Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 619 4to.

View Images

Homily book; Norway, 1200-1225

This special character is not currently recognized (U+ef93).

LATIN SMALL LIGATURE AO WITH ACUTELATIN SMALL LIGATURE AO WITH ACUTE

Special character shown similar to its original form.

LATIN SMALL LETTER J WITH ACUTELATIN SMALL LETTER J WITH ACUTE

Special character shown similar to its original form.

LATIN SMALL LETTER E WITH OGONEK AND ACUTELATIN SMALL LETTER E WITH OGONEK AND ACUTE

Special character shown similar to its original form.

Name
Hufnagel, Silvia Veronika 
Occupation
 
Roles
Scholar; student 
More Details

Contents

1(1r-15r:12)
Liber de virtutibus et vitiisBook on Virtues and Vices
Author

Alucuin

Rubric

“Cveðiu sending alqni diaconi”

Incipit

ALquínius litil latr diacn sæn-|dir qvæðiu hinum kærsta syni sinum Widoni.

Explicit

“Hældr munu þar dyrcasc hværr sem æin æptir værdlæic | góz værcs sins í æilifri dyrd faður oc sonar oc andans hælga amen.”

Language of Text

Non

Keywords

2(15r:13-80v)
Homilies
Language of Text

Non

2.1(15r:13-16v)
Sermon on Christmas
Rubric

“De natiuitate domini sermo.”

Incipit

GOðer brøðr ly-|ðið til hvat hær sægir á þesse hinni helgu boc | umm þenna drottens dag.

Explicit

“Se honum dyrd oc vægr. per omnia secula seculorum amen.

Keywords

2.2(17r-18r:20)
Sermon
Rubric

“Sermo ad populum

Incipit

DEum time et mandata eius obserua. hoc est omnis homo.

Explicit

oc os vil giarna hafa med ser oc si-|num englum í himin riki.”

Keywords

2.3(18r:20-v:17)
Sermon on Christmas
Rubric

“Jnnatiuitate domini nostri ihesu cristi sermo”

Incipit

Gvðspioll segia fra iarteinum burðar drot-|tens vars ihesu crist

Explicit

“En hirðar hurfu aptr oc lofaðo guð í ollum | lutum þæim er þeir hǫfðu sét eða hæyrt.”

Keywords

2.4(18v:17-21r:16)
Sermon on St Gregory
Rubric

“Ómelia gergorij.”

Incipit

Egi megom vér langt mæla umm scyring þessa guðspiallz | goðer brøðr.

Explicit

“at vér megem | sia hann konong. dyrðar lifanda oc rikianda í sinu velde fyr utan enda amen.”

2.5(21r:17-23r:15)
Sermon on St Stephen
Rubric

“Sermo de sancto stephano martiʀe.”

Incipit

J Gær heldom vér tið legan burðar dag | himna konongs.

Explicit

“sialfr drotten var ihesus cristr sa er með fæðr oc | helgum anda lifir oc rikir guð per omnia secula seculorum amen.”

Keywords

2.6(23r:15-24v:19)
Sermon on St John the Evangelist
Rubric

“Sermo de euuangelistis. in die sancti Johannis.”

Incipit

MEð þvi at ver h?ldum í dag | goðer brøðr hotið iohannis postola

Explicit

“þar er vér megem fagna með þæim oc með ollum guðs hælgum per | infinita secula seculorum ameɴ.”

Keywords

2.7(24v:19-25r:2)
On the Prophecy to Joseph
Rubric

“Jn die sanctorum innocentium. Secundum matheum.”

Incipit

Sva segir matheus guðspialla maðr at engil drotens | vitraðesc ioséph í dr?umi

Explicit

“vildi hon æigi huggasc. þvi at þæir ero æigi.”

Keywords

2.8(25r:2-26r:3)
Sermon
Rubric

“Ómelia.”

Incipit

HEr er sagt i guðspialle fra dauða barna þæirra er hero-|des konongr let drepa.

Explicit

“þar er vér megem fagna með þæim oc með ollum guðs hælgum | æi liflega utan enda. ameɴ.”

2.9(26r:3-7)
Sermon on the Circumcision of Our Lord
Rubric

“In circumcisione domini nostri ihesu cristi. sermo.”

Incipit

A þessom dæigi var droten vár ihesus cristr skirðr umm scurðar skirn gyðinga

Explicit

“fyrr en hann være geten í moðor quiði.”

Keywords

2.10(26r:7-28r:2)
Homily
Rubric

“Ómelia.”

Incipit

J þesso guðspialle ero fao orð. en þ?u en fao hafa þo | morg merke í sér.

Explicit

“af guði drotne v?rum ihesu criste þæim er með fæðr oc helgum anda | lifir oc rikir per omnia secula seculorum amen.”

2.11(28r:2-30r:8)
Sermon on the Epiphany of God
Rubric

“Jn epiphania domini sermo ne-|cessaʀia.”

Incipit

H?tið er vér h?ldum í dag goðer brøðr | hefir hælgast af þrimr stor røkom.

Explicit

“droten lauc up | fyrir os í skirn sinni. sa er lifir oc rikir per omnia secula seculorum amen.”

2.12(30r:9-v:17)
On the Epiphany of God
Rubric

“Secundum matheum. Jn epiphania.”

Incipit

Kǽrer brǿðr matheus guðspialla maðr | segir sva

Explicit

“En þeir gerðu sva sem hann bauð þæim.”

Keywords

2.13(30v:17-32r:2)
Sermon
Rubric

“Omelia.”

Incipit

Nv høyrðu þer goðer brøðr hversu konogar þesser | como með gifum til drotens vars

Explicit

“nu birtusc þesser lutir aller | er nu ero taldeʀ.”

2.14(32r:2-v:16)
Reminder
Rubric

“De ammonitione bona.”

Incipit

Kærer brøðr ec vil sægia yðr at os er mykil nauð sýn at | vér hverfim til várs drotens með ollum hug oc hiarta.

Explicit

“hvat mono þæir nema brenna æiliflega í hælviti með dioflum.”

2.15(32v:17-34r:14)
Sermon on the Purification of the Virgin Mary
Rubric

“Purificatio sancte marie. sermo.”

Incipit

H?tið su er vér | h?ldum í dag goðer brøðr. hofsc af þæím rø-|kom at á þessom dægi gec maria moðer dro-|tens vars i kirkiu

Explicit

“þann er með fæðr | oc helgum anda lifir oc rikir per omnia secula seculorum amen.”

Keywords

2.16(34r:14-v:23)
Excerpt of the Gospels
Rubric

“Euuangelium.”

Incipit

Þat var a æinni hverri tið þa er droten vár varr í hæimi | með m?nnum

Explicit

oc þar sin hag eptir scapa bæðe í orðum oc í vercum.”

Keywords
2.17(34v:24-36r:3)
Sermon on the Churchbells
Rubric

“Sermo ad populum.”

Incipit

Nv er at røða umm cloccor þær er | kenni menn ringia í kirkium eða í cloccna husum.

Explicit

“þa scal hann lifa méð mér í riki himna.”

Keywords

2.18(36r:3-38r:13)
Sermon on Lent
Rubric

“Jn capite ieiuníj sermo.”

Incipit

Nv er su tið comen at hændi ´ós goðer brøðr. er os ma | mæst stoða til hæilso andar várar.

Explicit

“sva | at vér sem með honum oc hann með os per omnia secula seculorum ameɴ.”

Keywords

2.19(38r:14-40v:2)
Sermon on Palm Sunday
Rubric

“Dominica palmarum sermo.”

Incipit

MEð þvi at nu nalgasc | tið pinslar drotens vars ihesu crist goðer brøðr.

Explicit

“en syndi í upp risu | sinni. sa er lifir oc rikir með fæðr oc helgum anda per omnia secula seculorum amen.”

Keywords

2.20(40v:3-43r:26)
Sermon on Easter
Rubric

“Jn die sancto pasce sermo ad populum.”

Incipit

Nv er ós at hendi cumen | goðer brǿðr en hælgasto hotið hotiða

Explicit

“sa er með fæðr oc hæl-|gum anda lifir oc rikir per in finita secula seculorum amen.”

Keywords

2.21(43r:26-44v:2)
Sermon
Rubric

“Sermo necessaria.”

Incipit

Maðr scal guði unna fyrir hvetvitna fram af ?llu hi-|arta oc af ?llum hug oc af ?llu mægni sinu.

Explicit

“sva scal sálo mannz lifa við guðs orð oc við bø-|ner goðar.”

Keywords

2.22(44v:2-45v:17)
Sermon
Rubric

“Jn ascensione domini nostri ihesu cristi. Sermo ualde necessaria.”

Incipit

LEtatus sum in his que dicta sunt mihi.

Explicit

“læiði hann os til æilifrar dyrðar með guði fæðr oc | hælgum anda þæim er lifir oc rikir per omnia secula seculorum ameɴ.”

Keywords

2.23(45v:18-47r:15)
Sermon on Pentecoste
Rubric

“Jn die pentecostén sermo.”

Incipit

UErbo domini celi | firmati sunt.

Explicit

“þes er lifir | oc rikir með fæðr oc hælgum anda æin guð utan enda ameɴ.”

Keywords

2.24(47r:16-49v:23)
Sermon on the Anniversary of the Inauguration of the Church Building
Rubric

“Jn dedicatione tempeli. sermo.”

Incipit

Salomon konongr gerðe fyrst | mysteri guði. oc bauð lyð sinum at halda hotið

Explicit

“þæim er lifir oc rikir guð með fæðr oc anda hæl-|gum per omnia secula seculorum. ameɴ.”

Bibliography

Kolsrud, Messuskýringar p. 85-107 Ed. B

Keywords

2.25(49v:23-50v:5)
Sermon on the Meeting of the Church Assembly
Rubric

“Jn dedicatione ecclesie. sermo ad populum.”

Incipit

Os er mykil þorf goðer vinir at gefa g?um at cristnum | dome vaorum.

Explicit

oc late os þar ve-|ra med sér oc hinum hælgum m?nnum eiliflega utan enda ameɴ.”

Keywords

2.26(50v:6-51r:2)
Reminder
Rubric

“Admonitio ualde necessaʀia.”

Incipit

Aller sculum vér at því hyggia | hversu vér varum borner í hæim þenna.

Explicit

“sva at á þvi værðr alldrigi endiʀ.”

Keywords

2.27(51r:2-52v:11)
Sermon on the Discovery of the Cross
Rubric

“Jn uentione inuentione sancte crucis sermo.”

Incipit

EPtir pinsl drotens vart ihesu cristt i þa er cri-|stnir menn toco at gofga pínsl hans.

Explicit

“droten vár ihesu crist honum sø dyrð oc végr með fæðr | oc anda helgum per omnia secula seculorum ameɴ.”

Keywords

2.28(52v:11-54r:8)
On St John the Baptist
Rubric

“Jn die sancti Johannis baptiste.”

Incipit

Bvrðartið iohannis baptiste er af þvi hotidlega haldenn | at hinn same engil vitraðe getnað hans sem drotens várs.

Explicit

“með almatkom guði oc hinum hæl|ga iohanne baptista er ver holdum hotið i dag oc ollum hælgum per omnia secula seculorum amen.”

2.29(54r:9-55v:20)
On St Olav
Rubric

“Jn die sancti Olaui ʀegis et martiʀis.”

Incipit

NOrðarla ligr land þat | í hæims bygð þesse er noregr hæitir.

Explicit

“Nu er yðr cunt gort hveria | pinsl hinn hælgi olafr konongr þolðe fyrir guðs sakar í þema hæimi.”

Keywords

2.30(55v:21-63r:12)
Ólafs jartegnir
Rubric

“Her segir fra Jrtæinum hins | hælga olafs konongs.”

Incipit

Nv scal þvi lysa hværiar iartæiniʀ | almatigr guð hefir gort siðan fyrir hans sacar

Explicit

“sa er lifir með fædr oc andanom hælga. ríkir | oc rǽðr æin guð utan enda yfir verold veralda. ameɴ.”

Keywords

2.31(63r:12-65v:25)
Sermon on the Virgin Mary
Rubric

“Sermo de sancta maʀia.”

Incipit

Eɴ hælga maria mær moðer drotens várs var | ens bæzta kyns komen fra abraham oc ór kyni da-|uiðs konongs.

Explicit

oc styrki ós til viðr sió synda at vér me-|gem með guði vera oc guð með ós per omnia secula seculorum ameɴ.”

Keywords

2.32(65v:25-66r:29)
On the Cross
Rubric

“Jn exaltatione | sancte crucis.”

Incipit

COsdroe hét konongr hæiðin ut á serc lande | er heriaðe til iorsala borgar.

Explicit

oc tacn hæilags cros | til æilifra fagnaða sa er lifir oc rikir guð per omnia secula seculorum amen.”

2.33
Reminder
2.33.1(66r:30-68v)
Reminder, Part 1
Rubric

“Admonitio ualde necessaria. Sanctorum Angelorum. in die sancti michaelis.”

Incipit

HOtið su er vér h?ldum í dag er sætt til dyrðar ollum | guðs englum

Explicit

“En með þvi at þat er víst at englar senda”

2.34(69r:1-5)
MessuskýringarExplanations of the Mass
Incipit

er castat er brauðe í vín. merkir þat er ond crists vitiaðe licama hans

Explicit

oc viðr mæ-|le við sina menn. eftir up riso hans oc allt til upstigningaʀ hans.”

Bibliography

Kolsrud, Messuskýringar p. 4:27-5:3 Ed. A

Keywords

2.35(69r:5-70r:8)
MessuskýringarExplanations of the Mass
Rubric

“Um et sama.”

Incipit

MESSO hald sette droten ihesus þa er hann gerðe or brauðe oc or vine hold | sitt oc bloð

Explicit

“sva sem nu halda flestir menn á latino tungo alla.”

Bibliography

Kolsrud, Messuskýringar p. 5:3-11:11 Ed. A

Keywords

2.36(70r:8-71v:17)
MessuskýringarExplanations of the Mass
Rubric

“En um et sama mal.”

Incipit

NU HǾFER oss at scynia hvaðan af hvige se nafn gefet.

Explicit

“Af þvi | er at nóne messa sungen. at cristr andaðesc at none á crossenom helga.”

Bibliography

Kolsrud, Messuskýringar p. 11:12-25 Ed. A

Keywords

2.37(71v:17-27)
Setningr um prefatiurOn the Preface of Mass
Rubric

“Sętningr | um prefatior.”

Incipit

PELIGJUS pafi sa er nestr var fyrir Gregorium | bauð þat at .ix. scylðe prefatior hafa

Explicit

“at engi maðr scylde syngua messo nema tveir menn vere át | et fǽsta. Adrer með honom carl maðr oc kona.”

Bibliography

Kolsrud, Messuskýringar p. 26 Ed. A

Keywords

2.38(71v:27-72v)
Doomsday Sermon
Rubric

“Sermo ad populum ualde necessaria.”

Incipit

GUðs friðr se með ollum yðr bǽðe karlom oc conom. Þat er atcvǽðe norrønna | manna at ærvætt er litlum fugli

Explicit

“Oc enn ognar os vár”

Keywords

2.33
Reminder
2.33.2(73r:1-21)
Reminder, Part 2
Incipit

í annat sin til endr botar lífs.

Explicit

“þa mo|num vér æignasc himnescan fagnað með guði oc með hans englum per omnia secula | seculorum amen.”

2.39(73r:21-75r:11)
Sermon on All Saints Day
Rubric

“Jn die omnium sanctorum sermo.”

Incipit

Sva er sagt á bócum | at hæilagr bonefatius pafe er hinn fiorðe var fra | gregorio let kirkiu vigia í ruma borg

Explicit

“þann er lifir oc rikir guð með | fæðr oc hælgum anda per omnia secula seculorum. ameɴ.”

Keywords

2.40(75r:11-v:16)
Sermon on the Tithe
Rubric

“Sermo de decimis.”

Incipit

Goðer vínir þér megoð hæyra hvat bóc segir hvesso | cristnir menn scolu scipta guðs láne ef vér gerum sva | sem cristr byðr.

Explicit

oc á minnasc þann er ǽ var | oc ǽ man vera utan enda ameɴ.”

Keywords

2.41(75v:16-78r:25)
A Vision of St Paul the Evangelist
Rubric

“Visio sancti pauli apostoli.”

Incipit

Ein l?gar dag at kveldi svaf ec í hvilo mínni. | oc sá ec í draume mínum myccla sion.

Explicit

“en þat | stoðaðe henne ecci. þvi at dómr hennar vár þa loken.”

Keywords

2.42(78r:26-80v)
Lord's Prayer
Incipit

VEr syngium pater noster qui es in celis. Ðat er sva a vára tungu.

Explicit

oc gæfr oss allt þat avitalaust oc með mycclum fagnaðe er | þar scalum við vera. amen.”

Keywords

Physical Description

Support

Parchment.

No. of leaves
80. 230 mm x 155 mm.
Foliation

The manuscript is foliated in red ink as well as paginated in pencil and/or dark ink on the outer top corners of the leaves.

Collation

There are eleven gatherings:

  • I-VI: each gathering comprises 4 bifolia.
  • VII: 49+54, 50+52, 51, 53.
  • VIII: 4 bifolia.
  • IX: 3 bifolia.
  • X: 2 bifolia.
  • XI: 4 bifolia.

Condition

Pieces of the outer part of fols 3 and 59 have been torn out. There are lacunae after fols 49, 50, 62 and 68. Fols 69-72 were inserted to fill a lacuna. The green colour of the initials has in some places eaten away the parchment. Despite of that, the manuscript is remarkably well preserved.

Layout

Written in long lines with 29 to 32 lines to the page, though usually with 30. Ruled lines. Red rubrics, coloured initials in red, green and blue.

Script

Hand I wrote fols 1r-16v and 78r:26-80v.

Hand II wrote fols 18r-68v and 73r-78r:25.

Hand III wrote fols 69r-71v:27.

Hand IV wrote fols 71v:28-72v.

Decoration

Large decorated initials are usually found in the beginnins of the various items, and sometimes even at the beginning of chapters. They are either red, green and blue; red and blue; or green and red. See fols 55v-56r and 56v-57r.

Additions
There are some marginalia written by the scribe, e.g. on fols 8v, 14v, 36v-38r and 45. The lacunae are indicated by short notes on the bottom margins of the previous verso-sides. Konráð Gíslason added the note on on an inserted paper leaf now at the back of the codex concerning fols 69-72 that were set in to fill a lacuna. The note reads: “Sequentia qattror folia membranea, quorum singulae paginae - praeter | ultimam - lineas 31 continent, male hor loco injecta sunt, in lo-|cum unius folii perditi, cujus argumentum expleri potest ex duo-|bus foliis pervetustis, quae in 257 form. max. inventiuntur. | Die 23. Sept. 1843. K.G.”

History

Origin

The manuscript was written in Norway in the first quarter of the thirteenth century. The Benedictine monastery Munkeliv in Bergen and the chathedral chapter of Bergen have been mentioned as possible places of origin. The manuscript has been dated twice: by Hægstad (Nordvestlandsk, p. 41) to s. XIII 1/4, and by Kålund (Katalog, II, p. 32) to c. 1200.

Acquisition

In AM 435 a 4to, fol. 23v, Árni Magnússon noted: “Eg hefi eignast bokina i Noregi, og | þar synest hun ritud ad vera.” According to this information, Árni Magnússon bought the manuscript in Norway.

Additional

Record History

Catalogued and validated 21 January 2008 by Silvia Hufnagel.

Surrogates

70 mm Nr. 43s.d. b/w prints AM 619 4to 1979 diapositive pocket no 45 fols 14v-15r, 47r-v, 48r-v, 49r, 62r digital photograph hard disk 1 9 Aug 2005 fols 47r, 47v, 56v digital photograph hard disk 1 15 March 2006 fols 55v-56r, 56v-57r, portraits: front, back, binding innerside

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Codex AM 619 quarto: Old Norwegian Book of Homilies containing The Miracles of Saint Olaf, and Alcuin's De Virtutibus et Vitiis, University of Illinois Studies in Language and Literatureed. George T. Flom1929; XIV:4: p. 465-702
Gamal Norsk Homiliebok: Cod. AM 619 4to, Skrifter udgjevne for Kjeldeskriftfondeted. Gustav Indrebø1931; 54
Gammel Norsk Homiliebog (Codex Arn. Magn. 619 qv.)ed. C. R. Ungerp. 1-59
Messuskýringar. Liturgisk symbolik fra den norsk-islandske kyrkja i millomalderened. Oluf Kolsrudp. 85-107
1979
2005
2006
Jan ten HoltHet gebruik van het bepaald lidwoord in elf onderling vergeleken kanselpreken in het oudijslandse Hómilíubók (Sthm. Perg. 15 4to) en het Gamal Norsk Homiliebok (GNH Cod. AM. 619 4to)
Marius HægstadNordvestlandsk - Vestnorske maalføre fyre 1350, Videnskabs-Selskabets Skrifter1907; I
Gammelnorsk homiliebok etter AM 619 qv., ed. Trygve Knudsen1952; I
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian KålundII: p. 32
Kristian KålundPalæografisk Atlas: Oldnorsk-islandsk Afdelingp. Nr. 10
Hallvard Magerøy“In dedicatione ecclesiæ sermo. Om overleveringa av "Stavkyrkjepreika"”, p. 96-122
Antiquités Russesed. C. C. RafnI: p. pl. IX
Elis WadsteinFornnorska Homiliebokens ljudlära
« »