Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

SÁM 51

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Eddukvæði; 1700-1799

Navn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fødselsdato
15. maj 1956 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Bemærkning
Mestur hluti efnisins er kominn með milliliðum frá Konungsbók eddukvæða (Codex regius). Völuspá og Hávamál eru ekki í handritinu og ekki er vitað hvort þau hafi verið það upphaflega. Í handritinu eru sjö kvæði sem ekki eru í Konungsbók. Efnisskipan hefur brenglast í bindinu (sbr. fylgiskjöl).
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-7v)
SkírnismálFör Skírnis
Rubrik

„Skírnisför“

Begynder

Freyr sonur Njarðar hafði sest í Hliðskjálf …

Ender

„… en sjá hálf hýnótt.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 90-96).

Blað 8 er autt.
Nøgleord
2(9r-16r)
Hárbarðsljóð
Rubrik

„Hárbarðsljóð“

Begynder

Þór fór úr austurvegi og kom að sundi einu …

Ender

„… hafi allan gramir.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 97-104).

Blað 16v er autt.
Nøgleord
3(17r-24 r)
Hymiskviða
Rubrik

„Þór dró Miðgarðsorm eður Hymiskviða“

Begynder

Ár valtívar veiðar námu …

Ender

„… öldur að Ægis eitt hörmeitið.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 105-112).

Blað 24r er autt að mestu og blað 24v er autt.
Nøgleord
4(25r-35v)
Lokasenna
Nøgleord
4.1(26r-26v)
Frá Ægi og goðum
Rubrik

„Frá Ægi og goðum eður Ægisdrekka“

Begynder

Ægir er öðru nafni hét Gymir …

Ender

„… Loki hvarf aftur og hitti úti Eldi. Loki kvaddi hann.“

Nøgleord
4.2(26v-36v)
Lokasenna
Rubrik

„Lokasenna eður Lokaglefsa“

Begynder

Segðu það Eldir …

Ender

„… það eru nú kallaðir jarðskjálftar.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 113-123).

Blað 36 er autt.
Nøgleord
5(37r-47v)
Helgakviða Hundingsbana IHelgakviða Hundingsbana hin fyrri
Rubrik

„Hér hefir upp kviðu frá Helga Hundingsbana þá ena fyrstu“

Begynder

Ár var alda …

Ender

„… Þá er sókn lokið.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 179-189).

Blað 47v er autt að mestu; blöð 48r-v eru auð.
Nøgleord
6(49r-52v)
Helgakviða Hundingsbana II
Rubrik

„Frá Völsungum eður kviða Helga Hundingsbana en önnur“

Begynder

Sigmundur konungur Völsungsson átti Borghildi af Brálundi …

Ender

„… svo sem segir í Káruljóðum og var hún valkyrja.“

Bemærkning

Handritið er ranglega bundið inn svo að Helgakviða Hjörðvarðssonar og Helgakviða Hundingsbana II ruglast saman (sjá nánar lið 7).

Blöð 71v-72v eru auð.

Nøgleord
7(59r-62v)
Helgakviða Hjörðvarðssonar
Rubrik

„Frá Hjörvarði og Sigurlinn eður Kviða Helga Haddingjaskata“

Begynder

Hjörðvarður hét konungur …

Ender

„… Helgi og Svava er sagt að væri endurborin.“

Bemærkning

Handritið er ranglega innbundið svo að efni Helgakviðanna ruglast saman. Efnisleg röð blaða, sbr. útgáfu Bugges (1965) er Helgakviða Hjörvarðssonar: 59-62 ( sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 171-174) og 53-58 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 174-178); Helgakviða Hundingsbana I: 37-47(sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 179-189); Helgakviða Hundingsbana II: 49–52 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 190-193) og 63-71(sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 193-204).

Nøgleord
8(73r-74r)
Frá dauða Sinfjötla
Rubrik

„Frá dauða Sinfjötla eður Sinfjötlalok“

Begynder

Sigmundur Völsungsson var konungur í Frakklandi …

Ender

„… og hann kalla allir menn í fornfræðum um alla menn fram og göfgastan herkónga.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 202-203).

Blað 74r er autt að mestu; blað 74v er autt.
Nøgleord
9(75r-86r)
Grípisspá
Rubrik

„Kviða Sigurðar Fáfnisbana eður Grípisspá“

Begynder

Grípir hét son Eylima bróðir Hjördísar …

Ender

„… mína ævi ef þú mættir það.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 204-211).

Blað 86r er autt að mestu; blað 86v er autt.
Nøgleord
10(87r-v)
Grímnismál
Bemærkning

Röð blaða hefur ruglast og eru Alvíssmál nú á milli prósakaflans og sjálfs kvæðisins (sjá nánar lið 10.2)

Nøgleord
10.1(87r-87v)
Grímnismál - prósi
Rubrik

„Frá sonum Hrauðungs konungs“

Begynder

Hrauðungur konungur átti tvo sonu …

Ender

„… að feldurinn brann af Grímni. Hann kvað.“

Bemærkning

Blað 92r er autt að mestu; blað 92v er autt.

Nøgleord
10.2(93r-101r)
Grímnismál - kvæðið
Rubrik

„Grímnismál“

Begynder

Heitur ertu hripuður …

Ender

„… en Agnar var þar konungur lengi síðan.“

Bemærkning

Röð blaða hefur ruglast. Rétt efnisniðurröðun Grímnismála væri: 87 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 75-76), 93-95 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 76-80), 97 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 80-81), 96 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 82-83), 99 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 83-84), 98 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 85-86), 100-101 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 86-88).

Blað 101r er autt að hálfu; blað 101v er autt.

Nøgleord
11(88r-92r)
Alvíssmál
Begynder

… er ek vil snimma hafa …

Ender

„… nú skín sól í sali.“

Bemærkning

Vantar 1 blað framan á kvæðið eða vísur 1–7. Röð blaða hefur ruglast. Rétt efnisniðurröðun Alvíssmála væri: 89 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 130-131), 88 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 131-132) og 90-92 (sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 132-134).

Nøgleord
12(102r-110r)
Vafþrúðnismál
Rubrik

„Vafþrúðnismál“

Begynder

Ráð þú mér nú Frigg …

Ender

„… þú ert æ vísastur vera.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 65-74).

Blöð 110v-111v eru auð.
Nøgleord
13(112r-118r)
Þrymskviða
Rubrik

„Þrymskviða eður Hamarsheimt“

Begynder

Reiður var þá Vingþór …

Ender

„… Svo kom Óðins sonur endur að hamri.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 124-128).

Blað 118r er autt að mestu; blöð 119r-v eru auð
Nøgleord
14(120r-128v)
Völundarkviða
Nøgleord
14.1(120r-120v)
Frá Völundi
Rubrik

„Frá Völundi“

Begynder

Níðuður hét konungur í Svíþjóð …

Ender

„… Níðuður lét hann höndum taka svo sem hér er kveðið.“

Nøgleord
14.2(120v-128v)
Völundarkviða
Rubrik

„Frá Völundi og Níðuði eður Völundarkviða“

Begynder

Meyjar flugu sunnan …

Ender

„… ég vætur honum vinna kunnag.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 163-170).

Blað 128v er autt að hálfu; blöð 129r-v eru auð.
Nøgleord
15(130r-135v)
Reginsmál
Rubrik

„Kviða Sigurðar Fáfnisbana önnur“

Begynder

Sigurður gekk til stóðs Hjálpreks …

Ender

„… Sigurður hljóp úr gröfinni og sá þá hver þeirra annan.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 212-218 (19)).

Stuttur prósakafli sem venjulega fylgir Fáfnismálum er hér með Reginsmálum.
Nøgleord
16(136r-143r)
Fáfnismál
Rubrik

„Frá dauða Fáfnis eður Fáfnismál“

Begynder

Fáfnir kvað. Sveinn og sveinn hverjum …

Ender

„… fyrr en Sigurður steig á bak honum.“

Bemærkning

Stuttur prósakafli sem venjulega tilheyrir Fáfnismálum fylgir Reginsmálum (sjá lið 15).

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 219-226).

Blað 143r er autt að hálfu; blað 143v er autt.
Nøgleord
17(144r-149r)
Sigurdrífumál
Rubrik

„Kviða Brynhildar Buðladóttur“

Begynder

Sigurður reið upp á Hindarfjall og stefndi suður til Frakklands …

Ender

„… Það ræð ég þér ið sjötta þótt með seggjum fari“

Kolofon

„Desunt minimum oct folia scribit A. Magnæus in membrana ut existimo".“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 227-233).

Það vantar aftan á kvæðið (eftir 29.2) eins og í Konungsbók eddukvæða.

Skrifaraklausan er á blaði 149r sem er autt að hálfu.

Nøgleord
18(149v-153r)
Brot af Sigurðarkviðu
Begynder

Hvað hefir Sigurður til saka unnið …

Ender

„… en eiturdropum innan fáðar.“

Bemærkning
Það vantar framan á kvæðið eins og í Konungsbók eddukvæða

(sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 237-240).

Nøgleord
19.(154r)
Frá dauða Sigurðar
Rubrik

„Frá dauða Sigurðar“

Begynder

Hér segir í þessi kviðu frá dauða Sigurðar …

Ender

„… Þetta er enn kveðið um Guðrúnu.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 241-242).

Nøgleord
20(154r-159r)
Guðrúnarkviða I
Begynder

Ár var þaz Guðrún …

Ender

„ … er hún sár um leit á Sigurði.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 242-246).

Stuttur lausamálskafli er í lokin (sjö línur (sjá blað 159r).

Blað 159v er autt.

Nøgleord
21(160r-172v)
Sigurðarkviða hin skamma
Rubrik

„Kviða Sigurðar“

Begynder

'Ar var þaz Sigurður …

Ender

„… sva man eg láta.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 247-259).

Blað 172v er autt að hálfu; blöð 173r-v eru auð.
Nøgleord
22(174r-176v)
Helreið Brynhildar
Nøgleord
22.1(174r-176v)
Helreið Brynhildar-prósi
Begynder

Eftir dauða Brynhildar voru gör bál tvö …

Ender

„… þar er gígur nokkur bjó.“

Nøgleord
22.2(174r-176v)
Helreið Brynhildar - kvæðið
Rubrik

„Brynhildur reið helveg“

Begynder

Skaltu í gögnum…

Ender

„… sökstu gígjar kyn.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 260-263).

Blað 176v er autt að hálfu; blöð 177r-v eru auð.
Nøgleord
23(178r-186v)
Guðrúnarkviða hin fornaGuðrúnarkviða II
Nøgleord
23.1(178r)
Guðrúnarkviða II - prósi
Rubrik

„Dráp Niflunga“

Begynder

Gunnar og Högni tóku þá gullið allt Fáfnis …

Ender

„… Þjóðrekur og Guðrún kærðu harma sín á milli. Hún sagði hánum og kvað.“

Nøgleord
23.2(178r-186v)
Guðrúnarkviða II - kvæðið
Rubrik

„Kviða Guðrúnar“

Begynder

Mær var eg meyja …

Ender

„… það man eg görva.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 264-273).

Nøgleord
24(187r-188v)
Guðrúnarkviða III
Nøgleord
24.1(187r)
Guðrúnarkviða III - prósi
Begynder

Herkja hét ambótt Atla …

Ender

„… Atli var þá allókátur. Þá kvað Guðrún.“

Nøgleord
24.2(187r-188v)
Guðrúnarkviða III - kvæðið
Rubrik

„Guðrúnarkviða“

Begynder

Hvað er þér Atli …

Ender

„… sína harma.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 274-275).

Blöð 189r-v eru auð.
Nøgleord
25(190r-195r)
Oddrúnargrátur
Rubrik

„Frá Borgnýju og Oddrúnu“

Nøgleord
25.1(174r-176v)
Oddrúnargrátur - prósi
Begynder

Heiðrekur hét konungur. Dóttir hans hét Borgný …

Ender

„… hún hafði verið unnusta Gunnars Gjúkasonar. Um þessa sögu er hér kveðið.“

Nøgleord
25.2(174r-176v)
Oddrúnargrátur - kvæðið
Begynder

Heyrða ek segja / í sögum fornum …

Ender

„… nú er umgenginn / grátur Oddrúnar.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 276-281).

Blað 195v er autt.
Nøgleord
26(196r-204r)
Atlakviða
Nøgleord
26.1(196r)
Atlakviða - prósi
Rubrik

„Dauði Atla“

Begynder

Guðrún Gjúkadóttir hefndi bræðra sinna …

Ender

„… um þetta er sjá kviða ort.“

Nøgleord
26.2(196r-204r)
Atlakviða - kvæðið
Rubrik

„Atlakviða hin grænlenska“

Begynder

Sendi Atli / ár til Gunnars …

Ender

„… björt áður sylti.“

Kolofon

„Enn segir glöggra í Atlamálum enum grænlenskum.“

Bemærkning
(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 282-291); ( skrifaraklausan er á blaði 204r.

Blað 204r er autt að hálfu; blöð 204v-205v eru auð.

Nøgleord
27(206r-223r)
Atlamál hin grænlensku
Rubrik

„Hér hefir Atlamál en grænlensku“

Begynder

Frétt hefir öld ófu þá …

Ender

„… hvargi er þjóð heyrir.“

Bemærkning
(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 292-310).

Blað 223v er autt.

Nøgleord
28(224r-227v)
Guðrúnarhvöt
Nøgleord
28.1(224r)
Guðrúnarhvöt - prósi
Rubrik

„Frá Guðrúnu“

Begynder

Guðrún gekk til sævar …

Ender

„… en er það spurði Guðrún þá kvaddi hún sonu sína.“

Nøgleord
28.2(224r-227v)
Guðrúnarhvöt - kvæðið
Rubrik

„Guðrúnarhvöt“

Begynder

Þá frá ek sennu …

Ender

„…um talið væri“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 311-315).

Nøgleord
29(228r-232v)
Hamðismál
Rubrik

„Hamðismál en fornu“

Begynder

Spruttu á tái / tregnar íðir …

Ender

„… en harmur hné / að húsbaki.“

[Final Rubric]

„Þetta eru kölluð Hamðismál hin fornu.“

Bemærkning
(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 316-323).

Blað 232v er autt að hálfu; blöð 233r-v eru auð.

Nøgleord
30(234r-237r)
VegtamskviðaBaldursdraumar
Rubrik

„Vegtamskviða“

Begynder

Senn voru æsir / allir á þingi …

Ender

„… og ragnarök / rúfendur koma.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 135-140).

Blað 237r er autt að hálfu; blað 237v eru autt.

Efnisþættir 30-36 voru ekki í Konungsbók eddukvæða (Codex regius)

Nøgleord
31(238r-243r)
FjölsvinsmálSvipdagsmál
Rubrik

„Fjölsvinsmál“

Begynder

Utan garða …

Ender

„… að við slíta skulum / æfi og aldri saman.“

Bemærkning
(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 343-351).

Grógaldur og Fjölsvinsmál eru einu nafni kölluð Svipdagsmál.

Blað 243r er autt að mestu; blað 243v er autt.
Nøgleord
32(244r-252r)
Hyndluljóð
Rubrik

„Hyndluljóð“

Begynder

Vaki mær meyja …

Ender

„… öll goð duga.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 152-162).

Blöð 252v-253v eru auð.
Nøgleord
33(254r-256r)
GrógaldurSvipdagsmál
Rubrik

„Gróu galdur“

Begynder

Vaki þú Gróa …

Ender

„… meðan þú mín orð um manst.“

Bemærkning
(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 338-342).

Grógaldur og Fjölsvinsmáll eru einu nafni kölluð Svipdagsmál.

Blöð 256v-257v eru auð.
Nøgleord
34(258r-269r)
Sólarljóð
Rubrik

„Sólarljóð“

Begynder

Fé og fjörvi rænti …

Ender

„… að áður heyrði Sólarljóðs sögu.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 357-370).

Blað 269r er autt að hálfu; blað 269v er autt.
Nøgleord
35(270r-275r)
GróttasöngurGrottasöngur
Nøgleord
35.1(270r-271r)
Gróttasöngur - prósi
Rubrik

„Frá Fenju og Menju“

Begynder

Gull er kallað mjöl Fróða …

Ender

„… og þá var sær saltur síðan.“

Nøgleord
35.2(224r-227v)
Gróttasöngur - kvæðið
Rubrik

„Grottasöngur“

Begynder

Nú erum komnar …

Ender

„… hafa fullstaðið fljóð að meldri.“

Bemærkning

(Sbr. Sæmundar edda, Bugge, Sophus 1965: 324-329).

Blað 275v er autt.
Nøgleord
36(276r-290r)
Heiðreks gáturGátur Gestumblinda
36.1(276r-277r)
Heiðreks gátur - formáli
Rubrik

„Formáli að getspeki Heiðreks konungs“

Begynder

Heiðrekur hét kóngur ágætur …

Ender

„… kvað það og vel fallið.“

Nøgleord

36.2(277r-290r)
Gátur Gestumblinda
Begynder

Hafa vildak …

Ender

„… því ber hann stýfðan stert.“

Bemærkning

Blað 290r er autt að hálfu; blöð 290v-291v eru auð.

(Gátur Gestumblinda eru ekki í Sæmundar Eddu, Bugges 1965. ).

Blað 275v er autt.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
ii +153 + i blöð (206-210 mm x 160-165 mm).
Foliering
Blöð handritsins voru ótölusett en merkt með blýanti af skrásetjara, 1-291.
Tilstand

  • Það vantar að öllum líkindum að minnsta kosti átta blöð í handritið (sjá blað 149r og meðfylgjandi fylgigögn).
  • Handritið er ranglega innbundið (sjá meðfylgjandi fylgigögn).
  • Sjá má merki þess á stórum hluta handritsins að það hefur blotnað; mest eru ummerkin í fyrri hluta þess en úr þeim dregur þegar komið er fram í mitt handrit.
  • Bleksmitun rauðra upphafsstafa er víðast við kaflaskil, sbr. t.d. blað 177v.

Layout

  • Eindálka.
  • Afmarkaður leturflötur er ca 155 mm x 110 mm.
  • Línufjöldi er ca 21-23.
  • Leturflötur er afmarkaður með tvöföldum rauðum línum, nema við neðri spássíu.
  • Síðutitlar: t.d. á blöðum132v-133r „Frá Sigurði og Regin.“.

Skrift

Með einni hendi. Skrifari eru óþekktur. Kansellískrift.

[Decoration]

Rauður tvöfaldur rammi er um leturflöt.

Rauðir flúraðir upphafsstafir (Sbr. t.d. blöð 102r og 130r).

Fyrirsagnir eru víða með blekfylltum stöfum og upphafsstafir eru einnig blekfylltir (sbr. t.d. blöð 102r og 130r).

Indbinding

Band (223 mm x 175 mm x 55 mm) er klætt rauðu flaueli yfir heilt á spjöld og kjöl. Neðarlega á kili er agnarsmár hvítur miði. Á honum er talan 700 prentuð með dökku bleki. Innanverð spjaldblöð og mótliggjandi saurblöð eru klædd með efnisdúk með siffonáferð.

Vedlagt materiale

  • Fjögur blöð (A4) þar sem fjallað er lítillega um handritið og efnisröðin hefur verið listuð upp í samræmi við útgáfu Bugges á kvæðunum. Jón Helgason skrifar undir umfjöllunina í København 7. febr. 1972.
  • Miði með upplýsingum um handritið; gæti verið úrklippa úr eldri söluskrá.
  • Tvírit (A4); vélrit eftir fyrrnefndum miða.

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið er talið vera frá 18. öld, skrifað af íslenskum skrifara en ekki er vitað hver hann var né hvar handritið var skrifað (sjá fylgigögn) .
Herkomst

Ekki er hægt að sjá að handritið hafi verið á Íslandi og ekki er talið að það hafi verið bundið þar (sjá fylgigögn).

Það tilheyrði Damms Antikvariat í Osló og þar í Katalog 586 (febrúar 1977) er lýsing á handriti nr. 60 sem kemur heim og saman við lýsingu á SÁM 51. Þar kemur fram að handritið hafi verið í eigu eins stærsta handritasafnara heims, Sir Thomas Phillips (sjá ópr. skrá SÁM).

[Additional]

[Record History]
VH skráði handritið í september 2010
« »