Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

NKS 139b 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Kvæðabók; Island, 1655

Fuld titel

Ein lítil vísnasyrpa eður samdráttur þeirra kvæðiserinda …

Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

Nú byrjast kvæði af iðranaryfirbótinni sem eftir fylgir
Nøgleord
1.1(2r-3v)
Sjálfur Guð drottinn sannleikans
Begynder

Sjálfur Guð drottinn sannleikans / sagt hefur málshátt þann …

Bemærkning

32 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.2(3v-5r)
Margur unir í myrkri sér
Rubrik

„Annað iðranarkvæði“

Begynder

Margur unir í myrkri sér / megi hann skemmtun finna …

Bemærkning

29 erindi.

1.3(5r-6r)
Ó, eg manneskjan auma
Rubrik

„Þriðja iðranarkvæði“

Begynder

Ó, eg manneskjan auma / erfitt mér ganga vill …

Bemærkning

15 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.4(6r-v)
Enn vil eg einu sinni
Rubrik

„Fjórða iðranarkvæði“

Begynder

Enn vil eg einu sinni / yrkja kvæði um stund …

Bemærkning

15 erindi. 16. erindi vantar því blöð hafa glatast úr handritinu.

Nótur við fyrsta erindið.

Fimmta iðranarkvæði hefur glatast.

1.5(7r-7v)
Þó erindin vísna versa
Rubrik

„[Sjötta iðranarkvæði]“

Begynder

… flýr / sitt hefur hvör í sinni …

Bemærkning

13 erindi. Vantar framan af fyrsta erindi.

1.6(7v-9v)
Eg skal svo byrja mín skriftamál
Rubrik

„Sjöunda iðranarkvæði“

Begynder

Eg skal svo byrja mín skriftamál /skýrt fyrir kristnum mönnum …

Bemærkning

34 erindi.

Nú eftirfylgja sálmavísur og kvæði af ávöxtum iðranarinnar eða góðum verkum a...
Rubrik

„Nú eftirfylgja sálmavísur og kvæði af ávöxtum iðranarinnar eða góðum verkum af Guðs boðorðum.“

Nøgleord
1.7(9v-10r)
Hress upp þinn hug, upplát þitt eyra
Begynder

Hress upp þinn hug, upplát þitt eyra …

Bemærkning

8 erindi.

1.8(10r-11v)
Hljóttu Guðs náð hver og einn
Rubrik

„Enn einn lifnaðarspegill“

Begynder

Hljóttu Guðs náð hver og einn / sem heitir og ert hans lærisveinn …

Bemærkning

30 erindi.

1.9(11v-14r)
Aðalrót allra dyggða
Rubrik

„Af þeirri seinni töflunni“

Begynder

Aðalrót allra dyggða / almáttugur Guð minn …

Bemærkning

41 erindi.

1.10(14r-15v)
Alleina til Guðs set trausta trú
Rubrik

„Enn einn dyggðaspegill út dreginn af því gyllini ABC úr þýðversku“

Begynder

Alleina til Guðs set trausta trú / á tæpa mannshjálp ei bygg þú …

Bemærkning

24 erindi.

1.11(15v-16v)
Andlegt kvæði af elskunnar dyggðum
Rubrik

„Enn eitt kvæði af góðum verkum og þeirra uppsprettu sem er kærleikurinn. Lag sem Friðarbón“

Begynder

Andlegt kvæði af elskunnar dyggðum / eitt hef eg mér í þanka fest …

Melodi

Lag sem Friðarbón

Bemærkning

15 erindi.

1.12(16v-17v)
Upp líttu, sál mín, og umsjá þig vel
Rubrik

„Enn ein ljúflig hugvekja til andligrar andvarasemi“

Begynder

Upp líttu, sál mín, og umsjá þig vel

Bemærkning

24 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
Nú eftirfylgja kvæði sem hníga að historium heilagrar skriftar.
Rubrik

„Nú eftirfylgja kvæði sem hníga að historium heilagrar skriftar.“

Nøgleord
1.13(17v-19r)
Af Jósep unga Jakobs syninum fríða
Begynder

Af Jósep unga Jakobs syninum fríða / börnin læri þá bestu list …

Bemærkning

31 erindi.

Nøgleord
1.14(19r-21r)
Mér tekur að þykja tíminn langur úr máta
Rubrik

„Kvæði af Gedeon Judicum. 6., 7., 8. cap.“

Begynder

Mér tekur að þykja tíminn langur úr máta …

Bemærkning

31 erindi.

Nøgleord
1.15(21r-23v)
Kvæði vil ég skemmta kristnum lýð
Rubrik

„Þriðja kvæði af móðurinni og hennar sjö sonum. Macab. 7. cap.“

Begynder

Kvæði vil ég skemmta kristnum lýð / og kynna hvað til bar forðum tíð …

Bemærkning

41 erindi.

Nøgleord
1.16(23v-26r)
Andleg skáldin iðka mest
Rubrik

„Fjórða kvæði af þeirri bersyndugu kvinnu. Luc. 7. cap.“

Begynder

Andleg skáldin iðka mest / efnið úr guðspjalls ræðum …

Bemærkning

45 erindi.

Nøgleord
1.17(26r-27r)
Heyr minn Guð helgasti
Rubrik

„Fimmta kvæði af því Evangelie. Matth. 22. cap.“

Begynder

Heyr minn Guð helgasti / hjartans vinur trúfasti …

Bemærkning

21 erindi.

Nøgleord
1.18(27r-28r)
Varla kalla ég vera við of
Rubrik

„Kvæði um ágæti Guðs orðs.“

Begynder

Varla kalla ég vera við of / víst meðal kristinna þjóða …

[Refrain]

Eitt blóm er mjög mætt sem mér geðjast að …

Bemærkning

12 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.19(28r-28v)
Adam braut og öll hans ætt
Rubrik

„Annað kvæði sama slags.“

Begynder

Adam braut og öll hans ætt / Evangelium er dýrmætt …

[Refrain]

Evangelium er dýrmætt öllum kristnum þjóðum …

Bemærkning

8 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.20(28v-29r)
Guðs míns dýra
Rubrik

„Þrjú smákvæði áhrærandi góða samvisku fyrir Guði og mönnum“

Begynder

Guðs míns dýra …

Bemærkning

13 erindi.

Nøgleord
1.21(29r-29v)
Gjörist mín hyggjan
Rubrik

„Annað kvæði nær sömu meingar.“

Begynder

Gjörist mín hyggjan glöð og þýð …

Bemærkning

13 erindi.

Nøgleord
1.22(29v-30r)
Þolinmæði er dyggðin dýr
Rubrik

„Þriðja kvæði hnígandi að hinum báðum.“

Begynder

Þolinmæði er dyggðin dýr …

[Refrain]

Umburðarlyndið eitt er best …

Bemærkning

12 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.23(30r-31r)
Hugsun kalda hef ég að halda
Rubrik

„Kvæði sem hnígur að lögmáli og evangelo.“

Begynder

Hugsun kalda hef ég að halda / um hörmung alda og hjarta mínu fyrr og síð …

Bemærkning

20 erindi.

Nøgleord
Nú eftirfylgja söngvísur og kvæði til vor herra Jesúm Kristum.
Rubrik

„Nú eftirfylgja söngvísur og kvæði til vor herra Jesúm Kristum.“

Nøgleord
1.24(31r-32r)
Þegar minn dauði og dómurinn þinn
Begynder

Þegar minn dauði og dómurinn þinn / dettur á mig ó Jesú minn …

Bemærkning

20 erindi.

Nøgleord
1.25(32r-32v)
Ó Jesú elsku hreinn
Rubrik

„Önnur söngvísa til Kristum.“

Begynder

Ó Jesú elsku hreinn / æðri þér finnnst ei neinn …

Bemærkning

20 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.25(32v-33r)
Heilags anda lið mér ljá
Rubrik

„Þriðja kvæði sama slags.“

Begynder

Heilags anda lið mér ljá / lítinn af mér sníða …

[Refrain]

Jesú hefur barnið blíða …

Bemærkning

11 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.26(33r-33v)
Fornmæli eitt ég finn mér það
Rubrik

„Fjórða kvæði til Kristum.“

Begynder

Fornmæli eitt ég finn mér það / sem fá mun ég her í kvæði stað …

[Refrain]

Það er mín hjartans þýðust vild …

Bemærkning

14 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.27(33v-34r)
Ó, Jesú minn, ég finn að álíður hér
Rubrik

„Fimmta kvæði eður söngvísa til Kristum, lag. tibilaus.“

Begynder

Ó, Jesú minn, ég finn að álíður hér / trú er sú mín til þín, takir þú við mér …

Bemærkning

6 erindi.

Nøgleord
1.28(34r-35r)
Herra minn Jesús hægur í lund
Rubrik

„Sjötta kvæði til Kristum“

Begynder

Herra minn Jesús hægur í lund / þú heyr nú það …

Bemærkning

22 erindi.

Nøgleord
1.29(34r-35v)
Dýr fæðingin drottins vors Jesú Kristí
Rubrik

„Sjöunda söngvísa um Kristí fæðing.“

Begynder

Dýr fæðingin drottins vors Jesú Kristí / dauðlegan hag vorn með sínum krafti upplýsti …

Bemærkning

5 erindi.

Nótur fylgja við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.30(35v-36r)
Heyr þú sem huginn upp lýsir
Rubrik

„Áttunda andlegt kvæði til Kristum.“

Begynder

Heyr þú sem huginn upplýsir / herra Guð vitur og dýr …

Bemærkning

10 erindi.

Nøgleord
1.31(36r-38r)
Kristur minn Jesús komi til þín
Rubrik

„Níunda sálmvísa um pínuna Kristi. Ton. Endurlausnarinn vor.“

Begynder

Kristur minn Jesús komi til þín / kveðjan blíð og heilsan mín …

Melodi

Endurlausnari vor

Bemærkning

51 erindi.

Nøgleord
1.32(38r-38v)
Hann sem mig fæðir held ég Guð minn herra
Rubrik

„Tólfti sálmur Davíðs.“

Begynder

Hann sem mig fæðir held ég Guð minn herra / mig vantar eigi hvað mín þörf kann vera …

Bemærkning

3 erindi.

Nøgleord
1.33(38v-39r)
Minn Guð, minn Guð, mundu nú til mín
Rubrik

„Enn einn sálmur úr þýðverskunni.“

Begynder

Minn Guð, minn Guð, mundu nú til mín / mig forlát á jörð hér eigi …

Bemærkning

5 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.34(39r-39v)
Óð skal hefja og ekki tefja
Rubrik

„Nú fylgja þrjú kvæði með sínu innihaldi.“

Begynder

Óð skal hefja og ekki tefja angur að kefja / og andlega skemmtun tjá …

Bemærkning

11 erindi.

Nøgleord
1.35(39r-41r)
Mýkja vildi ég mærðar grein
Rubrik

„Annað kvæðiskorn.“

Begynder

Mýkja vildi ég mærðar grein / mínum guði til handa …

Bemærkning

14 erindi.

Nøgleord
1.36(41r-41v)
Ég hef upp til þín mitt góðfúst geð
Rubrik

„Enn eitt ljúflegt kvæði.“

Begynder

Ég hef upp til þín mitt göfugt geð / guðdóms þrenning frábæra …

Bemærkning

10 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.37(42r-42v)
Þig bið ég þrátt
Rubrik

„Enn ein söngvísa um dómsdag.“

Begynder

Þig bið ég þrátt / þýður Guð dag sem nátt …

Bemærkning

12 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.38(42v-43v)
Kominn er heimur að kveldi víst
Rubrik

„Enn eitt kvæði um dómsdag.“

Begynder

Kominn er heimur að kveldi vís / kristnin við það dyljist síst …

[Refrain]

Mál er að linni …

Bemærkning

14 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.39(43v-44r)
Kem ég enn upp með kvæðið nýtt
Rubrik

„Bænarreglur fyrir börnin i kvæðishætti.“

Begynder

Kem ég enn upp með kvæðið nýtt / kveða skal það fyrir ungdóminn …

[Refrain]

Bænin góð er best eitt það …

Bemærkning

16 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.40(44r-45v)
Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð
Rubrik

„Enn eitt kvæði um níu mannsins óvini sem hann ama í þessum heimi.“

Begynder

Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð / sem guðrækni hafið sanna …

Bemærkning

15 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.41(45v-46v)
Heyr mig ó guð minn faðir hýr
Rubrik

„Ein söngvísa úr dönsku snúin.“

Begynder

Heyr mig ó guð minn faðir hýr / hvers ég mun þig biðja …

Bemærkning

18 erindi.

Nøgleord
1.42(46v-47r)
Heyr þú oss himnum á
Rubrik

„Enn eitt söngvísukorn með tvísöngslag.“

Begynder

Heyr þú oss himnum á / hýr vor faðir börn þín smá …

Bemærkning

11 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.43(47v-48r)
Adam fyrst því valda vann
Rubrik

„Enn nokkur erindi kveðin einn harðan vetur.“

Begynder

Adam fyrst því valda vann / að mjög þægir nú margt að …

Bemærkning

15 erindi.

Nøgleord
1.44(48r-49r)
Ó, herra Guð, mín heilsa er rýr
Rubrik

„Eitt lítið raunakvæði.“

Begynder

Ó, herra Guð, mín heilsa er rýr / hamingjan við mér baki snýr …

Bemærkning

12 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Nøgleord
1.45(49r-49v)
Kom þú minn herra Kristi
Rubrik

„Enn ein söngvísa með lag. hörmung mitt hjarta stangar.“

Begynder

Kom þú minn herra Kristi / kom nú og blessa mig …

Hugraun mitt hjarta stangar

Bemærkning

12 erindi.

Nøgleord
1.46(49v-50v)
Burt skal hrinda beiskum dauðans kvíða
Rubrik

„Enn eitt kvæðiskorn.“

Begynder

Burt skal hrinda beiskum dauðans kvíða / Maríuson hefur mér í vil …

[Refrain]

Tefja mun ég af tímann vetrarhríða …

Bemærkning

20 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.47(50v-52v)
Manns náttúra og meðfædd art
Rubrik

„Eitt kvæði um fár og hættu mannlegs lífs í heimi þessum. Ein alligoria.“

Begynder

Manns náttúra og meðfædd art / mjög sér finnur þanninn vart …

Bemærkning

50 erindi.

Nøgleord
1.48(52v-53v)
Hugsa fyrst sem hyggnum ber
Rubrik

„Kvæði sem nefnist líkfararminning og hnígur að hinu.“

Begynder

Hugsa fyrst sem hyggnum ber / hvað harla stutt vor lífstund er …

[Refrain]

Nær framliðnum fylgir þú …

Bemærkning

24 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.49(53v-54r)
Mín ástundan mest sú er
Rubrik

„Kvæði um baráttu holds og anda í einum kristnum manni hér í heimi.“

Begynder

Mín ástundan mest sú er / á meðan ég lifi í heimi hér …

[Refrain]

Það man lengst sem lærir fyrst …

Bemærkning

19 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.50(54v-55r)
Áður en guð fyrir almátt sinn
Rubrik

„Eitt kvæði um það að maður láti sér nægja opinberaða Guðs náð í orðinu en grennslist ekki um Guðs fyrirhyggju.“

Begynder

Áður en guð fyrir almátt sinn / efnaði heimsins grundvöllinn …

[Refrain]

Drottinn elska og dyggðin há …

Bemærkning

16 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.51(55r-56r)
Eitt sinn réð ég að þenkja það
Rubrik

„Annað kvæði með sínu innihaldi.“

Begynder

Eitt sinn réð ég að þenkja það / nær þegjandi var ég í nokkrum stað …

[Refrain]

Harm hefur mér í hjartans leynum …

Bemærkning

18 erindi auk viðlags.

Nøgleord
1.52(56r-56v)
Nær heimurinn leikur í hendi manns
Rubrik

„Nú enn þrjú vers. Söngvísa.“

Begynder

Nær heimurinn leikur í hendi manns / hætt er að skeika megi …

Bemærkning

3 erindi.

Nøgleord
1.53(56v-57r)
Ber ég nú fram þá bevísning
Rubrik

„Eitt kvæði um hrörnan mannlegrar náttúr eftir syndafallið og hennar viðrétting fyrir Kristum.“

Begynder

Ber ég nú fram þá bevísning / af bókuðum skriftarorðum …

[Refrain]

Enginn megnar sér til sanns sálarbjörg að fá …

Bemærkning

10 erindi auk viðlags.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
i + 247 + i ( mm x mm).
Foliering
Síðari tíma blaðmerking 1-247.
Tilstand

  • Gert hefur verið við bl. 1-2 með pappír.
  • Víða hefur verið gert við blöð upp við kjöl.
  • Texti mjög máður á síðustu þremur blöðunum.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca mm x mm.
  • Línufjöldi er
  • Griporð.

[Decoration]

Titilsíður skreyttar, sumt með rauðum lit.

Flúraðir upphafsstafir víða.

[Musical Notation]

Nótur víða við fyrsta erindi.

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið var skrifað á Íslandi árið 1655 (sbr. titilsíðu).
Herkomst
Á titilsíðu koma fyrir nöfnin Danhildur Hafliðadóttir og Sigurður Hálfdanarson.

[Additional]

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Árni Heimir Ingólfsson"These are the things you never forget" : The written and oral traditions of Icelandic tvísöngur
Árni Heimir Ingólfsson„Hymnodia sacra and its influence on the 1772 Icelandic Hymnal“, Mirrors of virtue : manuscript and print in late pre-modern Iceland, Opuscula XV2017; p. 31-55
Einar Sigurðsson í Eydölum, Jón Samsonarson, Kristján EiríkssonLjóðmæli, 2007; 68
Kvæðabók úr Vigur AM 148, 8vo, Íslenzk rit síðari alda. 2. flokkur. Ljósprentanired. Jón Helgason
Íslenzk fornkvæði. Islandske folkeviser, ed. Jón Helgason1962-1981; 10-17
Jón Helgason„Fra Langebeks auktionskatalog“, p. 181-215
Jón Helgason„Heyr þú himna smiðr“, p. 219-224
Jón Samsonarson„Um handritið AM 67 8vo“, p. 50-60
Johnny F. Lindholm„Fra Mellemøsten til Island : Med pelikanen på fugletræk henover Europa“, Þórðargleði : slegið upp fyrir Þórð Inga Guðjónsson fimmtugan 3. desember 20182018; p. 47-49
Margrét Eggertsdóttir„Þýskt gyllinistafróf í þremur íslenskum þýðingum“, Gripla1995; 9: p. 63-96
Peter Springborg„Nyt og gammelt fra Snæfjallaströnd. Bidrag til beskrivelse af den litterære aktivitet på Vestfjordene i 1. halvdel af det 17 århundrede“, Afmælisrit Jóns Helgasonar 30. júní 19691969; p. 288-327
Peter SpringborgAntiqvæ Historiæ Lepores - om renæssancen i den islandske håndskriftproduktion i 1600-tallet, 1977; 8: p. 53-89
Þórunn Sigurðardóttir„Erfiljóð. Lærð bókmenntagrein á 17. öld“, Gripla2000; 11: p. 125-180
Þórunn SigurðardóttirHeiður og huggun : erfiljóð, harmljóð og huggunarkvæði á 17. öld, 2015; 91: p. 471
« »