Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

Lbs 1199 I-IV 4to

Vis billeder

Samtíningur; Island, 1650-1860?

Navn
Magnús Nikulásson 
Fødselsdato
30. oktober 1804 
Dødsdato
16. oktober 1851 
Stilling
 
Roller
Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Stednavn
Brekka 
Sogn
Reykhólahreppur 
Amt
Austur-Barðastrandarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Jónsson 
Fødselsdato
31. juli 1795 
Dødsdato
24. juni 1884 
Stilling
Bóndi 
Roller
Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Stednavn
Hvammsdalur 
Sogn
Saurbæjarhreppur 
Amt
Dalasýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Ólafur Sigurðsson Sívertsen 
Fødselsdato
1790 
Dødsdato
1860 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Ejer; Digter; Korrespondent; Ejer 
Flere detaljer
Navn
Jón Þorleifsson 
Fødselsdato
6. januar 1762 
Dødsdato
6. august 1847 
Stilling
 
Roller
Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Stednavn
Kleifar 2 
Sogn
Saurbæjarhreppur 
Amt
Dalasýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Eiríkur Kúld 
Fødselsdato
12. juni 1822 
Dødsdato
19. juli 1893 
Stilling
Prestur 
Roller
Ejer; Korrespondent; Skriver; Digter; Informant 
Flere detaljer
Navn
Jón Þorkelsson 
Fødselsdato
16. april 1859 
Dødsdato
10. februar 1924 
Stilling
Arkivar 
Roller
Skriver; Donor 
Flere detaljer
Navn
Halldóra Kristinsdóttir 
Fødselsdato
28. marts 1983 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Eiríkur Þormóðsson 
Fødselsdato
27. april 1943 
Stilling
Handritavörður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Loftur Guttormsson ; ríki 
Dødsdato
1432 
Stilling
Hirðstjóri 
Roller
Digter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Björn Jónsson 
Fødselsdato
1574 
Dødsdato
28. juni 1655 
Stilling
Landman; Lovrettemand; Lovrettemand 
Roller
Forfatter; Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Hákon Ormsson 
Fødselsdato
1614 
Dødsdato
13. november 1656 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Gunnar Pálsson 
Fødselsdato
2. august 1714 
Dødsdato
2. oktober 1791 
Stilling
Præst 
Roller
Lærd; Forfatter; Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Magnús Jónsson ; prúði 
Fødselsdato
1525 
Dødsdato
1591 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Digter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Pedemontan, Alexio Girolamo Ruscelli 
Dødsdato
1566 
Stilling
duln. f. Girolamo Ruscelli 
Roller
Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Bolten, Valentino 
Stilling
 
Roller
Ukendt 
Flere detaljer
Navn
Páll Björnsson 
Fødselsdato
1621 
Dødsdato
23. oktober 1706 
Stilling
Præst 
Roller
Forfatter; Marginal 
Flere detaljer
Fuld titel

Edda Snorra Sturlusonar lögsögumanns. Samantekin árið 1215 ásamt ýmsum öðrum fornfræðaritlingum. Samanfest í eitt á Flatey á Breiðafirði árið 1830 (fremra saurblað 4r)

Bemærkning
4 hlutar (I-IV)

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Antal blade
v + 220 + iii blöð (190 mm x 150 mm). Auð blöð: 9r, 40, 48v, 71,100v, 110v.
Skrift

Ýmsar hendur.

Titillinn er á fremra (innskotnu) saurblaði 4r með hendi síra Ólafs Sívertsen í Flatey.

Tilføjet materiale

Í handritinu eru bæði eldri og yngri saurblöð. Fremri saurblöð 1-2 hafa augsýnilega verið spjaldblöð þar sem á þeim sjást ummerki um lím, en eru nú laus frá spjaldi. Sama gegnir um aftari saurblöð 2-3.

Fremra spjaldblað er bréf dagsett 14. apríl 1841, ritað af Magnúsi Nikulássyni í Brekku.

Fremra saurblað 1 (laust spjaldblað) er bréf dagsett 30. apríl 1841, ritað af Guðmundi Jónssyni í Hvammsdal.

Fremri saurblöð 4-5 eru yngri. Á fremra saurblaði 4r er titill: „Edda Snorra Sturlusonar lögsögumanns. Samantekin árið 1215 ásamt ýmsum öðrum fornfræðaritlingum. Samanfest í eitt á Flatey á Breiðafirði árið 1830.“

Á fremra saurblaði 5 er efnisyfirlit handritsins og er það og titilsíðan með hendi síra Ólafs Sívertsen í Flatey.

Á aftara saurblaði 2v er athugasemd síra Ólafs Sívertsen um handritið.

Aftara saurblað 3 er bréf dags. 13. apríl 1841, ritað af Jóni Þorleifssyni á Kleifum.

Aftara spjaldblað er bréf.

Indbinding

Skinnband, þrykkt og með upphleyptum kili.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1650-1860?.
Herkomst

Úr safni séra Eiríks Kúld 8. maí 1994 (fremra saurblað 3r).

Erhvervelse

Úr safni Jóns Þorkelssonar þjóðskjalavarðar, keypt 1904.

[Additional]

[Record History]
Halldóra Kristinsdóttir fór yfir skráningu 4. desember 2012 ; Eiríkur Þormóðsson lagfærði 25. nóvember 2009 ; Handritaskrá, 1. b. ; Sagnanet 23. september 1999.
[Custodial History]

Athugað 1999.

Indhold

Del I ~ Lbs 1199 I 4to
1(1r-1v)
Edda með sínum ævintýrum
Rubrik

„Bókin Edda með sínum ævintýrum. Formáli“

Begynder

Margar eru meiningar um það hvaðan Eddu nafn hafi sín rökréttu upptök …

2(2r)
Frásögn sjálfs Eddu autors
Rubrik

„Nú hið fyrsta hefur frásögn sjálfs Eddu autors sem eg meina að sé Snorri Sturluson “

Begynder

Príamus kóngur átti marga sonu …

3(2)
Önnur innleiðsla
Rubrik

„Önnur innleiðsla“

Begynder

Svo sem mannkynið fjölgaðist í heiminum …

4(3r-8v)
Formáli nýgjörður
Rubrik

„Annar formáli nýgjörður “

Begynder

Ljóst er mönnum af Mosisbók Genesi …

Rubrik

„Hér byrjar bókina Eddu með sínum formála“

Begynder

Edda er íþrótt ein af forndiktuðum fróðra manna dæmisögum …

Bemærkning

Á blaði 9v stendur með hendi síra Ólafs Sívertsen: „Edda Snorra Sturlusonar lögsögumanns. Samantekin anno xti 1215“

Laufás-Edda

6(41r-48r)
Bylting Cromwells
Begynder

Þegar kóngurinn í Englandi, Carolus, var af general eða foringja parlamentisins Fairfax hafður úr kastala[num] Carrisbrock …

Bemærkning

Um byltingu Cromwells á Englandi og Karl I.

Án titils í handriti

Blániðurlag sýnist vanta vegna afskurðar

7(49r-53v)
Hávamál
Rubrik

„Hávamál hin gömlu“

Begynder

Gættir allar / áður en gangi fram …

Ender

„… heilir þeir er hlýddu.“

Nøgleord
8(53v-55r)
Heiðreks gátur
Rubrik

„Gátur Gestumblinda“

Begynder

Heiðrekur hét konungur er réð fyrir Reiðgotalandi …

Ender

„… Þeir voru viij til samans.“

Nøgleord
9(55v)
Gáta
Rubrik

„Bóndi nokkur sendi húskarl sinn einn morgun að hugleiða um tún […]“

Begynder

Eg sá fljúga fugla marga

Nøgleord
10(56r-63v)
Háttatal
Rubrik

„Háttalykill eður tal Snorra Sturlusonar“

Begynder

Dróttkvætt / lætur sár Hákon heitir …

Ender

„… enn stillis lof.“

Nøgleord
11(64r-67v)
Háttalykill hinn skemmri
Rubrik

„Háttalykill sem Loftur hinn ríki kvað“

Begynder

Fyrst vil eg mætu musti …

Ender

„… líf, dauða.“

Nøgleord
12(67v-70v)
Bragarhættir á rímum
Rubrik

„Nú eftirfylgir um bragarhætti ýmislega á rímum “

Begynder

Gluggar lýstu glæstum sal …

Nøgleord
13(72r-75v)
Hugsvinnsmál
Rubrik

„Hugsvinnsmál harla nytsöm “

Begynder

Heyri seggir þeir eð vilja að sið lifa …

Ender

„… Hér er nú ljóðum lokið.“

Bemærkning

Íslensk gerð Disticha Catonis

14(75v-79v)
Skynsamlegar spurningar og andsvör
Rubrik

„Skynsamlegar spurningar og andsvör uppá þær gefnar, fróðlegar og mjög minnilegar“

Begynder

Hvað er það sem aldrei tekur gisting né veru til samans …

Ender

„… Hvað verður ei í kistu læst? Lukkan.“

Nøgleord
15(80r-80v)
Sigurdrífumál
Rubrik

„Sigdurdrífumál [sic] (eða Brynhildarljóð) sem hún talaði til Sigurðar unnasta síns eftir það hann hjó hamánauðanna af henni“

Begynder

Bjór færi ég þér / brynþings valdur

Ender

„… hjá Sigurði“

Bemærkning

Hluti af kvæðinu, hefst á 5. erindi

Nøgleord
16(81r-89v)
Rúnaútlegging Björns á Skarðsá
Rubrik

„Nokkuð lítið samtak um rúnir. Hvaðan þær séu, hvörjir þær hafi mest tíðkað eður iðkað, hvar af sitt nafn hafi: um margfjölda þeirra, megn og kraft. Ásamt ráðningu þeirra dimmu Rúnaljóða Brynhildar Buðladóttur með því fleira hér að hnígur. Bráðafangs uppteiknað til umbóta vitra manna á Skarðsá í Skagafirði anno 1642“

Begynder

Um komu Asiæ manna hingað í Norðurlönd …

Ender

„… er margt kann að finnast.“

17(90r-91v)
Völuspá
Rubrik

„Völuspá eftir Sæmundar Eddu“

Begynder

Hljóðs bið ég allar / helgar kindur …

Ender

„… nú mun hún sökkva.“

Nøgleord
18(92r-93r)
Vafþrúðnismál
Rubrik

„Vafþrúðnis jötuns mál“

Begynder

Ráð þú mér nú Frigg / alls mig fara lystir …

Ender

„… en þaðan af ættir alast.“

Nøgleord
19(93r-95v)
Sólarljóð
Rubrik

„Hér skrifast Sólarljóð“

Begynder

Fé og fjörvi / rændi fyrða kind …

Ender

„… en hinum líkn er lifa.“

Begynder

Gangleri hóf svo mál sitt …

Ender

„… og njóttu nú sem þú namst.“

Bemærkning

Gylfaginning

Titill í handriti ólæsilegur vegna afskurðar

Hluti af verkinu

21(101r-110r)
Réttmæli úr norrænu
Rubrik

„Forntöluð réttmæli úr norrænu“

Bemærkning

Víða eyður á blöðum, e.t.v. ætlaðar til seinni uppfyllingar

22(111r-132v)
Mannanöfn og merking þeirra
Rubrik

„Onomatologia propriorum mominum gentis islandiæ, eorumq(ve) etymon. Nafnatal og þýðingar hvað þessi þjóð um hönd hefur, með sínum rökum og upptöku. Með slíkri glosseran sem einn lesinn maður hefur fyrir sitt leyti getað uppleitað“

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Antal blade
132 blöð. Auð blöð: 9r, 40, 48v, 71, 100v, 110v.
Skrift

Þrjár hendur ; Skrifarar:

I. Óþekktur skrifari (1r-8v, 10r-33v, 34r-39v, 41r-48r, 49r-55v, 64r-70v, 72r-100r, 101r-110r, 111r-132v)

II. Óþekktur skrifari (56r-63v)

III. Síra Ólafur Sívertsen (9v, 34r-39v)

[Decoration]

Allvíða skreyttir upphafsstafir.

Skrautstafir: 49r, 53v, 82v, 89v

Tilføjet materiale

Blöð 34-39 eru innskotsblöð með hendi síra Ólafs Sívertsen.

Páll Eggert Ólason bendir á í handritaskrá að líkindi séu með hönd skrifara I og rithönd Hákonar Ormssonar sýslumanns.

Í Edduhluta handritsins eru allvíða athugasemdir á spássíum. Í efnisyfirliti á fremra saurblaði 5r eru þær sagðar eftir Gunnar Pálsson.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1650-1860?.
Del II ~ Lbs 1199 II 4to
1(133r-137r)
Orðskviðir og heilræði
Begynder

Áhuginn uppvekur …

Ender

„… kátleg þykir saga.“

Bemærkning

Án titils í handriti

Orðskviðir og heilræði í ljóðum og í stafrófsröð. Nær aftur í bókstafinn q. Sums staðar eru skýringar á latínu. Eignað Magnúsi Jónssyni prúða í handritaskrá

2(137v-140v)
Hávamál
Rubrik

„Hér byrja Hávamál hin gömlu“

Begynder

Gáttir allar / áður gangi fram …

Ender

„… heilir þeir sem hlýddu.“

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Vatnsmerki.

Antal blade
8 blöð.
Skrift

Ein hönd.

Tilføjet materiale

Í handritaskrá er rithönd þessa hluta talin frá því um 1700.

„Málshættir“. Bætt við síðar með annarri hendi sem fyrirsögn á blaði 133r.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1680-1720?.
Del III ~ Lbs 1199 III 4to
1(141r-162v)
Um farva og blek
Rubrik

„Ein lítil en þó konstrík bók um aðskiljanlegan farva og blek, hvörnin maður skuli lita tré, bein, járn, glas, bursta, klæði, silki, skinn og leður sem og um aðskiljanlegan farva að tilbúa til að skrifa og mála með öllum skrifurum, málurum, bylæta úthöggvurum, snikkurum og skómökurum og öðrum hér til listhafandi til þénustu. Samanskrifað fyrst í þýsku máli af þeim víðfræga og velvísa manni Alexio Pedemontano og síðan almennilega á danskt mál sett sérhvörjum sem girnist til nota og þénustu“

Begynder

Góðan bláan farva að tilbúa …

Bemærkning

Nafn höfundar (Alexius Pedemontanus) er dulnefni eða höfundarnafn Girolamo Ruscelli

2(163r-163r)
Brennivínsdyggðir
Rubrik

„Brennivínsdyggðir sé það hóflega brúkað“

Begynder

Kveisa og verkur, hvar helst hann er í hryggnum eður beinunum …

Ender

„… styrkir skinnið og hörundið.“

3(163r-163v)
Um edik
Rubrik

„Um edik“

Begynder

Þegar öl eður pæremust verður mjög gamalt …

Ender

„… og hasta því.“

4(163v-163v)
Að sjóða lög eða laka
Rubrik

„Að sjóða lög eður laka sem kann brúkast til kjöts og fisks árið um kring“

Begynder

Tak allan saltlög, hvort heldur verið hefur á fiski eður keti og hvað gamall hann vera kann …

Ender

„… að leggja í fyrrnefndan saltlaka.“

5(164r-164r)
Ediksgerð
Rubrik

„Edik gott að gjöra“

Begynder

Tak stál eður járn, gjör það glóandi …

Ender

„… svo verður það aftur sterkt innan 2 daga.“

6(164r-164r)
Edikstilreiðsla
Rubrik

„Annarslags edik að tilreiða“

Begynder

Tak vínstein, steyt hann til méls …

Ender

„… svo verður það gott edik.“

7(164r-164v)
Um matreiðslu eggja
Bemærkning

Nokkrar aðferðir, hver með sinni yfirskrift en án sameiginlegs titils í handriti

8(165r-195r)
Konstrík Illuminerbók
Rubrik

„Ein ný og konstrík Illuminerbók. Það er hvörnin vituglega gjöra og tilreiða skal hvörslags farva, hvað að er mjög listugt og gagnlegt að vita fyrir skrifara og málara og aðra sem soddan verknað elska. Hér með fylgja nokkur ný konststykki sem aldrei hafa áður á prent útgengið. Authore Valentino Bolten af Rufach í þýsku, en síðar á dönsku útlagt“

Begynder

Nær þú vilt gjöra hið fyrsta og besta temprunarvatn, þá gjör það svoleiðis …

Ender

„… þess hertara þú gjörir það, þess harðara verður það.“

Bemærkning

Aftan við textann er „Registur yfir þessa illuminersbók“

9(195v-196v)
Nokkuð um fiskirí
Rubrik

„Nokkuð um fiskirí“

Bemærkning

Ráðleggingar um fiskveiðar og ýmis heilræði og læknisdómar

10(196v)
Vísa
Begynder

Illa párað er nú blað / að trú ég margur finni …

Ender

„… með kreptri hendi sinni.“

Bemærkning

Án titils í handriti

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Antal blade
56 blöð.
Foliering
Gömul blaðsíðumerking 13-40 (147r-160v), 1-57 (165r-193r).
Layout
Griporð.
Skrift

Tvær hendur ; Skrifarar:

I. Síra Páll Björnsson í Selárdal (149v-164v, 173r-188v, 191r-194v)

II. Óþekktur skrifari (141r-148v, 165r-172v, 189r-190v, 195r-196v)

[Decoration]

Skrautstafir á blöðum 141r og 165r sem eru titilsíður.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1650-1750?.
Del IV ~ Lbs 1199 IV 4to
(197r-220v)
Alfræði
Rubrik

„Collectæ ex mundi meteoro mystico aliqvot sententiæ“

Bemærkning

Margháttaður fróðleikur

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Antal blade
24 blöð.
Skrift

Ein hönd.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1700-1799?.
« »