Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

Lbs 1513 4to

Vis billeder

Kvæðabók; Island, 1767

Navn
Maro, Publius Vergilus 
Fødselsdato
17. oktober 0070 
Dødsdato
23. september 0019 
Stilling
 
Roller
Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Eggert Ólafsson 
Fødselsdato
1. december 1726 
Dødsdato
30. maj 1768 
Stilling
Varalögmaður 
Roller
Forfatter; Skriver; Digter; Marginal; recipient; Informant 
Flere detaljer
Navn
Málfríður Jónsdóttir 
Fødselsdato
1717 
Dødsdato
1784 
Stilling
Lögmannsfrú 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Sveinn Sölvason 
Fødselsdato
6. september 1722 
Dødsdato
6. august 1782 
Stilling
Advokat 
Roller
Forfatter; Digter; Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Halldór Daníelsson 
Fødselsdato
6. februar 1855 
Dødsdato
16. september 1923 
Stilling
Hæstaréttardómari (Assessor) 
Roller
Donor; Ejer 
Flere detaljer
Navn
Örn Hrafnkelsson 
Fødselsdato
11. oktober 1967 
Stilling
Forstöðumaður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Sigrún Guðjónsdóttir 
Fødselsdato
14. juni 1946 
Stilling
Handritavörður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r)
Tileinkun
Begynder

Þetta kvæðakver á hústrú Málfríður Jónsdóttir …

Nøgleord
1.1(1r)
Eclogues
Begynder

O! Meliboee, Deus nobis haec otia fecit. …

Melibeye, Guð oss þetta greiddi …

Bemærkning

Fyrsta bók, ljóðlínur 6-10.

Tekstens sprog

Islandsk (primært); Latin

2(1v)
Efnisyfirlit
Rubrik

„Nöfn- og blaðsíðutala þessara kvæða.“

3(2r-4v)
Friðriksvarði á Íslandi
Rubrik

„Friðriksvarði á Íslandi. Kvæðið er ort til burðardags Friðriks hins fimmta Danakonungs.“

Begynder

Sú mér sjón í tálum eigi / sýnast draumi vann …

Melodi

Ég leit

Ender

„… hildings mildi blóð!“

Bemærkning

40 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 68-72.

4(4v-6r)
Einvalds vísur
Rubrik

„Einvaldsvísur. Gjörðar til þakklætishátíðarinnar 1760 þá voru liðin 100 ár frá því er hófst einvaldsríki Danakonunga.“

Begynder

Stendur upp á leiftra landi / lýstur sólar arfi njólu …

Ender

„… fjörvi mettan eftir þetta!“

Bemærkning

20 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 72-74.

5(6r-7r)
Vínsteinsmál
Rubrik

„Vínsteinsmál.“

Begynder

Árla dags erlan, í vildu knýar …

Ender

„… gefa fró sefa.“

Bemærkning

10 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 188-189.

6(7r-7v)
Burðardagsvísur
Rubrik

„Burðardagsvísur til Kristjáns hins 7. Danakonungs, gjörðar í Kaupmannahöfn á hans 1. ríkisári 1766 og sendar til gildis Íslendinga.“

Begynder

Rennur í sorta sunna sorglegs Dana borgum …

Ender

„… guð-sjótar má njóta.“

Bemærkning

3 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 189.

7(7v-9v)
Hafnarsæla
Rubrik

„Hafnarsæla. Gamansamt og nokkuð satíriskt kvæði um hætti manna í Kaupmannahöfn.“

Begynder

Förum vér til gleði að ganga / gaman þar og lyst að fanga …

[Refrain]

Út um strætin Hafnar há …

Ender

„… enda þetts kvæði.“

Bemærkning

30 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 122-124.

8(9v-11v)
Heimsótt
Rubrik

„Heimsótt. Um girnd útlendra manna og sér í lagi margra ærlegra Íslendinga að vilja vitja aftur þeirra föðurlands.“

Begynder

Erindi neitt ég ekki kvað / um þá deilu heima …

[Refrain]

Út ertu við æginn blá …

Ender

„… kalla ég til þín laungum.“

Bemærkning

21 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 116-118.

9(11v-14v)
Íslandssæla
Rubrik

„Íslandssæla. Er sett á mót Hafnarsælu.“

Begynder

Fari þér til vikivaka / vinnunot og hvíld að taka …

[Refrain]

Út um sveitir Ísalands …

Ender

„… langar út um heim að blína.“

Bemærkning

30 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 119-121.

10(14v)
Um leiða síns föðurlands
Rubrik

„Ein vísa. Um leiða og auðvirðing síns föðurlands.“

Begynder

Er það satt sem nokkrir telja mér / aldrei glatt íslenskum verði hér …

Ender

„…sig lét ei væla!“

Bemærkning

1 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 195.

11(14v-16r)
Búrdrífuvísur
Rubrik

„Búrdrífuvísur. Út af þeirri bábilju gamalra kvenna að nokkurs konar sætri drífu fenni inn um búrgluggana hvörja nýársnótt. Item af rétti þeim slíkur er og nefndist eftir þessari búrdrífu.“

Begynder

Búdrífan á nýársnótt / nýjung þótti lýði …

Ender

„… freyjur Garðarshólma!“

Bemærkning

25 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 220-221.

12(16r)
Kokkagæla
Rubrik

„Kokkagæla. Um framandi matartilbúning sem landinu er óhentugur.“

Begynder

Hlæið að gælum hefðarlið / hættið þér ekki samt …

Ender

„… tignum óhollt og rammt!“

Bemærkning

1 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 198.

13(16r-16v)
Hnattarkvæði
Rubrik

„Hnattarkvæði. Um þann veraldarhnött eða Globum terraqveum og hans útskíring sem E. gjörði 1762 til að sýna sem hæglegast principia sphærica geographiam etc.“

Begynder

Hnötturinn sem í Sauðlauksdali / settur var að aldartali …

Ender

„… vorpið beggja valda stand!“

Bemærkning

9 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 228.

14(16v)
Vísa
Rubrik

„Vísa. Um þann marglætislöst er nefnist Polypragmosyne þá maður vill vera allt í öllu. Hvörs konar lærdómi, projectum, handverkum etc. Sníkir sitt hjá hvörjum og gefur það út sem sitt eigið. Er hlutsamur og meinhagur en gjörir þó ekki neitt að gagni þá búið er.“

Begynder

Polypragmosyne prjállegt hefur trýni / skammvinnt hygg ég skíni …

Ender

„… dygð ég ætla ei krýni.“

Bemærkning

1 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 197.

15(16v)
Skáldaþökk
Begynder

Það mun þökk fyrir kvæði / þeflaust skáldum gefa …

Ender

„… raun að kvæðislaunum.“

Bemærkning

1 erindi.

Án titils.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 199.

16(17r-23r)
Búnaðarbálkur
Rubrik

„Búnaðarbálkur. Skiptur í þrjá kvæðaflokka; um íslenskt búskaparlíf þessara tíma, hvörsu leiðindalegt það sé hjá of mörgum, og með hvörju móti það megi gott og skemmtilegt verða; nefnilega með fleiru en því er almennilega tíðkast.“

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 30-50.

16.1(17r-18v)
Eymdaróður
Rubrik

„Fyrsta kvæðið. Eymdaróður. Um eyðilegan bæjarbrag víða hér á landi.“

Begynder

Þér sudda-drunga daufir andar / sem dragist gegnum myrkra loft! …

Melodi

Ég svaf í föstum draumadvala

Ender

„… hressi þeir upp og braggi sig!“

Bemærkning

24 erindi.

16.2(18v-21r)
Náttúrulyst
Rubrik

„Annað kvæði Búnaðarbálks. Náttúrulyst. Hvörsu maður skuli draga sér dæmi til dægrastyttingar og ánægju af þeim sköpuðu skepnum sem Guðs forsjón dásamlega stjórnar og viðheldur mönnunum til gagns og aðstoðar.“

Begynder

Hvað sem meinvætta mæltu þóftar / mér varð gengið í tjalda reit …

Ender

„…landið fagni við soddan skraf!“

Bemærkning

36 erindi.

16.3(21r-27r)
Bóndalíf og landselska
Rubrik

„Þriðja kvæði Búnaðarbálks. Bóndalíf og landselska. Um ýmsa þá hluti sem menn helst kunna að hafa yndi af í daglegu bændalífi hér á landi.“

Begynder

Vænt er að kunna vel að búa / vel að fara með herrans gjöf …

Ender

„… á meðan hrærist blóð!“

Bemærkning

100 erindi.

17(27r)
Ein lofvísa um hornið
Rubrik

„Ein lofvísa um hornið“

Begynder

Í horni er best að búa / birtunni undan snúa …

Ender

„… og fám í ljósi trúa.“

Bemærkning

1 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 194.

18(27v-28r)
Öfundarelta
Rubrik

„Öfundarelta sýnir aðal og einkunnir þessarar ódygðar sem þrávalt hefur bæði fyrr og síðar spillt velgengni vors föðurlands.“

Begynder

Heyrðu nú Öfund orðin mín / ég skal þora að bíða þín …

Ender

„… fyrir hjálp vors herra.“

Bemærkning

20 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 115.

19(28v-29r)
Listhússkvæði
Rubrik

„Lysthúskvæði. Sýnir það að slíka bygging má gjöra nógu skemmtilega á Íslandi.“

Begynder

Undir bláum sólarsali / Sauðlauks upp í lignum dali …

[Refrain]

Fagurt galaði fuglinn sá ...

Ender

„… listamaðurinn lengi þar við undi.“

Bemærkning

12 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 219.

20(29r-30v)
Helblinda
Rubrik

„Helblinda. Um það að menn sjá ei né kannast við þær allra hörðustu Guðs bendingar, hvörjar þó varnar eru vort sjálfgjört syndastraff; einkum þá dæmalausu mannfæð, sem fram eftir þessum aldri hræðilega vaxið hefur, frá því að Stóra-Bóla var afgengin, og nú allt til skammra stunda.“

Begynder

Forlögunum fresta má / en fyrirkomast aldrei …

Ender

„… svo aftri vítis hyr.“

Bemærkning

19 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 53-56.

21(30v-31v)
Teflöskuvísur
Rubrik

„Teflöskuvísur eru hálf-satíriskar um það ónýta te sem hingað flyst og að af innlendum grösum megi langtum hollara og þægilegra te tilreiða.“

Begynder

Flaskan segir svört á kinn / sælir ætíð, Vatnar minn …

Ender

„… það er höfuð dáindi!“

Bemærkning

29 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 146.

22(31v-32r)
Grýlukvæði
Rubrik

„Grýlukvæði. Um þær myrkra fylgjur og illar hamingjur sem óholla skráveifu gjöra og gjört hafa landsins börnum.“

Begynder

Hér er komin hún Grýla / með gull-leysið mól …

Ender

„… betri en hún var.“

Bemærkning

13 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 141.

23(32r-33v)
Ægisdrekka hin nýja
Rubrik

„Ægis drekka hin nýja. Um þá merkilegu Vatnsfjarðar veislu 1766 hvar Ægir, Rán og þeirra 9 dætur sátu að heimboði. Bragurinn er jambiskur eftir þeim er finnst í Epoda-bók skáldsins Horatii.“

Begynder

Vötnin og árnar vaxa fljótt og víður sjór …

Ender

„… vil ég ekki þau vekji mig!“

Bemærkning

40 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 216-218.

24(33v-38v)
Mánamál
Rubrik

„Mánamál. Fornkveðið samtal þeirra Reykjavíkurfeðga, Ingólfs landnámsmanns, Þorsteins Ingólfssonar og Þorkels mána sonar hans, item Örlygs á Esjubergi.“

Begynder

Ár var að ári / dag enn átta, tvö …

Ender

„…. guð endurgefi.“

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 77-84.

25(38v)
Tvísýni á kvennheillum
Rubrik

„Um tvísýnu á kvennaheillum. Nýr bragarháttur.“

Begynder

Hvað er blýða brúð' að eiga? / bað í kvíða dúði veiga …

Ender

„… hvörr sem vill, að klappa.“

Bemærkning

1 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 151.

26(39r-40r)
Vínleikabragur
Rubrik

„Vínleikabragur kveðin mjög á latinska vísu með choriambisku lagi.“

Begynder

Farið á fætur brátt / frestin er ekki par …

Ender

„…vitleysa nótt og dag.“

Bemærkning

14 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 142-144.

27(40r-41r)
Mjaðdrekka
Rubrik

„Mjaðdrekka. Um verðugt hrós og dyggðir mjaðarins fram yfir alla aðra áfenga drykki sem tíðkast á Norðurlöndum.“

Begynder

Heilagur hunangs drykkur! / Hann verður aldrei gikkur …

Melodi

Nú hvílir mörk og engi etc.

Ender

„… gól ég við Golnis fund.“

Bemærkning

19 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 178-179.

28(41r-42r)
Heimildarvísur
Rubrik

„Heimildarvísur. Hvar Íslands kvenfólki tileinkar brúkun og hlunnindi kvæða og sagna í móðurmáli.“

Begynder

Fyrst að blaðið autt var eitt / og eftir stund af vöku …

Ender

„…braginn vil ég þegi.“

Bemærkning

24 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 171-172.

29(42r-42v)
Vitringasæla
Rubrik

„Vitringasæla. Sett á móti fullsælu Martialis, henni til endurbótar og aukningar, hvörnig einn heimspekingur eftir náttúrlegri guðvísi lagi sitt líferni til að ná fullkomnan eða fullsælu.“

Begynder

Þú heiðinn maður! hefur sagt / hvað er til kyrrða…

Ender

„… að þú standir aldrei við.“

Bemærkning

21 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 63-64.

30(42v)
Vísa um Ísland
Rubrik

„Ein vísa um Íslands hrörnan og tvísýn og sérleg ævintýr“

Begynder

Undarlegt er Ísland / örvasa, lasið …

Ender

„… gott stand það land.“

Bemærkning

1 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 195.

31(43r)
Ísland með ermahnöppum
Rubrik

„Nokkrar gamanvísur. Um búning Íslands konumyndar framan á Friðriks drápu og helst um ermahnappa íslenskunnar; þeim til undirvísunar sem að því hafa fundið að hún væri svona búin.“

Begynder

Íslenskan með ermahnappa! / af því sumir lófum klappa …

Ender

„… ekki er gylfi gull í skel.“

Bemærkning

7 erindi.

Bibliografi

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 194.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Antal blade
i + 43 + i blöð (260 mm x 200 mm). Autt blað: 43v.
Foliering

Upprunaleg blaðmerking 3-84 (2r-42v).

Handrit blaðmerkt með blýanti fyrir myndatöku.

Lægfordeling

Tólf kver.

  • Kver I: blöð 1–2, 1 tvinn.
  • Kver II: blöð 3–6, 2 tvinn.
  • Kver III: blöð 7–10, 2 tvinn.
  • Kver IV: blöð 11–14, 2 tvinn.
  • Kver V: blöð 15–18, 2 tvinn.
  • Kver VI: blöð 19–22, 2 tvinn.
  • Kver VII: blöð 23–26, 2 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 27–30, 2 tvinn.
  • Kver IX: blöð 31–34, 2 tvinn.
  • Kver X: blöð 35–38, 2 tvinn.
  • Kver XI: blöð 39–40, 1 tvinn.
  • Kver XII: blöð 41–43, 1 tvinn og 1 stakt blað.

Tilstand

Handritið er slitið af notkun.

Layout

Tveir dálkar.

Leturflötur er 108-260 mm x 118-150 mm.

Leturflötur er afmarkaður með broti á blaði.

Skrift

Ein hönd ; Skrifari:

Eggert Ólafsson, fornskrift og fljótaskrift, eiginhandarrit.

Tilføjet materiale

Athugasemdir og skýringar Eggerts Ólafssonar eru neðanmáls.

Indbinding

Band frá því um 1770 (265 mm x 210 mm x 16 mm).

Bókaspjöld úr pappa klædd pappír.

Slitið.

Límmiði á fremra spjaldi.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1767
Herkomst

Á blaði 1r stendur með hendi Eggerts Ólafssonar: „Þetta kvæðakver á hústrú Málfríður Jónsdóttir, kvinna herra Sveins Sölvasonar, lögmanns árið 1767. 1. kal. jan.“

Erhvervelse

Keypt af Halldóri Daníelssyni, 1909.

[Additional]

[Record History]
Örn Hrafnkelsson endurskráði 9. október 2012 ; Sigrún Guðjónsdóttir frumskráði fyrir myndvinnslu, 18. október 2010 ; Handritaskrá, 1. b.
[Custodial History]

Athugað fyrir myndatöku 29. október 2010.

Myndað í nóvember 2010.

[Surrogates]

Myndað fyrir handritavef í nóvember 2010.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Eggert ÓlafssonKvæði Eggerts Ólafssonar, útgefin eftir þeim beztu handritum er feingizt gátu1832; p. [4], 236 s.
« »