Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

SÁM 8

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Kvæðabók; Island, 1840-1850

Navn
Gunnlaugur Snorrason 
Fødselsdato
1713 
Dødsdato
1796 
Stilling
Præst 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Oddsson Hjaltalín 
Fødselsdato
1. september 1749 
Dødsdato
25. december 1835 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer; Skriver; Oversætter; Digter; Korrespondent 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Bergþórsson 
Fødselsdato
1657 
Dødsdato
1705 
Stilling
Lærer 
Roller
Digter; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Vigfús Helgason 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Snorri Björnsson 
Fødselsdato
3. oktober 1710 
Dødsdato
15. juli 1803 
Stilling
Præst; Digter 
Roller
Digter; Skriver; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Jón Grímsson 
Fødselsdato
1772 
Dødsdato
1809 
Stilling
Præst 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Erlendsson 
Fødselsdato
1595 
Dødsdato
21. marts 1670 
Stilling
Præst 
Roller
Digter; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Þormóður Eiríksson 
Fødselsdato
1668 
Dødsdato
1741 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Sigurður Jónsson 
Fødselsdato
1590 
Dødsdato
1661 
Stilling
Præst 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Ólafur Einarsson 
Fødselsdato
1573 
Dødsdato
1651 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Guðmundsson 
Fødselsdato
15. maj 1790 
Dødsdato
2. juni 1866 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Jóhann Gunnar Ólafsson 
Fødselsdato
1902 
Dødsdato
1979 
Stilling
Bæjarfógeti 
Roller
Ejer; Donor 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Bemærkning
Bókin inniheldur mest rímur og andleg kvæði.
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-5v (bls. 1-10))
Dægradvöl
Rubrik

„Eitt kvæði sem kallast Dægradvöl um veraldarinnar eftirlæti við sín börn“

Begynder

Fari nú hingað fólkið það …

Ender

„… vera skal til reiðu.“

[Final Rubric]

„Endir kveðlingsins.“

Bemærkning

Á eftir 136. tölusettu erindi stendur „Endir“, en þar á eftir fer 137. erindi og það síðasta.

Nøgleord

2(6r-v (bls. 11-12))
Fljóðið hýra heilsan hér
Rubrik

„Fáeinar vísur“

Begynder

Fljóðið hýra heilsan hér / hróðurinn ætti skýra …

Ender

„… sjáðu óskir mínar. Endir.“

Bemærkning

13 erindi.

Nøgleord

3(6v-8r (bls. 12-15))
Örva reynir óska ég
Rubrik

„Nokkrar vísur“

Begynder

Örva reynir óska ég / hér allt að góðu verði …

Ender

„… hljóminn prýði síð og ár. Endir.“

Bemærkning

54 erindi.

Nøgleord

4(8r-v (bls. 15-16))
Um dauðann og eilífðina
Rubrik

„Vers um dauðann og eilífðina. Lagið: Eilíft lífið er æskilegt“

Begynder

Pundið er stórt þess minnast má / mikið er reikningstal …

Melodi

Eilíft lífið er æskilegt

Ender

„… eflaust hún liggja vann.“

Nøgleord
5(8v (bls. 16))
Um farsælan dauða
Rubrik

„2. vers um farsælan dauða“

Begynder

Mín stundleg ævi þegar þver / þrengir að helsóttin …

Ender

„… og ódauðleikans vist“

Nøgleord
6(8v (bls. 16))
Ástvinamissir
Rubrik

„3. vers. Í ástvinamissir“

Begynder

Lof sé Guði sem gaf þér nú / gleðilega með frið …

Ender

„… Sæll lif þú Guði hjá. Amen. Endir.“

Bemærkning

„Þessi blöð á Þórunn Þorsteinsdóttir með réttu og enginn annar“. Nafnið kemur einnig fyrir á bls. 400.

Nøgleord
7(9r-12v (bls. 17-24))
EngildikturEngilsóður
Rubrik

„Einn kveðlingur sem kallast Engildiktur, ortur af síra Gunnlaugi Snorrasyni fyrrum presti að Helgafelli“

Begynder

Herra Jesús himnum á / hyggðu að máli mínu …

Ender

„… það er mér helst í sinni.“

Kolofon

„Endir kveðlingsins“

Bemærkning

66 erindi.

Nøgleord
8(12v-14v (bls. 24-28))
Hæsti Guð drottinn heilagi
Forfatter

Struensee (Johann Friedrich von)

Rubrik

„Einn ágætur sálmur sem meinast sá konunglegi magister, greifi Struvens gjört hafi áður en hann var líflátinn fyrir sín grófu brot mót konunglegri hátign. Lagið: Sælir eru þeir allir nú“

Begynder

Hæsti Guð drottinn heilagi / himins og jarðar skapari …

Melodi

Sælir eru þeir allir nú

Ender

„… vegsamist hann æ, amen.“

Bemærkning

14 erindi.

Nøgleord
9(14v-30r (bls. 28-59))
Rímur af Títus og Sílónu
Rubrik

„Rímur af Títus og Sílónu, kveðnar af sál. síra Jóni Hjaltalín árið 1824“

Begynder

Sitji fólk með sinnis ró / sorgum til að glata …

Ender

„… góðum mönnum öllum. Endir.“

Bemærkning

Átta rímur.

Nøgleord
10(30v-40v (bls. 60-80))
Rímur af Bertram
Rubrik

„Rímur af Bertram. Ortar af sál. Guðmundi Bergþórssyni“

Begynder

Forðum hafa fróðir menn / sem fólkið hélt svo kæra …

Ender

„… gæti ætíð lengi.“

[Final Rubric]

„Endir rímnanna.“

Bemærkning

Í fyrstu rímu hefur 1 bl. glatast (bls. 61-62) en úr því hefur verið bætt síðar og er hluti af því með yngri hendi á sérstöku blaði.

Nøgleord
11(40v-44r (bls. 80-87))
Sjóhrakningsríma
Rubrik

„Ein sjóhraknings ríma af Sigurði Steinþórssyni, ort af sál. Vigfúsa Helgasyni anno 1743“

Begynder

Segl við húna sóns á sjó / sést um frosta karfa …

Ender

„…heiti Sigurðar ríma. Endir.“

Bemærkning

129 erindi.

Nøgleord
12(44r-54v (bls. 87-108))
JóhönnuraunirÆvintýrið Jóhönnuraunir
Rubrik

„Ævintýrið Jóhönnuraunir. Snúið af þýsku undir íslensk fögur rímnalög af Snorra Bjarnarsyni, presti til Staðar í Aðalvík, 1741 og síðan að Húsafelli frá 1757 til 1803“

Begynder

Uppheims rósar lagar lind / læt eg mengi svala …

Ender

„… svo til friðar ranna.“

Bemærkning

7 rímur.

Nøgleord
13(54v (bls. 108))
Grafskrift
Rubrik

„Grafskrift yfir skáldið. Hér er leiddur hærum prúðbúinn Húsafellsprestur Snorri Bjarnarson. Fæddur 3ja októbris 1710. Andaður 15da júlí 1803“

Begynder

Frægur að kenningu, mælsku og manndáð …

Ender

„… orð lifir hér þó moldin fúni.“

Kolofon

„Formanni sínum til minningar setti Jón prestur Grímsson“

Nøgleord
14(55r-56r (bls. 109-111))
Æviraun
Rubrik

„Kveðlingur sem kallast Æviraun“

Begynder

Ævisögu sína sögðu margir fyrr …

Ender

„… því skal kvæðið korta / kallast æviraun. Endir.“

Bemærkning

29 erindi.

Nøgleord

15(56r-57v (bls. 111-114))
Kóngshugvekja
Rubrik

„Kveðlingur sem kallast Kóngshugvekja“

Begynder

Þögnin engvum gjörir gagn / þeim gefin er list og tungumagn …

Ender

„… um himin og heimsins grundir. Endir.“

Bemærkning

17 erindi.

Nøgleord

16(57v-58r (bls. 114-115))
Sálmur
Rubrik

„Nokkrar vísur um velgjörninga Kristí við oss mennina. Kveðnar af sál. síra Gunnlaugi Snorrasyni að Helgafelli“

Begynder

Vegna manna manndóm bar / mætur drottinn hæðanna …

Ender

„… sjálfra vegna mannanna. Amen.“

Bemærkning

17 erindi.

Nøgleord
17(58r-v (bls. 115-116))
Pétur nefndur er hér einn
Rubrik

„Eitt kvæði um forklárun Kristí á fjallinu helga“

Begynder

Pétur nefndur er hér einn / annar Jakob drottins sveinn …

[Refrain]

Tók sér Kristur tvo og einn

Ender

„… fagurt var sem fyrir þá bar á fjallinu því. Endir.“

Nøgleord
18(58v-61r (bls. 116-121))
Lífsleiðing
Rubrik

„Einn kveðlingur sem kallast Lífsleiðing. Kveðinn af sál. Guðmundi Bergþórssyni“

Begynder

Dægrastytting skemmta skal / skýrum drottins börnum …

Ender

„… læri hvör sem kýs.“

Bemærkning

50 erindi.

Nøgleord
19(61r-63r (bls. 121-125))
Grímseyjarvísur
Rubrik

„Hér skrifast Grímseyjarvísur. Með lag: Uppá fjallið Jesús vendi“

Begynder

Almáttugur Guð himna hæða / hátt sitjandi yfir kerúbín …

Melodi

Uppá fjallið Jesús vendi

Ender

„… hann fyrir utan tál. Amen. Endir.“

Nøgleord

20(63v-64v (bls. 126-128))
Sérhver manneskja syndug er
Rubrik

„Einn sálmur ortur af sál. Þormóði Eiríkssyni anno 1707. Lagið er: Faðir vor sem á himnum ert“

Begynder

Sérhvör manneskja syndug er / sannlega þar um vitni ber …

Melodi

Faðir vor sem á himnum ert

Ender

„… biðjum þig vægðar auðmjúkast. Amen.“

Bemærkning

24 erindi.

Nøgleord
21(64v-67r (bls. 128-133))
Rímur af Illuga TagldarbanaSjóhrakningsríma
Rubrik

„Ein sjóhrakningsríma, kveðin af sál. Þormóði Eiríkssyni“

Begynder

Skáldin hafa skilningsgóð / skýr með visku sanna …

Ender

„… Guð um eilíf dægur.“

Bemærkning

98 erindi.

Nøgleord
22(67r-70r (bls. 133-139))
Hugdilla
Rubrik

„Eitt kvæði sem kallast Hugdilla“

Begynder

Fram úr þögn skal þylja / þó það veiti tregt …

Ender

„… og hvörskyns raunabót. Endir.“

Bemærkning

60 erindi.

23(70r-96v (bls. 139-182))
Rímur af barnæsku Jesú KristsRímur af barndómi Jesú Krists
Rubrik

„Rímur af Jesú Kristí barndómi“

Begynder

Ei mun gott að uppi kyrr / Austra ferjan standi …

Ender

„… jómfrú dýr var Jóhann hjá / Jesú …“

Bemærkning

Vantar aftan af. Endar í 76. vísu 10. rímu.

Blaðsíðutal er rangt frá og með bls. 166 sem tölusett er 156.

Bls. 183-190 eru glataðar en á þeim mun hafa verið Einn gamall stafrófssálmur, Ræða sakamannsins Friðriks og bænarstef.

Nøgleord
24(97r-98v (bls. 191-194))
Stefjabæn
Begynder

… annað fegra en þig á krossi þínum …

Ender

„… ó, Jesú, kom og dvel ei lengi. Amen.“

Bemærkning

Niðurlag stefjabænanna (sjá athugasemd við næsta lið að ofan).

Nøgleord
25(98v (bls. 194))
Gæskunnar ein hin góða
Rubrik

„Eitt vers“

Begynder

Gæskunnar ein hin góða / gef þú mér kraftinn þinn …

Ender

„… dýrð, heiður, dro[ttinn] minn. Amen.“

Nøgleord
26(99r-163r (bls. 195-325))
Tíðavísur
Rubrik

„Fimmtíu og sex tíðavísur yfir árin 1779 til 1834 ortar af síra Jóni Hjaltalín, sóknarpresti til Breiðabólstaðar og Narfeyrarsafnaða á Skógarströnd

Begynder

Vakni frýir virðar hér / vakni … og sveinar …

Ender

„… minnið linna þrátt eg finn. Endir.“

Bemærkning

Vantar innanúr bls. 227-228.

Fyrsta síðan virðist vera tölusett 185 en á að vera 195.

Nøgleord

27(163r-164v (bls. 325-328))
Ljóðabréf
Forfatter

Hallvarður Hallvarðsson

Rubrik

„Ljóðabréf Hallvarðs Hallvarðssonar“

Begynder

Efni birta mitt skal mál / í mærðar blandi …

Ender

„… þeir sem lesa hald til góða. Endir.“

Bemærkning

57 erindi.

Nøgleord
28(164v-167r (bls. 328-333))
Vinaþökk
Rubrik

„Eitt kvæði sem nefnist Vinaþökk ort af sál. Guðmundi Bergþórssyni“

Begynder

Get ég ekki gjört með þögn að híma / gott mun vera að stytta fyrir sér tíma …

Ender

„… hér og um aldir alda. Endir.“

Bemærkning

Undir fyrirsögn stendur: Eins eru mörg erindin í kvæði þessu og stafirnir í þessum orðum: Guðmundur Bergþórs son hefur gjört kvæðið.

35 erindi.

Nøgleord

29(167r-169v (bls. 333-336))
Veronikukvæði
Rubrik

„Eitt kvæði um þá kvinnu Veroniku“

Begynder

Kveð ég um kvinnu eina / á Kristí dögum þessi var …

Ender

„… héðan af heimi færi. Endir.“

Bemærkning

23 erindi.

Nøgleord

30(169v-170r (bls. 336-337))
Sálmur um nafn Jesú
Rubrik

„Vísur um það sæta nafnið Jesú“

Begynder

Jesú nafn er einka sætt í munni / það eflir sanna gleði í hjartans grunni …

Ender

„… amen þér margfalda. Endir.“

Bemærkning

10 erindi.

Nøgleord
31(170r-v (bls. 337-338))
Ó, Jesú Krist, Guðs einkason
Rubrik

„Ein huggunarsamleg játning og bæn. Lagið: Jesú Kristi, þig kalla ég á“

Begynder

Ó, Jesú Krist, Guðs einkason / eilíf góðgirnd þig hræri …

Melodi

Jesú Kristi, þig kalla ég á

Ender

„… í ríki þín sálu að næra.“

Bemærkning

4 erindi.

Nøgleord
32(171r-182r (bls. 339-361))
Heimspekingaskóli
Rubrik

„Einn kveðlingur sem kallast Heimspekingaskóli, ortur af sál. Guðmundi Bergþórssyni“

Begynder

Þegar fólki er þannin vart / að þenkja uppá gaman …

Ender

„… enginn er honum jafn. Endir.“

Nøgleord

33(182v-183r (bls. 362-363))
Herra Jesú ég hrópa á þig
Rubrik

„Einn góður sálmur. Lagið: Herra Guð í himnaríki“

Begynder

Herra Jesú ég hrópa á þig / hjartanu vægðu mínu …

Melodi

Herra Guð í himnaríki

Ender

„… amen um aldir alda.“

Bemærkning

19 erindi.

Nøgleord
34(183r-186r (bls. 363-369))
Veðrahjálmur
Rubrik

„Veðrahjálmur kveðinn af síra Jóni Hjaltalín árið 1784. Lagið: Hvör sem ljúfan Guð lætur ráða“

Begynder

Ó, þú jökull, sem jörðu hylur / og jafnan harðnar meir og meir …

Melodi

Hver sem ljúfan Guð lætur ráða

Ender

„… fríðir englar og mennirnir. Amen. Endir.“

Nøgleord

35(186r-191r (bls. 369-379))
Það gjörðist á himna hæðum
Rubrik

„Kvæði um tempran guðlegrar réttvísi og miskunnar eftir syndafallið, ort af síra Ólafi Einarssyni. Með Liljulag“

Begynder

Það gjörðist á himna hæðum / hróðrar efni er nú skal ljóða …

Melodi

Liljulag

Ender

„… það af tungum öllum sunginn. Endir.“

Bemærkning

124 erindi.

Bibliografi

Kvæðið er prentað í Vísnabók 1612.

Nøgleord
36(191v-195r (bls. 380-389))
Sjóhrakningsríma
Rubrik

„Ein sjóhraknings ríma er skeði 30ta janúarí 1841, kveðin af Jóni Guðmundssyni“

Begynder

Rennur dagur nú á ný / næsta vel lifandi …

Ender

„… messi fljóð í hljóði.“

Bemærkning

185 erindi.

Nøgleord
37(195v-197r (bls. 390-393))
Kvæði af Naman sýrlenska
Rubrik

„Eitt kvæði af Naman sýrlenska“

Begynder

Hlíði þeir sem henda gaman að kvæðum / og hafna vilja öðrum verri ræðum …

Ender

„… mun hér endir kvæða. Endir.“

Bemærkning

28 erindi.

Nøgleord

38(197r-198r (bls. 393-395))
Kvæði af fuglinum Pellíkanus
Rubrik

„Kvæðið um fuglinn Pellíkanus“

Begynder

Pellikanus heitir hann / hefur sá dyggðir fleiri …

Ender

„… ástin þín er öllum blessuð meiri. Endir.“

Bemærkning

13 erindi.

Nøgleord

39(198r-v (bls. 395-396))
Kvæði af fuglinum Halkíon
Rubrik

„Eitt kvæði af fuglinum Halkíon“

Begynder

Halkíon frá ég að heitir fugl / hafs í miðju flóði …

Ender

„… hjálpi oss öllum himnafaðirinn góði. Endir.“

Bemærkning

10 erindi.

Nøgleord

40(198v-199r (bls. 396-397))
Kvæði um pálmaviðinn
Rubrik

„Eitt kvæði um pálmaviðinn“

Begynder

Af pálmaviðinum Davíð dregur / dæmin góðum manni …

Ender

„… linast hann ei þó langar þrautir kanni. Endir.“

Nøgleord

41(199r-200r (bls. 397-399))
Dyggðir dúfunnar
Rubrik

„Eitt kvæði af dyggðum dúfunnar“

Begynder

Dúfan ljúf og einföld er / ekki hefur til meina …

Ender

„… utan það sæt ástarþelið hreina. Endir.“

Bemærkning

13 erindi.

Nøgleord

42(200r-v (bls. 399-400))
Um veraldarinnar hofmennsku
Forfatter

Sigfús Guðmundsson

Rubrik

„Eitt kvæðiskorn um veraldarinnar hofmennsku og aðrar hennar athafnir, kveðið af síra Sigfúsa“

Begynder

Hoskir menn sem heimsins mekt / sér höfðu mest til búna …

Ender

„… eru þeir burtu núna.“

Bemærkning

6 erindi.

Neðst á bl 200v: „Endir bókarinnar. Ég undirskrifuð Þórunn Þorsteinsdóttir á þessa bók með réttu og enginn annar“. Sama nafn er á bl. 8v.

Bibliografi

Kvæðið er prentað í Vísnabok 1612.

Nøgleord

43(201r-v (bls. 401-402))
Efnisyfirlit
Rubrik

„Innihald bókarinnar“

Kolofon

„Endir innihaldsins“

Bemærkning

Efnisyfirlit í 43 liðum.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
201 bl.
Foliering

Upprunaleg blaðsíðumerking. Auk þess eru blaðsíðumerkingar sums staðar með síðari tíma hendi.

Tilstand

  • Handritið er morkið á jöðrum og hefur texti víða glatast af þeim sökum.
  • Einnig hafa blöð glatast innan úr handritinu.
  • Blöðin hafa verið límd á sýrulausan pappír.

Layout

  • Eindálka.
  • Línufjöldi er ca 40.
  • Víðast strikað fyrir efri spássíu.
  • Síðutitlar.
  • Griporð víða.

Skrift

Að mestu með hendi Þóru Þorsteinsdóttur.

[Decoration]

Lítillega flúraðir upphafsstafir á stöku stað.

Indbinding

Handritið er óinnbundið en því er pakkað inn í umbúðapappír og hörð pappaspjöld fest utan um með hvítum borðum.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi, líklega um miðja 19. öld en ekki fyrir 1841 (sbr. bls. 380).

Herkomst

Þóra Þorsteinsdóttir hefur átt handritið upphaflega og líklega einnig skrifað það.

Erhvervelse

Handritastofnun Íslands keypti handritið af Jóhanni Gunnari Ólafssyni bæjarfógeta á Ísafirði um 1968.

[Additional]

[Record History]

ÞS skráði handritið 23.-28. júlí 2008 og 3. maí 2010 (sjá einnig óprentaða skrá SÁM-handrita).

[Custodial History]
Blöð handritsins voru límd á sýrufrýjan pappír eftir 1968.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Kvæðið er prentað í Vísnabók 1612
Kvæðið er prentað í Vísnabok 1612
« »