Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 105 fol.

View Images

Landnámabók og Kristni saga; Iceland, 1650-1660

Name
Jón Erlendsson 
Death
01 August 1672 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Björn Jónsson 
Birth
1574 
Death
28 June 1655 
Occupation
Farmer; Member of the lögrétta; Member of the lögrétta 
Roles
Author; Poet; Scribe 
More Details
Name
Halldór Torfason 
Birth
1658 
Death
1705 
Occupation
Priest 
Roles
Owner 
More Details
Name
Gaulverjabær 
Parish
Gaulverjabæjarheppur 
County
Árnessýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Torfi Jónsson 
Occupation
 
Roles
Intermediary 
More Details
Name
Brynjólfur Sveinsson 
Birth
14 September 1605 
Death
05 August 1675 
Occupation
Bishop 
Roles
Scholar; Owner; Author; Correspondent; Marginal 
More Details
Name
Þuríður Sæmundsdótttir 
Occupation
 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-83r)
Landnámabók
Rubric

“Hér hefir Landnámabók”

Incipit

Á þeim tíma er Ísland fannst …

Explicit

“… En landið var alheiðið nær hundraði vetra.”

Note

Á undan fer formáli: “Þetta er prologus fyri bók þessi” (bl. 1r).

Eyður á bl. 10v og 27r til að marka eyður í forriti.

Keywords
2(83r-97v)
Kristni saga
Rubric

“Hér hefur Kristni sögu”

Incipit

Nú hefur það hversu kristni …

Explicit

“… En Ólafur konungur Tryggvason barðist á Orminum langa næsta dag eftir Maríumessu síðari.”

Note

Án viðaukans í AM 104 fol., um útlenda biskupa á Íslandi.

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
xiii + 99 + xii blöð (310 mm x 200 mm). Auð blöð: 25r-26v og 98r-99v.
Foliation

  • Handritið hefur verið blaðsíðumerkt síðar með svörtu bleki, 1-194.
  • Það hefur einnig verið blaðmerkt síðar með rauðu bleki, 1-97.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 240 mm x 140 mm.
  • Línufjöldi er 25-27.
  • Eyður víða fyrir upphafsstafi og kaflafyrirsagnir.

Script

Með hendi Jóns Erlendssonar, blendingsskrift.

Binding

Skinnband frá 1992 (317 mm x 208 mm x 33 mm). Fimm saurblöð hvoru megin eru úr þessu bandi. Ræmur úr eldri saurblöðum eru á milli tveggja fremstu saurblaðanna.

Eldra bókfellsband frá 1700-1730 fylgir. Spjöld og kjölur klædd bókfelli. Átta saurblöð fremst og sjö aftast eru úr þessu bandi.

Accompanying Material

Þrír seðlar með hendi Árna Magnússonar:

  • Seðill 1 (186 mm x 154 mm): “Originum Islandicorum librum (Landnámabók) scripsit Sturla Legifer (Nomophylax) islandiæ, Thordi filius, qui obiit 1284. Alium origg. Island. Librum scripsit Styrmerus prior, qvi decessisse scribitur 1245. Ex hisce binis Codicibus unum fecit Haucus (Hóicus) Erlendi filius, Nomophylax vel Supremus Islandiæ Judex, qvi vixit 1306 et sequentibus addiditqve genealogiarum continuationes usqve ad sua tempora. Omnes hi in Islandia vixere, et duo priores Islandi omnino fuere. Hójcus forte natione Norvegus erat, de qvo tamen certus non sum.”
  • Seðill 2(164 mm x 105 mm): “Þetta er þess slags Landnámabók sem Björn á Skarðsá, í sinni Collection af Landnámum kallar Hauksbók.”
  • Seðill 3 (163 mm x 105 mm): “Þessa Landnámabók með Kristni sögu léði mér 1704 sr. Halldór Torfason í Bæ í Flóa. 1706 keypti ég bókina af Þuríði Sæmundsdóttur, svo að hún nú er mín.”

Seðlar og handrit eru ljósprentuð í Landnámabók. Ljósprentun handrita. Útgefandi Jakob Benediktsson. Íslenzk handrit III. Reykjavík 1974. Seðlarnir gefnir út og útskýrðir á bls. xvi.

History

Origin

Handritið var skrifað á Íslandi ca 1650-1660, en tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 70.

Skrifað eftir Hauksbók meðan hún var heil en leifar úr henni af frumriti Landnámabókar eru í AM 371 4to. Aðrir hlutar Hauksbókar eru í AM 544 4to og AM 675 4to.

Fyrsta kver þessa handrits (bl. 1-10) var um tíma í AM 107 fol. og fyrsta kver þess handrits var hér, en þeim var víxlað þegar rannsókn í tengslum við útgáfu Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab árið 1843 leiddi í ljós að handritin höfðu blandast (sbr. Íslendinga sögur I, Kaupmannahöfn 1843, bls. XV-XXII og Katalog I, bls. 70.

Provenance

Árni Magnússon fékk handritið að láni hjá Halldóri Torfasyni í Bæ í Flóa árið 1704. Halldór fékk það eftir föður sinn Torfa Jónsson í Gaulverjabæ, sem hefur erft það eftir Brynjólf Sveinsson biskup. Árið 1706 keypti Árni það af Þuríði Sæmundsdóttur (sbr. seðil 3).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. október 1973.

Additional

Record History

ÞS skráði 12. september til 2. desember 2008. DKÞ færði inn grunnupplýsingar 14. nóvember 2001. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 26. október 1885(sjá Katalog I 1889:70-71 (nr. 124).

Custodial History

Viðgert og bundið í The Cambridge Colleges Library Conservation Consortium 1992.

Ragnar Einarsson bókbindari vann við handritið árið 1989.

Leyst úr eldra bandi árið 1973. Efni úr því bandi fylgir.

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730.

Surrogates

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
ÍFXV: p. 3-48
Eyrbyggja saga, ed. Einar Ól. Sveinsson, ed. Matthías Þórðarson1935; IV
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Antiquarisk Tidsskrifted. Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskriftered. Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab1843-1889; I-IV
Landnámabók, Íslenzk Handrit, Series in folioed. Jakob Benediktsson1974; III
Antiqvitates Americanæp. 209
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: p. 231
Biskupa sögured. Hið Íslenzka bókmentafèlagI
Ármann Jakobsson“Hvað á að gera við Landnámu?”, 2015; 26: p. 7-27
Karen Bek-Pedersen“St Michael and the sons of Síðu-Hallur”, 2012; 23: p. 176-199
Bjarni EinarssonLitterære forudsætninger for Egils saga, 1975; VIII
Studier i nordisk Grammatikp. 197
Inngangur14: p. 189
Fornsögur: Vatnsdælasaga, Hallfreðar saga, Flóamanna sagaed. Guðbrandur Vigfússon, ed. Theodor Möbiusp. xxix
Linguistic studies, historical and comparative
Grönlands historiske mindesmærkerIII: p. 209
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskrifter af det kongelige nordiske Oldskrift-Selskabed. Jón SigurðssonI: p. xiv, xxiii-xxiv
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI: p. 8
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Two treatises on Iceland from the 17th century, ed. Jakob Benediktsson1943; III
Versene i Landnámabók
Hauksbók: the Arna-Magnæan Manuscripts 371, 4to, 544, 4to, and 675 4to, ed. Ejnar Munksgaard1960; V
Jón Helgason“Til Hauksbóks historie i det 17. århundrede”, p. 1-48
Kristni-saga
Landnámabók
[Ritdómur um Hauksbók udgived efter de arnamagnæanske håndskrifter…]p. 290
[Ritdómur um Landnámabók. Hauksbók, Sturlubók, Melabók]XVIII: p. 193
Grænland í miðaldaritump. 78nm, 318
Rómversk tala af týndu blaði úr Hauksbókp. 42-48
Textabrot úr Resensbók Landnámu
ÍFXV,1: p. clvii-clix
Alfræði Sturlu Þórðarsonarp. 37-60
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; XIV
Már Jónsson“Þórður biskup Þorláksson og söfnun íslenskra handrita á síðari hluta 17. aldar”, Ráðstefnurit um Þórð biskup Þorláksson
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
Helgi Skúli Kjartansson“Af Resensbók, Kristnisögum og Landnámuviðaukum”, 2011; 22: p. 161-179
« »