Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 108 fol.

View Images

Landnámabók með viðauka; Iceland, 1650-1699

Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jónas Gam 
Birth
26 August 1671 
Death
01 January 1734 
Occupation
Rector 
Roles
Owner 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-99r (bls. 1-82))
Landnámabók
Note
Skarðsárbókargerð.

Að mestu leyti sami texti og í AM 104 fol.

Keywords

1.1(1r (bls. 1))
Formáli
Incipit

Í aldarfarsbók þeirri er Beda prestur heilagur gjörði …

Explicit

“… í þann tíma var farið milli landanna.”

Keywords

1.2(1r-7r (bls. 1-13).)
Hér hefur Landnámabók Íslandsbyggðar og segir í hinum fyrsta kapitula hvort s...
Rubric

“Hér hefur Landnámabók Íslandsbyggðar og segir í hinum fyrsta kapitula hvort skemmst er frá Íslandi og hverjir herrar ríktu á Norðurlöndum í þann tíma.”

Incipit

Á þeim tíma er Ísland fannst og byggðist …

Explicit

“… vestur til Ballarár og bjó þar lengur og var kallaður Hrólfur að Ballará.”

Keywords

1.3(7r-20r (bls. 13-40).)
Hér hefur upp landnám í Vestfirðingafjórðungi er margt stórmenni hefur byggðan.
Rubric

“Hér hefur upp landnám í Vestfirðingafjórðungi er margt stórmenni hefur byggðan.”

Incipit

Maður hét Kalman, suðureyskur að ætt …

Explicit

“… þá voru DCCCC bónda í þessum fjórðungi.”

Keywords

1.4(20r-29r (bls. 40-57).)
Nú hefur upp landnám í Norðlendingafjórðungi er fjölbyggðastur hefur verið af...
Rubric

“Nú hefur upp landnám í Norðlendingafjórðungi er fjölbyggðastur hefur verið af öllu Íslandi og stærstar sögur hafa gerst bæði að fornu og nýju, sem enn mun ritað verða og raun á bera.”

Incipit

Gunnsteinn meinfretur, son Álfs …

Explicit

“… en þar voru MCC bænda þá er talið var.”

Keywords

1.5(29r-33v (bls. 57-66).)
Þessir menn hafa land numið í Austfirðingafjórðungi er nú munu upp taldir og ...
Rubric

“Þessir menn hafa land numið í Austfirðingafjórðungi er nú munu upp taldir og fer hvað af hendi norðan til fjórðungamóts frá Langanesi á Sólheimasand og er það sögn manna að þessi fjórðungur hafi fyrst albyggður orðið.”

Incipit

Gunnólfur kroppur hét maður son Þóris hauknefs …

Explicit

“… eru frá komnir - Ketill hinn fíflski og Leiðólfur kappi.”

Keywords

1.6(33v-39v (bls. 66-78).)
Hér hefur upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er með mestum blóma er alls Ísl...
Rubric

“Hér hefur upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er með mestum blóma er alls Íslands fyrir landskosta sakir og höfðingja þeirra er þar hafa byggt, bæði lærðir og ólærðir.”

Incipit

Austfirðir byggðust fyrst á Íslandi en á milli Hornafjarðar og Reykjaness …

Explicit

“… þó að synir þeirra sumir reistu hof og blótuðu, en landið var alheiðið nær C vetra.”

Bibliography

Hannes Finnsson 1774, Landnámabók;

Íslendinga sögur 1843 vol. I p. xxx-xxxi;

Jakob Benediktsson 1958, Skarðsárbók, Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit handritastofnunar Íslands vol. 1 p. xviii-xix, xxv,-xxviii, xxxii, xxxviii;

Þorgeir Guðmundsson og Þorsteinn Helgason 1829, Íslendinga sögur vol. I p. 9-10;

Keywords

2(39v-41v (bls. 78-82))
Um erlenda biskupa á Íslandi
Incipit

Óaldarvetur mikill varð á Íslandi …

Explicit

“… og er einmælt hann hafi verið hinn mesti merkismaður.”

Note

Viðauki, að hluta til úr Kristni sögu. Í lokin er vísað til Hauksbókar.

Engin fyrirsögn er í handriti né annað sem bendir til að um viðauka sé að ræða. Gerð eru greinarskil með sama hætti og annars staðar í handriti og textanum síðan fram haldið.

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
i + 41 + i blöð (307 mm x 210 mm).
Foliation

  • Eldri blaðsíðumerking 1-82.

Condition

  • Texti sést sums staðar í gegn (sjá t.d. texta efst á blöðum 5r-6v).
  • Blöð eru skítug og stökk og jaðrar blaða og innri spássíur hafa sums staðar verið styrkt (sjá t.d. blöð 10 og 12).

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 275 mm x 155-160 mm.
  • Línufjöldi á blaði er ca 45-48.

Script

  • Ein hönd.
  • Skrifari er óþekktur; fljótaskrift (kansellískrift á fyrirsögnum).

Decoration

  • Fyrirsagnir eru víðast með stærra letri en meginmálið (sjá blað 1r og 7r). Þar er leturgerðin einnig önnur en á meginmáli.

Additions

  • Margar spássíutilvísanir með hendi skrifara (sjá t.d. 9r-12r).

Binding

Band (311 mm x 227 mm x 35 mm) er frá 1974.

  • Spjöld eru klædd fínofnum striga. Grófari strigi er á kili og hornum.
  • Blöð eru saumuð á móttök. Saurblöð tilheyra þessu bandi.

Band frá 1700-1730.

  • Spjöld og kjölur eru klædd bókfelli.

Accompanying Material

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi og það er tímasett til síðari hluta 17. aldar, en í Katalog I, bls. 72, til 17. aldar. Það var áður hluti af stærri bók (sbr. seðil). Í þeirri bók voru einnig AM 5 fol., AM 113 d fol., AM 129 fol., AM 163 k fol. og AM 164 c fol.

Provenance

Árni Magnússon fékk bókina sem handritið tilheyrði frá Jóni Daðasyni (sbr. seðil).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 17. apríl 1974.

Additional

Record History

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 28. október 1885 Katalog I;bls. 72 (nr. 127), DKÞ grunnskráði 16. nóvember 2001, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 30. janúar 2009; lagfærði í nóv. 2010 .

Custodial History

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í mars 1974.

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730. Það band fylgir.

Surrogates

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Landnámabók
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskriftered. Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab1843-1889; I-IV
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI: p. 9-10
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
, OpusculaVII: p. 1-35
Antiqvitates Americanæ 1837,p. 209
Arngrimi Jonae opera latine conscripta, ed. Jakob Benediktsson1950-1957; IX-XII
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: p. 231
Grønl. hist.M. I: p. 51
« »