Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

SÁM 16

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Lækningarit; Island, 1832-1833

Navn
Runólfur Sverrisson 
Stilling
 
Roller
Donor 
Flere detaljer
Navn
Bjarni Pálsson 
Fødselsdato
17. maj 1719 
Dødsdato
8. september 1779 
Stilling
Medicinaldirektør 
Roller
Forfatter; Marginal; Skriver; Korrespondent 
Flere detaljer
Navn
Bjarni Sigurðsson 
Fødselsdato
1. august 1899 
Dødsdato
13. marts 1985 
Stilling
Landman 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Hofsnes 
Sogn
Hofshreppur 
Amt
Austur-Skaftafellssýsla 
Region
Austfirðingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Fuld titel

Þessa Bók sem inniheldur ýmislegt um sjúkdóma og margbreytt lækningaráð við þeim sömu bæði af grösum og dýrum með fleiru hefur að nýju uppskrifa látið bóndinn monsr. Runólfur Sverrisson á Maríubakka árin 1832 og 33.

Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-26v (bls. 1-52))
Lækningabók
Rubrik

„Grundug eftirrétting um landsins complexíonir“

Begynder

Siða- og náttúrulærdómurinn …

Ender

„… og allar hans athafnir.“

Bemærkning

Fremst er greinargerð um „temperament“ en þá koma ráð gegn ýmsum kvillum eins og blóðgangi, heimakomu, mannsbiti, varasæri o.m.fl.

2(26v-27v (bls. 52-54))
Um náttúrusteina
Rubrik

„Um náttúru nokkra [!] steina“

Begynder

Magnes sá er stál dregur til sín …

Ender

„… sem skaparanum tilheyrir.“

Bemærkning

Neðst í þessum kafla er „Lectore Benevolo“.

Nøgleord
3(27v-40r (bls. 54-79))
Sköpun mannsins
Rubrik

„Hér eftir skrifast um mannsins sköpun“

Begynder

Um mannsins sköpun og háttalag …

Ender

„… blandaður við hunang og konumjólk.“

Nøgleord
4(40r-42v (bls. 79-84))
Tunglaldur
Rubrik

„Um merking tunglsaldurs, hvörn dag skal merkja skal [!] í uppbyrjun framkvæmd ferða, álíkt og barnsfæðing - svo og draumaspeki og blóðtökur“

Begynder

Fyrsti dagur tungls …

Ender

„… 28 koma draumar fram.“

Nøgleord
5(42v-43r (bls. 84-85))
Lækningar
Rubrik

„Nokkur medicamenta við aðskiljanlegum sjúkdómum“

Begynder

Setjist vagl á augun …

Ender

„… svo mikið salt sem hann þolir.“

Nøgleord
6(43v (bls. 86))
Hvannarót
Rubrik

„Hvannarótardyggðir“

Begynder

Það vatn sem af henni kreistist …

Ender

„… inn í messuvíni.“

Nøgleord
7(43v-44r (bls. 86-87))
Lækningar
Rubrik

„Merki á stúlkum“

Begynder

Sú æð sem er fyrir neðan hægra augað …

Ender

„… með allri gætni að yfirvega.“

Nøgleord

8(44r-v (bls. 87-88))
Þessir eftirfylgjandi 12 hlutir hafa fordjarfað lönd og lýði
Rubrik

„Þessir eftirfylgjandi 12 hlutir hafa fordjarfað lönd og lýði“

Begynder

1. Vamlar án visku …

Ender

„… bæði móðurbani og sinn sjálfur.“

Nøgleord

9(44v-46r (bls. 88-91))
Þetta til fróðleiks hripað
Rubrik

„Þetta til fróðleiks hripað“

Begynder

Absalons hár vó 300 skildinga …

Ender

„… sem sumir skrifa.“

Nøgleord

10(46r-48r (bls. 91-95))
Um kvenna blóðfall
Rubrik

„Um kvenna blóðfall“

Begynder

Svo segir Aristóteles …

Ender

„… hann sé í þinni sálu.“

Nøgleord
11(48r-v (bls. 95-96))
Málrúnir
Rubrik

„Hér eftir skrifast nokkuð af málrúna þrídeilum“

Begynder

Ár A er algróinn akur …

Ender

„… þá skrifast fyrir framan aðrar sigurúr.“

Nøgleord

12(49r-50v)
Stutt undirvísun um ársins hlaup
Rubrik

„Stutt undirvísun um ársins hlaup“

Begynder

Í ári eru 52 vikur …

Ender

„… tvö eru misseri á ári, vetur og sumar.“

Nøgleord
13(50v-52r (bls. 100-103))
Nokkuð um kauphöndlan uppteiknað
Rubrik

„Nokkuð um kauphöndlan uppteiknað“

Begynder

Það kallast gildur sykur …

Ender

„… er reiðingstorfa þurr.“

Nøgleord
14(52v-54r (bls. 104-107))
Varnir gegn eldi
Rubrik

„Þeim er les eftirfylgjandi óskar skrifarinn (hvörn þér þekkið af eftirfylgjandi línum) lukku og blessunar, friðar og fagnaðar fyrir þann eilífa almáttuga náttúrunnar herra Guð og föður Drottins vors Jesú Kristi.“

Begynder

Eftir sem þér minnist í tal …

Ender

„… þá hverfur það burtu.“

Nøgleord

15(54r-v (bls. 107-108))
Lækningar
Begynder

Ef maður má ei vatni halda …

Ender

„… og styrkir heilann.“

Nøgleord
16(54v-60v (bls. 108-120))
Lækningar
Rubrik

„Mannsins bein eru ccviii, tennur xxxii, æðar er cclxvi“

Begynder

Bláni brjóst á konu …

Ender

„… It testiculus vulpis“

Bemærkning

Ráð gegn höfuðverk og andvökum í sótt.

Nøgleord
2(60v-66v (bls. 120-132))
Um bólusótt
Rubrik

„Nokkur velmeint ráð við bólusóttinni“

Begynder

Það er aðgætandi um þessa bólu …

Ender

„… og á tilhentugum stöðum auglýst.“

[Final Rubric]

„Actum Bessastöðum d. 14. oktobris 1762. Bjarni Pálsson Medicus ordinarius Islandiæ.“

3(67r-102v (bls. 133-204))
Lækningabók
Rubrik

„Konstir til að gjöra gegliri“

Begynder

1. Að skrifa svo ei verði lesið. Lát mutrið victril í hreina blekbyttu …

Ender

„… og legg við óbreytt villuletur.“

[Final Rubric]

„Endir bókarinnar.“

Bemærkning

Undir er skrifað upp stafróf villuletursins.

Nøgleord
4(103r-105v)
Reglur handa yfirsetukonum
Rubrik

„Einfaldar reglur fyrir yfirsetukonur að brúka í barnssæng“

Begynder

Þegar sá tími er kominn að konan skuli fæða …

Ender

„… ef rétt eru brúkuð.“

Bemærkning

Líklega hefur glatast aftan af.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
105 blöð (167 +/- 1 mm x 101 +/- 1 mm). Bl. 1v er að mestu leyti autt.
Foliering
Blaðsíður eru tölusettar 1-204. Öftustu 3 blöðin eru ótölusett. Kver hafa verið tölusett með blýanti neðst á fremsta blaði í kveri.
Lægfordeling

14 kver.

  • Kver I: bl. 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: bl. 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 25-30, 3 tvinn.
  • Kver V: bl. 31-38, 4 tvinn.
  • Kver VI: bl. 39-46, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 47-54, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 55-62, 4 tvinn.
  • Kver IX: bl. 63-70, 4 tvinn.
  • Kver X: bl. 71-78, 4 tvinn.
  • Kver XI: bl. 79-86, 4 tvinn.
  • Kver XII: bl. 87-94, 4 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 95-102, 4 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 103-105, stakt blað og tvinn.

Tilstand

Handritið hefur morknað á jöðrum en það hefur verið styrkt með pappír. Það er enn fremur skítugt og blettótt, einkum við kveraskil.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 145 +/- 2 mm x 82 +/- 2 mm.
  • Línufjöldi er 24-26.
  • Griporð.

Skrift

Bl. 1r-102v: Óþekktur skrifari, fljótaskrift. Bl. 103r-105v: Óþekktur skrifari, sprettskrift.

[Decoration]

Örlítið pennaflúr á titilsíðu.

Tilføjet materiale
Bl. 103-105 eru að öllum líkindum upprunalega úr öðru handriti.
Indbinding

Handritið er óinnbundið.

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið var skrifað á Íslandi árin 1832-1833 (sbr. titilsíðu).
Erhvervelse
Bjarni Sigurðsson, bóndi í Hofsnesi í Öræfum afhenti Stofnun Árna Magnússonar handritið 13. janúar 1970 (sbr. vélritaðan miða frá Jóni Samsonarsyni sem límdur er á titilsíðu).

[Additional]

[Record History]

ÞS skráði 8.-14 júní 2010.

[Custodial History]
Sneplar úr bandi (kili) leystir frá 12. febrúar 1970. Þeir fylgja í umslagi.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Þórunn Sigurðardóttir„Roðskór Hallgríms Péturssonar“, Saltari stilltur og sleginn Svanhildi Óskarsdóttur fimmtugri 13. mars 20142014; p. 7-9
« »