Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 107 fol.

There are currently no images available for this manuscript.

Landnámabók; Iceland, 1640-1660

Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Brynjólfur Sveinsson 
Birth
14 September 1605 
Death
05 August 1675 
Occupation
Bishop 
Roles
Scholar; Owner; Author; Correspondent; Marginal 
More Details
Name
Björn Jónsson 
Birth
1574 
Death
28 June 1655 
Occupation
Farmer; Member of the lögrétta; Member of the lögrétta 
Roles
Author; Poet; Scribe 
More Details
Name
Resen, Peder Hansen 
Birth
17 June 1625 
Death
01 June 1688 
Occupation
President, historian, learned in the law 
Roles
Owner; Author; publisher 
More Details
Name
Jón Erlendsson 
Death
01 August 1672 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Halldór Torfason 
Birth
1658 
Death
1705 
Occupation
Priest 
Roles
Owner 
More Details
Name
Gaulverjabær 
Parish
Gaulverjabæjarheppur 
County
Árnessýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Þuríður Sæmundsdótttir 
Occupation
 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-76r)
Landnámabók
Note

Sturlubókargerð.

Bibliography

Hannes Finnsson 1774,Landnámabók;

Íslendinga sögur 1843 vol. I,

Jakob Benediktsson 1958, Skarðsárbók, Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá Rit handritastofnunar Íslands vol. 1 p. xxxvi.

Jakob Benediktsson 1974, Landnámabók, Íslenzk handrit. Series in folio vol. III, p. ix-xiii, xv-xx, xxii-xxiii (eng.overs. xxv-xxix, xxxiii-xxxviii, xl);

Þorgeir Guðmundsson og Þorsteinn Helgason 1829Íslendinga sögur vol. I.

1.1(1r-1r)
Formáli
Incipit

[Í] aldarfarsbók þeirri er Beda prestur heilagur gerði er getið eylands þess er Tili (!) heitir …

Explicit

“ … að í þann tíma var farið milli landanna.”

1.2(1r-11r)
Incipit

[Þ]á er Ísland fannst og byggðist …

Explicit

“ … að í þann tíma var farið milli landanna.”

Note

Engin fyrirsögn í handriti.

1.3(11r-37r)
[H]ér hefur upp landnám í Vestfirðingafjórðungi er margt stórmenni hefur bygg...
Rubric

“[H]ér hefur upp landnám í Vestfirðingafjórðungi er margt stórmenni hefur byggðan.”

Incipit

Maður hét Kalmar, suðureyskur að ætt …

Explicit

“ … þá voru DCCCC bónda í þessum fjórðungi”

1.4(37r-52r)
[N]ú hefur upp landnám í Norðlendingafjórðungi er fjölbyggðastur hefir verið ...
Rubric

“[N]ú hefur upp landnám í Norðlendingafjórðungi er fjölbyggðastur hefir verið af öllu Íslandi og stærstar sögur hafa gjörst bæði að fornu og nýju, sem enn mun ritað verða og raun ber á.”

Incipit

[E]ysteinn meinfretur, son Álfs …

Explicit

“ … en þar voru MCC bónda þá er talið var.”

1.5(53v-63v)
[Þ]essir menn hafa land numið í Austfirðingafjórðungi er nú munu upp taldir o...
Rubric

“[Þ]essir menn hafa land numið í Austfirðingafjórðungi er nú munu upp taldir og fer hvað af hendi norðan til fjórðungamóts frá Langanesi á Sólheimasand og er það sögn manna að þessi fjórðungur hafi fyrst albyggður orðið.”

Incipit

[G]unnólfur kroppa hét maður son Þóris hauknefs …

Explicit

“ … eru frá komnir - Ketill hinn fíflski og Leiðólfur kappi.”

1.6(64r-76r .)
Hér hefjast upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er með mestum blóma er alls Í...
Rubric

“Hér hefjast upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er með mestum blóma er alls Íslands fyrir landskosta sakir og höfðingja þeirra er þar hafa byggt, bæði lærðir og ólærðir.”

Incipit

Þrasi hét maður son Þórólfs hornabrjóts …

Explicit

“ … þó að synir þeirra sumir reistu hof og blótuðu, en landið var alheiðið nær hundraði vetra. ”

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
x + 80 + x blöð. Tvær stærðir blaða. Blöð 1-10: (310 mm x 203 mm)- Blöð 11-80: (323 mm x 207 mm). Blað 76v er autt; sömuleiðis blöð 77r-80v.
Foliation

  • Blaðsíðumerking með brúnleitu bleki: 1-20; með blýanti: 30, 40, 50, … 150.
  • Blaðmerking með rauðu bleki: 1-76

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 240 mm x 130-140 mm.
  • Eyður fyrir upphafsstafi kafla (sbr. t.d. 1r).

Script

  • Skrifað með hendi Jóns Erlendssonar; blendingsskrift.

Decoration

  • Fyrirsagnir eru víðast með stærra letri en meginmálið (sjá blöð 5r og 11r).

Additions

  • Safnmark er ritað með hendi Kålunds á fimmta saurblað versó.
  • Rifrildi úr fólíóblaði með hendi Árna Magnússonar sem líklega eru fyrirmæli til bókbindara.

Binding

Handritið er í nýlegu skinnbandi (335 mm x 230 mm x 26 mm).

  • Fjögur ystu saurblöðin (af 10), fremst og aftast tilheyra þessu bandi.

Eldra band frá 1700-1730.

  • Spjöld og kjölur eru klædd bókfelli. Innri saurblöð sex talsins, eru úr þessu bandi þar með talið rifrildi af blaði þar sem á eru tvær línur með hendi Árna Magnússonar, sem líklega eru fyrirmæli til bókbindara (sjá um fylgigögn).

Accompanying Material

Tveir fastir seðlar með hendi Árna Magnússonar

  • 1) Seðill (164 mm x 106 mm á sjötta saurblaði rekto. “Þessa Landnámabók léði mér 1704 Séra Halldór Torfason í Bæ í Flóa. 1706 keypti ég bókina af Þuríði Sæmundsdóttur þó að hún er mín.”
  • 2) Seðill á sjöunda saurblaði rekto. “Þetta er þess slags Landnámabók, sem Björn á Skarðsá, í sinni Collection af Landnámum, kallar Landnámu.”

Seðlar og handrit eru ljósprentuð í Landnámabók. Ljósprentun handrita. Útgefandi Jakob Benediktsson. Íslenzk handrit III. Reykjavík 1974. Seðlar gefnir út og útskýrið á bls. xi, auk gagnlegra athugasemda um bókband Árna. Við örk sem Árni hefur látið binda framan við ritið er rifrildi úr folioblaði meðtveimur línum Árna með yngstu hendi þvert inn hálft blaðið; líklega fyrirmæli til bókbindara (ekki nefnt í Katalog eða ljósprentaðri útgáfu) “ktes sterk paa ???? ??um for her legter(?) kere lige, efter skriften, oven til.”

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi fyrir Brynjólf Sveinsson biskup. Það er afrit glataðs skinnhandrits frá um 1400? sem kennt er við Sturlu Þórðarson. Björn Jónsson á Skarðsá notaði það handrit fram að 1636 en síðar átti það Brynjólfur Sveinsson biskup. Það lenti síðan í safni P. H. Resens og brann þar 1728. Jón Erlendsson skrifaði AM 107 fol. upp eftir þessu handriti fyrir Brynjólf, sennilega um miðja 17. öld. Hann skrifaði einnig AM 105 fol. eftir Hauksbók. Þar er Kristni saga aftan við, sem ekki er í þessu handriti. Á 17. öld var til annað handrit Sturlubókar sem nú er glatað. AM 107 fol. er tímasett á bilinu ca 1640-1660, en til 17. aldar í Katalog I, bls. 72.

Provenance

Árni Magnússon fékk handritið að láni hjá sr. Halldóri Torfasyni í Bæ í Flóa árið 1704. Halldór hefur fengið það eftir föður sinn Torfa Jónsson í Gaulverjabæ. Árni keypti svo handritið af Þuríði Sæmundsdóttur árið 1706 (sbr. seðil).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. október 1973.

Additional

Record History

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 27. október 1885 Katalog I;bls. 72 (nr. 126), DKÞ grunnskráði 15. nóvember 2001, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 29. janúar 2009; lagfærði í nóv. 2010.

Custodial History

Bundið af Ragnari Einarssyni árið 1989?

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730. Það band fylgir.

Surrogates

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Ljósprent í Landnámabók. Íslenzk Handrit, Series in folio III (1974).

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Landnámabók
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskriftered. Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab1843-1889; I-IV
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Landnámabók, Íslenzk Handrit, Series in folioed. Jakob Benediktsson1974; III
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Landnámabók. Íslenzk Handrit, Series in folio III
Rit Stofnunar Árna Magnússonar á Íslandi 1977,XII: p. 533-540 (825)
Arngrimi Jonae opera latine conscripta, ed. Jakob Benediktsson1950-1957; IX-XII
Íslenzk tungaIV: p. 25.
Bjarni EinarssonLitterære forudsætninger for Egils saga, 1975; VIII
Eyrbyggja saga, ed. Einar Ól. Sveinsson, ed. Matthías Þórðarson1935; IV
Antiqvitates Americanæ,p. 187 flg., 201, 209.
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: p. 231
Grönl. hist.M. I: p. 18, 51, 72 flg., 89 flg., 150 flg., 167-168, 172 flg.
Grönlands historyM. III: p. 209
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
Helgi Skúli Kjartansson“Af Resensbók, Kristnisögum og Landnámuviðaukum”, 2011; 22: p. 161-179
Helgi Þorlákssonn“Sturlunga - tilurð og markmið”, 2012; 23: p. 53-92
Ludvig Holm-OlsenHåndskriftene av Konungs skuggsjá: En undersøkelse av deres tekstkritiske verdi, 1952; XIII
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Two Treatises on Iceland from the 17th Century,p. 38
Jón Helgason“Introduction”, Hauksbók the Arna-Magnæan manuscripts, 371, 4to, 544, 4to, and 675, 4to1960; p. V-XXXVII
GriplaII: p. 43 (211)
GriplaII: p. 26 (211)
Agnete Loth“Árni Magnússon og Sturlubók”, Sjötíu ritgerðir helgaðar Jakobi Benediktssyni, 1977; 12: p. 533-543
Landnámabók I-III, Hauksbók, Sturlubók, Melabók m.m., e.t.c.XVIII: p. 193
Már Jónsson“Þórður biskup Þorláksson og söfnun íslenskra handrita á síðari hluta 17. aldar”, Ráðstefnurit um Þórð biskup Þorláksson
Ólafur Halldórsson“Textabrot úr Resensbók Landnámu”, Afmæliskveðja til Halldórs Halldórssonar 13. júlí 1981
Finnur Jónsson, Arkiv för Nordisk Filologi,LII: p. 33
Stefán Karlsson“Alfræði Sturlu Þórðarsonar”, Ráðstefna haldin á sjö alda ártíð Sturlu Þórðarsonar sagnaritara 19841988; p. 37-60
Sveinbjörn Rafnsson“Um kristniboðsþættina”, 1977; II: p. 19-31
« »