Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

Lbs 1724 8vo

Vis billeder

Sálmabók; Island, 1780

Navn
Hallgrímur Pétursson 
Fødselsdato
1614 
Dødsdato
27. oktober 1674 
Stilling
Præst 
Roller
Digter; Forfatter; Skriver; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Ólafur Jónsson 
Fødselsdato
1560 
Dødsdato
1627 
Stilling
Præst 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Sigurður Jónsson 
Fødselsdato
1590 
Dødsdato
1661 
Stilling
Præst 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Jónsson 
Fødselsdato
26. december 1875 
Dødsdato
21. marts 1947 
Stilling
Bóndi 
Roller
Donor 
Flere detaljer
Navn
Páll Eggert Ólason 
Fødselsdato
10. juni 1883 
Dødsdato
10. oktober 1949 
Stilling
Rektor; Bankastjóri; Skrifstofustjóri 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Guðrún Laufey Guðmundsdóttir 
Fødselsdato
26. november 1975 
Stilling
Handritavörður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Örn Hrafnkelsson 
Fødselsdato
11. oktober 1967 
Stilling
Forstöðumaður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-1v (33-34))
Á Galílea láði
Rubrik

„Nokkrar söngvísur út af þeim sérlegustu Kristí kraftaverkum. I.)Um brúðkaupið í Kana, Joh 2. Með hjóna sinnu lag“

Begynder

Á Galílea láði, ljóst í Kana stað …

Melodi

Hjóna sinnu lag

Bemærkning

6 erindi.

2(1v-2r (34-35))
Kóngsmann frá Kapernaum
Rubrik

„XVI sálmur. II.) Um kóngsmann af Kapernaum. Tón, Gæsku Guðs vér prísum, góð[…]“

Begynder

Kóngsmann frá Kapernaum, kom einn til Jesú þar …

Melodi

Gæsku Guðs vér prísum

Bemærkning

6 erindi.

3(2r-3v (35-38))
Heilög var þá haldin ein
Rubrik

„XVII sálmur III) Um þann sem 38. ár lá sjúkur Joh 5. lag sem Píslarminning“

Begynder

Heilög var þá haldin ein, hátíð Gyðinganna …

Melodi

Sem Píslarminning

Bemærkning

12 erindi.

4(3v-5r (38-41))
Ljúfur með lærisveinum
Rubrik

„XVIII. sálmur IV.) Um storminn og þann óða mann. Marc. 6. Tón, Gæsku Guðs vér prísum et.“

Begynder

Ljúfur með lærisveinum, lausnarinn sté á skip …

Melodi

Gæsku guðs vér prísum

Bemærkning

14 erindi.

5(5r-6v (41-44))
Yfir um vatnið eina
Rubrik

„XIX. sálmur. V) Um kraftaverk Kristí á brauðum milli 5000 m. Joh. 6. kap. Tón, Einn herra ég best ætti, er. et.“

Begynder

Yfir um vatnið eina, sem er í Galílea …

Melodi

Einn herra ég best ætti

Bemærkning

13 erindi.

6(6v-7r (44-45))
Jesús frá Júðalýð
Rubrik

„XX. sálmur. VI) Um þann sem blindur var fæddur. Joh 9. Ton, Faðir á himna hæð. et“

Begynder

Jesús frá Júða lýð, úr Jerúsalem einn tíð …

Melodi

Faðir á himna hæð

Bemærkning

10 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XX í XXI

7(7r-10r (45-51))
Jóhannes segir með sönnum hætti
Rubrik

„XXI sálmur VII.) Um Lasarum af dauða uppvakinn. J. 11. Tón, Tunga mín af hjarta h et“

Begynder

Jóhannes segir með soddan hætti, sjúkur maður eitt sinn lá …

Melodi

Tunga mín af hjarta hljóði

Bemærkning

31 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXI í XXII.

Upphafslína sálmsins er ýmist „Jóhannes segir með sönnum hætti“ eða „Jóhannes segir með soddan hætti“ í handritum.

8(10r-11v (51-54))
Mér er af hjarta minnisstætt
Rubrik

„XXII. sálmur. Stutt innihald pínunnar og dauðans drottins vors Jesú Kristí (Þessi sálmur var fyrr ortur af sál. séra Hallgrími P.s. en þeir ágætu fimmtíu passíu sálmar.) Ton, Stríðsmenn þá höfðu krossfest Krist“

Begynder

Mér er af hjarta minnisstætt, miskunnar verkið það …

Melodi

Stríðsmenn þá höfðu krossfest Krist

Bemærkning

12 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXII í XXIII.

9(11v-14v (54-60))
Hjartað fagnar og hugur minn
Rubrik

„XXIII. sálmur. Út af upprisuhistoríu Jesú Kristí eftir fjórum guðspjallamönnum samantekin. Tón, Gæskuríkasti græðari minn. et“

Begynder

Hjartað fagnar og hugur minn, herrann Jesús er upprisinn …

Melodi

Gæskuríkasti græðari minn

Bemærkning

22 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXIII í XXIIII.

10(14v-16r (60-63))
Til Jerúsalem Jesús reið
Rubrik

„XXIV. sálmur. Stutt innihald allra guðspjalla árið um kring. Tón, Heiðrum vér Guð af hug og sál.“

Begynder

Til Jerúsalem Jesús reið, ég veit að teiknin birtast greið …

Melodi

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Bemærkning

12 erindi. Á ytri spássíu eru tilvísanir til ritningarstaða en á innri spássíu vísanir til messudaga (1 Ad, þ.e. 1. sunnudagur í aðventu, 2 Ad, o.s.frv.).

Nøgleord
11(16v-17v (64-66))
Lofgjörð já lof ég segi
Rubrik

„Eftir fylgja morgun og kvöldsálmar með fleirum aðskiljanlegum lofsöngum. XXV. sálmur. Mikið vel tilfallinn að syngja á öllum helgidags morgnum, nær maður vill ganga til kirkju. Tón Dagur í austri öllum“

Begynder

Lofgjörð já lof ég segi, lifandi drottinn þér …

Melodi

Dagur í austri öllu

Bemærkning

10 erindi.

12(17v-19r (66-69))
Leið mig minn Guð og lát mig ei
Rubrik

„XXVI. sálmur. Bæn til Guðs um vernd og hjálp í krossi og mótgangi. Má syngjast kvöld og morgna. Tón Óvinnanleg borg er vor Guð et.“

Begynder

Leið mig minn Guð og lát mig ei, leiðast af sjálfs míns þótta …

Melodi

Óvinnanleg borg er vor Guð

Bemærkning

12 erindi.

Nøgleord
13(19r (69))
Að morgni þegar ég árla uppstá
Rubrik

„XXVII. sálmur sem syngjast má daglega kvöld og morgna. Tón, Skapari stjarna herra hreinn“

Begynder

Á morgna þá ég árla uppstá, eins á kvöldin þá hvílast á …

Melodi

Skapari stjarna herra hreinn

Bemærkning

5 erindi.

Upphaf sálmsins er ýmist „Að morgni þegar...“ eða „Á morgna þá...“ í handritum.

14(19r-20r (69-71))
Heiður sé Guði á himni og jörð
Rubrik

„XXVIII. sálmur. sem syngjast má sérhvörn morgun Tón, Heiðrum vér Guð af hug og sál“

Begynder

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einum anda allir senn …

Melodi

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Bemærkning

7 erindi.

15(20r-21r (71-73))
Heiður sé Guði á himni og jörð
Rubrik

„XXIX. sálmur. sem syngjast má sérhvört kvöld. með sama lag.“

Begynder

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einu hljóði allir senn …

Melodi

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Bemærkning

8 erindi.

16(21r-21v (73-74))
Líknsami Guð og herra hár
Rubrik

„XXX. sálmur. Ágætur kvöldsálmur. Tón Einn Guð skapari“

Begynder

Líknsami Guð og herra hár, hvörs makt og vald um eilífð stár …

Melodi

Einn Guð skapari allra sá

Bemærkning

13 erindi.

17(22r-22v (75-76))
Þér Jesú minn sé þökk og lof
Rubrik

„XXXI sálmur. Einn góður kvöldsálmur. með sama lag.“

Begynder

Ó Jesú þér sé þökk og lof, fyrir þína ást og náðargjöf …

Melodi

Einn Guð skapari allra sá

Bemærkning

9 erindi.

Upphafslína sálmsins er ýmist „Ó Jesú þér sé þökk og lof“ eða „Þér Jesú minn sé þökk og lof“ í handritum.

18(22v-23v (76-78))
Prís og heiður af hjartans grunn
Rubrik

„XXXII. sálmur. Kvöld sálmur. Tón, Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag“

Begynder

Prís og heiður af hjartans grunn, herra Jesú þér segi, fyrir þína miklu miskunn …

Melodi

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Bemærkning

10 erindi.

19(23v-24r (78-79))
Nú ef ég mig í hvílu mín
Rubrik

„XXXIII. sálmur. Einn fagur kvöldsálmur. Tón, Sælir eru þeir sjálfur Guð.“

Begynder

Hef ég mig nú í hvílu mín, hjartans faðirinn trúi …

Melodi

Sælir eru þeir sjálfur Guð

Bemærkning

4 erindi.

Upphaf sálmsins er með ýmsu móti í handritum.

20(24r-25r (79-81))
Dýrð heiður lof sé drottinn þér
Rubrik

„XXXIV. sálmur Enn einn ágætur kvöldsálmur. Tón Heiðrum vér Guð af hug og sál.“

Begynder

Dýrð heiður lof sé drottinn þér, sem daga og nætur aðskildir …

Melodi

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Bemærkning

12 erindi.

21(25r-26r (81-83))
Upprunninn dagur ljómar um láð
Rubrik

„XXXV. sálmur. Hjartnæmur morgunsálmur. Með sama lag.“

Begynder

Upprunninn dagur ljómar um láð, lof og þakkir sé drottins náð …

Melodi

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Bemærkning

10 erindi.

22(26r-27v (83-86))
Lofi drottin hver lifandi sál
Rubrik

„XXXVI. sálmur. Ágætur morgun lofsöngur. Tón, Faðir sonur og andi hreinn. et.“

Begynder

Lofi drottin hvör lifandi sál, um lög og slétta grund …

Melodi

Faðir sonur og andi hreinn

Bemærkning

14 erindi.

23(27v-28v (86-88))
Réttlætis sanna sól
Rubrik

„XXXVII. sálmur. Morgunsálmur. Tón, Faðir á himna hæð, et.“

Begynder

Réttlætis sanna sól, sitjandi á dýrðar stól …

Melodi

Faðir á himna hæð

Bemærkning

26 erindi.

24(28v-29v (88-90))
Lof sé þér líknarfús
Rubrik

„XXXVIII. sálmur. Kvöldsálmur. Með sama lag.“

Begynder

Lof sé þér líknar fús, lausnarinn minn Jesús …

Melodi

Faðir á himna hæð

Bemærkning

23 erindi.

25(29v-30v (90-92))
Ó herra Guð sem húm og dag
Rubrik

„XXXIX. sálmur. Einn kvöld sálmur. Tón Herra guð í himnr.“

Begynder

Ó herra Guð sem húm og dag, hefur aðskiljast látið …

Melodi

Herra Guð í himnaríki

Bemærkning

14 erindi.

26(30v-33r (92-97))
Til þín upplyfti ég árla
Forfatter

Þorsteinn Ólafsson

Rubrik

„XL. sálmur. Sem er ein andleg hugvekja kennandi hvörnin maður skal af daglegri athöfn sinni; uppvekjast til kristilegra hugsana og bænar andvarps. NB. Þessi ágæti sálmur er og eignaður sál sr. Hallgr. P.s. hvar af nokkrum finnast mótmæli með því hann er undir Þorsteins nafni) Tón, Ó! Guð vor faðir sem í himnaríki ert.“

Begynder

Til þín upplyfti ég árla, sálar augum fús …

Melodi

Ó Guð vor faðir sem í himnaríki ert

Bemærkning

12 erindi. Hvort erindi með undirfyrirsögn um hvenær það skuli sungið. Griplur (THORSTEIRN Ó Ó)

Nøgleord
27(33r-34r (97-99))
Réttkristinn mann sem reynir æ
Rubrik

„XLI. sálmur. Þakkargjörð fyrir liðið sumar, og bænar fórn uppá komandi vetur. Tón, Til þín heilagi herra Guð, et“

Begynder

Réttkristinn mann sem reynir æ, raungæði Guðs lifanda …

Melodi

Til þín heilagi herra Guð

Bemærkning

10 erindi.

28(34r-34v (99-100))
Vetrartíð víst er umliðin nú
Rubrik

„XLII. sálmur. Hjartanleg þakkargjörð fyrir umliðinn vetur. Kveðinn Anno 1657. Tón Blíði Guð, börnum þínum ei gleym.“

Begynder

Vetrartíð víst er umliðin nú, farsæl blíð blessunarfull var sú …

Melodi

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Bemærkning

4 erindi.

29(34v-35v (100-102))
Kominn er veturinn kaldi
Rubrik

„XLIII. sálmur. Hljóðandi um mismun sumars og veturs Tón Ó! Jesú eðla blómi, einasta vonin mín.“

Begynder

Kominn er veturinn kaldi, kastar að margri hríð …

Melodi

Ó Jesú eðla blómi

Bemærkning

8 erindi.

30(35v-36v (102-104))
Á hestbak stíg ég strax
Rubrik

„XLIV. sálmur Fyrir vegfarandi menn. Tón Faðir á himna hæð. et“

Begynder

Á hestbak stíg ég strax, studdur til ferðalags …

Melodi

Faðir á himna hæð

Bemærkning

17 erindi.

31(36v (104))
Guð minn leiðtogi veri vís
Rubrik

„XLV. sálmur. Annar reisu sálmur. Tón Faðir vor sem á himnum ert“

Begynder

Guð minn leiðtogi veri vís, á vegum mínum það ég kýs …

Melodi

Faðir vor sem á himnum ert

Bemærkning

3 erindi.

32(36v-38r (104-107))
Drottinn líknsamur herra hreinn
Rubrik

„XLVI. sálmur fyrir sjófarandi menn Tón, Náttúran öll og eðli manns. et“

Begynder

Drottinn líknsamur herra hreinn, hjálparinn allra manna …

Melodi

Náttúran öll og eðli manns

Bemærkning

10 erindi.

33(38r-38v (107-108))
Til alls er tíð
Rubrik

„XLVII. sálmur Má syngja þá menn skilja í samsætum. Tón Ó! Jesú þér, æ viljum vér.“

Begynder

Til alls er tíð, sem ljóst er lýð, letrin það heilög sanna …

Melodi

Ó Jesú þér æ viljum vér

Bemærkning

7 erindi.

Nøgleord
34(38v-39v (108-110))
Heilagi læknir Kriste kær
Rubrik

„XLVIII. sálmur Hér eftir fylgja nokkrir uppvakningar bæna og þakklætissálmar er brúkast kunna í ýmsum tilfellum. Bænarsálmur um andlega og líkamlega nauðþurft. Eftir bókstöfum í nafni sr. Hallgríms Péturssonar. Tón, Faðir vor sem á himnum ert etc“

Begynder

Heilagi læknir Kriste kær, kærleikann gef mér fyrr og nær …

Melodi

Faðir vor sem á himnum ert

Bemærkning

10 erindi. Griplur (HALLGRJMVR).

Nøgleord
35(40r-40v (111-112))
Hæsta lof af hjartans grunni
Rubrik

„XLIX. sálmur Um tíu tíðir mannsins. eftir nafni sr. H.p.s. Tón, Heilagur andi Guðs míns góða. et“

Begynder

Hæsta lof af hjartans grunni, hér syng ég með raust og munni …

Melodi

Heilagur andi Guðs míns góða

Bemærkning

10 erindi. Griplur (HALLGRIMUR).

Nøgleord
36(40v-41r (112-113))
Herra Jesú mín hjálp ert þú
Rubrik

„L. sálmur Um afneitun þessa heims en aðhyllast Guð. undir Auctoris nafni Tón, Eins og sitt barn, faðir ástargjarn“

Begynder

Herra Jesú mín hjálp ertu, þó heimurinn vilji ei láta …

Melodi

Eins og sitt barn faðir ástargjarn

Bemærkning

10 erindi. Griplur (HALLGRJMWR).

Nøgleord
37(41r-42v (113-116))
Andi Guðs eilífur er
Rubrik

„LI. sálmur. Sem er það ágæta Gyllini A.B.C. Tón Bæinn börnin og hjú et“

Begynder

Andi Guðs eilífur er, er yfir himinn og jörð sér …

Melodi

Bæinn börnin og hjú

Bemærkning

23 erindi. Gyllinistafróf (ABCDEFGHJKLMNOPQRSTVYÞÆ)

38(42v-44v (116-120))
Á einn Guð set þú allt þitt traust
Rubrik

„LII. sálmur. Annað Gyllini stafróf úr þýsku og dönsku útlagt. Um athæfi og framferði réttskikkaðs kristins manns. Með himnalag et“

Begynder

Á einn Guð settu allt þitt traust, aðstoð mannlegri trú þú laust …

Melodi

Hymnalag

Bemærkning

26 erindi. Gyllinistafróf (ABCDEFGHIKLMNOPQRSTVUXYZÞÆ)

39(44v-45r (120-121))
Drottinn lát mig í heimi hér
Rubrik

„LIII. sálmur. Bæn til Guðs um kristilegt framferði. Tón, Ef Guð er oss ei sjálfur hjá.“

Begynder

Drottinn lát mig í heimi hér, haga mér kristilega …

Melodi

Ef Guð er oss ei sjálfur hjá

Bemærkning

4 erindi.

Nøgleord
40(45r-45v (121-122))
Ef þú vilt góða friðsemd fá
Rubrik

„LIV. sálmur. Um athæfi eins kristins manns. Hvað í einu orði kallast friðsemi. Með himna lag“

Begynder

Ef þú vilt góða friðsemd fá, fjölmælgi alla varast þá …

Melodi

Hymnalag

Bemærkning

6 erindi.

41(45v-46r (122-123))
Viljir þú geðjast Guði vel
Rubrik

„LV. sálmur. Hvörninn maður skal framganga með góðri siðsemi. Má syngja með þeim tón, Mikillri farsæld mætir sá“

Begynder

Viljir þú geðjast Guði vel, og góðum mönnum hér …

Melodi

Mikilli farsæld mætir sá

Bemærkning

3 erindi.

42(46r-47r (123-125))
Eilífur friðarfaðir
Rubrik

„LVI. sálmur. Einn ágætur bænarsálmur. Tón, Ó! Jesú eðla blómi, einasta et.“

Begynder

Eilífur friðar faðir, flýjum vér nú til þín …

Melodi

Ó Jesú eðla blómi

Bemærkning

7 erindi.

Nøgleord
43(47r-47v (125-126))
Auvei minn drottinn dýri
Rubrik

„LVII. sálmur. Iðrunar andvarpan. Tón, Ó! Jesú eðla blómi, einasta von.“

Begynder

Aví! minn drottinn dýri, dapur ég kem til þín …

Melodi

Ó Jesú eðla blómi

Bemærkning

6 erindi.

44(47v-49v (126-130))
Guð á himnum hjálpi mér
Rubrik

„LVIII. Söngvísa Ein kristileg iðrunar uppvakning. Með Hugbótar lag“

Begynder

Guð á himnum hjálpi mér, og huggi sálu mína …

Melodi

Hugbótar lag

Bemærkning

19 erindi.

45(49v-50v (130-132))
Til Jónæ spámanns talaði Guð
Rubrik

„LIX. sálmur. Tveir sálmar í hvörjum profetinn Jónas og hans historía: Stuttlega er innibundin Sá fyrri með tón, Nú bið ég Guð þú náðir mig.“

Begynder

Til Jónæ spámanns talaði Guð, tak þig strax upp sem ég þér bauð …

Melodi

Nú bið ég Guð þú náðir mig

Bemærkning

10 erindi.

46(51r-52r (133-135))
Annað sinn drottinn eftir það
Rubrik

„LX sálmur Tón, Náttúran öll og eðli manns, er. et.“

Begynder

Annað sinn drottinn eftir það, aftur við Jónam sagði …

Melodi

Náttúran öll og eðli manns

Bemærkning

13 erindi.

47(52r-52v (135-136))
Hvað verður fegra fundið
Rubrik

„LXI. sálmur Um frið og góða samvitsku Tón, Einn herra ég best ætti, et.“

Begynder

Hvað verður fegra fundið, en friður og rósamt geð …

Melodi

Einn herra ég best ætti

Bemærkning

4 erindi.

Nøgleord
48(52v-53r (136-137))
Ef þú spyr að því kristnin klár
Forfatter

Hallgrímur Pétursson

Rubrik

„LXII. sálmur. Andvarp kristilegrar kirkju. Tón,“

Begynder

Ef þú spyr að því kristnin klár, kveinar daglega og fellir tár …

Bemærkning

6 erindi.

Nøgleord
49(53v-54v (138-140))
Allt heimsins glysið fordild fríð
Rubrik

„Nú eftirfylgja nokkrir sálmar og kveðlingar, um veraldarinnar háttalag, fallvalta gleði, lukkunnar óstöðugleika með öðru fleiru. LXIII sálmur. Um það hvörsu allt er fallvalt það sem í heiminum sýnist girnilegt, sem er. (1) æska. (2) heilsa. (3) fríðleiki. (4) metorð. (5) og vísdómur. Tón, Hvar mundi vera hjartað mitt. et“

Begynder

Allt heimsins glysið fordild fríð, fegurðar prjál og skraut …

Melodi

Hvar mundi vera hjartað mitt

Bemærkning

12 erindi.

Nøgleord
50(54v-55v (140-142))
Guð bið ég nú að gefa mér ráð
Rubrik

„LXIV. sálmur. Um þessa heims óstöðugleika í mótganginum Tón Hvað skal oss angra heimi í et“

Begynder

Guð bið ég nú að gefa mér ráð, og greiða minn veg til besta …

Melodi

Hvað skal oss angra heimi í

Bemærkning

7 erindi.

Nøgleord
51(55v-56r (142-143))
Svo sem gler sýnist mér
Rubrik

„LXV. sálmur. Um fallvalta gleði þessa heims. Tón, Árið nýtt, nú á, í nafni Jesú sæta.“

Begynder

Svo sem gler sýnist mér, sælan hál veraldar …

Melodi

Árið nýtt nú á

Bemærkning

9 erindi.

Nøgleord
52(56 (143))
Holdið of kátt
Rubrik

„LXVI Söngvísa.“

Begynder

Holdið ofkátt, veit fyrir fram fátt …

Bemærkning

1 erindi.

Þessi vísa og vísurnar Hverfa happs tímar eru saman undir númerinu LXVI. Túlka má þessa vísu, eins og hún er hér skrifuð, sem eins konar yfirskrift hinna.

Nøgleord
53(56r-56v (143-144))
Hverfa happs tímar
Rubrik

„Með sama lag.“

Begynder

Hverfa happs tímar, höfuð sundlar kvilla …

Melodi

Árið nýtt nú á

Bemærkning

5 erindi.

Lagboðinn vísar til lagboðans við nr. 51 (LXV), Svo sem gler sýnist mér.

Nøgleord
54(56v-57r (144-145))
Barnalund blind hrædd
Rubrik

„LXVII söngvísa Ungdómurinn heimskur, æsku tíminn gleymskur, gleð þú þig spart, því illt kemur óvart. Með sama lag.“

Begynder

Barnalund blind fædd, við brjóstin móður kúra …

Melodi

Árið nýtt nú á

Bemærkning

5 erindi.

Upphaf kvæðisins er ólíkt milli handrita.

Nøgleord

55(57r-58r (145-147))
Mörg vill hryggja hugann pín
Rubrik

„LXVIII. sálmur Um foröktun þess stundlega. og eftirlangan þess eilífa. Með sínum tón.“

Begynder

Mörg vill hryggja hugann pín, ánauðir styggja …

Melodi

Með sínum tón

Bemærkning

21 erindi.

Nøgleord
56(58r-58v (147-148))
Hér hefur margur svo hættulegt prjál
Rubrik

„LXIX. sálmur. Að forakta heiminn en dýrka Guð óaflátanlega. Með sínum tón.“

Begynder

Hér hefur margur svo hættulegt prjál hirðir lítið um sína sál…

Melodi

Með sínum tón

Bemærkning

9 erindi.

Nøgleord
57(58v-59r (148-149))
Hætta er stór í heimi
Rubrik

„LXX. sálmur. Um hættusami þessa heims. Tón, Ó Jesú eðla blómi, et“

Begynder

Hætta er stór í heimi, hjálp oss nú drottinn kær …

Melodi

Ó Jesú eðla blómi

Bemærkning

5 erindi.

Nøgleord
58(59r-60r (149-151))
Flærðarsenna
Rubrik

„LXXXI. söngvísa. Um slægð og hrekki þessrar vondu og vélafullu veraldar. KALLAÐ FLÆRÐARSENNA Tón Ó! drottinn allsvaldandi et“

Begynder

Annars erindi rekur, úlfur og löngum sannað það …

Melodi

Ó drottinn allsvaldandi

Bemærkning

6 erindi.

Nøgleord
59(60r-60v (151-152))
Ég vænti drottinn eftir þér
Rubrik

„Eftirfylgja nokkrir huggunarsálmar í krossi og mótgangi. LXXII. sálmur. Út af Jobs orðum: 19. capit. v. Ég veit minn endurlausnari lifir Tón, Óvinnanleg borg er vor Guð. et.“

Begynder

Ég vænti drottinn eftir þér, í minni hörmung langri …

Melodi

Óvinnanleg borg er vor Guð

Bemærkning

5 erindi. E.k. griplur, fyrstu orð erindanna mynda setninguna „Ég veit minn endurlausnari lifir“.

60(60v-61v (152-154))
Á einum Guði er allt mitt traust
Rubrik

„LXXIII. sálmur. Huggunar sálmur í krossi og mótgangi. Tón, Jesús sem að oss frelsaði, et.“

Begynder

Á einum Guði er allt mitt traust, öngvu skal ég því kvíða …

Melodi

Jesús sem að oss frelsaði

Bemærkning

8 erindi.

61(61v-62v (154-156))
Hjartað kátt höfum þá gengur stirt
Rubrik

„LXXIV. sálmur. Um trú von og þolinmæði í mótlætinu. Tón, Blíði Guð, börnum þínum ei“

Begynder

Hjartað kátt, höfum þá gengur stirt …

Melodi

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Bemærkning

4 erindi.

62(62v-64r (156-159))
Auví minn Guð álít þá nauð
Rubrik

„LXXV. sálmur. Um freistingar og ástríður djöfulsins í mótlætinu Tón Ó! Jesú þér, Æ! viljum vér et“

Begynder

Aví! minn Guð, álít þá nauð, sem eigum vér að líða …

Melodi

Ó Jesú þér æ viljum vér

Bemærkning

14 erindi.

Nøgleord
63(64r-65v (159-162))
Þú kristin sála þjáð og mædd
Rubrik

„LXXVI. sálmur Um Guðs náðarríka huggun í krossi og mótlæti. Tón Náttúran öll og eðli manns“

Begynder

Þú kristin sála þjáð og mædd, þreytt undir krossins byrði …

Melodi

Náttúran öll og eðli manns

Bemærkning

18 erindi.

64(65v-66v (162-164))
Hvað skal oss angra í heimi hér
Rubrik

„LXXVII. sálmur Hvörninn Guðs börn skulu í kross og mótgangi, hugga sig við dýrð eilífs lífs. Tón, Öll lukka gleri líkust er et“

Begynder

Hvað skal oss angra í heimi hér, þó höfum daga óhýra? …

Melodi

Öll lukka gleri líkust er

Bemærkning

12 erindi.

65(67r-67v (165-166))
Segðu lof drottni sál mín nú
Rubrik

„LXXVIII. sálmur. Þakkargjörð þess sem sjúkur hefur legið og aftur batnar. Tón, Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag.“

Begynder

Segðu lof drottni sál mín nú, sætt með hjartans fögnuði …

Melodi

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Bemærkning

8 erindi.

Nøgleord
66(67v-68v (166-168))
Drottinn Jesú ég þakka þér
Rubrik

„LXXIX sálmur. Önnur þakkargjörð fyrir fengna heilsu og heilbrigði. Tón, Skapari stjarna herra h“

Begynder

Drottinn Jesú ég þakka þér, þína gæsku sem téðir mér …

Melodi

Skapari stjarna herra hreinn

Bemærkning

11 erindi.

Nøgleord
67(68v-70v (168-172))
Gef ég mig allan á Guðs míns náð
Rubrik

„LXXX. sálmur. Um mannsins eymd og hörmung í þessu auma lífi. Item hugleiðing þess síðasta dags. Tón, Öldungar Júða annars dags“

Begynder

Gef ég mig allan Guðs míns náð, geymi hann allt mitt efni og ráð …

Melodi

Öldungar Júða annars dags

Bemærkning

38 erindi.

Nøgleord
68(70v-72r (172-175))
Hljómi raustin barna best
Forfatter

Bjarni Gissurarson

Hallgrímur Pétursson

Rubrik

„LXXXI sálmur. Fagur lofsöngur sem er stutt ágrip um Kristí niðurlægingar og upphafningarstand. Item um dómsdag og eftirlöngun eilífs lífs. Tón Lífsins alla líkn og náð et“

Begynder

Hljóði raustin barna best, blíð á þessum degi …

Melodi

Lífsins alla líkn og náð

Bemærkning

16 erindi.

Bjarni Gissurarson þýddi fyrstu þrjú erindin úr latínu (sálmurinn Personent hodie) en Hallgrímur Pétursson orti að líkindum hin þrettán. Upphafslína sálmsins byrjar ýmist „Hljóði raustin“ eða „Hljómi raustin“ í handritum.

Nøgleord
69(72r-73r (175-177))
Um dauðans óvissan tíma
Rubrik

„Hér eftirfylgja nokkrir huggunar og bænarsálmar af dauðanum upprisunni og því eilífa lífi LXXXII. sálmur Tón Dagur í austri öllum“

Begynder

Allt eins og blómstrið eina, uppvex á sléttri grund …

Melodi

Dagur í austri öllu

Bemærkning

13 erindi.

70(73r-74r (177-179))
Ó ó hver vill mig verja
Rubrik

„LXXXIII. sálmur. Um það hvörsu ómögulegt hvörjum manni sé að umflýja eður forðast sína ákvarðaða dauðastund. Tón, Himneski Guð vor herra, hvör dómur réttvís er. et“

Begynder

Ó ó hvör vill mig verja, valdi dauðans fyrir? …

Melodi

Himneski Guð vor herra

Bemærkning

12 erindi.

Nøgleord
71(74r-74v (179-180))
Þeir undanförnu öllum benda
Rubrik

„LXXXIV. sálmur. Að maður athugi jafnan sinn dauða. Tón, Tunga mín af hjarta hljóði“

Begynder

Þeir undanförnu öllum benda, eftir þeim sem lifa nú …

Melodi

Tunga mín af hjarta hljóði

Bemærkning

4 erindi.

Nøgleord
72(74v-75r (180-181))
Mannsins stuttur er ég inni
Rubrik

„LXXXV. sálmur. Dauðinn kemur oft snarlega, eins yfir ríka og fátæka því skyldi enginn treysta uppá sín auðæfi. Með sama lag.“

Begynder

Mannsins stuttur er ég inni, andardráttur í nösunum …

Melodi

Tunga mín af hjarta hljóði

Bemærkning

4 erindi.

Nøgleord
73(75r-76r (181-183))
Ó herra Guð mig haf til þín
Rubrik

„LXXXVI. sálmur. Hjartnæm bæn um gleðilega burtför. Tón, Ó! Jesú þér, æ viljum vér.“

Begynder

Ó! herra Guð mig haf til þín, af hjarta mig þar til langar …

Melodi

Ó Jesú þér æ viljum vér

[Refrain]

Mitt glas þá þver, á móti mér, minn Guð send engla þína

Bemærkning

8 erindi.

Nøgleord
74(76r-76v (183-184))
Ó náðar nægð
Rubrik

„LXXXVII. sálmur. Um farsælan afgang. Með sama lag.“

Begynder

Ó þú náð nægð, nægst heill og frægð …

Melodi

Ó Jesú þér æ viljum vér

[Refrain]

Jesús Guðs son, gjörðu þá bón, gef mér farsælan enda

Bemærkning

6 erindi.

Nøgleord
75(76v-78r (184-187))
Anda þinn Guð mér gef þú víst
Forfatter

Hálfdan Rafnsson

Rubrik

„LXXXVIII. sálmur. Um góðan afgang. og farsæld eilífs lífs,“

Begynder

Anda þinn Guð mér gef þú víst, að villi mig sá vondi síst …

[Refrain]

Lát mig vel læra að deyja (1.-8. erindi)

Bemærkning

12 erindi. Nótur við fyrsta erindi.

Nøgleord
76(78r-79r (187-189))
Herra Jesú ég hrópa á þig
Rubrik

„LXXXIX. sálmur. Andlátssálmur séra H. Péturs s. Tón, Fólkið sem drottni fylgdi út, et“

Begynder

Herra Jesú ég hrópa á þig, hjartans því kraftar dvína …

Melodi

Fólkið sem drottni fylgdi út

Bemærkning

19 erindi.

77(79v-81v (190-196))
Enn ber ég andarkvein
Rubrik

„XC. sálmur. Hjartnæmir tveir bænarsálmar um góðan afgang og innileg forlenging eftir eilífu lífi (sem meinast sr. H.P.s. hafi ort á sinni síðustu sóttar sæng. Sá fyrri með tón, Kom andi heilagi et“

Begynder

Enn ber ég andarkvein, upp til Guðs hæða …

Melodi

Kom andi heilagi

Bemærkning

Upprunalega 66 erindi, vantar nú 32.-54. erindi.

78(81v-84v (196-202))
Guð komi sjálfur nú með náð
Rubrik

„XCI sálmur Með himnalag.“

Begynder

Guð komi sjálfur nú með náð, nú sjái Guð minn veg og ráð …

Melodi

Hymnalag

Bemærkning

45 erindi.

79(84v-85r (202-203))
XCII. sálmur Einn innileg forlenging eftir eilífu lífi Tón Hvar mundi vera hj...
Rubrik

„XCII. sálmur Einn innileg forlenging eftir eilífu lífi Tón Hvar mundi vera hjartað mitt.“

Begynder

Nær mun sú koma náðar tíð, neyðin hverfur og þrá …

Melodi

Hvar mundi vera hjartað mitt

Bemærkning

6 erindi.

80(85r-86v (203-206))
Upp upp mín sál og ferðumst fús
Rubrik

„XCIII. sálmur. Um dýrð og vegsemd útvaldra Guðs barna, í eilífu lífi. Ton Mikillri farsæld mætir sá maður et. Thenor“

Begynder

Upp upp mín sál og ferðunst fús, fríðri Guðs borg að ná …

Melodi

Mikillri farsæld mætir sá maður

Bemærkning

4 erindi. Nótur með fyrsta erindi.

Nøgleord
81(87r-87v)
Guði sé lof að nóttin dimm
Rubrik

„Vikusöngur útaf Bænabbók doktor Josue Stegmans, ortur af sr. Sigurði Jónssyni í Presthólum.“

Begynder

Guði sé lof að nóttin dimm, nú enduð er …

Bemærkning

17 erindi.

82(88r-89v)
Þriðjudags kvöldsálmur
Begynder

… Hefðir þú ekki annast mig …

Bemærkning

15 erindi varðveitt en vantar framan á sálminn.

83(89v)
Lof sé þér lífsins herra
Rubrik

„Miðvikudags morgun sálmur Tón Gæsku guðs vér prísum“

Begynder

Lof sé þér lífsins herra, ljós dagsins sé ég enn …

Melodi

Gæsku guðs vér prísum

Bemærkning

Aðeins 1. erindi, afganginn vantar.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
89 blöð (* mm x * mm).
Foliering
Upprunaleg blaðsíðumerking með bleki 33-206 (1r-86v). Bls. 138-139 ómerktar en ekki hlaupið yfir þær. Bls. 74-83 og 190-203 vitlaust merktar en leiðrétt svo með bleki. Arkir eru merktar bókstöfum, C-N.
Tilstand
  • Vantar framan á handritið. Eyða á milli bl. 80 og 81. Á eftir bl. 86 vantar a.m.k. 1 blað. Eyða á milli bl. 87 og 88.
  • Innri jaðar blaðsins vantar á bl. 1.
  • Krassað með blýanti á bls. 64r-65r (159-161), 85v-86r (204-205) og 87r.
Layout
  • Eindálka.
  • Leturflötur er *.
  • Línufjöldi er 18-29.
  • Síðutitlar.
  • Griporð.
  • Númeruð erindi.
Skrift

Tvær hendur.

I. 1r-86v: Óþekktur skrifari.

II. 87r-89v: Óþekktur skrifari.

[Decoration]

Upphafsstafur í skrautkassa á bls. 40r (111), 41r (113) og 43r (117).

Flúraðir upphafsstafir víða.

Bókahnútur á bls. 16r (63) og 53r (137).

Lítið hjartatákn í textanum á bls. 49r (129).

[Musical Notation]

Í handritinu eru tveir sálmar með nótum:

  • Anda þinn guð mér gef þú víst (76v-77r)
  • Upp upp mín sál og ferðumst fús (85v-86r)

Tilføjet materiale
Spássíugreinar skrifarans um árstíma og biblíutilvitnanir við XXIV. sálminn (14v-16r (60-63)). Minniháttar krabb á bls. 16v (64).
Indbinding

Liggur laust í pappakápu í pappaspjöldum.

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til um 1780 í Skrá um handritasafn Landsbókasafns.
Herkomst

Lbs 1722-1726 8vo keypt af Guðmundi Jónssyni á Hoffelli.

[Additional]

[Record History]

Skráning Páls Eggerts Ólasonar á handritinu er aðgengileg í ritinu Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsins, 2. bindi, bls. 338.

Guðrún Laufey Guðmundsdóttir bætti við skráninguna 21. janúar 2019; Sigríður H. Jörundsdóttir samræmdi skráningu 10. júní 2014 ; Svanhildur Óskarsdóttir fór yfir skráningu 5. - 6. júní 2014 ; Katelin Parsons skráði í apríl 2010 ; Örn Hrafnkelsson frumskráði fyrir myndatöku 7. júní 2010.

[Custodial History]

Athugað fyrir myndatöku 7. júní 2010.

Myndað í júní 2010.

[Surrogates]

Myndað fyrir handritavef í júní 2010.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsinsed. Páll Eggert Ólason [et al.]1918-1937; I-III
« »