Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

GKS 1003 fol.

Vis billeder

Sögubók; Island, 1670

Navn
Páll Sveinsson 
Fødselsdato
1650 
Dødsdato
1703 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Stednavn
Geldingalækur 
Sogn
Rangárvallahreppur 
Amt
Rangárvallasýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Eyjólfsson 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Eyvindarmúli 
Sogn
Fljótshlíðarhreppur 
Amt
Rangárvallasýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Björn Þorleifsson 
Fødselsdato
21. juni 1663 
Dødsdato
13. juni 1710 
Stilling
Biskop 
Roller
Ejer; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Christian V Kong af Danmark 
Fødselsdato
15. april 1646 
Dødsdato
25. august 1699 
Stilling
 
Roller
Marginal 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Jakobsen, Mette 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Konservator 
Flere detaljer
Fuld titel

Sagnahistoríur nokkrar af ýmsum kóngum, köppum og þeirra frægðarverkum sem þeir hafa unnið hér í Íslandi og annarsstaðar um heiminn af fyrri aldar mönnum. Samansettar og skrifaðar mönnum til gamans og dægrastyttingar með fríðu handverki og fullum kostnaði sem enn sér merki til á meðal vor. Og er þessi sögubók eigin eign eruverðugs heiðursmanns Jóns Eyjólfssonar … Anno MDCLXX (1r)

Bemærkning
Annað bindi af tveimur (GKS 1002 fol.) sem heyra saman.
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1v-24v)
Hrólfs saga Gautrekssonar
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Hrólfi Gautrekssyni“

Begynder

Þar hefjum vér þessa sögu að Gautrekur hefur kóngur heitið …

Ender

„… því það þykist annar heyra sem annar heyrir ei“

[Final Rubric]

„og lúkum vér nú sögu Hrólfs kóngs Gautrekssonar.“

2(25r-48v)
Göngu-Hrólfs saga
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Göngu-Hrólfi“

Begynder

Þessa sögu byrjar svo að Hröngviður hefur kóngur heitið …

Ender

„… og lúkum vér hér sögu Hrólfs Sturlaugssonar.“

[Final Rubric]

„Hér endar sögu Göngu-Hrólfs.“

Kolofon

„P.S.S. M.E.H. (48v).“

Bemærkning

Skammstöfunin stendur fyrir: Páll Sveins son með eigin hendi.

3(49r-63v)
Þorsteins saga Víkingssonar
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Þorsteini Víkingssyni“

Begynder

Það er upphaf að sögu þessari að Logi hefur kóngur heitið …

Ender

„… og hinn ágætasti af þeim sem honum voru samtíða“

[Final Rubric]

„og lýkur hér frá Þorsteini Víkingssyni að segja.“

Bemærkning

Bl. 64 autt.

4(65r-110v)
Njáls saga
Rubrik

„Hér byrjar Íslendinga sögu þá sem Njála heitir“

Begynder

Mörður hét maður, hann var kallaður Gígja …

Ender

„… er ágætastur maður hefur verið í þeirri ætt.“

[Final Rubric]

„Endir Njálu.“

5(110v-124r)
Finnboga saga ramma
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Finnboga hinum ramma“

Begynder

Ásbjörn hét maður, hann var kallaður dettiás …

Ender

„… þóttu vera alstaðar mikils háttar menn og lúkum vér hér þessari sögu.“

[Final Rubric]

„Endir Finnboga historíu.“

6(124r-132v)
Þórðar saga hreðu
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Þórði hræðu“

Begynder

Þórður hét maður Harðakárason …

Ender

„… sér og öðrum til fróðleiks og skemmtunar og endar hér nú þessa sögu.“

[Final Rubric]

„Endir Þórðar historíu.“

7(133r-139r)
Kjalnesinga saga
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Búa Andríðssyni“

Begynder

Helgi bjóla, son Ketils flatnefs …

Ender

„… en mikil ætt er frá honum komin“

[Final Rubric]

„og endar hér Kjalarnesinga sögu og segir nokkuð …“

Bemærkning

Fyrirsögn Jökuls þáttar er í beinu framhaldi af niðurlagi Kjalnesingasögu

8(139r-141r)
Jökuls þáttur Búasonar
Rubrik

„… af Jökli Búasyni“

Begynder

Það er nú þessu næst sagt að Jökli Búasyni þótti …

Ender

„… er tóku kóngdóm og ríki eftir hann“

[Final Rubric]

„og endar hér Jökuls þátt.“

Bemærkning

Fyrirsögnin er í beinu framhaldi af niðurlagi Kjalnesingasögu.

9(141r-144r)
Orms þáttur Stórólfssonar
Rubrik

„Söguþáttur af Ormi Stórólfssyni“

Begynder

Hængur hét maður son Ketils …

Ender

„… hann varð ellidauður og hélt vel trú sína og lýkur hér hans sögu.“

Bemærkning

Bl. 144v autt.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn. Vatnsmerki á aftara saurblaði aftast.
Antal blade
iv + 144 + ii blöð (305 mm x 240 mm).
Foliering
Blaðmerkt síðar með blýanti efst í hægra horni. Bl. 64 autt og 1/4 aftari dálks bl. 63v; aðeins skrifað á 3/4 fremri dálks bl. 144r og bl. 144v autt.
Lægfordeling

36 kver.

  • Kver I: bl. 1-4, 2 tvinn.
  • Kver II: bl. 5-8, 2 tvinn.
  • Kver III: bl. 9-12, 2 tvinn.
  • Kver IV: bl. 13-16, 2 tvinn.
  • Kver V: bl. 17-20, 2 tvinn.
  • Kver VI: bl. 21-24, 2 tvinn.
  • Kver VII: bl. 25-28, 2 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 29-32, 2 tvinn.
  • Kver IX: bl. 33-36, 2 tvinn.
  • Kver X: bl. 37-40, 2 tvinn.
  • Kver XI: bl. 41-44, 2 tvinn.
  • Kver XII: bl. 45-48, 2 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 49-52, 2 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 53-56, 2 tvinn.
  • Kver XV: bl. 57-60, 2 tvinn.
  • Kver XVI: bl. 61-64, 2 tvinn.
  • Kver XVII: bl. 65-68, 2 tvinn.
  • Kver XVIII: bl. 69-72, 2 tvinn.
  • Kver XIX: bl. 73-76, 2 tvinn.
  • Kver XX: bl. 77-80, 2 tvinn.
  • Kver XXI: bl. 81-84, 2 tvinn.
  • Kver XXII: bl. 85-88, 2 tvinn.
  • Kver XXIII: bl. 89-92, 2 tvinn.
  • Kver XXIV: bl. 93-96, 2 tvinn.
  • Kver XXV: bl. 97-100, 2 tvinn.
  • Kver XXVI: bl. 101-104, 2 tvinn.
  • Kver XXVII: bl. 105-108, 2 tvinn.
  • Kver XXVIII: bl. 109-112, 2 tvinn.
  • Kver XXIX: bl. 113-116, 2 tvinn.
  • Kver XXX: bl. 117-120, 2 tvinn.
  • Kver XXXI: bl. 121-124, 2 tvinn.
  • Kver XXXII: bl. 125-128, 2 tvinn.
  • Kver XXXIII: bl. 129-132, 2 tvinn.
  • Kver XXXIV: bl. 133-136, 2 tvinn.
  • Kver XXXV: bl. 137-140, 2 tvinn.
  • Kver XXXVI: bl. 141-144, 2 tvinn.

Tilstand
Layout

Tvídálka.

Leturflötur ca 240-250 mm x 180-200 mm.

Breidd dálka er ca 85-90 mm.

Aftarlega eru víða skakkir dálkar og breikka sums staðar eftir því sem neðar dregur, verst á bl. 95r-101r.

Línufjöldi 32-45.

Strikað fyrir dálkum. Sums staðar ójafnir dálkar og skakkir, einkum á bl. 95v-100v.

Síðutitlar.

Bendistafir („W“) á spássíu til að merkja vísur í texta: 66v, 70v, 71r, 72r, 75v, 76r, 91r (með rauðu bleki), 98v, 109r, 110r, 124v, 127r, 128v, 130r, 142v.

Kaflatöl í sömu línu og öftustu orð næsta kafla á undan.

Stafir utan leturflatar á stöku stað, t.d. á bl. 3r, 18r, 26r, 29r, 35r, 45r, 68r, 75r, 82v, 100r, 122r.

Sagan endar í totu á bl. 24v, 48v, 132v, 144r.

Griporð.

Skrift

Með hendi Páls Sveinssonar frá Geldingalæk á Rangárvöllum, blendingsskrift. Griporð með fljótaskrift.

[Decoration]

Skrautbekkur efst á titilsíðu; flúraðir upphafsstafir.

Flúraðir titlar á bl. 1v, 25r, 49r, 65r, 110v, 124r, 133r, 141r.

Stórir skrautstafir (upphafsstafir) á bl. 1v (Þ), 25r (Þ), 49r (Þ), 65r (M), 110v (A), 124r (Þ), 133r (H), 141r (H).

Fylltir og flúraðir upphafsstafir kafla á flestum blöðum handrits, sjá til dæmis bl. 16v, 18v, 25v, 35r, 71v, 71r, 76v, 82v, 91v, 120v, 122r.

Flúr um síðutitla á stöku stað, t.d. 75r, 126v, 127v.

Flúr sums staðar undir griporðum, t.d. 71v.

Dálítið flúr upp úr leggjum stafa í efstu línu sums staðar, t.d. bl. 82r, 100r, 127r.

Tilføjet materiale

  • Bl. 69v: „Víg Glúms“ og „Víg Þjóstólfs“.
  • Bl. 71r: „Illur vættur kemur hér við sögu“.
  • Bl. 75v: „Víg Þórðar fóstra N.ss.“ (þ.e. Njáls sona).
  • Bl. 106r: „Gjörðar bætur fyrir brennumálið“.
  • Eitt eða fleiri orð ofan línu og merkt inn á bl. 9r, 79r, 88v.
  • Pennakrot á spássíum bl. 81v-82r og í fimmtu línu að ofan innra dálks bl. 121v.
  • Áherslumerki með rauðu bleki á bl. 91r.

Indbinding

Band líklega frá lokum 17. aldar eða upphafi 18. aldar (323 mm x 253 mm x 90 mm). Hörð pappaspjöld, eða tréspjöld, klædd rauðu flaueli. Slitur af rauðum borðum með gylltum þráðum fest á tveimur stöðum beggja spjalda. Kjölur upphleyptur á uppistöðum. Snið gyllt.

Klæðning dálítið slitin, einkum á kili.

Stimpill Konunglega bókasafnsins í Kaupmannahöfn innan á fremra spjaldi ásamt safnmarki m.h. Kålunds.

2 auð saurblöð fremst og 2 aftast tilheyra bandi.

Handritið liggur í öskju. Safnmark á kili gyllt.

Vedlagt materiale

Fastur seðill á dönsku.

Seðill (tvinn) m.h. Árna Magnússonar með efnislýsingu. Aðeins 13 línur á aftara blaðinu.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi 1670 fyrir Jón Eyjólfsson, Múla í Fljótshlíð (Eyvindarmúla).

Herkomst

Björn Þorleifsson gaf Kristjáni fimmta konungi handritið 29. janúar 1692 (sbr. bréf fremst í GKS 1002 fol.).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 16. nóvember 1984.

[Additional]

[Record History]

[Custodial History]
Mette Jakobsen gerði við 26. ágúst til 20. desember 1982.
[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Desmond Slay„On the origin of two Icelandic manuscripts in the Royal Library in Copenhagen“, p. 143-150
Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket samt Den Arnamagnænske Samlings tilvækst 1894-1899ed. Kristian Kålund
Susan Miriam Arthur„The importance of marital and maternal ties in the distribution of Icelandic manuscripts from the middle ages to the seventeenth century“, Gripla2012; 23: p. 201-233
Einar Ól. SveinssonStudies in the Manuscript Tradition of Njálssaga, 1953; XIII
Guðvarður Már Gunnlaugsson„"Grettir vondum vættum, veitti hel og þreytti". Grettir Ásmundarson og vinsældir Grettis sögu“, Gripla2000; 11: p. 37-78
Guðvarður Már Gunnlaugsson„Brot íslenskra miðaldahandrita“, Handritasyrpa : rit til heiðurs Sigurgeiri Steingrímssyni sjötugum 2. október 2013, 2014; 88: p. 121-140
Tiodielis saga, ed. Tove Hovn Ohlsson2009; 72: p. cxlv, 106 bls.
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian Rafn
Desmond SlayThe manuscripts of Hrólfs saga kraka, 1960; XXIV
Ludger Zeevaert„Eine deutsche zusammefassung von Njáls saga im manuskript Rostock Mss. philol. 78/2“, Scripta Islandica2018; 69: p. 99-139
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal I-II
« »