annar þáttur af Einari Þorgilssyni.”

Incipit

Sæmundur hinn fróði átti Guðrúnu dóttur Kolbeins …

Explicit

“… orti Þorvaldur kvæði um bróður sinn, þóttist svo hyggja best af harmi eftir hann.”

1.3(31v-58v (bls. 61-115))
Prestssaga Guðmundar ArasonarGuðmundar saga dýraHaukdælaþátturÍslendinga saga
Rubric

“Þriðji þáttur. Fyrst um fæðing Guðmundar Arasonar er síðar varð biskup, hans uppfóstur og lærdóm. Hér er og getið Þorláks biskups er áður hefur kallaður verið hinn helgi. Sagan af Guðmundi dýra og hans gjörningum, hans mótstöðumannadeilur, manndráp, brenna og fleira sem um þann tíma hefur við borið.”

Incipit

Nú tek ég þar til frásagnar er Guðmundur son Ara var fæddur …

Explicit

“… Kolbeini Tumasyni líkuðu illa þær málalyktir en Sighvati verr.”

1.3.1(58v-66r (bls. 115-130))
Haukdæla þátturÍslendinga sagaPrestssaga Guðmundar Arasonar
Rubric

“Nokkrar ættartölur frá norskum og til Gissurar hvíta, frá honum höfðu fyrstu Skálholtsbiskupar sinn uppruna, svo og Þorvaldur Gissurarson og hans synir: Gissur son hans sem síðar varð jarl, átti hann við seinni konu, Þóru dóttur Guðmundar gríss og Sólveigar dóttur Jóns Loftssonar. 1. kapituli.”

Incipit

Ketilbjörn Ketilsson, maður norrænn, mjög frægur …

Explicit

“… Sigurður gaf þau Tuma Sighvatssyni og komst Sighvatur svo að þeim.”

1.4(66r-96r (bls. 130-190))
Íslendinga sagaHrafns saga Sveinbjarnarsonar
Rubric

“Fjórði þáttur. Af Íslendingum og er fyrst af Guðmundi biskupi, Kolbeini Tumasyni og þeirra viðskiptum. Jafnframt þessu er sagan af Þorvaldi Vatnsfirðingi og Hrafni Sveinbjarnarsyni og þeirra deilum, item hvernig þeir helstu höfðingjar settu sig mót biskupi eftir fall Kolbeins.”

Incipit

Þá er Guðmundur biskup kom út …

Explicit

“… og skildu við svo búið og endir hér þenna þátt.”

1.5(96v-122v (bls. 191-242))
Íslendinga saga
Rubric

“Fimmti þáttur. Hvernig Þorvaldssynir veittu heimsókn og rændu á Sauðafelli, drápu og særðu þar marga menn og um sátt þeirra við Sturlu; af Guðmundi biskupi, hans mótgangi og ofsóknum: Sturla lætur drepa Vatnsfirðinga; hans sigling, Rómarganga og afturkoma; þræta Sighvats og Kolbeins og sætt, sigling og afturkoma; af yfirgangi Órækju og afdrifum samt öðru, þrætum og manndrápum er á þeim árum hafa til fallið.”

Incipit

Hér byrja ég sögu af sonum Þorvalds í Vatnsfirði …

Explicit

“… Á því sama ári er Þorvaldur andaðist, andaðist og Sigurður Ormsson, Flosi munkur Bjarnason og digur Helgi.”

1.6(122v-145r (bls. 242-288))
Íslendinga saga
Rubric

“Sjötti þáttur. Af Sighvati á Grund og Sturlu syni hans og þeirra yfirgangi; af bardögum Sturlu og aðtektum, item hvernig Kolbeinn ungi, Gissur Þorvaldsson og fleiri aðrir safna liði: þeir feðgar í annan stað með því fleira sem fyrr og síðan gerðist; um fall þeirra feðga og annarra á Örlygsstöðum: Kolbeinn gerðist yfirvald, herra fyrir norðan; sigling Snorra og útkoma, hans afturkoma; af Órækju, drápi Klængs og fleirum tilburðum hans á landi um þann tíma.”

Incipit

Gissur Þorvaldsson bjó að Reykjum …

Explicit

“… að draga saman vináttu þeirra frænda, var það og auðvelt.”

1.7(145r-183r (bls. 288-364))
Þórðar saga kakalaSvínfellinga saga
Rubric

“Sjöundi þáttur. Sturlunga saga”

Incipit

Einum vetri eftir andlát Snorra Sturlusonar hófust þeir atburðir er mörg tíðindi gerðust af síðan …

Explicit

“… Hallur var þar nær viku og reið síðan heim norður á Flugumýri.”

1.8(183r-200v (bls. 364-399))
Þorgils saga skarða
Rubric

“Áttundi þáttur Sturlunga sögu. 1. kapituli. Uppvöxtur Þorgils skarða.”

Incipit

Böðvar son Þórðar Sturlusonar bjó á Stað …

Explicit

“… Hrafn var boðsmaður Gissurar. Endir þessa þáttar.”

1.9(200v-236r (bls. 299-470))
Íslendinga sagaÞorgils saga skarða
Rubric

“IX. þáttur Sturlunga sögu er Íslendinga saga. 1. kapituli. Þuríður Sturludóttir manar mann sinn Eyjólf, til föðurhefnda.”

Incipit

Um sumarið áður en brullaupið var á Flugumýri um haustið …

Explicit

“… stóð þetta mál þá kyrrt, dróst fundur undan og varð engi á því sumri.”

1.10(236v-244v (bls. 471-487))
Íslendinga sagaÞorgils saga skarðaSturlu saga
Rubric

“X. þáttur af Íslendingum sérdeilis Gissuri jarli. 1. kapituli. Útkoma Gissurar jarls.”

Incipit

Nú byrja ég þar frásögu er Gissur Þorvaldsson kemur út frá Noregi með jarlsnafni …

Explicit

“… og jörðuðu það í kirkju Péturs postula, er hann hafði nær mesta elsku á haft af öllum helgum mönnum.”

2(245r-306v (bls. 488-611))
Árna saga biskups
Rubric

“Sagan af Árna biskupi í Skálholti og hvernig bændur urðu þrengdir frá sínum óðulum með bannfæringum og ýmislegum tilfellum, hvar um þann tíma hefur tilborið hér á Íslandi einnig í Noregi.”

Incipit

Herra Árni biskup er þessi frásögn er af skrifuð var son Þorláks Guðmundssonar …

Explicit

“… þá datum 1309. Sigldi hann árið síðar eftir við til kirkjunnar og kom út á árinu næstu eftir með viðinn og margar gersemar aðrar. Hann dó anno Christi 1320.”

Note

Vísur sr. Jóns Arasonar vantar aftan við og hafa þær hugsanlega týnst úr handritinu áður en það barst til Kaupmannahafnar. Þær er að finna í Huseby nr. 35 sem runnið er frá þessu handriti.

Bibliography

Þorleifur Hauksson 1972, Árna saga biskups vol. Rit 2.

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
i + 306 + i blöð (309 mm x 196 mm).
Foliation

Upprunaleg blaðsíðumerking 1-611.

Síðari tíma blaðmerking er á rektósíðum 1-306.

Collation

Fjörutíu kver.

  • Kver I: blöð 1-5, 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver II: blöð 6-7, 1 tvinn.
  • Kver III: blöð 8-14, 3 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver IV: blöð 15-20, 3 tvinn.
  • Kver V: blöð 21-26, 3 tvinn.
  • Kver VI: blöð 27-34, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 35-42, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 43-50, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 51-58, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 59-66, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 67-74, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 75-82, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 83-90, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 91-98, 4 tvinn.
  • Kver XV: blöð 99-106, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 107-114, 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 115-122, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 123-130, 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 131-138, 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 139-146, 4 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 147-154, 4 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 155-162, 4 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 163-170, 4 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 171-178, 4 tvinn.
  • Kver XXV: blöð 179-186, 4 tvinn.
  • Kver XXVI: blöð 187-194, 4 tvinn.
  • Kver XXVII: blöð 195-202, 4 tvinn.
  • Kver XXVIII: blöð 203-210, 4 tvinn.
  • Kver XXIX: blöð 211-218, 4 tvinn.
  • Kver XXX: blöð 219-226, 4 tvinn.
  • Kver XXXI: blöð 227-234 4 tvinn.
  • Kver XXXII: blöð 235-244, 5 tvinn.
  • Kver XXXIII: blöð 245-252, 4 tvinn.
  • Kver XXXIV: blöð 253-260, 4 tvinn.
  • Kver XXXV: blöð 261-268, 4 tvinn.
  • Kver XXXVI: blöð 269-276, 4 tvinn.
  • Kver XXXVII: blöð 277-284, 4 tvinn.
  • Kver XXXVIII: blöð 285-292, 4 tvinn.
  • Kver XXXIX: blöð 293-298, 3 tvinn.
  • Kver XL: blöð 299-306, 4 tvinn.

Condition

  • Það vantar aftan af handritinu.
  • Handritið hefur verið lagfært og blöð og blaðjaðrar styrktir (sjá t.d. blöð 19r-31v).
  • Með handritinu fylgja blaðbútar sem skornir hafa verið frá við viðgerð bandsins; þeir eru blaðmerktir. Þar um ræðir til dæmis blöð 258r og 259r.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 215 mm x 128 mm.
  • Línufjöldi er ca 30-36.
  • Griporð eru víða.
  • Leturflötur er afmarkaður með línum dregnum með beini.

Script

Tvær aðalhendur.

  • Bl. 2r-260v eru að miklu leyti skrifuð af tveimur óþekktum skrifurum, kansellískrift.
  • Bl. 261r-306v með óþekktum höndum, kansellískrift.

Decoration

  • Skreytt fyrirsögn (bl. 1r).

Fallega skreyttir upphafsstafir í fyrirsögn og upphafi texta á blaði 1r.

  • Rauðritaðar kaflafyrirsagnir á blöðum 67r-260v.

Additions

  • Blað 1 er innskotsblað með hendi sr. Jóns Ólafssonar á Lambavatni og bætt við um 1700 fyrir Árna Magnússon, sem hefur farið yfir og leiðrétt textann eftir forriti.
  • Blað 18 er innskotsblað með óþekktri hendi.
  • Blöð 261r-306v eru innskotsblöð með hendi Jóns Sigurðssonar eldra, bætt við um 1700 fyrir Árna Magnússon, sem hefur farið yfir og leiðrétt textann.
  • Handritið er merkt B efst á blaði 1r með hendi frá 18. öld.
  • Árni Magnússon hefur skrifað fáein ártöl í lok handritsins.
  • Spássíugreinar eru ekki algengar en á stöku stað má sjá einstaka orð og viðbætur við texta, sbr. á blöðum 147v, 153v, 156v og víðar.

Binding

Band frá 1980 (317 mm x 225 mm x 70 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk. Grófari dúkur er á kili og hornum. Saumað á móttök.

Eldra band frá 1700-1730.

Accompanying Material

  • Seðill (155 mm x 113 mm) með hendi Árna Magnússonar: “Sturlunga Saga. Kom fra Monsr. Orme Dadasyne 1724.”
  • Tveir lausir miðar með upplýsingum um forvörslu.

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi. Það er tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 80. Það er skrifað eftir AM 438 4to.

Provenance

Handritið hefur verið í eigu Guðrúnar Eggertsdóttur í Bæ á Rauðasandi. Árni Magnússon fékk það með milligöngu Orms Daðasonar árið 1724 (sbr. seðil).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 3. apríl 1981.

Additional

Record History

Kålund gekk frá handritinu til skráningar í desember 1885 Katalog I, bls. 80 (144), DKÞ færði inn grunnupplýsingar 28. nóvember 2001. VH endurskráði handritið14.-17. nóvember 2008; lagfærði í nóv. 2010 . ÞS lagfærði 14. desember 2009.

Custodial History

Viðgert og bundið á verkstæði Birgitte Dall í september 1980.

Gömul viðgerð á blöðum fremst og aftast í handritinu, pappírsstrimlar límdir á kanta. Jón Sigurðsson hefur víða skrifað á strimlana þann texta sem undir þeim lenti. Strimlarnir hafa nú verið fjarlægðir og fylgja með í möppu.

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730. Það band fylgir.

Surrogates

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Árna saga biskupsRit 2.
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Sturlunga saga eður Íslendinga saga hin miklap. xiii
Heimkynni Sturlunga sögu. Skjöldur. 1996;(11):: p. 12-16
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: p. 354
« »