Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 106 fol.

View Images

Landnáma og ýmiss samtíningur; Iceland, 1644-1651

Name
Þórður Jónsson 
Death
27 October 1670 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Marginal 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Hítardalur 
Parish
Hraunhreppur 
County
Mýrasýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Þórður Jónsson 
Birth
1672 
Death
21 August 1720 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Owner 
More Details
Name
Staðarstaður 
Parish
Staðarsveit 
County
Snæfellsnessýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Dall, Birgitte 
Birth
1912 
Death
1989 
Occupation
Book conservator 
Roles
Binder 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-35v (bls. 1-70))
Landnámabók
Rubric

“Landnáma”

Note

Þórðarbók.

Texti á blöðum 6r-6v (í vinstra horni efst) er örlítið skertur.

Bibliography

Finnur Jónsson 1921, Landnámabók Melabók AM 106, 112 fol. p. xxxiv;

Hannes Finnsson 1774, Landnámabók;

Jakob Benediktsson 1958, Skarðsárbók, Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit handritastofnunar Íslands vol. 1 p. xxii-xxiv, xxv-xxxii, xxxiii, xxxiv, xxxv, xxxvi, xxxvii, xxxix, xi ff…;

Jakob Benediktsson 1974, Landnámabók, Íslenzk handrit vol. III p. x, xviii, xx, xxii, xxiii (eng. overs.: p. xxvi, xxxviii, xxxviii, xxxix, xl, xli);

Þorgeir Guðmundsson og Þorsteinn Helgason 1829, Íslendinga sögur vol. I.

Keywords

1.1(1r (bls. 1))
Formáli
Incipit

Í aldarfarsbók þeirri er Beda prestur heilagi gjörði …

Explicit

“ … að í þann tíma var farið í milli landanna.”

Keywords

1.2(1r-2v (bls. 1-4))
Hér hefur upp Landnámabók Íslandsbyggðar
Rubric

“Hér hefur upp Landnámabók Íslandsbyggðar”

Incipit

Á þeim tíma er Ísland fannst og byggðist af Noregi …

Explicit

“… og fann hann þar karla.”

Keywords

1.3(2v-11r (bls. 4-21))
Hér hefjast upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er nú má þykja með mestum bló...
Rubric

“Hér hefjast upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er nú má þykja með mestum blóma og umvexti til virðingar alls vors lands, fyrir Guðs gæslu og hinu æðstu höfðingja er nú gæta með honum þessarar landsbyggðar; og í þeim fjórðungi byggja og byggt hafa bæði lærðir og leikir; þar með og fyrir landskosta sakir. ”

Incipit

Austfirðingafjórðungur byggðist fyrst á Íslandi …

Explicit

“… og var kallaður Hrólfur að Ballará.”

Keywords

1.4(11r-22v (bls. 21-44))
Hér hefjast upp landnám í Vestfirðingafjórðungi er flest stórmenni hefur bygg...
Rubric

“Hér hefjast upp landnám í Vestfirðingafjórðungi er flest stórmenni hefur byggðan.”

Incipit

Maður hét Kalman, suðureyskur að ætt …

Explicit

“… En þá eru[sic] bændur voru taldir á Íslandi þá voru DCCCC bónda í þessum fjórðungi.”

Keywords

1.5(22v-31r (bls. 44-61))
Hér hefjast upp Landnám í Norðlendingafjórðungi er fjöbyggðastur hefur verið ...
Rubric

“Hér hefjast upp Landnám í Norðlendingafjórðungi er fjöbyggðastur hefur verið af öllu Íslandi og er engi stærri ættbogi en sá eð frá þeim mönnum er kominn er þar hafa byggt. Hafa þar og flestar sögur gjörst og stærstar í þeim héruðum og ei eldist það enn á vorum dögum þótt vér eldumst og landið hrörni að sínum kostum. Nú væri af slíkum hlutum í skyldasta kyni að vita hið sanna um landabyggðir og að reka fornar ættartölur frá þeim mönnum er þann fjórðung hafa byggt.”

Incipit

Gunnsteinn meinfretur son Álfs …

Explicit

“… En þá er talið var bændaval á Íslandi, voru þar MCC bændur.”

Keywords

1.6(31r-36r (bls. 61-71))
Þessir menn hafa land numið í Austfirðingafjórðungi er nú munu taldir vera og...
Rubric

“Þessir menn hafa land numið í Austfirðingafjórðungi er nú munu taldir vera og segir hvað að hendi (og fer hvað af hendi sem önnur bókm.) frá Langanesi suður til fjórðungamóts á Sólheimasand og er sögn manna þessi fjórðungur lands hafi fyrst albyggður verið.”

Incipit

Gunnólfur kroppa hét maður son Þóris Hauknefs hersis …

Explicit

“… enda eru svo allar vitrar þjóðir að vita vilja upphaf sinna landsbyggða eða hvers hvergi til hefjast eða kynslóðir.”

Keywords

Note

Stutt umfjöllun um Úlfljót, elstu lög Íslands og þing; lögsögumannatal.

Keywords

Incipit

Úlfljótur hét maður …

Explicit

“… Þorgeir ljósvetningagoði var þá lögsögumaður.”

Note

Úr Landnámutextanum, Crymogæu Arngríms lærða og öðrum heimildum.

Keywords

Incipit

Hér segir hverjir lögsögumenn hafa verið á Íslandi og hvað lengi hver hefur lögsögu haft eftir Landnámu …

Note

Lögsögumannatal að árinu 1275, sem virðist hafa verið í AM 445 b 4to, framhald úr Crymogæu og úr — Konungsannál Endar árið 1292 án niðurlags (neðst á blaði 37r).

Keywords

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
iii + 37 + i blöð (312 mm x 205 mm). Nokkrar línur eru auðar neðst á blaði 35v og blað 37v er autt.
Foliation

  • Eldri blaðsíðumerking 3-73 (vantar blaðsíðumerkingu á sum blöð, sbr. 1, 2, 21, 23, 27, 39, 43, 49, 54, 62, 69).
  • Blöð eru ekki blaðmerkt.

Condition

  • Blöðin eru stökk og slitin en gömul viðgerð er á mörgum þeirra, sbr. t.d. blað 1.
  • Ræmur af tveimur blöðum eru á milli saurblaðs og blaðs 1r.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 272 mm x 157 mm.
  • Línufjöldi er ca 47-50.

Script

  • Helgi Grímsson skrifar blöð 1-10 og 15-16 sem eru innskotsblöð (sbr. Jakob Benediktsson: 1974 p. xxxix).

Decoration

  • Titill og fyrsta lína textans eru með stærra letri en meginmálið (sjá blöð 1r og 1v). Það á einnig við þar sem skil verða í efni eða kaflaskipti (sbr. t.d. blað 31r).

  • Skrautstafir og pennaskreytingar (sbr. t.d. blöð 10v, 12v og 14v).

Additions

  • Blöð 1-10 og 15-16 (sbr. Jakob Benediktsson 1974, p. xxxix).
  • Spássíugreinar með athugasemdum og/eða tilvísunum til annarra Landnámugerða (sbr. t.d. blöð 10v-11r).

Binding

Band er frá 1975 (320 mm x 240 mm x 17 mm).

  • Spjöld eru klædd fínofnum stiga. Grófari strigi er á kili og hornum. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra þessu bandi.

Band (320 mm x 217 mm x 17 mm) frá 1700-1730.

  • Spjöld og kjölur eru klædd bókfelli.

Accompanying Material

  • Seðill með hendi Árna Magnússonar er á milli saurblaðs úr nýja bandinu og blaðleifa úr gamla bandinu. (167 mm x 105 mm): “Þessa Landnamu hefi eg feinged af Sr Þordi Jonssyni ä Stadarstad”
  • Laus miði með upplýsingum um forvörslu.

Seðill og handrit eru ljósprentuð í Landnámabók. Ljósprentun handrita. Útgefandi Jakob Benediktsson. Íslenzk handrit III. Reykjavík 1974. Seðillinn er gefinn út og útskýrður á bls. xxi

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett á tímabilinu ca 1644-1651, en til 17. aldar í Katalog I, bls. 71. Það er samsteypa Þórðar Jónssonar í Hítardal úr Skarðsárbók (AM 104 fol.) og Melabók (AM 445 b 4to), kallað Þórðarbók. Handritið hefur að mestu leyti sömu efnisskipan og Melabók. Varðveist hefur brot úr Þórðarbók undir safnmarkinu AM 112 fol. sem skrifað er af sama skrifara. Það varðveitir texta sambærilegan og á blöðum 1-10 og 15-16. Ekki eru til fleiri handrit af þessari gerð Landnámu.

Provenance

Árni Magnússon fékk bókina frá sr. Þórði Jónssyni á Staðastað, dóttursyni Þórðar í Hítardal (sbr. seðil).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 21. janúar 1976.

Additional

Record History

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 27. október 1885 Katalog I;bls. 71-72 (nr. 125). DKÞ grunnskráði 15. nóvember 2001, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 29. janúar 2009; lagfærði í nóv. 2010.

Custodial History

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í maí 1975. Eldra band fylgir í öskju með handritinu.

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730.

Gömul viðgerð, einkum á blaði 1.

Surrogates

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Ljósprent í Landnámabók. Íslenzk Handrit, Series in folio III (1974).

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Landnámabók Melabók AM 106, 112 fol.p. xxxiv
Landnámabók
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Landnámabók, Íslenzk Handrit, Series in folioed. Jakob Benediktsson1974; III
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI
p. xxxix
p. xxxix
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Landnámabók. Íslenzk Handrit, Series in folio III
Bjarni EinarssonLitterære forudsætninger for Egils saga, 1975; VIII
Bibliographi för 1921.p. 357
Hávarðar saga Ísfirðings, STUAGNL, Íslendinga sögured. Björn K. Þórólfsson, ed. Gísli Brynjúlfsson1923; XLVII
Antiqvitates Americanæp. 209
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: p. 231
Eyrbyggja saga, ed. Einar Ól. Sveinsson, ed. Matthías Þórðarson1935; IV
ÍFVIII
Grønl. hist.M. I: p. 51
Fornsögur: Vatnsdælasaga, Hallfreðar saga, Flóamanna sagaed. Guðbrandur Vigfússon, ed. Theodor Möbiusp. xxix-xxx
Linguistic studies, historical and comparative
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskriftered. Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab1843-1889; I-IV
Landnámabók I-III, Hauksbók, Sturlubók, Melabók m.m., e.t.c.XVIII: p. 193
Om tempusblandinge i islandsk prosa indtil 125078: p. 197-216
Eyrbyggja saga. The vellum tradition..18: p. 69*n, 129*-130*
Stefán Karlsson“Um Vatnshyrnu”, p. 279-303
Um kristniboðsþættinaGripla II: p. 26, 31
« »