Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

ÍBR 1 4to

Vis billeder

Jónsbók; Island, 1681

Stednavn
Hólar 
Sogn
Fljótahreppur 
Amt
Skagafjarðarsýsla 
Region
Norðlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Þorleifur Halldórsson 
Fødselsdato
1777 
Dødsdato
1868 
Stilling
Landman 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Hrísar 
Sogn
Dalvík 
Amt
Eyjafjarðarsýsla 
Region
Norðlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Einarsson 
Fødselsdato
17. december 1823 
Dødsdato
5. januar 1865 
Stilling
Sýsluskrifari; Skáld 
Roller
Ejer; Digter; Forfatter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Örn Hrafnkelsson 
Fødselsdato
11. oktober 1967 
Stilling
Forstöðumaður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Fuld titel

Lögbók Magnúsar kóngs. Íslendingum útgefin enn nú að nýju. Skrifuð á Hólum í Hjaltadal. Anno 1681. (3r)

Bemærkning

Jónsbók er lögbók sem tók gildi 1281 og nefnd eftir Jóni Einarssyni (d. 1306). Jónsbók er til í fjölmörgum handritum. Varðveitt eru yfir 260 handrit. Sumar lagagreinarnar Jónsbókar eru enn í gildi. Þetta eintak var ritað á Hólum 1681, er á góðum pappír og með rúmum spássíum; snyrtilega skreytt með myndstöfum og yfirskrift í tveimur litum, bláum og rauðum. Bókahnútar í lok hvers kafla eru oft mjög glæsilegir. Teikningarnar tvær af Magnúsi Hákonarsyni konungi á síðunum á undan titilsíðunni kunna að virðast einfeldningslegar, en innihalda þó ljónið og öll önnur tákn valds konungs. Kaflarnir í Jónsbók einblína á landnotkun, hjáleigu, réttindi einstaklingsins, landbúnað, sjórétt, hjónabands- og sifjalög; og erfðalög, auk fátækralöggjafar og laga um þjófnað.

Jónsbók a book of laws, named after Jón Einarsson (d. 1306) who wrote a large part of its first manuscript, was issued in 1281 and became very popular. Even today it is preserved in over 260 copies of manuscripts and some of its sections are still valid. This copy is written in the bishopsite of Hólar in 1681 on quality paper with lavish margins neatly written with ornated capitals and headings in two colours, blue and red. Vignettes or tailpieces at end of chapters are sometimes quite magnificent. Two drawings of King Magnus Hakonarson on the pages ahead of the title page might be a bit naivistic but have got the lion and all the other symbols of the king’s power. Jónsbók's chapters focuses on use of land, tenancy, personal rights, farming, maritime law, marriage and family law, and inheritance, in addition to poor law and theft law.

Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-226v)
Jónsbók
Rubrik

„Lögbók Magnúsar kóngs“

Nøgleord
1.1(4r-6r)
Formáli
Rubrik

„Magnúsar kóngs bréf“

Begynder

Magnús með Guðs miskunn …

Nøgleord

1.2(7r-16r)
Þingfararbálkur
Rubrik

„Þingfararbálkur og segir um alþingis skikkan og nefndarmenn“

Begynder

Friður og blessun vors herra …

Nøgleord
1.3(17r-25v)
Kristindómsþáttur
Rubrik

„Hér hefur Kristindómsbálk og segir um kristilega trú og um þá hlýðni er menn eiga að veita kóngi og byskupi“

Begynder

Það er upphaf laga vorra Íslendinga …

Nøgleord
1.4(26r-28v)
Kóngsþegnskylda
Rubrik

„Hér hefur annan hlut lögbókar og segir um þegnskyldu við kóng og skattgjald“

Begynder

Í nafni vors herra …

Nøgleord
1.5(29r-53v)
Mannhelgi
Rubrik

„Hér hefur mannehlgi, þriðja hlut lögbókar“

Begynder

Það er fyrst í mannhelgi vorri …

Nøgleord
1.6(54r-59v)
Kvennagiftingar
Rubrik

„Hér hefur inn fjórða hlut lögbókar sem er um kvenna giftingar“

Begynder

Faðir og móðir skulu ráða giftingum dætra sinna …

Nøgleord
1.7(60r-76v)
Erfðatal og arfatökur
Rubrik

„Hér hefur almennilegt erfðatal“

Begynder

Sú fyrsta erfð …

Nøgleord
1.8(77r-88v)
Framfærslubálkur
Rubrik

„Hér hefur framfærslubálk hvörir ómagar eiga með lögum fram að færa“

Begynder

Hver maður á fram að færa föður sinn og móður …

Nøgleord
1.9(89r-97v)
Landabrigðabálkur
Rubrik

„Hér hefur hinn fimmta hlut lögbókar sem er landabrigði“

Begynder

Hvar sem ungum manni tæmist land í erfð …

Nøgleord
1.10(98r-150v)
Landsleigubálkur
Rubrik

„Hér hefur landsleigu bálk hinn VI. hlut lögbókar Íslendinga“

Begynder

Ef maður vill annars jörð leigja …

Nøgleord
1.11(151r-162v)
Rekabálkur
Rubrik

„Hér ehfur rekabálk og segir um reka viða og hvala og annarra hluta“

Begynder

Hver maður á reka allan …

Nøgleord
1.12(163r-181v)
Kaupabálkur
Rubrik

„Hér hefur sjöunda hlut lögbókar og heitir kaupa bálkur“

Begynder

Það er nú því næst að …

Nøgleord
1.13(182r-198v)
Farmannalög
Rubrik

„Hér hefur áttunda hlut lögbókar og kallast farmannalög“

Begynder

Sú ein er lögleg fartekja en engin önnur …

Nøgleord
1.14(199r-211v)
Þjófabálkur
Rubrik

„Hér hefur níunda hlut lögbókar og kallast þjófabálkur“

Begynder

Það er nú því næst …

Nøgleord
1.15(212r-226v)
Efnisyfirlit
Rubrik

„Hér hefur almennilegt registrum íslenskrar lögbókar“

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír.

Vatnsmerki.

Antal blade
i + 226 + i blað (190 mm x 152 mm). Autt blað: 16v.
Foliering

Eldri blaðmerking með blýanti á 20. hverju blaði.

Handrit blaðmerkt með blýanti fyrir myndatöku.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er 130 mm x 100 mm.
  • Línufjöldi er 20.
  • Griporð.
  • Síðutitlar.

Skrift

Ein hönd ; Óþekktur skrifari, léttiskrift.

[Decoration]

Heilsíðumyndir á blöðum: 1v og 2r.

Skreytt titilsíða og skreyting umhverfis titil: 3r.

Upphafsstafir með mannamynd 7r, 17r, 75v, 77r.

Flúraði upphafsstafir mjög víða í rauðum, gulum og bláum litum, sjá 27r og 42v.

Bókahnútar: 6r, 16r, 25v, 28v, 53v, 59v, 76v, 88v, 97v, 150v, 162v, 181v, 198v, 211v og 226v.

Skrautbekkir við fyrirsagnir og upphaf texta, sjá t.d. 4r og 17r.

Skreyting við griporð, sjá: 31v

Sjá: Halldór Hermannsson, Icelandic illuminated manuscripts of the middle ages, Islandica 28 (1940), s. 23.

Indbinding

Band frá því um 1681 (205 mm x 165 mm x 48 mm).

Skinnband, tréspjöld klædd blindþrykktu brúnu skinni, með spennu. Upphleyptur kjölur. Horn og miðjuskjöldur úr málmi (látúni).

Snið rauðýrð.

Límmiðar á kili.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland, Hólum í Hjaltadal 1681.
Herkomst

Eigandi handrits: Þorleifur Halldórsson á Hrísum hefur átt handritið 1812: „Þessa bók á ég undir skrifaður en enginn annar. Til merkis mitt undir skrif nafn, Hrísum, dag. 2. maí 1812. Þorleifur Halldórsson.“ (1r)

Guðmundur Einarsson sýsluskrifari, gaf Reykjavíkurdeild Hins íslenska bókmenntafélags 1865.

Áður ÍBR A. 5.

Erhvervelse

Landsbókasafn keypti handritasafn Reykjavíkurdeildar Hins íslenska bókmenntafélags 1901.

[Additional]

[Record History]
Örn Hrafnkelsson skráði, 1. september 2011 ; Örn Hrafnkelsson frumskráði fyrir myndvinnslu, 21. október 2009 ; Handritaskrá, 3. b.
[Availability]

Stafrænar myndir í almenningi.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Halldór HermannssonIlluminated manuscripts of the Jónsbók, Islandica1940; 28
« »