Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

Lbs 537 4to

Vis billeder

Íslenskar þjóðsögur og ævintýri; Island, 1850-1865.

Navn
Ingiríður Bjarnadóttir 
Fødselsdato
1780 
Stilling
 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Guðrún Guðmundsdóttir 
Fødselsdato
5. oktober 1825 
Dødsdato
18. juli 1890 
Stilling
Ljósmóðir; Vinnukona 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Páll Jónsson 
Fødselsdato
15. januar 1818 
Dødsdato
8. november 1870 
Stilling
Prestur 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Jón Árnason 
Fødselsdato
17. august 1819 
Dødsdato
4. september 1888 
Stilling
Bibliotekar 
Roller
Korrespondent; Skriver; Donor; Forfatter; Ejer; collector 
Flere detaljer
Navn
Skúli Bergþórsson 
Fødselsdato
1819 
Dødsdato
2. april 1891 
Stilling
Digter 
Roller
Digter; Skriver; Forfatter; Informant 
Flere detaljer
Navn
Hólmfríður Jónsdóttir 
Stilling
Húsfreyja 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Árni Þorvaldsson 
Fødselsdato
24. maj 1824 
Dødsdato
3. november 1901 
Stilling
Bóndi; Hreppstjóri 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Jón Espólín Jónsson 
Fødselsdato
22. oktober 1769 
Dødsdato
1. august 1836 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Korrespondent; Skriver; Ejer; Forfatter; Digter; Oversætter; Informant 
Flere detaljer
Navn
Guðný Egilsdóttir 
Stilling
Fornbókasali 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Jón Jónsson 
Stilling
Bóndi 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Jóhannes Grímsson 
Fødselsdato
18. juni 1799 
Stilling
Bóndi 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Jóhann Geir Jóhannesson 
Fødselsdato
9. august 1830 
Stilling
Bóndi 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Vigfús Guttormsson 
Fødselsdato
15. maj 1828 
Dødsdato
22. december 1867 
Stilling
Bóndi; Bóndi 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Sigurðsson 
Fødselsdato
11. maj 1828 
Dødsdato
26. juni 1889 
Stilling
Umboðsmaður; Alþingismaður 
Roller
recipient; Skriver; Informant; Korrespondent 
Flere detaljer
Navn
Jón Jónsson ; Borgfirðingur ; bókabéus 
Fødselsdato
30. september 1826 
Dødsdato
20. oktober 1912 
Stilling
Lögregluþjónn 
Roller
Skriver; Ejer; Donor; recipient; Informant; Korrespondent 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Magnússon 
Fødselsdato
25. november 1797 
Dødsdato
7. september 1889 
Stilling
Bóndi 
Roller
Ejer; Informant 
Flere detaljer
Navn
Ingibjörg Jónsdóttir 
Fødselsdato
20. september 1758 
Dødsdato
16. april 1841 
Stilling
Vinnukona 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Björg Árnadóttir 
Fødselsdato
1791 
Dødsdato
4. februar 1871 
Stilling
Húsfreyja 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Sigfús Guðmundsson 
Fødselsdato
26. februar 1839 
Dødsdato
20. januar 1876 
Stilling
Bóndi 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Sigurðsson 
Fødselsdato
1808 
Dødsdato
22. april 1874 
Stilling
Vinnumaður 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Bjarni Jóhannesson 
Fødselsdato
12. november 1833 
Dødsdato
17. juni 1878 
Stilling
Bóndi; Ættfræðingur 
Roller
Skriver; Marginal; collector 
Flere detaljer
Navn
Runólfur Runólfsson 
Stilling
Bogbinder; Bogbinder 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Bjarnason 
Fødselsdato
1816 
Dødsdato
25. juni 1883 
Stilling
Hreppsstjóri 
Roller
collector 
Flere detaljer
Navn
Jón Ingjaldsson 
Fødselsdato
7. juni 1800 
Dødsdato
12. oktober 1876 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Forfatter; Digter; Donor; Korrespondent; collector 
Flere detaljer
Navn
Eiríkur Kúld 
Fødselsdato
12. juni 1822 
Dødsdato
19. juli 1893 
Stilling
Prestur 
Roller
Ejer; Korrespondent; Skriver; Digter; Informant 
Flere detaljer
Navn
Sigmundur Pálsson 
Fødselsdato
20. august 1823 
Dødsdato
17. november 1905 
Stilling
Bóndi; Verslunarþjónn; Faktor 
Roller
Korrespondent; Informant 
Flere detaljer
Navn
Ólafur Þórðarson 
Fødselsdato
1. september 1811 
Dødsdato
8. juni 1866 
Stilling
Bóndi 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Brynjólfur Oddsson 
Fødselsdato
2. september 1824 
Dødsdato
11. august 1887 
Stilling
Bogbinder 
Roller
Donor; Ejer; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Einar Einarsson 
Fødselsdato
12. oktober 1835 
Dødsdato
1. februar 1891 
Stilling
Vinnumaður; Bóndi 
Roller
collector 
Flere detaljer
Navn
Guðríður Hjaltadóttir 
Fødselsdato
26. maj 1800 
Dødsdato
18. februar 1876 
Stilling
Vinnukona 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Gísli Konráðsson 
Fødselsdato
18. juni 1787 
Dødsdato
22. februar 1877 
Stilling
Forsker 
Roller
Skriver; Digter; Forfatter; Marginal; Informant 
Flere detaljer
Navn
Árni Ólafsson Thorlacius 
Fødselsdato
12. maj 1802 
Dødsdato
29. april 1891 
Stilling
Kaupmaður 
Roller
Skriver; Donor; Marginal; Informant 
Flere detaljer
Navn
Einar Gíslason 
Fødselsdato
25. august 1787 
Dødsdato
20. januar 1866 
Stilling
Præst 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Jón Ólafsson 
Fødselsdato
20. marts 1850 
Dødsdato
11. juli 1916 
Stilling
Ritstjóri; Alþingismaður 
Roller
Forfatter; Korrespondent; Skriver; recipient; Informant; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Sveinn Guðmundsson 
Stilling
Bóndi; Hreppstjóri; Skrifari 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Björg Sveinsdóttir 
Fødselsdato
1791 
Dødsdato
20. juni 1858 
Stilling
 
Roller
Informant 
Flere detaljer
Navn
Kristján Jónsson Fjallaskáld 
Fødselsdato
21. juni 1842 
Dødsdato
9. april 1869 
Stilling
Vinnumaður; Skáld 
Roller
Digter; collector; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir 
Fødselsdato
9. juni 1968 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-1v)
Þá hló marbendill
Rubrik

„Þá hló marbendill“

Begynder

Einu sinni réri bóndi nokkur til fiskjar og dró marbendil …

Ender

„… en bóndi gróf í þúfuna og fann þar fé mikið, og varð hann af því auðigr.“

Kolofon

„Þessi saga er rituð í nóvembr 1861 eftir bóndakonu Guðrúnu Guðmundsdóttur á Hvammi í Laxárdal, en hún nam söguna á viku af fóstru sinni, Ingiríði Bjarnadóttur, greindri konu og minnugri, er lengi bjó að Þverá í Hallárdal, en er nú önduð fyrir löngu. Hvammi, 7.feb 1862. Páll Jónsson. (1v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 202 og 203.

2(2r-2v)
Jón Dúkur og vofurnar
Rubrik

„Ekki má því mein er á“

Begynder

Jón hét maður að auknafni Dúkur …

Ender

„… Sagði hann kunningjum sínum seinna frá þessari sögu.“

Kolofon

„Tekin eftir sögu manns sem er alinn upp suðaustur á landi. Páll Jónsson. (2v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 410.

3(3r-5r)
Svipur Eldjárns Hallsteinssonar
Begynder

Eldjárn hét maður Hallsteinsson, Jónssonar, Hallsteinssonar …

Ender

„… en Einar snýr heim aftur og legst niður í rúm sitt, og svaf ekki það í nætur. “

Kolofon

„Hér kemur fram sú alkunna trú, að svipir bráðfeigu manna eigi stundum að sjást fylgja þeim í lifanda lífi. Páll Jónsson. (3v)“

„Þessa sögn hefi ég samið eins og hún gekk til; hefi ég sjálfur talað um öll atriði hennar við þá alla, er við atburðinn voru riðnir, og hefir öllum borið saman; enda eru þeir 3 menn, er svipinn sáu, svo vandaðir og réttorðir, að ég þykist eiga geta rengt sögu þeirra; og víst var það, að enginn þeirra gat með neinu móti vitað um fráfall Eldjárns á þeirri stundu, sem þeim sýndist þetta. Allt hið sama má segja um Jón Þorleifson, en hann sá nú reyndar aldrei neinn svip, og Jón Sigurðsson og Pálmi ætluðu svipinn lifandi manni. Ritað 19. febrúar 1863. Páll Jónsson. (5r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 302 til 304.

Nøgleord
4(6r-7v)
Gárún, Gárún, grátt er mér um hnakkaDjákninn á Myrká
Begynder

Einu sinni bjuggu hjón á bæ nokkrum, og er hvorki getið um heiti þeirra né bæjarins …

Ender

„… var gert að leiði Sigurðar, svo að hann lá kyrr eftir það.“

Kolofon

„Þessi saga er rituð í Nóvbr. 1861 eftir bóndakonu Guðrúnu Guðmundsdóttur á Hvammi, en hún nam hana af annari konu norðan úr Þingeyjarsýslu - þessa sömu sögu kann og sumt gamalt fólk hér í Skagafirði. Hvammi 8. febr. 1862. Páll Jónsson. (7v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 352 til 353.

5(8r-8v)
Jón flak
Begynder

Það var einn tíma á Þönglabakka, að þar fannst beinagrind af manni, rekinn af sjó …

Ender

„… En sagan segir að stúlka þessi hafi síðan orðið hin mesta lánskona. “

Kolofon

„Rituð í janúar 1862 eftir greindum manni, Skúla bónda Bergþórssyni á Meyjarlandi á Reykjaströnd. Hvammi, 9.febr. 1862. Páll Jónsson. (8v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 307 til 308.

6(9r-14r)
Vðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási
Rubrik

„Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) “

Begynder

Jón er bóndi nefndur hann bjó á Hellu á Árskógarströnd; Guðrún hét kona hans. …

Ender

„… En Jón í Ási lifði löngu eftir þetta, við góðan orðstír, og fór jafnan vel með konu sinni og lýkur hér þessari sögu. “

Kolofon

„Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Textinn inniheldur fjórar sögur: Griðkonan, Pípan, Skreiðarferð Jóns í Ási og Ævilok Jóns á Hellu.

Sögur þessar er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 542 til 547.

6.1(9r-11r)
Griðkonan
Rubrik

„Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga)“

Begynder

Jón er bóndi nefndur hann bjó á Hellu á Árskógarströnd; Guðrún hét kona hans …

Ender

„… því þessa kú hefði hann sent hingað til að drepa sig. “

Kolofon

„Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 542 til 544.

6.2(11r-11v)
Pípan
Rubrik

„Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) “

Begynder

Nú líður sumarið …

Ender

„… og tíðindalaust milli þeira nafna um veturinn. “

Kolofon

„Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 544 til 545.

6.3(11v-13r)
Skreiðarferð Jóns í Ási
Rubrik

„Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) “

Begynder

Það er sagt að um þessar mundir væri mjög fisklítið kringum Eyjafjörð …

Ender

„… Eftir það skildu þeir og er karl úr sögunni. “

Kolofon

„Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 545 til 546.

6.4(13r-14r)
Ævilok Jóns á Hellu
Rubrik

„Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) “

Begynder

Nokkrum tíma síðar er svo sagt að Jón í Ási fær sér flugu eina …

Ender

„… En Jón í Ási lifði löngu eftir þetta, við góðan orðstír, og fór jafnan vel með konu sinni og lýkur hér þessari sögu. “

Kolofon

„Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 546 til 547.

7(15r-16v)
Beinagrindin á Hólum
Begynder

Svo er sagt, að einhvern vetur nálægt jólum væri Skálholtsbiskup staddur norður á Hólum …

Ender

„… Var það þá ætlun manna, að sakir heitinga og ósáttar við biskupsfrúna, þá myndi bein vinnukonunnar ekki hafa náð að rotna að eðlilegum hætti. “

Kolofon

„Önnur saga segir, að þetta hafi verið vinnumaður. (15v)“

„Þessi saga er rituð í desember 1861 eftir bóndakonu Hólmfríði Jónsdóttur, sem ólst upp á Hólum, nam hún hana í æsku af karli nokkrum hér á staðnum gömlum og sögufróðum, Guðmundi að nafni. Hvammur 7.júlí 1862. Páll Jónsson.(16r-16v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 48.

8(17r-23r)
Sagan af Slægðabelg
Rubrik

„Sagan af Slægða-Belg (ævintýri)“

Begynder

Einu sinni var kóngur og drottning, er réðu fyrir ríki; þau áttu sér eina dóttur barna …

Ender

„… og takast upp með þeim góðar ástir með þeim drottningu og honum; gutu þau börn saman og untust til ellidaga. Lýkur svo þessari sögu. “

Kolofon

„Rituð í febrúar 1862 eftir bóndakonu Guðrúnu Guðmundsdóttur á Hvammi í Laxárdal; er þessi saga algeng með gömlu fólki hér nyrðra. Hvammi 10.febr. 1862. Páll Jónsson. (23r)“

Ansvarserklæring
Nøgleord
9(25r-28r)
Sigurður kóngsson og Helga karlsdóttir
Rubrik

„Sigurður karlsson og Helga karlsdóttir (eftir sögn gamallar konu í Skagafirði)“

Begynder

Einu sinni var kóngur og drottning, er réðu fyrir ríki; þau áttu sér einn son, hann hét Sigurður …

Ender

„… og stýrði því lengi síðan með Helgu drottningu sinni. Og kann ég svo ekki þessa sögu lengri. “

Kolofon

„Eftir sögn gamallar konu í Skagafirði. (25r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Nøgleord
10(28v-37v)
Saga af Árna á Stað í Hrútafirði
Rubrik

„Saga af Árna á Stað í Hrútafirði “

Begynder

Jón hefur bóndi heitið, hann bjó á Stað í Hrútafirði …

Ender

„… Árni bjó með konu sinni að Stað til elli, og þótti jafnan gyldur bóndi. Lýkur svo þessari sögu.“

Kolofon

„Þessa sögu hefi ég tekið eftir sögn útróðramanna skagfirska, en þeir numu hana af Árna hreppstjóra Þorvaldssyni á Melastöðum í Garði. (37v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum4. bindi , bls. 218 til 228.

11(38r-44v)
Sagan af Vilhjálmi kaupmanssyni og Ásu kóngsdóttur
Rubrik

„Sagan af Vilhjálmi kaupmanssyni og Ásu kóngsdóttur“

Begynder

Einu sinni var kaupmaður nokkur út í löndum; hann var stórauðugur og átti marga garða …

Ender

„… Hélt Vilhjálmur ríki sínu til ellidags með allmiklum veg og þótti jafnan ágætur konungur; og höfum við ei fleira af honum sagt.“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Nøgleord
12(47r-50v)
Af sauðamanni og bóndaNirfillinn
Rubrik

„Nirfillinn“

Begynder

Einu sinni voru tveir bændur fyrir austan, hét annar Guðmundur, en hinn Sigurður …

Ender

„… og lagði mikið niður nirfilskap og ágengni; er svo þessari sögu lokið. “

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 418 til 422.

Þessa sögu má finna undir tveimur nöfnum í sagnagrunninum.

13(51r-51v)
Huldufólk í Vökuhól
Rubrik

„Huldufólk í Vökuhól“

Begynder

Á öndverðri 16.öld var sá prestur á Hvammi í Laxárdal, er Einar hét og var Úlfsson …

Ender

„… og sá hann aldrei síðan, né heldur fleira en aðrir menn.“

Kolofon

„Frá séra Páli Jónssyni í Hvammi á Laxárdal bréf11/2 1861. (51r)“

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Informat Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 28 til 29.

14(51v-52v)
Húsfreyjan á Yztugrund
Rubrik

„Huldufólk í Stóruborg“

Begynder

Í þann tíma, þá er kirkja stóð enn að Þverá í Blönduhlíð, bjó kona nokkur á Yztugrund, hún var ógift, og er eigi getið nafns hennar. …

Ender

„… Jón bjó lengi síðan á Yztugrund og þótti nýr bóndi. “

Kolofon

„Þessa sögu nam ég í æsku af hinum margfróða sýslumanni Jón Espólín, er þá bjó á Frostastöðum. Páll Jónsson. (52v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 165 til 166.

15(52v-54v)
Ólöf selmatselja
Rubrik

„Bóndadóttir á barn við huldumann“

Begynder

Ólöf er ein bóndadóttir, hún var heima með foreldrum sínum …

Ender

„… en hún hafði dulið alla um þennan hlut, til þess að sá atburður varð, er nú var frá sagt. Lýkur svo þessari sögu. “

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 96 til 98.

16(55r)
Manndauði á Kaldrana
Rubrik

„Manndauði á Kaldrana“

Begynder

Sá atburður varð fyrir mörgum öldum, að komið var á baðstofuglugga í Höfnum á Skaga, einn morgun áður en menn risu þar úr rekkju …

Ender

„… því sú er trú manna, að í þessu vatni sé sá silungur, er öfuguggi er nefndur, mjög banvænn, en eingi veiði önnur.“

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 13 til 14.

17(55r-55v)
Huldukonan og bóndinn á Vöglum
Rubrik

„Frá huldukonu og bónda á Vöglum“

Begynder

Í gamla daga bjó bóndi nokkur á Vöglum; það er nú eyðikot norðan í Fjallsöxl á vestanverðum Skaga …

Ender

„… Segir sagan að þetta hafi ræst; hann hafi veikst og veslast upp, og dáið síðan úr þeim sjúkleik. “

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 123.

18(55v-56r)
Huldukonan í Hafnanúp
Rubrik

„Frá huldukonu og bóndadóttur “

Begynder

Á öndverðri 18.öld bjó sá bóndi í Höfnum á Skaga er Sigurður hét; hann var kvongaður og átti þá konu er Þuríður er nefnd …

Ender

„… Varð hún aldrei síðan söm og áður, hvorki að yfirlitum né í skapi. “

Kolofon

„Þessi atburður, sem hér er frá sagt, á að vera sannur. (56r)“

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 51 til 52.

19(56r-57r)
Álfkonan í Stekkjarbergum
Rubrik

„Um stekk i Höfnum“

Begynder

Einn tíma bjó sá bóndi í Höfnum sem Kolbeinn var nefndur; hann var maður kvongaður …

Ender

„… Merki sjást enn í dag til gamallar girðingar, sunnan undir Stekkjarbergjum.“

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 51 til 52.

20(57r-59r)
Jón smali og huldufólkið
Rubrik

„Drengur á mök við huldufólk“

Begynder

Maður er nefndur Kristján; hann bjó á þeim bæ, sem heitir að Geitafelli …

Ender

„… Jón lá síðan lengi, og varð aldrei jafngóður; fór hann eftir það til vistar austur á Jökuldal, lifði þar þrjá vetur og andaðist síðan.“

Kolofon

„Guðný sú, er hér er nefnd í sögunni, lifir enn og er talin kona óskreytin; er saga þessi tekin eftir frásögn hennar sjálfrar. Páll Jónsson (58r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 64 til 65.

21(59r-60r)
Hallur á Krýnastöðum
Rubrik

„Um sendingu“

Begynder

Á ofanverðri 18.öld bjó sá bóndi á Krýnastöðum í Eyjafirði, er Hallur hét; hann var kvongaður; hann var glímumaður mikill og rammur að afli …

Ender

„… Skildi þar með þeim, og er eigi getið, að þeir ættist við fleira. “

Kolofon

„Þessa sögu heyrði ég í æsku segja móðurföður minn, Jón bónda Jónsson, læknis, Péturssonar. Hann var þá að fóstri með Halli á Krýnarstöðun, er þessi atburður varð, og svo gamall, að að hann mátti vel muna öll atvik hans. Páll Jónsson. (60r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Informat Jón Jónsson

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 375 til 376.

22(60r-60v)
Málmey; Drangey
Rubrik

„Hjátrú, bundin við ýmsa staði “

Begynder

Sú hefir verið trú gamalla manna um Málmey á Skagafirði, að þangað megi aldrei koma kerti á eyna, því þá eigi húsfreyja í eynni að verða vitstola …

Ender

„… Þessar sömu kveðjur eru einnig endurteknar við kerlinguna. “

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 482.

23(60v-61r)
Gefinn byr
Rubrik

„Gefinn byr“

Begynder

Þegar Didrik Höller (1787) var kaupmaður á Skagaströnd fyrir konungsverslun, þá sendi hann einn tíma menn sína vestur á Strandir …

Ender

„… en þegar jafnskjótt sem þeir voru lentir, gekk veðrið til landnorður aftur.“

Kolofon

„Sögurnar no 11 og 13 eiga að vera sannar. (62v)“

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 589 til 590.

24(61r-61v)
Bræðurnir, fjallbúinn og smaladrengur
Rubrik

„Frá útilegumanni“

Begynder

Svo er sagt að einn tíma tóku tveir bræður arf eftir foreldra sína; þeir höfðu félagsbú og skiptu ei með sér …

Ender

„… Þeir bræður launuðu svo drengnum lífgjöf, að þeir gáfu honum allt sitt fé eftir sinn dag, því þeir voru menn barnslausir.“

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 324.

25(61v-62v)
Arngrímur lögsagnari drepur útilegumann
Rubrik

„Frá Arngrími lögsagnara og útilegumanni. “

Begynder

Þegar Bjarni Halldórsson var sýslumaður í Húnavatnsþingi og umboðsmaður yfir Þingeyraklaustri, þá sat hann að Þingeyrum, svo sem kunnugt er …

Ender

„… Arngrímur lá síðan 6 vikur eftir glímuna, en varð þó heill og jafn góður að lokum. “

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

„Sögurnar no 11 og 13 eiga að vera sannar. (62v)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 48.

26(62v-63r)
Jakob á Jörva og vermennirnir
Rubrik

„Jakob á Jörva og vermennirnir “

Begynder

Einn tíma bjó sá bóndi á Jörva í Haukadal, er Jakob hét; hann var Eiríksson og faðir þeirra sýslumanna, Jóns á Espihóli í Eyjafjarðarsýslu og Halldórs, er hafði Strandasýslu …

Ender

„… En Jakob iðraðist þess mjög, að hann sagði þeim, hvernig á síðunni hefði staðið. “

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 212.

27(63r)
Ofra ég ýsustykki
Rubrik

„Maðurinn og tröllskessan“

Begynder

Einu sinni var maður nokkur á ferð eftir sjóarbjörgum …

Ender

„… Ekki áttust þau fleira við, svo að getið sé.“

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 246.

28(63v-64r)
Heimsku mennirnir
Rubrik

„Systurnar“

Begynder

Einn tíma bjuggu hjón nokkur auðug á bæ einum; þau áttu sér 3 dætur …

Ender

„… Þennan mann áleit yfirvaldið heimskastan þeirra þriggja, og dæmdi því konu hans hringinn; lýkur svo þessari sögu. “

Kolofon

„Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson. (64r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 287.

29(65r)
Hann Hausti blessaður
Rubrik

„Einfalda stúlkan“

Begynder

Einu sinni bjó kerling í koti nokkru, hún var vel fjáreigandi og átti sér eina dóttur barna, sú þótti mjög heimsk …

Ender

„… Við þetta allt saman varð kerling svo reið, að hún lúbarði dóttur sína og rak hana síðan í burtu; bað hún hana aldrei framar koma sér fyrir augu. “

Kolofon

„Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 382 til 383.

30(65r-65v)
Flugan og uxinn
Rubrik

„Karl og kerling “

Begynder

Einu sinni bjó kerling í koti nokkru, hún var vel fjáreigandi og átti sér eina dóttur barna, sú þótti mjög heimsk …

Ender

„… Við þetta allt saman varð kerling svo reið, að hún lúbarði dóttur sína og rak hana síðan í burtu; bað hún hana aldrei framar koma sér fyrir augu. “

Kolofon

„Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum . bindi , bls. 429 til 430.

31(66r-68r)
Karl og dauði
Rubrik

„Karl og dauði“

Begynder

Einu sinni bjó karl nokkur einn sér á eyju, hann var harðla fákunnandi í andlegum efnum, svo hann kunni ekki einu sinni faðir vor og blessunarorðin …

Ender

„… verður hann þá hræddur, og hniprar sig saman á hurðarbaki, og er svo sagt að hann húki þar síðan. Lýkur svo þessari sögu. “

Kolofon

„Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 74 til 75.

Nøgleord
32(68r)
Gáta
Rubrik

„Gáta“

Begynder

Maður sæll, mér nú ljáðu …

Ender

„… rauðan lög saup þó síðast seinasta kvöldið eina.“

Kolofon

„Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Nøgleord
33(68r-68v)
Sending
Rubrik

„Frá sendingu “

Begynder

Bóndi nokkur á Vesturlandi komst einu sinni í deilu við nágranna sinn, og flugust þeir á í illu …

Ender

„… varð bónda hennar aldrei mein að þessari sendingu. “

Kolofon

„Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 387 til 388.

34(68v-69r)
Bóndinn reiðir barn til skírnar
Rubrik

„Bóndinn reiðir barn til skírnar“

Begynder

Einu sinni bjuggu hjón nokkur norður í Laufássókn, þau höfðu fátt hjóna á bæ sínum …

Ender

„… Prestur tók að sér barnið og ól það upp.“

Kolofon

„Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Páll Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 405 til 406.

35(70r-71r)
Draugurinn hjúplausi
Begynder

Langt er síðan að bóndi nokkur bjó á Vestfjörðum …

Ender

„… Drengurinn fann peningana og þakkaði prestinum liðveisluna, nokkru þar eftir giftist hann og tók að búa á jörð þeirri er karlinn hafði búið á og bjó þar til elliára. “

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 343 til 345.

36(71v-72r)
Mannshnútan
Begynder

Það var í Vaðlaþingi fyrir laungu síðan, að tveir menn höfðu deilur sín á milli og voru mjög ósáttir…

Ender

„… því hann þóttist skilja að þetta mundi sending frá hatursmanni sínum, ekki er framað getið að þeir hafi ást við í illu, og er þessari sögu hér með lokið.“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 373.

37(72r-72v)
Vei þér móðir mín, ég átti að verða biskup í Skálholti
Begynder

Einu sinni var lögmannsdóttir í Vaðlaþingi …

Ender

„… En skömmu eftir að hún hafið alið seinasta barnið adaðist hún.“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 452.

38(73r-82v)
Risinn í Bládal
Rubrik

„Sagan af risanum í Bládal“

Begynder

Svo byrjar sögu þessa að í fyrndinni réði konungur ríki, en ei er getið um nafn hans; dóttur átti hann eina barna, sú var nefnd Ingibjörg …

Ender

„… er ekki meira af þeim að segja, nema að þeir hjeldu vináttu sinni til dauðadags. “

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 497.

Nøgleord
39(82v-85r)
Sagan af Sigríði prestsdóttur
Rubrik

„Sagan af Sigríði prestsdóttur “

Begynder

Prestur er Jón nefndur en ekki er þess getið hvar hann bjó …

Ender

„… Þá giftir hún hann og gjefur honum svo aðra jörð sem faðir hennar átti og líkur svo af þeim að segja. “

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 269 til 271.

40(1)
Sagan af Sveini bónda
Rubrik

„Sagan af Sveini bónda “

Begynder

Bóndi er Sveinn nefndur og bjó í Skagafirði á þeim bæ sem liggur við heiði þá sem farið er af á kjöl …

Ender

„… og hver fór til síns heimilis og Sveinn fór einnig norður til bús síns og líkur hjer af honum að segja. “

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 319 til 322.

41(89r-93v)
Þorsteinn Fljótshlíðingur og fjallbúarnir
Begynder

Þorsteinn hét maður, hann ólst upp í Fljótshlíð, ekki er þess getið á hvaða bæ …

Ender

„… enn á banasænginni sagði hann frá þessari sögu og hvað hann hefði ætlað fyrir sér og dó síðan af þeirri veiki. “

Kolofon

„(64r)“

„Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Á blaði 89v hefur verið strikað yfir 5 línur úr sögunni.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 290 til 293.

42(93v-99v)
Ólafur Fnjóskdælingur
Rubrik

„Ólafur Fnjóskdælingur “

Begynder

Ólafur hét maður, hann ólst upp í Fnjóskadal í Þingeyarþingi, ekki er þess getið á hvaða bæ það var …

Ender

„… Vík þessi sem Eyólfur lenti skipi sínu átti að vera Raufarhöfn í Þingeyarsýslu og hann fyrstur manna sem þar bjó og líkur svo þessari sögu.“

Kolofon

„Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 469 til 472.

43(99v-106v)
Suðurferðamennirnir átján
Rubrik

„Suðurferðamennirnir átján“

Begynder

Einhverju sinni bar svo við að 16 menn úr Húnavatnssýslu er fara vildu til sjóróðra á Suðurland tóku sig saman til veiðarferða. …

Ender

„… og var hjá þeim til dauðadags en þau bjuggu vel og lengi og verða auðsældarhjón. “

Kolofon

„Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 395 til 399.

44(106v-112v)
Eyjólfur skrifari
Rubrik

„Eyjólfur skrifari “

Begynder

Eyjólfur hét maður. Hann var skrifari hjá Jóni sýslumanni í Rauðuskriðu …

Ender

„… og allt þótti það mannvænlegt fólk og sumt stórmenni er frá þeim Eyjólfi og Jóni bónda var komið.“

Kolofon

„Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 446 til 450.

45(113r-115r)
Hallur á Horni og Vigfús prestur
Rubrik

„Galdrasaga“

Begynder

Þegar Vigfús prestur Benediktsson vígðist til staðar á Aðalvík á Hornströndum, fór hann vestur þangað …

Ender

„… Vigfús var þarna prestur 1a etir þetta, og var Hallur allt annar maður eftir 3u aflraunina. “

Kolofon

„ Eftir Sæbjörgu Guðmundsdóttur á Arnheiðarstöðum (113r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 570 til 572.

46(113r-115r)
Sálmasöngur huldufólks
Rubrik

„Huldufólkssaga “

Begynder

Þegar Sæbjörg Guðmundsdóttir (sem nú er kristfjárómagi á Arnheiðarstöðum) var vinnukona á Stapa í Bjarnarnessókn í Nesjum …

Ender

„… og hefi hann harðlega tekið sér vara, að ergja aldrei við þá. “

Kolofon

„ Eftir Sæbjörgu Guðmundsdóttur á Arnheiðarstöðum (113r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 47 til 48.

47(116r-117r)
Ólöf Eyjafjarðarsól
Rubrik

„Útilegumannasaga “

Begynder

Í fyrndinni er getið presthjóna nokkura sem bjuggu að Hrafnagili í Eyðafirði, þau áttu son er Sigurður hét og dóttir er Ólöf hét …

Ender

„… Þá sá brátt gleðibragð á bróðirinn; og bjuggu þau saman uppfrá því með ánægju til dauðadags og líkur þar sögunni af Ólöfu Eyjafjarðarsól. “

Kolofon

„Af Ólöfu Eyafjarðarsól. Frá Jóni á Gautlöndum(116r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 347 til 349.

48(117v)
Jólanótt í Kasthvammi
Rubrik

„Huldufólkssaga “

Begynder

Það skeði einhverju sinni að Hvammi í Laxárdal á þeim tímum sem messur tíðkuðust á jólanætur, að maður sem heima var þar eftir, hvarf á jólanótt …

Ender

„… Silki þetta var leingi síðan brúkað fyrir altarisklæði í Þverárkirkju. “

Kolofon

„(64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 169 til 170.

49(118r-119v)
Jón Ásmundsson í Njarðvík
Begynder

Einhverntíma í firndinni, var fátækur flökkudrengur að nafni Jón Ásmundsson að flækjast um í Njarðvík …

Ender

„… að bæði dóu nær því á sama degi. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 383 til 385

50(120r-121v)
Veiðimannaþáttur
Rubrik

„Söguágrip af Bjarna Jónssyni skálda á Húsafelli. “

Begynder

Hann var sonur Jóns smiðs á Fellsöxl og Guðrúnar Sigurðardóttur …

Ender

„… tók sig upp daginn eftir og fór heim í byggð til fylgjara sinna. “

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Informat Jón Jónsson

Skriver Jón Jónsson

51(122r)
Skriftarminning Galdra-Leifa
Rubrik

„Ein af munnmælasögum um Þorleif galdramann“

Begynder

Þorleifur Þórðarsson nafnkenndur galdramaður samtíða Jóni Guðmundssyni lærða …

Ender

„… og á þeim tíma hafi komið af honum huldufókið.“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Informat Jón Jónsson

Skriver Jón Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 5.

52(122r-123r)
Árni Eyjafjarðarskáld
Rubrik

„Ný huldufólkssaga á seinni hluta 18.aldar “

Begynder

Á þeim árum er Sveinn lögmaður Sölvason var á Munkaþverá, bjó á Rifkelsstöðum bóndi nokkur Jón að nafni. …

Ender

„… Hannes bróðir hans fór suður í Hafnarfjörð, varð gamall maður og mun hafa verið lengst á Urriðakoti? “

Kolofon

„Þegar ég var ungur sagði mér þessa sögu ein af systrum Árna, og svo líka Magnús faðir minn, er þá var 12 vetra gamall, en ég nú aftur Jóni Borgfirðingi, er safnar saman handa Jóni Árnasyni og Konrad Maurer. Guðmundur Magnússon Syðri-Varðgjá. (123r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 78 til 79.

53(123r-124r)
Missögn af Árna
Begynder

Foreldrar Árna bjuggu á Rifkellsstöðum og áttu mörg börn. …

Ender

„… og ólst upp með þeim hjónum, og var lengi þar síðan og kenndur Árni Eyjafjarðarskáld á Stórhamri í Eyjafirði. “

Kolofon

„Björg Árnadóttir í Kaupangi, segir mér öðruvísi frá sögunni, og hefir Ingibjörg systir Árna skálds sagt henni hana þannig (123r)“

„Að framan sögðu skal saga þessi vera sönn eftir Ingibjörgu systir Árna, er sagði Björgu en Jón sagði Jóni Borgfirðingi. Amen (64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 79.

54(124v-125r)
Þorvaldur á Sauðanesi
Begynder

Þorvaldur skáld á Sauðanesi átti að vera ákvæðinn …

Ender

„… Í þessu kom ofsaunnanveður, svo skipið dreif á haf út, og hefir ei sést síðan.“

Kolofon

„Það eru annars margar sagnir um hann, er því miður fást ekki (124v)“

Ansvarserklæring

Indsamler Jón Árnason

Skriver Jón Jónsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 605 til 606.

55(126r)
Karlinn, sem týndi ungbarninu
Rubrik

„Skrítlur“

Begynder

Einn ríkur bóndi í Auðkúlusókn er Jón hét fór af stað einn sunnudagsmorgunn með barn til skírnar …

Ender

„… en prestur ávítaði Jón harðlega fyrir gáleisi sitt. “

Kolofon

„Frá Jóni Borgfirðingi Í febrúar 1861 (126r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 406 til 407.

Nøgleord
56(126v)
Missögn af Jóni Karli
Begynder

Sami Jón fór eina sunnudagsnótt á grárri meri sem hann átti og treysti vel á sundi …

Ender

„… Begerði hann að stæði nafn sitt og Sigríðar sinnar og Jesú nafn seinast. Svínavatn er skammt frá Auðkúlu.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 407.

57(126v-127r)
Ljósmóðir sótt til huldukonu
Begynder

Yfirsetukonu dreymdi eitt kvöld þá hún var nýsofnuð að til hennar kom huldukona …

Ender

„… gekk þá huldukonan til hennar og blés í það auga sem hún hafði áður borið smyrslin í svo hún varð ei skyggn framar. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 30.

58(127r)
Gersemarnar í Hvammi
Begynder

Vinnukona í Hvammi í Eyjafirði kom eitt sinn frá smalamensku ofan úr fjalli …

Ender

„… Var þá allt horfið svo hún sá ekki framar neitt af því. “

Kolofon

„Frá Sigfúsi Guðmundssyni á Varðgjá til Jóns Borgfirðings. (127v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 15.

59(128r-129r)
Jón á Sandfelli
Rubrik

„Tvær huldufólkssögur“

Begynder

Það kom fyrir einu sinni sem oftar að börn og vinnuhjú frá Sandfelli í Öræfum fóru á sunnudegi seint á sumri í berjamó …

Ender

„… fór svo selurinn með hann fram í sjó og spurðist ekki til hans framar. “

Kolofon

„Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (128r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 52 til 53.

60(129v-131r)
Barngóðar álfkonur
Begynder

Þegar sá sami prestur Síra Guðmundur Bergsson flutti út að Kálfholti í Holtum þegar honum hafði verið veitt það …

Ender

„… og bar báðum saman um hana - þeir komnir báðir yfir áttrætt og var annar þeirra prestur í Kálfholti en hinn bjó útí Árnessýslu. “

Kolofon

„Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (128r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 49 til 50.

61(132r-136v)
Sigríður Eyjafjarðarsól
Rubrik

„Útilegumannasögur 1. Af Sigríði á Grund“

Begynder

Á Grund í Eyafirði bjó einu sinni sýslumaður. Hann átti 2 börn, pilt og stúlku, hún hét Sigríður, en hans nafni er ekki getið …

Ender

„… og fara þaug so að búa þar nálægt á jörð í sveitinni, og bjuggu þar leingi vel og untust vel og líkur þessari sögu.“

Kolofon

„Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (131r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 349 til 352.

62(136v-137v)
Sögubrot af Sigríði Eyjafjarðarsól
Begynder

Í einu koti norður í Eyafirði bjó einusinni bóndi, hann átti 3 börn, 1 son og 2 dætur, sú eldri dóttirin hét Ingibjörg, en sú yngri Sigríður og var kölluð Eyafjarðarsól, ekki er getið um nafn sonarins. …

Ender

„… þegar kemur undir kvöld segir kerling: farðu að búa um hana Sigríði, Silphá mín. “

Kolofon

„Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (131r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 355.

63(138r-138v)
Djöflalág á Reykjum
Rubrik

„Djöflalág“

Begynder

Á Reykjum í Fnjóskadal, sem er fremsti bærinn að vestanverðu við Fnjóská, er svo háttað landslagi, að umhverfis túnið, nema að austan, eru hólar sem ganga fast heim að því. …

Ender

„… Hafa þeir feðgar hver fram af öðrum búið þar, og er framan skrifuð frásögn tekin eptir munnmælum, sem fylgt hefur þeirri ætt.“

Kolofon

„Frá Jóni Borgfirðingi eftir sögn og handriti Bjarna Jóhannessonar á Selland í Fnjóskárdal (138r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 396 til 397.

64(139r-139v)
Bardagi á Torfufellsdal
Rubrik

„Bardagi á Torfufellsdal“

Begynder

Fram af Eyjafirði liggur afdalur einn í útsuður …

Ender

„… og er ekki annars getið heldur en þeir hafi hagnýtt sér síðan galtartungur í góðum friði og liggja þær nú undir Torfufell.“

Kolofon

„Frá Jóni Borgfirðingi eftir sögn og handriti Bjarna Jóhannessonar á Selland í Fnjóskárdal (137r)“

„Frásögn þessa hef ég skrifað upp eptir gömlum bónda hér í Fnjóskadal sem ólst upp fram í Hólasókn í Eyafirði. Heirði maður sá hana þar í ungdæmi sínu, og hefur munað hana síðan. Bjarni Jóhannesson á Sellandi í Fnjóskadal. Rituð 1864. Til Herra bókbindara Jóns Jónssonar Borgfirðings af Stóra-Eyrarlandi. (139v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 119 til 120.

65(140r-141v)
Sjóhrakningur úr Einholtssókn 2.-4. maí 1842
Rubrik

„Saga um sjóhrakningu úr Einholtssókn 2, 3 og 4.dag maí mánaðar árið 1842 “

Begynder

Þá reru 4 skip frá Skinneyarhöfða í stilltasta veðri en nokkuð þykku lofti, út á svo stilltan sjó að menn höfðu ekki sjeð hann stilltari …

Ender

„… ósamkvæmt við norðlenskan póst á Djúpavogi sumrinu fyrr. “

Kolofon

„Skrifað af sama Runólfi í Holtum ár 1862. (140r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 144 til 146.

66(141v)
Skupla
Rubrik

„Saga um afturgönguna svonefnda Skuplu “

Begynder

Hún átti að hafa verið …

Ender

„… rak dreng frá comfirmatsjón fyrir illa kunnáttu “

Kolofon

„Skrifað af sama Runólfi í Holtum ár 1862. (140r)“

Ansvarserklæring
Nøgleord
67(142r-142v)
Kvæði um ekkju
Rubrik

„Fornt ekkjukvæði “

Begynder

Utanlands í einum bý, ekkja fátæk bigði …

Ender

„… ef þolgjæði síbrestur mig, svaraði henni sendiboðinn kjæri. “

Kolofon

„(64r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Tíunda vers kvæðisins er á blaði 143v

68(142v)
Níska konan
Rubrik

„Sagan af nísku konunni “

Begynder

Sem fátæka konan kom til og bað um góðgörð. …

Ender

„… því það var virt fyrir tákn eða fyrirburð til viðvörunnar. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 78.

69(1)
Verði sem þú segir
Rubrik

„Sagan af ólíku konunum “

Begynder

Fátækur maður kom til konu sem var að kinda eld undir stórum potti. …

Ender

„… og svo varð beina- og hornabruðningur að besta kjöti. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 79.

Nøgleord
70(143r-143v)
Skólapiltarnir í Skálholti og galdrabókin
Rubrik

„Sagan af skólapiltunum í Skálholti “

Begynder

Þeir höfðu heyrt sagt að einhvorn tíma fyrir löngu síðan hafði þar verið grafin galdramaður …

Ender

„… En stólbúinn er sagt hafi orðið vitlaus á eftir og endar svo þessi saga. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 620.

71(144r)
Séra Gísli á Sandfelli
Rubrik

„Fornsögur“

Begynder

Þegar séra Gísli var prestur á Sandfelli …

Ender

„… og gil er þar uppundan sem kallað er Hvalvarðargil. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 258.

72(144r)
Skessa reidd yfir Skeiðará
Rubrik

„Annað dæmi“

Begynder

Þegar Einar heitinn var í Skaftafelli, langafi Jóns sem þar er nú …

Ender

„… Nú er almennt haldið að þettað kyn sé úrdautt. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 258.

73(144v)
Huldufólk séð
Rubrik

„Huldufólk “

Begynder

Það halda menn að það muni vera til ennþá þó fáir hafi af því að segja. …

Ender

„… en maðurinn fór á bak og reið sína leið og heim. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 9.

74(144v-145r)
Bjargbúi í Kolskógi
Rubrik

„Bjargbúar “

Begynder

Maður var eitt sinn sem haldinn var skyggn í Kolskógi með öðrum manni um hausttíma inn til fjalla langt frá bæjum. …

Ender

„… Hann hefði átt að segja að það hefði ekki verið tröll heldur hefði það verið einhvör bjargbúi. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 237.

75(145r)
Nykur í glaðasólskini
Rubrik

„Nikra“

Begynder

Eitt sinn var maður á ferð um dagtíma í glaðasólskini og gjekk inn dal nokkurn enn innarlega á dalnum var stöðuvatn. …

Ender

„… Þettað var í þeirra tíð sem nú lifa. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 209.

76(145r-145v)
Sjóskrímsli
Rubrik

„Sjóskrímsli“

Begynder

Það var eitt sinn að kall var á ferð um næturtíma að gjæta fjár í landplássi nokkru sem lá til sjáfar en þó innan fjarðar. …

Ender

„… Maður þessi var mikið orðvar og mikið skjaldan að þettað hafðist hjá honum þó hann væri spurður. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 212.

77(145v)
Afturgöngur
Rubrik

„Afturgöngur“

Begynder

Það hafa menn von um að þær muni til vera og fylgi vissum ættlegg …

Ender

„… utan ef þær hrekkja þá eitthvað er þær fylgja. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 411.

78(145v-146r)
Skála-Brandur
Rubrik

„Draugar “

Begynder

Það var eitt sinn kall á ferð sem jafnaðarlega var að bæta brauð sitt með ferðaflakki og sveitir. …

Ender

„… Sagan segir að kall hafi komin með rifn fötin og leigið nokkurn tíma á eftir. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 421.

79(146r-146v)
Flæðarmús
Rubrik

„Flæðarmús“

Begynder

Það er sagt að hún finnist við sjó og verði að taka hana og geyma í hveiti og stela undir hana silfurpening... …

Ender

„… Segir sagan að verði að þvo hana úr messuvíni daglega. “

Kolofon

„Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 456.

80(146v)
Ástir drauga illvænlegar
Rubrik

„Auki við E“

Begynder

Jafnan hefur það fylgt sögum um afturgaungur, einkum þær sem dáið hafi af ástarhug eða tryggðabrigum annarra …

Ender

„… og stundum ollað vegavillu og áreitinga. “

Kolofon

„og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 352.

Nøgleord
81(146v-147r)
Enn um tilbera
Rubrik

„Tilberar “

Begynder

Er sagt að hafi verið mannsrif tekið og haft framann á sér til altaris …

Ender

„… Fór hann heim og upp um kvið fóstru sinnar, kreisti hana og kvaldi til dauða.“

Kolofon

„og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 454 til 455.

82(147r)
Að vekja upp draug
Begynder

Þó það sé ekki ljóst með hvaða orðum eða atkvæðum að draugar voru upp vaktir …

Ender

„… sem þeir urðu þó að gjöra að loknu eyrindi því eða áformi er þeir voru hafðir til. “

Kolofon

„og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 603.

83(147v)
Þórður Þorkelsson
Rubrik

„Galdramannasögur“

Begynder

Fyrir hérumbil 60 árum var í Vestur-Skaftafellssýslu maður á betliflakki …

Ender

„… en margt af þessháttar verkfærum var sagt þeir hefðu látið njóta samrakentismeðala þeirra er þeim var útdeilt.“

Kolofon

„og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 352.

84(148r)
Rauðkembingur blekktur
Rubrik

„Náttúrusögur “

Begynder

Af illhvelum var sú saga af Rauðkembing að hann væri söðulbakaður sem hestur …

Ender

„… Þessari sögu fylgdi það líka að það væri ráð að óra undir sól til að forðast hann og óþolandi ódaunn kjæmi upp þegar þessir hvalir væri í nánd. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9 til 10.

Nøgleord
85(148r-148v)
Loðufsi, öfuguggi og hrökkáll
Begynder

Loðufsi eða öfuguggi var sagt færi afturábak …

Ender

„… Líka var saga um Eggála eða hrökkála sem alt klippti sundur er þeir snertu nema beran mannsót. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 13.

86(148v)
Óðinshani
Begynder

Óðinshani hefur gefið mönnum þóknun á sér með því að þegar hann höggur vatn með nefi sínu á vorin …

Ender

„… hafi sumir verið fulltrúa um að vatn frysi ekki eftir það á því sumri fram á mitt sumar.“

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9.

87(146v)
Keldusvín
Begynder

Þegar menn ganga fram að keldusvíni og það skrækir eða gefur hljóð af sér …

Ender

„… hafa mann haldið ógæfumerki. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9.

88(148v-149r)
Brönugrös
Begynder

Brönugrös hafa menn haldið ykju ástir milli …

Ender

„… milli karla og kvena og verkuðu frjófgunar kraft. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 22.

89(149r)
Steypireyður
Rubrik

„Saga um yfirnáttúrulega verkun hvala “

Begynder

Eitt sinn þegar menn voru á sjó og mikil illfiskanauð sótti að þeim …

Ender

„… aðrir sögu hvalurinn hefði rétt tunguna utanum manninn og gleypt hann. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9.

Nøgleord
90(149r-150r)
Valtýsvetur
Rubrik

„Svonefndur refsidómur eða saga af Valtýsvetri“

Begynder

Eitt sinn var póstur á ferðum sínum er hét Valtýr …

Ender

„… Þetta var þá Valtýr sá er myrti póstinn og seldi manninum grænu treyjuna. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 82.

91(1)
Kvennaníðingurinn
Rubrik

„Saga af kvennaníðingnum “

Begynder

Stúlka varð eitt sinn ólétt af völdum manns er var nokkurn veg frá heimili hennar …

Ender

„… Drengur fór með ókunna manninum til lögregluþjónanna sem samstundis fóru og tóku fastann morðingjann. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 168 til 169.

92(150v-151r)
Beinagrindin
Rubrik

„Sagan af beinagrindinni“

Begynder

Fyrir norðan land fór póstur eyrinda sinna yfir heiði hvar nátthvíldarskáli var byggður handa ferðamönnum með rúmi og öðrum þarfindum. …

Ender

„… því þetta var sami maðurinn sem myrt hafði póstinn.“

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 305 til 306.

93(151r-151v)
Galdra-Þormóður
Rubrik

„Saga af galdra-Þormóði “

Begynder

Eitt sinn bjuggu hjón við fjalllendi hvar fjöll var nálægt og gljúfragil í fjallinu. …

Ender

„… hann sá helför heillu sinnar sneri hann undan og heim og er ekki meira sagt af honum. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 604.

94(151v)
Örnefni í Einholtssókn
Rubrik

„Örnefni, þingstaðanöfn, Eydalir, bæir og [ólæsilegt] Í Einholtssókn“

Begynder

Þinghólar sem nú eru umflotnir sjáfarfloti með hvorju affalli sjáfar og því ósýnileg öll mannverk. …

Ender

„… en náðust þó á Þorláksmessu fyrir jól og voru heingdir og disjaðir í nefndu skarði. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 40.

95(151v-152r)
Eyddir bæir í Einholtssókn
Rubrik

„Eyddir bæir“

Begynder

1. Hafnagarðar 2. Sandholt …

Ender

„… Þá tók af Haukafellsbærinn og varð að byggja hann annarsstaðar, líka Eskifell í Lóni að miklu leiti. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 142 til 143.

96(152r-153r)
Þoku-Grímur
Rubrik

„Saga af útilegumanni“

Begynder

Grímur hét maður er henti það affall að eiga barn með systur sinni …

Ender

„… en Þoku-Grímur deyði innan fyrsta misseris er hann var með biskupi. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Þessi saga er ekki í þjóðsagnasafninu.

97(153r-153v)
Fanginn og sýslumaðurinn
Rubrik

„Saga af Árna Jónssyni“

Begynder

Árni Jónsson hét maður sem átti barn með konu er honum var of skild að ætt til þess það þikti saklítið …

Ender

„… og nefnir sig Einar Jónsson og kemst í góðan þokka fyrir dugnað sinn mannlund og endar svo þessi saga. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 316 til 317.

98(153v-154r)
Sagan af vefjarkonunni
Begynder

Sagan af vefjarkonunni sem var að keppast við vef sinn fyrir jólin …

Ender

„… en prestur skipti milli stúlkunnar og sveitarinnar öllum auð eftir hólbúann.“

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 161 til 162.

99(154r-154v)
Selkynjaða konan
Rubrik

„Saga af Selkynjuðu konunni“

Begynder

Eitt af fornsögum alþýðunnar var það að Faraó sem drukknaði í hafinu rauða með liði sínu hafði orðið að selum …

Ender

„… Um nóttina segir sagan að hann hafi dreymt hún koma til sín og segja að hann skildi daglega fara á fjöruna og hirða það sem hann findi til uppeldis börnum sínum.“

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 11 til 12.

100(154v-155r)
Álfadrottning í álögum
Begynder

Saga af álfkonu sem átti kónginn er önnur vildi eiga og lagði það á hana að hún skildi aldrei una hjá honum nema hvorja jólanótt …

Ender

„… En hún launar vinnumanni atvik sín.“

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 163 til 164.

101(155r)
Pápísk bæn
Rubrik

„Pafísk bæn “

Begynder

Hér legg ég búk minn á beð …

Ender

„… svo verð ég ætíð vel varðveittur, amen. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Nøgleord
102(155r-155v)
Biðlarnir og stúlkan
Begynder

Sagan af biðlunum er voru að sækja um eina stúlku …

Ender

„… Litlu síðar biður hinn stúlkunnar og fær hana.“

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 376.

Nøgleord
103(155v)
Barnakvæði
Rubrik

„Barnakvæði“

Begynder

Var það eitt haft til að hugga ungbarn …

Ender

„… og þegar dauðafregn þeirra var sungin áttu börnin að spekjast. “

Kolofon

„af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).“

Ansvarserklæring
104(156r-163v)
Vakandi manns draumurSagan af Steini á Þrúðavangi
Rubrik

„Sagan af Steini bónda á Þrúðvangi“

Begynder

Muni var eitt sinn á ferð og kom að bæ þeim er heitir á Þánkavöllum …

Ender

„… Þetta gjörðu börnin en gesturinn Muni nam söguna til hlítar og ritaði hana, þegar hann til sín kom. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 186 til 196.

105(164r-166v)
Fépúkinn og hugdjarfi bóndinn
Rubrik

„Draugasaga“

Begynder

Einusinni var maurakarl allauðugur er bjó á litlu koti, en hann í harðindum hafði náð eign á fyrir mjög lítið verð …

Ender

„… og urðu allir þessir síðan allágætir auð- og auðnumenn, lýkur so þessi sögu. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 337 til 340.

106(167r-169r)
Geirlaugar saga
Rubrik

„Álfasaga. Geirlaugar saga“

Begynder

Nær miðri 17.öld bjuggu fátæk hjón á Hóli í Garðsókn í Kelduhverfi, áttu þau 2 dætur, er hétu Sigríður og Geirlaug …

Ender

„… Þótti Geirlaug jafnan einhver mesta auðnu- og ágætiskona, sem álfkonan um mælt hafði, og lýkur svo þessi sögu.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 170 til 173.

107(169r-171v)
Viðfinnu saga
Rubrik

„Upphaf Viðfinnu sögu, eftir einni sögusögn“

Begynder

Einu sinni var konungur og drottning í ríki sínu, og gekk þeim flest að óskum nema það að þau áttu ekki barn …

Ender

„… „en vildu þeir en Viðfinnu úr nauð hjálpa, skildu þeir með blóði og beini báðir verða að marmarasteini“ “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 475 til 479.

Nøgleord
108(172r-177v)
Sagan af Maurhildi mannætu
Rubrik

„Sagan af Kiða-Þórbirni og Maurhildi“

Begynder

Maður hét Þórbjörn, hann bjó á Stokkseyri …

Ender

„… og bjó hann þar síðan við orðlofi og vinsælla, til all-dauða og lýkur þar sögu hans og þeirra Kiða-Tobba og Maurhildar.“

Kolofon

„Tekin upp úr rímum Síra Þorsteins á Dvergasteini (172r).“

„Þetta er álfasaga eða ég veit ekki hvað. Ég held hún eigi naumlega í viðburðasögur? Jón Ingjaldsson 22/7 1862. (AccMat03r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 241 til 244.

109(178r-187v)
Matthildur vitra og Marcebil væna
Rubrik

„Sagan af Matthildi vitru og Marcebil vænu. “

Begynder

Fyrir ríki því er í Braut nefndist réði ágætur konungur og er hann ei nefndur …

Ender

„… og tók hann seinna að erfð bæði ríkin og varð inn ágætasti konungur, og lúkum ver svo þessari sögu af Matthildi vitru og Marcebil fríðu. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 604 til 612.

Nøgleord
110(188r)
Tröllið í Fáskrúði og prestsdóttirin
Rubrik

„Tröllasögur“

Begynder

Eitt sinn bar það til á Kolfreyjustað í Fáskrúðsfirði að dóttir prestsins hvarf svo enginn vissi og fannst ekki hvar sem leitað var …

Ender

„… en síðan hefur ekki orðið vart við hann.“

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 252 til 253.

111(188v-189v)
Depilrassa og niðjar hennar
Rubrik

„“

Begynder

Í fjöllum fram af Húnavatnssýslu bjó eitt sinn tröllkona sem Depilrassa hét …

Ender

„… Er meining sumra manna að hann hafi helsirgt sig.“

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 255 til 256.

112(190r-190v)
Grafarpúkarnir
Rubrik

„Grafarpúkarnir“

Begynder

Maður einn hét Jóhann, hann bjór einn sér í góðu húsi og hélt bústýru eða matselju, en ei er getið að hann hefði fleira fólk …

Ender

„… en náist þessi hjúplöf ei enar 3 fyrstu nætur, þá er það ei hægt síðan. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 296 til 298.

Nøgleord
113(191r-191v)
Kynjasjónir
Rubrik

„Kynjasjónir“

Begynder

Þegar Sigfús prófastur Jónsson sat í Höfða var hjá honum á fóstri Jónas sonur Jóns prests á Þönglabakka …

Ender

„… en aldrei kvaðst hann hafa farið það á aðfangadagskvöld. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 331 til 332.

114(192r-193v)
Fylgja Stefáns í Arney
Rubrik

„Fylgja“

Begynder

Á sunnanverðum Breiðafirði er eyja sú er Hrappsey heitir. Þar bjó sá maður lengi er með helstu mönnum var talinn, Þorvaldur umboðsmaður Sivertsen …

Ender

„… en víst er það, að ei vissi hann áður neitt um hunds þessa sögu. “

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 409 til 410.

115(194r-194v)
Skessan á Baulárvöllum
Rubrik

„Skessan á Baulárvöllum“

Begynder

Þegar séra Guðmundur prófastur Jónsson var á Staðastað sem þar var prestur frá 1797 fram yfir 1830, var það venja á fyrri árum hans að gera út fólki á grasafjall …

Ender

„… En við þetta brá svo Staðastaðarfólkinu að það flutti sig hið bráðasta heim, og þá lagðist niður öll grasatekja á Baulárvallafjalli. “

Kolofon

„Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 247 til 248.

116(194v-195v)
Skessan á Jökulhálsi
Rubrik

„Skessan á Jökulhálsinum“

Begynder

Þegar Vigfús Helgason sem leingi bjó á Hallbjarnareyri …

Ender

„… Því sagt var hún fylgdi ættinni og jafnan ýmsir undarlegir menn í henni.“

Kolofon

„Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 231 til 232.

117(195v-197r)
Skessan á Arnarvatnsheiði og vermaðurinn
Rubrik

„Skessan á Arnarvatnsheiði “

Begynder

Einu sinni voru vermenn á suðurferð, þeir fóru Arnarvatnsheiði. …

Ender

„… því einhverjir kváðust hafa heyrt að hann hefði eitthvað þvíumlíkt látið á sér heyra. “

Kolofon

„Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 261 til 262.

118(197r-200v)
Tröllin undir hömrunum
Rubrik

„Tröllin undir hömrunum“

Begynder

Á brauði einhverju í eistri Skaptafellssýslu var einhverju sinni prestur sá er Ögmundur hét …

Ender

„…Það stóð þá líka heima að daginn eftir átti að virða og skrifa upp bú prestsins.“

Kolofon

„Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 258 til 260.

119(200v-201r)
Tröllastelpan
Rubrik

„Latínu-Bjarni“

Begynder

Einu sinni var Bjarni á ferðreisu um fjallveg …

Ender

„… að glettast við drenginn hann Dóra.“

Kolofon

„Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 498.

120(201r-201r)
Grafarféð
Begynder

Það vissi Bjarni af kunnáttu sinni …

Ender

„… og ýmist kallaðir Knarar-Bjarni eða Latínu-Bjarni því sagt er að hann hafi kunnað hana. “

Kolofon

„Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 498 til 499.

121(202r-202v)
Sendibréf
Rubrik

„“

Ansvarserklæring

Brevskriver Sigmundur Pálsson

Modtager Jón Árnason

Bemærkning

Bréf til Jóns Árnasonar frá Sigmundi Pálssyni varðandi söguna um Eirík góða, skrifað að Ljótsstöðum 12. febrúar 1865.

122(203r-204v)
Eiríkur góði á Ljótsstöðum
Rubrik

„Eyríkur góði á Ljótsstöðum“

Begynder

Um miðja átjándu öld og þar á eptir bjuggu hjér 3 systur sem almennt voru kallaðar Ljótsstaðasystur. …

Ender

„… að einhver komi frá þeim og þeim bæ hjer í grendinni sem fólk á að rekja ætt sína til Ljótsstaðasystra.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 439 til 440.

123(205r-205v)
Horna og Þuríður
Rubrik

„Hornustaðir (eyðijörð í Skutulsfirði) “

Begynder

Á fyrri tíðum bjuggu tvær systur í Tungu í Skutulsfirði, önnur þeirra hjet Þuríður en hin Horna. …

Ender

„… en þessi saga er í almæli eins og hún er hér skrásett.“

Kolofon

„Sögumaður Ólafur Þórðarson í Tungu í Skutulsfirði, með bréfi Brynjólfs Oddssonar frá 31.janúar 1865. ().“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 487.

124(206r-212r)
Rauðiboli
Rubrik

„Rauðiboli“

Begynder

Það var eitt sinn karl og kerling í koti sínu, þaug áttu einn son er Sigurður hjet. …

Ender

„… Giftir konungur nú öll hjón þessi og gjefur öllum þeim lönd og ríki og untist það allt til dauða dags. “

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 529 til 535.

125(212r-217r)
Flókatrippu saga
Rubrik

„Flókatrippis saga“

Begynder

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki sínu og karl og kerling í garðhorni …

Ender

„… Stírði Þórsteinn þar til elli en þegar hann var dauður tóku sinir hans ríkið eftir hann og líkur hjer þessari sögu. “

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 101 til 106.

Nøgleord
126(217r-219v)
Músin og dordingullinn
Rubrik

„Músin og dordingullinn“

Begynder

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki síni. Þau áttu dóttur er Helga hjet. …

Ender

„… Far þau eftir það til síns föðurlands. Líkur hjer þessari ómerkilegu sögu. “

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 525 til 527.

127(219v-222v)
Hundurinn Svartur
Rubrik

„Sagan af hundinum svarta“

Begynder

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki sínu. Þau áttu þrjár dætur …

Ender

„… Lifðu þau bæði vel og leingi og bræður hans allir og átti það allt bæði syni og dætur.“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 77 til 82.

128(222v-225v)
Hesturinn Gullskór og sverðið Dynfjöður
Rubrik

„Sagan af hestinum Gullskó og sverðinu Dynfjöður“

Begynder

Það var eitt sinn karl og kerling í koti. Þau áttu þrjá sonu …

Ender

„… Ríkti Þórsteinn þar vel og leingi og átti mörg börn við konu sinni.“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 155 til 159.

129(226r-226v)
Saga af Dygg og Ódygg
Rubrik

„Saga af Digg og Ódigg “

Begynder

Það var eitt sinn karl og kerling í koti. Þau áttu tvo sonu, hjet annar Diggur en hinn Ódiggur. …

Ender

„… Situr bróðir að ríkjum langan tíma og tók föður og móður sína og líkur þar sögu þeirra bræðra. “

Kolofon

„ ().“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 223 til 224.

Nøgleord
130(226v-228r)
Kóngsdóttir og konan í steininum
Begynder

Einu sinni var kóngur og drottning í ríki sínu. Þau áttu eina dóttir. …

Ender

„… en gifti þau fósturson sinn og dóttir sína og varð hann þar kóngur eftir hann. “

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 520 til 521.

Nøgleord
131(227v-228r)
Ásný, Signý og Helga
Begynder

Það var eitt sinn karl og kerling í koti. Áttu þau þrjár dætur. …

Ender

„… Ólust þau þar upp og urðu mannvænleg. Svo sótti hún gersemarnar og flutti heim. “

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 119.

Nøgleord
Rubrik

„“

Begynder

Ender

„… “

Kolofon

„ ().“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 252.

Nøgleord
133(228r-228v)
Hlynur kóngsson og Helga karlsdóttir
Begynder

Eitt sinn var kóngur og drottning í ríki sínu, þau áttu son er Hlinur hét. …

Ender

„… Taka þau karl og kerling til sín og ríktu vel og leingi. “

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 49 til 50.

Nøgleord
134(228v-230r)
Sagan af Gíg
Rubrik

„Sagan af Gíg“

Begynder

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki sínu, þau áttu dóttur eina og er ekki getið um nafn hennar …

Ender

„… og gaf það dvergnum en áður hafði gefið honum herklæðin og sverðið og er þá hætt að segja frá Gíg.“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 65 til 67.

Nøgleord
135(231r-232r)
Álfaskartið
Rubrik

„2 álfasögur “

Begynder

Það bar við á einum bæ í fyrri daga, að allt heimilisfólkið fór til aptansöngs á Gamla árs-kvöld jóla, nema ein griðkona var látin vera heima til að gæta bæjarins …

Ender

„… og þótti konan glæsileg, er hún bjóst í álfaskartið. “

Kolofon

„Ritaðar eftir réttorðum kvenmanni á Stað í Steingrímsfirði (231r).“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 178 til 179.

136(232r-232v)
Grettir, griðkonan og huldumaðurinn
Rubrik

„2.saga (frá 11. öld)“

Begynder

Á bæ einum á Íslandi var það venja, að ávallt var einhver af vinnufólkinu hafður að olbogaskel …

Ender

„… En Grettir lagðist í kjöltu mærinnar og svaf þar um nóttina og varð hún engra vætta vör. “

Kolofon

„Ritaðar eftir réttorðum kvenmanni á Stað í Steingrímsfirði (231r).“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 161 til 162.

137(233r)
Eyjólfur og álfkonan
Rubrik

„Eyólfur og álfkonan “

Begynder

Maður nokkur Eyólfur að nafni af Bustarfellsætt var að sjóróðrum hausttíma í Geirfuglaskeri …

Ender

„… Álög álfkonunnar þóttu rætast á Eyólf og kynsmönnum hans. “

Kolofon

„Réttorður kvenmaður Guðríður Hjaltadóttir (233r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 252.

138(233r-233v)
Árni Bjarnason og álfakýrin
Begynder

Árni hét maður og var Bjarnason. …

Ender

„… en hann hafði hendina kreppta til dauðadags. “

Kolofon

„Réttorður kvenmaður Guðríður Hjaltadóttir (233r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 71.

139(233v-234r)
Skarfa-Gvöndur
Rubrik

„Skarfa Gvöndur “

Begynder

Maður hét Guðmundur, hann átti heima á Selströnd hjá ekkju einni. …

Ender

„… Uppfrá því varð ekki mjög vart við apturgönguna þó Grímsey byggðist strax þar á eptir “

Kolofon

„Réttorður kvenmaður Guðríður Hjaltadóttir (233r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 331.

140(234r)
Draugurinn á Snæfjöllum
Rubrik

„Snæfjalladraugurinn“

Begynder

Prestur bjó á Snæfjöllum á 16.öld …

Ender

„… Varð barnfóstra hans vör við Snæfjalladraug þennan en vísaði honum frá sér. “

Kolofon

„Allt eftir réttorðum kvennmanni ritað. (234r).“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 329.

141(234v)
Galdra-Leifi Þórðarson
Rubrik

„Frá Þorleifi Þórðarsyni“

Begynder

Þorleifur Þórðarson ólst upp með Magnúsi prúða eftir því sem sagt er og var í miklu afhaldi hjá honum …

Ender

„… og þangað fluttist Þorleifur og þar dó hann. “

Kolofon

„ ().“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

5 sögur á sömu bls: Kýr Ara í Ögri, Nautshúðin, Hattur Kristínar í Ögri, Móðir Marteins víkings og Sálufélag Þorleifs

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 585.

142(235r)
Sláturdiskurinn
Rubrik

„Athugasemd við sögnina um Þorleif “

Begynder

Skeljarnar tók Þorleifur …

Ender

„… en orsakir þess viðurnefnis eru ei greindar.“

Kolofon

„Þorleifur hefur ef til vill flust norðan úr landi með Magnús, syni Jóns frá Svalbarða. (235r).“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 586.

143(235r)
Sláturdiskurinn
Rubrik

„Athugasemd við sögnina um Þorleif“

Begynder

Skeljarnar tók Þorleifur …

Ender

„… en orsakir þess viðurnefnis eru ei greindar.“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

144(235r-235v)
Árni á Heydalsá og Bjarni á Kirkjubóli
Begynder

Bjarni hjet maður Snorrasonar prests Ásgeirssonar prests Einarssonar. …

Ender

„… og kvaðst mundi ráða hann af dögum ef hann gjörði sér optar slíkar glettingar. “

Kolofon

„Eftir réttorðri konu. (235v).“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 591.

145(235v)
Þiðriksvellir og fleiri örnefni
Rubrik

„Örnefni “

Begynder

Við Þiðrik nautamann Steimgríms trölla eru kenndir Þiðriksvellir. …

Ender

„… og Nautadalur í suðvestur upp af Þiðriksvöllum.“

Kolofon

„Þetta á að hafa verið ritað á skræðu vestur í Dýrafirði að sögn Guðríðar fróðrar konu í Strandasýslu. Steingrímur trölli forfaðir Odds munks bjó í Tröllatungu. (eptir sama kvenmann) (235v).“

Ansvarserklæring

Indsamler Einar Einarsson

146(236r)
Kolbeinn á Lokinhömrum og Kári
Rubrik

„Sögubrot af Árum-Kára“

Begynder

Þá átti Kári bú að Selárdal við Arnarfjörð …

Ender

„… þó er þess getið, að nú á seinni tímum afi þar grafist upp eitt sinn ærna þykk og stórvagsin mannabein. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 489.

147(236r-236v)
Herrauður stelur fé Kára
Rubrik

„“

Begynder

Maður hét Herrauður, hann bjó norður í Dírafirði, og var illa ræmdur …

Ender

„… Engar urðu hefndir eptir Herrauð, og engin eptirmál. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 490.

148(236v-237r)
Tröllkonan í Skandadalsfjalli
Rubrik

„“

Begynder

Það varð þessu næst, að Kári var ásóttur af tröllkonu er heimkynni átti í fjöllunum út frá Selárdal …

Ender

„… og bylti Kári henni fram af skerjum þeim er þar liggja við land, og heita þau sker síðan: „Byltusker“. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 490.

149(237r)
Börkur og Þunngerður
Begynder

Eptir þetta urðu fáir til að leita á Kára, og bjó hann síðan lengi í Selárdal …

Ender

„… Vildi Kári ekki unna þessum hjúum legs í kirkjugarði. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 491.

150(237r)
Skrúði
Rubrik

„“

Begynder

Margir voru hættir Kára undarlegir, sá var einn, að hann hvarf jafnan að heiman, áður hann skyldi syngja messu …

Ender

„… og heitir hjáleiga þessi nú „Skrúði“. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 491.

151(237v)
Steininn á hlaðinu í Selárdal
Begynder

Miklar eru sögur af afreksverkum Kára …

Ender

„… hæðin xviii þumlingar, breiddin xii þumlingar og lengdin xxxxii þumlingar. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 491.

152(237v)
Jarðgöng í Selárdal
Begynder

Það ætla menn að Kári hafi látið gjöra undirgang í jörðu úr Selárdalsbæ og í kirkjuna …

Ender

„… hefir hann verið ærið rambyggilega gjörður og djúpt í jörðu niðri. “

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 492.

153(237v)
Ævilok Árum-Kára
Begynder

Það er sögn sumra manna að Kári hafi aldrei kvongast og eigi átt börn …

Ender

„… Og lýkur hér frá honum að segja. “

Kolofon

„Sagan er samantekin og send bréflega félaginu af síra Einari Gislasyni í Selárdal 1847 ( ég mun þá ekki halda afvel félagslögin að fara að senda afskrift þeirra ritl: er það eignast. Þér segið ekki Runólf frá því). Þessum sögubrotum flestum segist Árni Ólafsson Thorlacius í Stykkishólmi, sem var í Selárdal í ungdæmi sínu, vera kunnugur er hann hafi heyrt þær á uppvaxtarárum sínum, oft segist hann hafa skoðað steininn með bollunum, og margoft leikið sér fyrir framan dyrnar á undirganginum, og mörg örnefnin heyri ég sagt að séu til og í samhljóðun við sagnirnar (237v).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 492.

Nøgleord
154(238r-238v)
Horngarður
Begynder

Það var einhverjusinni konungur og drottning sem réðu ríki, þau áttu 12 sonu …

Ender

„… Horngarður ríkti bæði vel og lengi, en jeg kann ekki þessa sögu lengri. “

Kolofon

„[Jón] Ólafsson frá Kolfreyjustað (238r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Blaðið er brotið saman, það er stærra en önnur blöð í handritinu. Fyrra nafn skrifara vantar í handritið en líkast til er það Jón.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 274 til 276.

Nøgleord
155(238v)
Ókindarkvæði
Rubrik

„Barnið í dalnum“

Begynder

Barnið í dalnum, það datt onum gat …

Ender

„… Barnið aflagði sín brekin mjög ljót. “

Ansvarserklæring
156(238v)
Vísa kveðin við börn
Rubrik

„Vísa kveðin við börn“

Begynder

Góður er hann gæskur eða (góð er hún gæska) …

Ender

„… stanga þig Manga “

Ansvarserklæring
157(239r)
Presturinn sem gekk í svefni
Rubrik

„Presturinn sem skerti kjeraldið “

Begynder

Einu sinni var ókvæntur prestur nokkur …

Ender

„… Sagt er að bóndi hafi valdið þessum villum prestsins með sínum fítonsanda, því hann var fjölkunnugur. “

Kolofon

„Jón Ólafsson frá Kolfreyjustað (239r).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 377.

158(239v)
Brynjúlfur læknir í Brekku og séra Jón sonur hans
Rubrik

„Brynjúlfur læknir á Brekku“

Begynder

Það var einusinni ekki alls fyrir löngu að Brynjúlfur læknir var á Brekku í Fljótsdal í Norðurmúlasýslu. …

Ender

„… En þetta hefði rifjast upp fyrir sjer þegar hann var orðinn prestur á Dvergsteini. “

Kolofon

„Jón Ólafsson frá Kolfreyjustað (239v).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 436 til 437.

159(240r-241v)
Una og Bjartmar
Begynder

Á Byrgi í Kelduhverfi bjó einusinni ríkur bóndi, eigi er þess getið hvað hann hjet. …

Ender

„… og ætla menn það hafa verið Bjartmar á Ljóshvoli er grét og kveinaði af yfirsjón sinni. “

Kolofon

„Þessa sögu sagði mér húsfreyja Björg Sveinsdóttir móðursystir mín þegar jeg var 11 vetra gamall en henni hafði sagt faðir hennar (afi minn) Hallbjarnastaða-Sveinn fræðimaður góður. Frá Kristjáni skáld Jónssyni að norðan 29/7 1863. (245v).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 91 til 93.

160(242r-243v)
Kolfreyja og Vöttur
Rubrik

„Sagan af Kolfreyju“

Begynder

Svo segja fróðir menn að fyrr meir hafi nú kona búið á Kolfreyjustað (í Fáskrúsfirði), er Kolfreyja hafi heitið, af henni á bærinn að hafa tekið nafn …

Ender

„… Vöttur færði henni þá sex álnir voðmála í viðbót, og er þá eigi annars getið, en dugað hafi. “

Kolofon

„Jón Ólafsson (243v).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 188 til 189.

161(244r-245v)
Una og Bjartmar
Begynder

Á Byrgi í Kelduhverfi bjó einusinni ríkur bóndi, eigi er þess getið hvað hann hjet. …

Ender

„… og ætla menn það hafa verið Bjartmar á Ljóshvoli er grét og kveinaði af yfirsjón sinni. “

Kolofon

„Þessa sögu sagði mér húsfreyja Björg Sveinsdóttir móðursystir mín þegar jeg var 11 vetra gamall en henni hafði sagt faðir hennar (afi minn) Hallbjarnastaða-Sveinn fræðimaður góður. Frá Kristjáni skáld Jónssyni að norðan 29/7 1863. (245v).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 91 til 93.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1850-1865.
Herkomst

Keypt úr dánarbúi Jóns Árnasonar

Sjá Lbs 528-538 4to og Lbs 414-425 8vo.

[Additional]

[Record History]
Sigríður H. Jörundsdóttir frumskráði 12. október - 9. desember 2015 ; Handritaskrá, 1. b.
[Custodial History]

Athugað fyrir myndatöku í október 2015

Myndað í október 2015.

[Surrogates]

Myndað fyrir handritavef í október 2015.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri: Safnað hefur Jón Árnasoned. Bjarni Vilhjálmsson, ed. Árni Böðvarsson
Die neuisländischen Volksmärchen : Ein Beitrag zur vergleichenden Märchenforschung
Íslenzkar þjóðsögur og æfintýried. Jón Árnason
Jón ÞorkelssonÞjóðsögur og munnmæli
« »