Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

Lbs 896 4to

Vis billeder

Sögu- og rímnabók; Island, 1756-1779

Navn
Gunnar Ólafsson 
Fødselsdato
1724 
Dødsdato
30. januar 1795 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Kolbeinn Grímsson ; Jöklaraskáld 
Stilling
Landman 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Oddur Eyjólfsson 
Dødsdato
1702 
Stilling
Præst 
Roller
Forfatter; Digter 
Flere detaljer
Navn
Þorsteinn Oddsson 
Fødselsdato
1668 
Dødsdato
1752 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Jón Eyjólfsson ; yngri 
Fødselsdato
1642 
Dødsdato
3. august 1716 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Ejer; Digter 
Flere detaljer
Navn
Magnús Ólafsson 
Fødselsdato
1680 
Dødsdato
1707 
Stilling
Theologian 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Eyjólfur Jónsson 
Stilling
Prestur 
Roller
Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Jón Guðmundsson 
Fødselsdato
1709 
Dødsdato
28. juni 1770 
Stilling
Prestur 
Roller
Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Þorsteinsson ; úr Fjörðum 
Fødselsdato
1684 
Stilling
Digter 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Guðmundsson ; lærði 
Fødselsdato
1574 
Dødsdato
1658 
Stilling
Maler 
Roller
Forfatter; Digter; Lærd 
Flere detaljer
Navn
Jón Bjarnason 
Fødselsdato
12. juli 1721 
Dødsdato
18. maj 1785 
Stilling
Præst 
Roller
Korrespondent; Skriver; Ejer; Forfatter; Digter; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Þorkell Jónsson 
Stilling
Lovrettemand 
Roller
Skriver; Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Hraun 
Sogn
Grindavík 
Amt
Gullbringusýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Runólfur Guðjónsson 
Fødselsdato
7. april 1877 
Dødsdato
23. februar 1942 
Stilling
Bókbindari á Landsbókasafni 1908-1942 
Roller
Binder 
Flere detaljer
Navn
Sigríður Sigurðardóttir Hansen 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Skúli Th. Sívertsen 
Stilling
 
Roller
Skriver; Donor 
Flere detaljer
Navn
Halldóra Kristinsdóttir 
Fødselsdato
28. marts 1983 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Eiríkur Þormóðsson 
Fødselsdato
27. april 1943 
Stilling
Handritavörður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Sigrún Guðjónsdóttir 
Fødselsdato
14. juni 1946 
Stilling
Handritavörður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Fuld titel

Ein nytsamleg sögu- og rímnabók, til fróðleiks og skemmtunar af ýmsum samanteknar af fornum fræðibókum og framandi ritgjörðum, hefur að gjöf lögréttumannsins monseiur [sic] Thorkels Jónssonar anno 1791 þann 15. janúari með réttu eignast Sigríður sáluga Sigurðardóttur [sic] Hansen (1r)

Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(2r-2v)
Efnisyfirlit
Rubrik

„Þessi bók hefur nú inni að halda eftirfylgjandi“

2(3r-12v)
Virgilíus saga
Rubrik

„Lífssaga þess nafnfræga Virgilii úr hollensku útlögð“

Begynder

Látum oss skrifa um nokkur orð og gjörðir Virgilii og þeim undarlegum hlutum sem hann gjörði bæði í staðnum Róm og víðar annars staðar ...

Ender

„… Guð gefi oss góðum dæmum að fylgja og verndi oss frá illu.“

[Final Rubric]

„... og endast hér Lífssaga þess vísa meistara Virgilii.“

Kolofon

„Skrifuð að nýju þann 24. febrúar anno 1756 af Þorkeli Jónssyni (12v)“

Nøgleord
3(13r-45v)
Pontanus saga og Diocletianus
Rubrik

„Sagan af sjö vísum meisturum“

Begynder

Forðum daga var einn keisari í Róm sem hét Ponthoianus vís og forstandugur ...

Ender

„... en þar eftir á því 68da ári hans aldurs varð honum eiturdrykkur inn gefinn og þar skammt eftir lét hann sitt líf“

[Final Rubric]

„Endar hér svo söguna af Pontoviano keisara og hans drottningu. Item hans syni Diocletiano og þeim 7 vísu meisturum.“

Kolofon

„… Nú að nýju skrifuð á Hrauni í Grindavík, af Þorkeli Jónssyni 1757 d. 14 marti (45v)“

Nøgleord
4(45v-60r)
Hervarar saga og Heiðreks
Rubrik

„Hér byrjast Hervarar saga“

Begynder

Svo finnst ritað í fornum bókum að Jötunheimar voru kallaðir norður um Gandvík en fyrir sunnan Hundingsland ...

Ender

„... illur er dómur horna.“

[Final Rubric]

„Og endar hér Hervarar sögu ...“

Kolofon

„… Nú að nýju skrifuð anno 1758 dag 21. febrúar af Þorkeli Jónssyni á Hrauni í Grindavík (60r)“

Bemærkning

Samanber útgáfu 1672 í Uppsölum

horna: Misritað fyrir norna

5(60r-64r)
Samtal stallsystranna Barbáru og Augauttu
Rubrik

„Hér byrjast samtal stallsystranna Barbáru og Augauttu“

Begynder

Þá gekk Barbara í hús Agauttu með þessum orðum ...

Ender

„... fór Barbara heim til síns húss og skikkaði sér vel við sinn mann þaðan í frá og áttu börn saman og endar svo þetta ævintýr.“

Kolofon

„Anno 1758 d. 3. marti (64r)“

Nøgleord
6(64v-83v)
Þorsteins saga Víkingssonar
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Þorsteini Víkingssyni“

Begynder

Logi hefur kóngur heitið, hann réði fyrir því héraði er liggur í norður frá Noreg ...

Ender

„... Þess er getið í fornum sögum að Haraldur kesja hafi hefnt föður síns og drepið Jökul á Vallandi í orustu og lýkur hér svo að segja frá Þorsteini og félögum hans.“

Kolofon

„Skrifað af Þorkeli Jónssyni á Hrauni í Grindavík anno 1758. d. 5. september (83v)“

7(83v-91v)
Rímur af Sigurði fót og Ásmundi Húnakóngi
Rubrik

„Rímur af Sigurði fót og Ásmundi Húnakóngi“

Begynder

Þundar læt eg þramma fley / þagnar burt frá inni ...

Ender

„... Hallur kallist hróðrar gróður / hlíð góms viður linni.“

Kolofon

„Endað að skrifa dag 16. augusti 1759 á Hrauni í Grindavík af Þorkeli Jónssyni (91v)“

Bemærkning

5 rímur.

Ortar 1758.

Nøgleord
8(92r-138v)
Rímur af Gretti
Rubrik

„Rímur af Grettir sterka“

Begynder

Skýrt mig orða skortir val / að skemmta fólki fínu ...

Ender

„... Annist sína fyrða og fljóð / föðurs hreina náðin blíð.“

[Final Rubric]

„Hér endast rímur af Grettir sterka kveðnar af Kolbeini Grímssyni“

Kolofon

„ að nýju skrifaðar anno 1761, d. 8. janúari af Þorkeli Jónssyni á Hrauni í Grindavík (138v)“

Bemærkning

20 rímur.

Ortar 1658.

Nøgleord
9(139r-146r)
Bárðar saga Snæfellsáss
Rubrik

„Hér byrjast sagan af Bárði Dumbssyni er kallaður var Snæfellsás“

Begynder

Dumbur hefur kóngur heitið. Hann réði fyrir hafsbotnum þeim er ganga af Risalandi í land suður ...

Ender

„... þeirra son var Þorvaldur er réði fyrir brennu Blund-Ketils og Þóroddur er fékk Jófríði Gunnarsdóttur.“

[Final Rubric]

„og lýkur svo sögu þessari af Bárði Snæfellsás.“

Kolofon

„Skrifuð anno 1762, 28. september (146r)“

Bemærkning

Kaflar 1-10 úr Bárðar sögu.

10(146r-154r)
Bárðar saga Snæfellsáss
Rubrik

„Sagan af Gesti syni Bárðar Snæfellsáss“

Begynder

Hér byrjar svo þessa sögu að Miðfjarðar-Skeggi bjó að Reykjum í Miðfirði ...

Ender

„... en ekki er þess getið að Oddur hafi börn átt né eftir sig látið.“

[Final Rubric]

„og lýkur hér svo sögunni af Gesti Bárðarsyni.“

Kolofon

„Endað að skrifa dag 4. desember anno 1762 af Þorkeli Jónssyni á Hrauni í Grindavík (154r)“

Bemærkning

Kaflar 11-22 úr Bárðar sögu.

11(154r-169r)
Rímur af Líbertín og Ölvi
Rubrik

„Hér byrjast rímur af Líbertín og Ölver“

Begynder

Mun eg fram úr mærðar kjós / Mönduls ferju ýta ...

Ender

„... kvendin fróð því endar óð / undu fríð við þundar smíð.“

Kolofon

„Hér endast rímur af Líbertín og Ölver ortar og endaðar í Selvogi dag 9da nóvember 1762 af Gunnari Ólafssyni. Nú að nýju skrifaðar dag 3. maí 1763 af Þorkeli Jónssyni á Hrauni í Grindavík (169r)“

Bemærkning

8 rímur.

Nøgleord
12(169v-175v)
Þegjandi dans
Rubrik

„Hér skrifast nokkur eirindi erindi [sic] sem kallast Þegjandi dans“

Begynder

Margir fróðir menntasafn / minnisvert á grundu til fundu …

Ender

„... hróðrar smiður líði ljóð / á þann veg þessi.“

Kolofon

„Skrifað anno MDCCLXIII, dag XV. október af Þorkeli Jónssyni á Hrauni í Grindavík (175r)“

Bemærkning

Aftan við skrifaraklausu eru skrifuð 16 erindi (á blöðum 175v-176r) sem bæta á inn í kvæðið samkvæmt tilvísun.

204 erindi.

Kvæðið hefur verið eignað síra Þorsteini Oddssyni í Holti (ÍB 13 8vo), Jóni Eyjólfssyni varalögmanni (JS 230 4to, JS 260 4to og Lbs 2366 8vo), síra Magnúsi Ólafssyni (JS 492 8vo) og síra Eyjólfi JónssyniÞykkvabæjarklaustri (ÍB 105 4to)

Nøgleord

13(176v-180v)
Rímur af Ingibjörgu kóngsdóttur
Rubrik

„Rímur af Ingibjörgu kóngsdóttur“

Begynder

Gunnblinds valur skal nú skjögta / skjótt til ferðalags …

Ender

„... hast því missti hreysti traust.“

Kolofon

„Endað að skrifa dag 1. marti 1767 (180v)“

Bemærkning

Nafn höfundar er bundið í niðurlagi 2. rímu. Óvíst er hver höfundur rímnanna er en þær hafa verið eignaðar Jóni á Laugarvatni, Jóni á Gufuskálum, sr. Jóni Guðmundssyni í Reykjadal (JS 47 8vo) og Jóni Þorsteinssyni úr Fjörðum (Lbs 187 8vo, Lbs 1082 8vo og JS 472 8vo)

2 rímur.

Nøgleord
14(180v-185r)
Rímur af Lúcíus flóttamanni
Rubrik

„Rímur af Lúcíus flóttamanni“

Begynder

Róms úr bási renni hér / Regins báru ylgur ...

Ender

„... hraðir bíði lukku og lið / í lífi bæði og dauða.“

Kolofon

„Skrifað anno 1767 (185r)“

Bemærkning

2 rímur.

Nøgleord
15(185r-189r)
Ævintýri af tveim konum
Rubrik

„Rímur tvær af tveimur konum giftum“

Begynder

Þagnar landi fljúga frá / föðurs haukar alda ...

Ender

„... sveit sitji og bæti í mæti teit.“

Kolofon

„Endað að skrifa á Hrauni í Grindavík dag 21. marti 1767 af Þorkeli Jónssyni (189r)“

Bemærkning

Höfundur er Jón samanber næstsíðasta erindi.

2 rímur.

16(189r-203v)
Rímur af Ármanni
Rubrik

„Rímur af Ármann“

Begynder

Meistarar hafa það mælt til sanns / mörgu fara þeir nærri ...

Ender

„... Hér skal úti Ármanns þáttur / enginn vill hann læra.“

Kolofon

„Endað að skrifa dag 8. desember, anno 1769 á Hrauni í Grindavík af Þorkeli Jónssyni (202v)“

Bemærkning

8 rímur.

Bibliografi

Lesbrigði tekin úr handritinu í Jón Guðmundsson Ármanns rímur eftir Jón Guðmundsson lærða (1637) ... Kaupmannahöfn 1948.

Nøgleord
17(203v-224v)
Úlfars saga sterka
Rubrik

„Hér hefur upp sögu af Úlfari sterka“

Begynder

Um þann tíma sem Gyðinga fólk var í herleiðingu til Babýlon varð Cyrus einvalds konungur í Persía ...

Ender

„... en kunni þeim ei lengi að halda fyrir Asvero konungi.“

Kolofon

„Endað að skrifa d. 20. janúar 1774. (224v)“

Nøgleord
18(225r-234r)
Lukkunnar forsvar
Rubrik

„Lukkunnar forsvar“

Begynder

Maðurinn og konan kom eitt sinn fyrir Júpíter, því þau vildu biðja hann um nýja náð ...

Ender

„... og framar þessu var þar eitt þverhnípt hengiflug.“

Kolofon

„Skrifað 1774 d. 31. desember (234r)“

Nøgleord

19(234r-243v)
Sannferðug undirrétting um heimulleg samtök
Rubrik

„Sannferðug undirrétting um þau heimuglegu samtök sem lukkulega urðu opinber nóttina milli þess 16da og 17da jan. 1772 þegar fyrir guðs forsjón einni yfirhangandi ólukk varð af vent frá þeim konunglega stað Kaupenhavn og öllum kóngsins ríkjum og löndum ásamt með stuttri og sannferðugri undirréttingu um E. Brandt og J. F. Struenses aumkunarlega þó sáluhjálplega endalykt og síðasta útstandandi dauðastraff. Prentað í Kaupenhavn 1772“

Begynder

Þar finnast fáir einvaldsherrar í veröldinni sem ei hafa mætt einhverjum samtökum og árásum ...

Ender

„... og nær vér föllum í hana [syndina] þá láti hann oss fyrir sína náð iðrast og upp standa aftur.“

Kolofon

„Skrifað á Hrauni í Grindavík anno 1775, d. 2. nóvember af Þorkeli Jónssyni (243v)“

Nøgleord

20(243v-264r)
Rímur af Elenu
Rubrik

„Hér byrjast rímur af Elena kóngsdóttur sorgmæddu “

Begynder

Golnis læt eg gnoð á mar / ganga að þessu sinni ...

Ender

„... kalli róður æddur inn / illan kvíða magnar senn.“

Kolofon

„Hér endar rímur af Elena sorgmæddu kveðnar af Gunnari Ólafssyni og eftir hans eigin hendi skrifaðar af Þorkeli Jónssyni á Kirkjuvogi í Höfnum anno 1777, dag 17. desember (264r)“

Bemærkning

11 rímur.

Nøgleord
21(264r-265v)
Ævintýr af Wyrga Wígtama
Rubrik

„Eitt ævintýri“

Begynder

Í þýskalandi bjó einn ágætur riddari Reimant að nafni …

Ender

„... Eftir þetta allt gjörðist Wyrgi gamall maður mjög og settist í helgan stein og endaði þar svo sína ævi.“

[Final Rubric]

„og lyktar svo þetta ævintýr af Wyrga Wígtama.“

Kolofon

„Skrifað anno MDCCLXXVII (265v)“

Nøgleord
22(265v-266r)
Ævintýri
Rubrik

„Annað ævintýr“

Begynder

Í Afríka var einn heiðinn kóngur hvör eð ríkti þar 15 árum eftir Christi fæðing …

Ender

„… og hélt vel sína trú meðan hann lifði, og bæði þau, ei er hans verka getið meir, og endar svo þetta ævntýr.“

Kolofon

„1777 (266r)“

Nøgleord
23(266r)
Ævintýri
Rubrik

„Þriðja ævintýr“

Begynder

Þar var einn ríkur kaupmaður í borg einni í þýskalandi og var kvongaður …

Ender

„… og svo lyktaði hans ævitíð að kaupmaður hafði ei uppá presti og endast svo ævitýrið.“

Nøgleord
24(266v-294v)
Líkafróns saga og kappa hans
Rubrik

„Hér byrjast saga Líkafróns og hans fóstbræðra“

Begynder

Perander er kóngur nefndur. Hann réði fyrir þeim parti Grikklands er Peloponesus var kallaður …

Ender

„… var hann settur yfir Kasealona og stóð fyrir allri kauphöndlarinni.“

Kolofon

„Og endar hér sögu Líkafróns d. 19. október 1778 (294v).“

Nøgleord

25(294v-305r)
Saga af Sindbað sæfara
Rubrik

„Saga af Sindbað sæfara“

Begynder

Í tíð Califas þess nafnfræga kóngs í Babýlon bjó sá maður bláfátækur þar í staðnum sem hét Sindbað …

Ender

„… Þetta bundu þeir fastmælum og unntust síðan til dauðadags.“

[Final Rubric]

„og lýkur hér að segja frá Sindbað sæfara.“

Kolofon

„Endað að skrifa d. 24. desember 1778 af Þorkeli Jónssyni (305r)“

Bemærkning

Úr þúsund og einni nótt

Nøgleord
26(305r-320v)
Parmes saga loðinbjarnar
Rubrik

„Saga af Parmes Albertssyni Loðinbirni“

Begynder

Fyrir sunnan Alpes fjöll sem eru takmörk milli Vallands og Frakklands stendur ein borg kölluð Augusti Tarinos …

Ender

„… því sjálfur kóngurinn Georgius var Calvinskur.“

[Final Rubric]

„Og lýkur hér að segja frá Parmes Loðinbirni.“

Kolofon

„Endað að skrifa dag 8. janúari anno 17779 af Þorkeli Jónssyni (320v)“

Bemærkning

17779: misritað fyrir 1779

Nøgleord

26(320r-321v)
Sendibréf
Rubrik

„Eitt sendibréf skrifað 1763“

Begynder

Forliðið sumar var hér gott árferði upp á gras og hey …

Ender

„… nú nýlega eru komin 2 skip frá Noreg …“

Bemærkning

Allt um útlend tíðindi.

Niðurlag vantar.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Vatnsmerki.

Antal blade
iii + 322 + ii blöð (200 mm x 152 mm). Autt blað: 1v.
Foliering

Gömul arkar- og blaðmerking í bókstöfum, A i - Eeee iiij (3r-322r).

Gömul blaðsíðumerking 8-503 (7r-254v), 503-581 (255r-294r), 584-624 (294v-314v). Blaðsíðutölur eru víða máðar eða skertar. Engar blaðsíðutölur eru greinanlegar á fyrstu 6 blöðunum, sumpart e.t.v. vegna sköddunar blaða. Á 8 seinustu blöðunum eru heldur ekki blaðsíðutölur, sumpart e.t.v. vegna skerðingar blaðanna.

Tilstand

Vantar aftan af handriti.

Talsvert rifið af tveim fremstu blöðunum án þess að hindri lestur og sömuleiðis af þrem öftustu blöðum, einkum því aftasta, svo að ekki verður allur textinn lesinn til fulls, einkum ekki á aftasta blaðinu.

Layout

Eindálka.

Leturflötur er 165-170 mm x 120-130 mm.

Línufjöldi er 26-33.

Griporð á hverri síðu nema á tveim fyrstu blöðunum og á því þriðja hefur það rifnað af.

Skrift

Ein hönd (blöð 1r-2v með annarri hendi) ; Skrifari:

Þorkell Jónsson, Hrauni, Grindavík.

[Decoration]

Mjög víða skreyttir upphafsstafir, sjá blað 57v.

Bókahnútar víða, sjá blað 294v.

Fyrirsagnir að jafnaði skreyttar en ólitaðar, sjá blað 305r.

Skreyting í formi bókarhnúts fylgir hverju griporði, sjá blað 277v.

Tilføjet materiale

Fremra saurblað 3 yngra, þar eru athugasemdir og efnisyfirlit með annarri hendi.

Indbinding

Band frá því á fyrri hluta 20. aldar (209 mm x 164 mm x 58 mm).

Bókaspjöld úr pappa klædd svörtum hömruðum pappír. Kjölur klæddur brúnu skinni og horn hvítu.

Límmiðar á kili.

Kjölur með nettum, gylltum skrautstrikum.

Runólfur Guðjónsson batt.

Vedlagt materiale

Einn fastur seðill með upplýsingum um aðföng.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland Hraun í Grindavík 1756-1779
Herkomst

Eigendur handrits: Þorkell Jónsson lögréttumaður, Sigríður Sigurðardóttir Hansen (1r).

Erhvervelse

Skúli Sívertsen í Hrappsey, seldi, 11. ágúst 1900.

[Additional]

[Record History]
Halldóra Kristinsdóttir fór yfir skráningu 21. nóvember 2012 ; Eiríkur Þormóðsson uppfærði skráningu 10. maí 2012 ; Sigrún Guðjónsdóttir aðlagaði skráningu, 18. janúar 2010 ; Handritaskrá, 1. b. ; Sagnanet 21. ágúst 2000.
[Custodial History]

Athugað 2000.

[Surrogates]

Myndað fyrir handritavef í nóvember 2012.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Jón GuðmundssonÁrmanns rímur eftir Jón Guðmundsson lærða (1637) og Ármanns þáttur eftir Jón Þorláksson, Íslenzk rit síðari aldaed. Jón Helgason1948; I
Eiríks saga víðfǫrla, ed. Helle Jensen1983; XXIX
Hubert SeelowDie isländischen Übersetzungen der deutschen Volksbücher. Handschriftenstudien zur Rezeption und Überlieferung ausländischer unterhaltender Literatur in Island in der Zeit zwischen Reformation und Aufklärung, 1989; 35: p. viii, 336 s.
« »