Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

ÍB 299 4to

Vis billeder

Eddukvæði; Island, 1764

Navn
Gunnar Pálsson 
Fødselsdato
2. august 1714 
Dødsdato
2. oktober 1791 
Stilling
Præst 
Roller
Lærd; Forfatter; Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Björn Jónsson 
Fødselsdato
1574 
Dødsdato
28. juni 1655 
Stilling
Landman; Lovrettemand; Lovrettemand 
Roller
Forfatter; Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Guðmundsson ; lærði 
Fødselsdato
1574 
Dødsdato
1658 
Stilling
Maler 
Roller
Forfatter; Digter; Lærd 
Flere detaljer
Navn
Bartholin, Thomas 
Fødselsdato
29. marts 1659 
Dødsdato
5. november 1690 
Stilling
Kgl. antikvar 
Roller
Forfatter; Ejer; [Loaner]; Korrespondent; Officiel; [Annotator] 
Flere detaljer
Navn
Arngrímur Jónsson Vídalín ; lærði 
Fødselsdato
1568 
Dødsdato
27. juni 1648 
Stilling
Præst, Rector Officialis; Rektor 
Roller
Lærd; Ejer; Forfatter; Digter; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Snorri Sturluson 
Fødselsdato
1178 
Dødsdato
16. september 1241 
Stilling
Lögsögumaður 
Roller
Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Verelius, Olof 
Fødselsdato
1618 
Dødsdato
1682 
Stilling
 
Roller
[Annotator]; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Jakob Sigurðsson 
Fødselsdato
1727 
Dødsdato
1779 
Stilling
Digter 
Roller
Skriver; Forfatter; Digter 
Flere detaljer
Navn
Sigmundur Matthíasson Long 
Fødselsdato
7. september 1841 
Dødsdato
26. november 1924 
Stilling
Vinnumaður; Bóksali; Veitingamaður; Fræðimaður 
Roller
Donor; Ejer; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir 
Fødselsdato
9. juni 1968 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Halldóra Kristinsdóttir 
Fødselsdato
28. marts 1983 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Örn Hrafnkelsson 
Fødselsdato
11. oktober 1967 
Stilling
Forstöðumaður 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Fuld titel

Til - ágætis - vid. Snorra Eddu setjast þessir eftirfylgjandi kviðlingar úr Sæmundar Eddu framan við bókina. Skrifuð Anno 1764. (1r)

Bókin Edda hvörja samansett hefur Snorri Sturluson lögmaður Ao. Xti M. CCXV. Prentuð í Kaupenh. í íslensku, dönsku og latínu. Anno Domini 1665. (58r)

Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-34r)
Sæmundar-Edda
1.1(1r)
Efnisyfirlit
Rubrik

„Til - ágætis - vid. Snorra Eddu setjast þessir eftirfylgjandi kviðlingar úr Sæmundar Eddu“

Ender

„Skrifuð Anno 1764.“

1.2(2r-4v)
Völuspá
Rubrik

„Völuspá“

Begynder

Hljóðs bið ég allar / heimis kindir …

Ender

„… þá mun hún sökkvast.“

1.3(4v-9v)
Hávamál
Rubrik

„Hávamál“

Begynder

Gáttir allar / áður gangi fram …

Ender

„… heilir þeir sem hlýddu.“

1.4(9v-10v)
Alvíssmál
Rubrik

„Alvíssmál“

Begynder

Bekki breiða / nú skal brúðir …

Ender

„… nú skín sunna í dali. “

1.5(10v-11v)
Gunnarsslagur
Rubrik

„Gunnarsslagur“

Begynder

Ár var það Gunnar / gjörðist að deyja …

Ender

„… hljóðfagra sveigja hörpustrengi.“

Bemærkning

Skrifað með yngri hendi: „NB. Autor hujus Odæ est Doctiss. Dns. G. Pauli.“ (11v)

Bibliografi
Nøgleord
1.6(12r-15v)
Vafþrúðnismál
Rubrik

„Vafþrúðnismál. Textus með stærri typis“

Begynder

Ráð þú mér Frigg / alls mig fara tíðir …

Ender

„… þú ert æ vísastur vera.“

Bemærkning

Skýringar fylgja hverri vísu

1.7(15v-18r)
Orðskýringar
Rubrik

„Metaphrasis“

Kolofon

„Tantum de his (18r) “

1.8(18r-20v)
Grímnismál
Rubrik

„Grímnismál“

Nøgleord
1.8.1(18r-18v)
Grímnismál - prósi
Begynder

Hrauðungur konungur átti tvo sonu …

Ender

„… var eldurinn svo kominn að feldurinn brann af Grímni, þá kvað hann.“

1.8.2(18v-20v)
Grímnismál - kvæði
Begynder

Heitur ertu Hripuður / og heldur til mikill …

Ender

„… allir af einum mér.“

1.8.3(20v)
Grímnismál - prósi (niðurlag)
Begynder

Geirröður konungur sat og hafði sverð um kné sér …

1.9(20v-22r)
Grottasöngur
Nøgleord
1.9.1(20v-21v)
Grottasöngur - prósi
Rubrik

„Grottasöngur“

Begynder

Gull er kallað mjel Fróða. Þar til er saga sjá að Skjöldur hét sonur Óðins …

Nøgleord
1.9.2(21v-22r)
Grottasöngur - kvæðið
Rubrik

„Grottasöngur“

Begynder

Nú erum komnar / til kóngs húsa …

Ender

„… hafa fullstaðið fljóð að meldri.“

Nøgleord
1.10(22r-24r)
GrípisspáSigurðarkviða Fáfnisbana hin fyrsta
Rubrik

„Sigurðarkviða Fáfnisbana eður Grípisspá“

1.10.1(22r-22v)
Grípisspá - prósi
Begynder

Grípir hét sonur Eylima …

Nøgleord
1.10.2(22v-24r)
Grípisspá - kvæðið
Begynder

Hver byggir hér / borgir þessar …

Ender

„… mína ævi ef mættir það Grípir. “

Nøgleord
1.11(24v-26r)
ReginsmálSigurðarkviða Fáfnisbana önnur
Rubrik

„Sigurðarkviða Fáfnisbana önnur. Um uppruna Fáfnis“

1.11.1(24v)
Reginsmál - prósi
Begynder

Sigurður gekk til stóðs Hjálpreks …

Nøgleord
1.11.2(24v-26r)
Reginsmál - kvæðið
Begynder

Hvað er það fiska / er rennir flóði í …

Ender

„… og Hugin gladdi. “

Nøgleord
1.11.3(26r)
Reginsmál - prósi (niðurlag)
Begynder

Sigurður fór heim til Hjálpreks …

Nøgleord
1.12(26r-28r)
Fáfnismál
Rubrik

„Fáfnismál“

1.12.1(26r-28r)
Fáfnismál - kvæðið
Begynder

Sveinn og Sveinn / hverjum ertu sveini um borin …

Ender

„… for sköpum norna.“

Nøgleord
1.12.2(28r)
Fáfnismál - prósi (niðurlag)
Begynder

Sigurður reið slóð Fáfnis …

Nøgleord
1.13(28r-32r)
Sigurdrífumál
Rubrik

„Brynhildarkviða Buðladóttur“

1.13.1(28r)
Sigurdrífumál - prósi
Begynder

Sigurður reið upp á Hindarfjall …

1.13.2(28r-32r)
Sigurdrífumál - kvæðið
Begynder

Hvað beit brynju? / Hví brá ég svefni …

Bemærkning

Kviðan endar ekki eins og almennast er í útgáfum.

1.14(32r-34r)
Guðrúnarkviða IGuðrúnarkviða hin fyrsta
Rubrik

„Guðrúnarkviða Gjúkadóttur“

1.14.1(32r-33v)
Guðrúnarkviða I - kvæðið
Begynder

Ár var það Guðrún / gjörðist að deyja …

Ender

„… er hún sár um leit á Sigurði. “

1.14.2(32r-33v)
Guðrúnarkviða I - prósi (niðurlag)
Begynder

Guðrún gekk þaðan á braut …

Bemærkning

Niðurlag frásagnarinnar á blöðum 33r-33v er að mestu í lausu máli en þar segir í stuttu máli frá brottför Guðrúnar til Danmerkur og hvernig Brynhildur Buðladóttir tók líf sitt. Einnig er greint frá Gunnari og Högna og Fáfnisarfi, svikráðum Atla og hefnd Guðrúnar.

1.14.3(33v)
Atlakviða
Begynder

Fullrætt er um þetta / för engi svo síðan …

Ender

„… björt áður sylti.“

Bemærkning

Í niðurlagi er síðasta erindi Atlakviðu.

1.15(33v-34r)
Guðrúnarhvöt
Rubrik

„Guðrúnarlok“

1.15.1(33v)
Guðrúnarhvöt - prósi
Begynder

Guðrún gekk þá til sævar …

Bemærkning

Frásögnin hefst eins og almennast er, þ.e. á lausamálskafla en bundna málið hefst hér í þrettánda erindi og lýkur í tuttugasta og öðru erindi (sbr. útgáfu; Finnur Jónsson 1905: 447-450 Finnur Jónsson1905: 447-450 ).

1.15.2(33v-34r)
Guðrúnarhvöt - kvæðið
Begynder

Gekk eg til strandar / gröm var ég nornum …

Ender

„… að þetta tregrófum talað verði. “

Kolofon

„Þetta er síðast í Sæmundar Eddu (34r)“

2(34r-44v)
Völuspárútlegging Björns á Skarðsá
Rubrik

„Útlegging Björns Jónssonar á Skarðsá á Skagafirði yfir Völuspá.“

Begynder

Tvær bækur eru þær hér á Íslandi er menn nefna almennilega hvörja fyrir sig Eddu …

Ender

„… frá Priamus höfuðkóngi Trojuborgar og Eddu dæmisögur sagði Gylfa kóngi. Tantum.“

3(44v-55r)
Rúnaútlegging Björns á Skarðsá
Rubrik

„Nokkuð um rúnir. Hvaðan þær séu. Hvörjir þær hafi mest tíðkað. Hvar af sitt nafn hafi. Um þeirra margfjölda. Um þeirra mátt og kraft. Ásamt ráðningu þeirra dimmmæltu ljóða Brynhildar Buðladóttur með því fleira sem hér að hnígur. Uppteiknað með með ráði vitra manna á Skarðsá í Skagafirði. ANNO 1642. Af Birni Jónssyni“

Begynder

Um komu Asiæ manna hingað í Norðurlönd …

Ender

„… sem margt kann að finnast.“

Nøgleord
4(55r-57r)
Ristingar
Rubrik

„Að fornu í þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi“

Begynder

Sigrúnar skaltu kunna …

Ender

„… soddan og þvílík fornyrði eru mér of þung og þarflaust um að hugsa né út að leggja. Finis. Endir.“

Bibliografi

Kom út á prenti. Sjá Einar G. Pétursson: Eddurit Jóns Guðmundssonar lærða

Nøgleord
5(58r-127v)
Snorra-Edda
5.1(58v)
Kvæði
Begynder

Edda hviled under benke / udi mørke lagt i skyl …

Ender

„… Aldrig hafde hun reist sig op“

Nøgleord

5.2(59v-60r)
Myndir úr goðakvæðunum
Bemærkning

Á myndunum má sjá myndir sem tengjast goðsagnarefni.

Nøgleord
5.3(61r-62r)
Útlegging nokkurra fornyrða til undirvísunar eftir stafrófi
Rubrik

„Útlegging nokkurra fornyrða til undirvísunar eftir stafrófi“

5.4(62r-62v)
Fáein norðurheimsbúa stafró
Rubrik

„Svo ei sé auð eftirfylgjandi blaðsíða setjast hér fáein norðurheimsbúa stafró“

Nøgleord
5.5(63r-63v)
Ættartala Óðins
Rubrik

„Ættartala Óðins“

Nøgleord
5.6(63v)
Stafróf
Rubrik

„Til uppfyllingar þassari blaðsíðu setjast þessi stafróf“

Nøgleord
5.7(64r-75r)
Formálar og athugsemdir
Nøgleord

5.7.1(64r-64v)
Fyrsti formáli
Rubrik

„Formáli til Eddu“

Begynder

Fyrst stuttleg undirvísun um hennar nafn …

Ender

„… hvör má halda hér um það honum sjálfum best fellur og líkar.“

Nøgleord

5.7.2(64v-67r)
Annar formáli
Rubrik

„Annar formáli nýgjörður“

Begynder

Ljóst er mönnum af …

Ender

„… og latínskum diktum ef menn vilja.“

Nøgleord

5.7.2.1(67v-68r)
Natatio de Venere
Rubrik

„Natatio de Venere“

Begynder

Venus ástargyðjan er áður nefnd …

Ender

„… manninum gefur.“

5.7.2.2(68v-69v)
Notatio de Idolomania
Rubrik

„Notatio de Idolomania“

Begynder

Vocabulum …

Ender

„… frá Júpiter eður Saturnó.“

Kolofon

„Endir þess annars formála bókarinnar Snorra-Eddu.“

5.7.3(70r-70v)
Þriðji formáli
Rubrik

„Formáli séra Arngríms Jónssonar að Mel í Miðfirði.“

Begynder

Það að vorir forfeður hafi iðkað bóklegar listir …

Ender

„… Guð gefi öllum skilning í því hinu góða. Amen. Arngrímur Jónsson.“

Nøgleord

5.7.4(71r-75r)
Fjórði formáli
Rubrik

„Inngangurinn. Hvað Edda sé.“

Begynder

Edda er íþrótt af forndiktuðum fróðra manna dæmisögum …

Ender

„… var töluð um öll þessi áður nefnd lönd.“

Nøgleord

5.8(75r-105v)
Fyrsti partur Snorra-Eddu
Rubrik

„I. Dæmisaga. Gylfaginning, Hárs lygi“

Begynder

Gylfi réð þar löndum er nú heitir Svíþjóð …

Ender

„… svo sem að læra má í hinum seinna parti þessarar bókar.“

5.9(106r-127v)
Annar partur Snorra-Eddu
Rubrik

„Annar partur Snorra-Eddu sem eru nöfn og kenningar eftir stafrófi.“

Begynder

A. Ásaheiti …

Ender

„… (minnkunn) æska, (ungdómur) örvesi.“

Kolofon

„Endir þess annars parts Snorra-Eddu.Tɛλos.“

6(128r-134r)
Extractum eður útdregið af notis Olavi Vereli svenska sem prentaðar voru Ao. ...
Forfatter
Rubrik

„Extractum eður útdregið af notis Olavi Vereli svenska sem prentaðar voru Ao. 1664 að Uppsölumí Svíaríki“

Begynder

1. Hrósar author þessu tungumáli mikillega …

Ender

„… sem á sinn hvern hátt dóu, svo sem sverð, eður valdauðir væri.“

Kolofon

„Þetta úr notis Vereli (134r)“

7(135r-146v)
Um rúnir
Nøgleord
7.1(135r-137v)
Fyrsta játning: Málfæri þeirra gömlu norðurheimsbúa hafa íslenskir en nú hrei...
Rubrik

„Fyrsta játning: Málfæri þeirra gömlu norðurheimsbúa hafa íslenskir en nú hreint og óskert og tíðka það enn í dag“

Begynder

Þó það mikla Norðursjóarins haf …

Ender

„… þá hafa Íslendingar hana en nú hreina og óbrjálaða.“

Nøgleord
7.2(137v-144v)
Önnur játning: Stafagjörð þeirra gömlu norðurheimsbúa sú elsta voru rúnir
Rubrik

„Önnur játning: Stafagjörð þeirra gömlu norðurheimsbúa sú elsta voru rúnir“

Begynder

Að rúnirnar hafi tíðkanlegar verið hjá þeim gömlu …

Ender

„… því af öllu þessu sem ég hefi talað kunna réttsýnd annað að ineta. [sic]“

Nøgleord
7.3(144v-146r)
Um rúnir
Rubrik

„Þriðja játning: Sæmundur fróði að viðurnefni kom fyrstur rúnir punktum aðgreindar og rómverskum stafrófi í raðan og atkvæði viðlíkar í Ísland“

Begynder

Anno Xti MLXXII fór þessi Sæmundur er mjög fýstist á bóknám …

Ender

„… í hvörjum þýðingum að aðrir hafa mikið og gott látið eftir sig liggja.“

Nøgleord
7.4(146r-146v)
Um rúnir
Rubrik

„Viðurauki“

Begynder

1. Að Gautar hafi tekið rúnir sínar upp hjá Svíum …

Ender

„… Að sinni þokknan. Audieu. Finis.“

Kolofon

„Þetta játningaskrif um málfæri og rúnir gömlu norurheimsbúa er endalykt Eddu Jóns Guðmundssonar lærða hvar hana er að finna. (146v)“

Nøgleord
7.5(146v-148v)
Um rúnir
Rubrik

„Málrúnir. Þeirra myndir, nöfn og kenningar eftir stafrófi“

Ender

„ … Kennist sem O.“

Nøgleord
7.6(148v-150v)
Um rúnir
Rubrik

„Hér setjast þær gömlu klapprúnir eður dimmrúnir með sínni sexföldu myndan“

Nøgleord
Rubrik

„Appendix eður finale“

Nøgleord

8.1(150v)
Krists vísur
Begynder

Kristur skóp ríkur und reisti / Róms hall veröld alla …

Ender

„… döglingur á járnnöglum.“

Nøgleord

8.2(150v)
Himins vísur
Begynder

Ungur skjöldungur stígur aldrei / jafnmildur á við skjöld …

Ender

„… bræður landreki æðri.“

Nøgleord

8.3(150v-151r)
Sólar vísur
Begynder

Máni skín af mænu / moldar hofs um foldir …

Ender

„… lífs né dauða.“

Nøgleord

9(151v)
Efnisyfirlit
Rubrik

„Registur yfir … Snorra Eddu“

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale

Pappír mjög blandaður, þrjú vatnsmerki greind, arkir efalaust vitlast tengdar saman sums staðar.

Algengasta vatnsmerkið er: Pro patria / JHONIG&ZOONEN

Einnig: skjaldarmerki Amsterdam

og samanfléttað F5 undir kórónu / ID (Strandmøllen-Johan Drewsen).

Antal blade
i + 152 + i blöð (193 mm x 146 mm). Auð blöð: 57v.
Foliering
Handritið hefur verið blaðmerkt með blýanti.
Layout

Eindálka.

Línufjöldi er um 29-33.

Frásögn endar í totu á síðum 57r og 105v.

Skrift

Ein hönd ; Skrifari:

Jakob Sigurðsson.

[Decoration]

Fremst í handriti, á blaði 1r, er titilsíða með efnisyfirliti yfir kvæði úr Sæmundar-Eddu með ramma í tveimur litum. Á blaði 1v er mynd af Cybele Valva. Á blaði 57r er bókahnútur. Á blaði 58r er titilsíða Snorra-Eddu. Á blaði 59r er blekteikning af þremur spjótum og texti á latínu. Undir honum stendur: „Gott er til geirs að taka“ Á blaði 59v er mynd sem eru Fyrsti Hár eður þriðji, Jafnhár og í Hár í hásæti og stendur Gangleri frammi fyrir þeim. Á baði 60r er mynd af Mars eða Tý. Á blaði 60v er blekteikning af steini og á honum teikning af Gestum blinda. Á blaði 134v er teikning af rúnasteini. Á blaði 151r er bókahnútur.

Indbinding
Pappaspjöld klædd með marmaramynstri. Límmiði á fremra spjaldi.

Historie og herkomst

Proveniens
Ísland 1764.

[Additional]

[Record History]
Sigríður H. Jörundsdóttir bætti við upplýsinum um vatnsmerki, 31. janúar 2013 ; Halldóra Kristinsdóttir bætti við skráningu, 26. ágúst 2012 ; Örn Hrafnkelsson frumskráði fyrir myndvinnslu, 29. júlí 2010 ; Handritaskrá, 3. b.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Haukur ÞorgeirssonGunnarsslagur og Valdagaldur Kráku: Eddukvæði frá 18. öld
Einar Gunnar PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða, 1998; XLVI
« »