Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

GKS 1002 fol.

Vis billeder

Sögubók; Island, 1667

Navn
Jón Eyjólfsson 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Eyvindarmúli 
Sogn
Fljótshlíðarhreppur 
Amt
Rangárvallasýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Stednavn
Geldingalækur 
Sogn
Rangárvallahreppur 
Amt
Rangárvallasýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Páll Sveinsson 
Fødselsdato
1650 
Dødsdato
1703 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Christian V Kong af Danmark 
Fødselsdato
15. april 1646 
Dødsdato
25. august 1699 
Stilling
 
Roller
Marginal 
Flere detaljer
Navn
Björn Þorleifsson 
Fødselsdato
21. juni 1663 
Dødsdato
13. juni 1710 
Stilling
Biskop 
Roller
Ejer; Forfatter 
Flere detaljer
Stednavn
København 
Region
Sjælland 
Land
Danmark 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Jakobsen, Mette 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Konservator 
Flere detaljer
Fuld titel

Þessa sögubók á sá eruverðugi guðhræddi heiðursmann Jón Eyjólfsson, að Múla í Fljótshlíð, hvör eftir hans bón og forlagi honum og öðrum frómum mönnum til gamans, gleði og dægrastyttingar er saman skrifuð á Geldingalæk á Rangárvöllum af Páli Sveinssyni Anno Salvatoris 1667 (1r).

Bemærkning
Annað bindi af tveimur (GKS 1003 fol.) sem heyra saman.
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1v-27r)
Karlamagnús saga
Rubrik

„Hér byrjar sögu Karl [!] Magnúsar þess rómverska keisara“

Begynder

Í Frankaríki var einn konungur sem hét Pipping …

Ender

„… og beföluðu hann Guði og endar hér hans historíu.“

Bemærkning

Við titil stendur með hendi Árna Magnússonar: „Útsett úr dönsku“.

Nøgleord
2(27v-60v)
Grettis saga
Rubrik

„Hér byrjar saga af Grettir Ásmundarsyni“

Begynder

Ásmundur hærulangur var sonur Þorgríms hærukolls …

Ender

„… Þorsteinn drómundur varð á sínum efstu dögum“

[Final Rubric]

„og lúkum vér hér sögu Grettirs Ásmundarsonar.“

2.1(60v)
Lausavísa
Rubrik

„Vísa kveðin um Grettir“

Begynder

Sterkan nefndu báls börk …

Ender

„… veitti henni ekki af neitt.“

Nøgleord
3(61r-79r)
Mágus saga
Rubrik

„Hér byrjar söguna af Máfus jarli hinum brögðótta“

Begynder

Svo byrjar þessa sögu …

Ender

„… og var hún lengi með honum.“

[Final Rubric]

„Og endar hér sögu Máfuss jarls.“

4(79v-93r)
Hrólfs saga kraka
Rubrik

„Hér byrjar sögu Hrólfs kóngs kraka og kappa hans“

Begynder

Maður hét Hálfdan en annar Fróði …

Ender

„… og svo nokkurt vopn hjá“

[Final Rubric]

„og endar hér sögu Hrólfs kóngs kraka og kappa hans.“

5(93r-112v)
Flóres saga og Leó
Rubrik

„Hér byrjar sögu af keisara Oktavíanus og hans tveimur sonum Flóres og Lyon“

Begynder

Einn keisari að nafni Oktavíanus …

Ender

„… varð keisari í Róm eftir föður sinn.“

[Final Rubric]

„Og endum vér hér sögu af Oktavíanus keisara og hans sonum.“

Nøgleord
6(113r-119v)
Sigurgarðs saga frækna
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Sigurgarði hinum frækna“

Begynder

Kóngur einn ágætur …

Ender

„… mönnum í sínum ríkjum“

[Final Rubric]

„og endar hér sögu Sigurgarðs hins frækna.“

Nøgleord
7(120r-135r)
Ectors sagaHektors saga
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Ector og köppum hans“

Begynder

Þeir menn sem mest stunda á jarðneska hluti …

Ender

„… sjötíu og sjö betur.“

[Final Rubric]

„Og látum vér hér nú niðurfalla frásagnir afreksverka herra Ectors og kappa hans.“

Nøgleord
8(135r-161v)
Sigurðar saga þögla
Rubrik

„Hér byrjar sögu af Sigurði þögla“

Begynder

Svo byrjar þessa frásögu að margir fyrirmenn …

Ender

„… og er margt manna frá honum komið“

[Final Rubric]

„og lúkum vér hér historíu Sigurðar þögla.“

Nøgleord
9(161v-166v)
Önundar þáttur tréfóts
Rubrik

„Þetta er upphaf á Grettirs sögu og vantar við þá sem í þessari bók skrifuð er“

Begynder

Önundur hét maður son Einars bullufóts …

Ender

„… og hafði hann mannmargt og etc.“

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
v + 166 + iii blöð (300 mm x 245 mm). Ytri dálkur bl. 166v auður.
Foliering
Blaðmerkt síðar með blýanti efst í hægra horni.
Lægfordeling

42 kver.

  • Kver I: bl. 1-4, 2 tvinn.
  • Kver II: bl. 5-8, 2 tvinn.
  • Kver III: bl. 9-12, 2 tvinn.
  • Kver IV: bl. 13-16, 2 tvinn.
  • Kver V: bl. 17-20, 2 tvinn.
  • Kver VI: bl. 21-24, 2 tvinn.
  • Kver VII: bl. 25-28, 2 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 29-32, 2 tvinn.
  • Kver IX: bl. 33-36, 2 tvinn.
  • Kver X: bl. 37-40, 2 tvinn.
  • Kver XI: bl. 41-44, 2 tvinn.
  • Kver XII: bl. 45-48, 2 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 49-52, 2 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 53-56, 2 tvinn.
  • Kver XV: bl. 57-60, 2 tvinn.
  • Kver XVI: bl. 61-64, 2 tvinn.
  • Kver XVII: bl. 65-68, 2 tvinn.
  • Kver XVIII: bl. 69-72, 2 tvinn.
  • Kver XIX: bl. 73-76, 2 tvinn.
  • Kver XX: bl. 77-80, 2 tvinn.
  • Kver XXI: bl. 81-84, 2 tvinn.
  • Kver XXII: bl. 85-88, 2 tvinn.
  • Kver XXIII: bl. 89-92, 2 tvinn.
  • Kver XXIV: bl. 93-96, 2 tvinn.
  • Kver XXV: bl. 97-100, 2 tvinn.
  • Kver XXVI: bl. 101-104, 2 tvinn.
  • Kver XXVII: bl. 105-108, 2 tvinn.
  • Kver XXVIII: bl. 109-112, 2 tvinn.
  • Kver XXIX: bl. 113-116, 2 tvinn.
  • Kver XXX: bl. 117-120, 2 tvinn.
  • Kver XXXI: bl. 121-124, 2 tvinn.
  • Kver XXXII: bl. 125-128, 2 tvinn.
  • Kver XXXIII: bl. 129-132, 2 tvinn.
  • Kver XXXIV: bl. 133-136, 2 tvinn.
  • Kver XXXV: bl. 137-140, 2 tvinn.
  • Kver XXXVI: bl. 141-144, 2 tvinn.
  • Kver XXXVII: bl. 145-148, 2 tvinn.
  • Kver XXXVIII: bl. 149-152, 2 tvinn.
  • Kver XXXIX: bl. 153-156, 2 tvinn.
  • Kver XL: bl. 157-160, 2 tvinn.
  • Kver XLI: bl. 161-164, 2 tvinn.
  • Kver XLII: bl. 165-166, tvinn.

Tilstand
  • Texti titilsíðu hefur verið skafinn burt að nokkru leyti, líklega með vikri og vökva, en tekist hefur að ráða fram úr textanum (Sjá Desmond Slay, On the Origin of Two Icelandic Manuscripts, s. 144).
  • Blettir á bl. 43v (grænir blettir), 70r, 83r, 84v, 97r (grænir blettir), 103v, 144r-v en skerða ekki texta.
  • Blettur á bl. 149v skerðir texta.
  • Upprunaleg göt á bl. 49, 62, 72, 103, 126, 131, 137, 138, 163.
  • Nokkur blöð hafa verið óregluleg að lögun upprunalega, einkum hefur vantað ytra horn að neðan, en þau hafa verið aukin með pappír: 17-20, 23, 29, 34, 39, 41, 44, 51, 57, 71, 78-79, 83, 116, 125, 150, 158-159.
  • Dálkar rauðleitir sums staðar, e.t.v. vegna bleksmits. Sjá t.d. á bl. 29v-30r, 31v-32r, 43v-44r.
  • Dálkar bláleitir á bl. 121r, e.t.v. vegna bleksmits.
Layout

Tvídálka.

Leturflötur 250 mm x 205 mm.

Breidd dálka er ca 85-100 mm.

Línufjöldi 38.

Strikað fyrir dálkum víðast hvar.

Síðutitlar, pennaflúraðir víða.

Kaflatöl fyrir miðjum dálki.

Stafir utan leturflatar á stöku stað, t.d. á bl. 133v.

Griporð, pennaflúruð víða.

Dekkra blek (svart) sums staðar í aftasta hluta handrits, t.d. á bl. 121v og áfram, og 153v og áfram.

Grófari pennadrættir á bl. 137v-138r, 139v-140r, 153v (dálkur a og 9 línur í dálki b).

Skrift

Með hendi Páls Sveinssonar frá Geldingalæk á Rangárvöllum, blendingsskrift. Griporð með fljótaskrift.

[Decoration]

Skrautbekkur efst á titilsíðu; flúraðir upphafsstafir.

Flúraðir titlar á bl. 1v, 27v, 61r, 79v, 93r, 113r, 120r, 135r, 161v.

Stórir skrautstafir (upphafsstafir) á bl. 1v (J), 27v (A), 61r (S), 79v (M), 93r (E), 113r (K), 120r (Þ), 135r (S), 161v (A).

Fylltir og flúraðir upphafsstafir kafla á flestum blöðum handrits, sjá til dæmis bl. 26r, 28v-29r, 39r-v, 56v, 60r, 71r, 76v, 99v, 121v, 146r (andlit í belgi þ), 154r, 164v.

Hönd teiknuð neðst á bl. 112v við sögulok, ígildi bókahnúts.

Hönd sem línufylling á bl. 44r og 82v.

Flúr sums staðar á síðutitlum, t.d. 145r.

Flúr sums staðar um griporð, t.d. 141v-142r.

Dálítið flúr upp úr leggjum stafa í efstu línu sums staðar, t.d. bl. 82v, 102r, 110r, 111r.

Tilføjet materiale

  • Spássíugrein á bl. 56r: „Hér er víg Grettis eitt hið armasta níðingsverk sem unnið hefur verið“.
  • Á ytri spássíu bl. 57v: „NB“.
  • Spássíugrein á bl. 152v: „Nú fór píkan hennar Sedicianu“.
  • Kaflafyrirsagnir á spássíum í Sigurðar sögu þögla og Ectors sögu á bl.: 79v, 83v, 84v, 121v, 122v, 123v, 124v, 125v, 127r.
  • Leiðréttingar milli dálka og merkt inn á stöku stað, t.d. á bl. 2r, 9r, 13v, 49v.
  • Stafir eða orð utan leturflatar, t.d. á bl. 19r, 22r, 26v, 28r, 31r.
  • Stimpill Konunglega bókasafnsins í Kaupmannahöfn innan á fremra spjaldi ásamt safnmarki m.h. Kålunds. Stimpillinn er einnig á aftasta blaði handrits (166v) og framan á seðli Árna Magnússonar.

Indbinding

Band líklega frá lokum 17. aldar eða upphafi 18. aldar (320 mm x 270 mm x 100 mm). Hörð pappaspjöld, eða tréspjöld, klædd rauðu flaueli. Kjölur upphleyptur á uppistöðum. Snið gyllt.

Klæðning dálítið slitin, einkum á kili.

2 auð saurblöð fremst og 3 aftast tilheyra bandi.

Handritið liggur í öskju. Safnmark á kili gyllt.

Vedlagt materiale

Tveir fastir seðlar, báðir á dönsku.

Bréf til Kristjáns konungs fimmta frá Birni Þorleifssyni, presti í Odda og síðar biskupi á Hólum, dags. í Kaupmannahöfn 29. janúar 1692. Textinn er prentaður í Desmond Slay, On the origin of two Icelandic manuscripts, p. 149.

Seðill (tvinn) m.h. Árna Magnússonar með efnislýsingu. Aðeins 3 línur á aftara blaðinu.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi 1667 fyrir Jón Eyjólfsson, Múla í Fljótshlíð (Eyvindarmúla).

Herkomst

Björn Þorleifsson gaf Kristjáni fimmta konungi handritið 29. janúar 1692 (sbr. bréf fremst).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 16. nóvember 1984.

[Additional]

[Record History]

[Custodial History]
Mette Jakobsen gerði við 26. ágúst til 20. desember 1982.
[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Desmond Slay„On the origin of two Icelandic manuscripts in the Royal Library in Copenhagen“, p. 143-150
Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket samt Den Arnamagnænske Samlings tilvækst 1894-1899ed. Kristian Kålund
Susan Miriam Arthur„The importance of marital and maternal ties in the distribution of Icelandic manuscripts from the middle ages to the seventeenth century“, Gripla2012; 23: p. 201-233
Sigurðar saga þögla. The shorter redactioned. Matthew James Driscoll1992; p. clxvi, 67 p.
Matthew James Driscoll„Postcards from the edge: an overview of marginalia in Icelandic manuscripts“, Variants2004; p. 21-36
Hrólfs saga kraka og Bjarkarímur, ed. Finnur Jónsson1904; 32
Guðvarður Már Gunnlaugsson„"Grettir vondum vættum, veitti hel og þreytti". Grettir Ásmundarson og vinsældir Grettis sögu“, Gripla2000; 11: p. 37-78
Guðvarður Már Gunnlaugsson„Brot íslenskra miðaldahandrita“, Handritasyrpa : rit til heiðurs Sigurgeiri Steingrímssyni sjötugum 2. október 2013, 2014; 88: p. 121-140
Tiodielis saga, ed. Tove Hovn Ohlsson2009; 72: p. cxlv, 106 bls.
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian Rafn
Hubert SeelowDie isländischen Übersetzungen der deutschen Volksbücher. Handschriftenstudien zur Rezeption und Überlieferung ausländischer unterhaltender Literatur in Island in der Zeit zwischen Reformation und Aufklärung, 1989; 35: p. viii, 336 s.
Hrólfs saga kraka, ed. Desmond Slay1960; 1
Desmond SlayThe manuscripts of Hrólfs saga kraka, 1960; XXIV
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal I-II
« »