Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

Einkaeign 8

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Kvæðabók; Island, 1833-1835

Navn
Stefán Hallkelsson 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Hallgrímur Pétursson 
Fødselsdato
1614 
Dødsdato
27. oktober 1674 
Stilling
Præst 
Roller
Digter; Forfatter; Skriver; Marginal 
Flere detaljer
Stednavn
Hamarsholt 
Sogn
Gnúpverjahreppur 
Amt
Árnessýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Stednavn
Akranes 
Amt
Borgarfjarðarsýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Stednavn
Grafardalur 
Sogn
Hvalfjarðarstrandarhreppur 
Amt
Borgarfjarðarsýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Stednavn
Hávarsstaðir 
Sogn
Leirár- og Melahreppur 
Amt
Borgarfjarðarsýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Jóhanna Ólafsdóttir 
Fødselsdato
13. januar 1949 
Stilling
 
Roller
Fotograf 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r)
Jólavers
Rubrik

„Eitt jólavers með tón: Eitt nú er útrunnið lífsins ár“

Begynder

Heilög jól, höldum í nafni Krists …

Melodi

Eitt nú er útrunnið lífsins ár

Ender

„… hann fæddist, hann fæddist oss / frelsarinn Jesús. Amen.“

2(1r)
Nýársvers
Rubrik

„Eitt nýársvers með tón: Eilíft lífið er æskilegt er“

Begynder

Árið fagnaðar oss þú gef …

Melodi

Eilíft lífið er æskilegt

Ender

„… sældar ár deyjendum. Amen.“

3(1v-6r)
Sálmur
Rubrik

„Einn sálmur. Með tón: Eilíft lífið er æskilegt“

Begynder

Guð gefi oss öllum góða nótt …

Melodi

Eilíft lífið er æskilegt

Ender

„… ó, drottinn, lofi þig. Amen.“

4(6v-8v)
Sálmur
Rubrik

„Ein lítil söngvísa til upphvatningar og yfirbótar á þessum háskasamlega tíma. Með tón: Heyr þú til heimsins“

Begynder

Miskunnar faðirinn mildi …

Melodi

Heyr þú til heimsins

Ender

„… eilíft fagnaðar ár.“

Kolofon

„Sálmabók svo skal enda / vér syngjum Guði lof / að oss réði aumum senda / andlega lærdóms gjöf / iðkum slíkt oft og tíðum / af huga svo himnum á / syngjum með sigri fríðum / sætasta halelújá. Amen. Filippus Jónsson á (bl. 8v).“

Nøgleord
5(9r-11v)
Huggunarkvæði
Rubrik

„Ein fögur eftirlíking fyrir þá sem missa sína ástvini. Með tón: Ó, þú eilífi Guð“

Begynder

Ó, þú óþyrmið haf …

Melodi

Ó, þú eilífi Guð

Ender

„… Guð láti oss oss ætíð gá að því. Amen.“

6(12r-13r)
Sálmur
Rubrik

„Annar sálmur um sálarinnar ástríðendur“

Begynder

Mörg vill hryggja hugann pín …

Ender

„… fyrir utan rýrð er amen.“

Kolofon

„Anno 1835 (bl. 13r).“

Nøgleord
7(13r)
Sálmvers
Rubrik

„Eitt vers með tón: Mikilli farsæld mætir sá“

Begynder

Pundið er stórt þess minnast má …

Melodi

Mikilli farsæld mætir sá

Ender

„… eflaust hér liggja vann. Amen.“

Nøgleord
8(13v)
Sálmvers
Rubrik

„Annað vers. Með tón: Eilíft lífið er æskilegt“

Begynder

Mín stundleg ævi þegar þver …

Melodi

Eilíft lífið er æskilegt

Ender

„… og ódauðleikans vellyst. Amen.“

Nøgleord
9(13v-16r)
Sálmur
Rubrik

„Einn ágætur sálmur. Tón: Hvað skal oss angra hér“

Begynder

Ó, gæskunnar ljúfust lind …

Melodi

Hvað skal oss angra hér

Ender

„… að bæta minn hjartans kvíða. Amen.“

Nøgleord
10(16r-v)
Sálmur
Rubrik

„Sálmur Stefáns Hallkelssonar. Tón: Sæll Jesú sæti“

Begynder

Til þín trúfasti tryggða vinur …

Melodi

Sæll Jesú sæti

Ender

„… gloría tibi Jesús. Amen.“

Bemærkning

Upphafsstafirnir „PJS“ (Filippus Jónsson) eru skrifaðir inn í upphafsstaf síðasta erindis, sem er H (bl. 16v).

Nøgleord
11(17r-18r)
Kvæði
Begynder

… augsýn í …

Ender

„… fræðið ent eg get. Endirinn.“

Kolofon

„Párað anno 1833 af P.J.S. (bl. 18r).“

Bemærkning

Vantar framan af. Hefst í miðju 18. erindi af 25.

Nøgleord

12(18r-22v)
Sjóhrakningssálmur
Rubrik

„Einn sjóhrakningssálmur með tón: Annar ræninginn ræddi“

Begynder

Eilífur allsvaldandi …

Melodi

Annar ræninginn ræddi

Ender

„… lofið Guð eilíf ár. Amen. Amen.“

Nøgleord
13(22v)
Sálmvers
Rubrik

„Eitt vers með lag: Ó, Guð, vor faðir, sem í himnaríki ert“

Begynder

Rakinn? blóðferil hefi eg …

Melodi

Ó, Guð, vor faðir, sem í himnaríki ert

Ender

„… leið þú mig þegar lífið þver.“

Nøgleord
14(23r)
Sálmvers
Rubrik

„Eitt vers með lag: Faðir vor sem á himnum ert“

Begynder

Gef þú, drottinn, oss góða nótt …

Melodi

Faðir vor sem á himnum ert

Ender

„… gef þú oss farsæla dauðastund. Amen.“

15(23r)
Sálmvers
Rubrik

„Annað vers með lag: Óvinnanleg borg er vor Guð“

Begynder

Jesús í blíðan blóðfaðm þinn …

Melodi

Óvinnanleg borg er vor Guð

Ender

„… skært ljós þitt lát mér skína. Amen.“

Nøgleord
16(23v)
Sálmvers
Rubrik

„Þriðja vers með lag: Eiflíft lífið er æskilegt“

Begynder

Gefi oss drottinn góða nótt …

Melodi

Eiflíft lífið er æskilegt

Ender

„… farsælust eilíf ró. Amen.“

17(23v)
Sálmvers
Rubrik

„Fjórða vers með lag: Jesús Kristur að Jórdan kom“

Begynder

Gleym minni synd og gef mér náð …

Melodi

Jesús Kristur að Jórdan kom

Ender

„… amen, ó, drottinn mæti. Amen.“

Nøgleord
18(23v)
Sálmvers
Rubrik

„Fimmta vers með lag: Annar ræninginn ræddi“

Begynder

Ó, Jesú Guðs son góði …

Melodi

Annar ræninginn ræddi

Ender

„… kyrtli réttlætis þín. Amen.“

Nøgleord
19(24r-25v)
Sálmur
Rubrik

„Einn góður sálmur. Tón: Hjartað þankar hugur sinni“

Begynder

Hvenær viltu héðan kalla …

Melodi

Hjartað þankar hugur sinni

Ender

„… eilíflegar þakkir segja. Amen.“

Nøgleord
20(25v-26v)
Sálmur
Rubrik

„Annar sálmur. Með sínum tón.“

Begynder

Anda þinn, Guð, mér gef þú víst …

Ender

„… um aldir ríki og æra. Amen.“

Kolofon

„Anno 1834. PJSA (bl. 26v).“

Nøgleord
21(26v)
BergmálDvergmál
Rubrik

„Dverg-mál“

Begynder

Mun Guð marga til dóms kalla — alla …

Ender

„… Guð gefi að vér sjáum þá menn — Amen.“

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
i + 26 + i blöð í octavo-broti (167 mm x 112 mm).
Foliering

Blöð handritsins eru ótölusett.

Lægfordeling

  • Kver I: bl. 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: bl. 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 17-18, 1 tvinn.
  • Kver IV: bl. 19-26, 4 tvinn.

Hugsanlegt er að kver II eigi heima aftast í handritinu (sbr. bl. 13r, þar sem ritunarár er 1835).

Tilstand

  • Blöðin eru notkunarnúin, sérstaklega á útsniði.
  • Tvö fremstu kverin eru laus úr bandi.
  • Saurblöðin eru trosnuð og götótt, einkum fremra blaðið.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 150-158 mm x 80-90 mm.
  • Línufjöldi er ca 20-29.
  • Griporð sums staðar, e.t.v. með annarri hendi.
  • Lokaerindi endar í totu á bl. 6r.

Skrift

Að mestu leyti með hendi Filippusar Jónssonar (sbr. bl. 18r), snarhönd.

[Decoration]

Pennaflúraðir upphafsstafir bl. 1v (G), 6v (M), 9r (O), 11v (Þ), 12r (M, L, H, V, V, H, Þ, O, J), 13r (Þ), 15v (Þ), 16r (T), 16v (H), 18r (E), 22v (H), 23v (G, G, O), 24r (H), 25v (A).

Lítill skrautbekkur með „Anno“ fyrir framan og ártalið „1835“ fyrir aftan á bl. 13r.

Annar skrautbekkur á bl. 23v.

Lítil pennateikning af plöntu milli kvæða á bl. 13v og önnur við skrautbekkin á bl. 13r.

Fyrirsögn kvæðis er með stærra letri og lítillega pennaflúrað (bl. 18r, 24r, 25v.

Indbinding

Band líklega frá ritunartíma eða nokkru síðar (173 mm x 95 mm x 11 mm).

Kver eru saumuð á þrjá hamptauma sem festir eru í þunn tréspjöld klæddum bókfelli með blindþrykktu blóma- og rammamunstri. Bókfellið, sem er brúnlitað að utanverðu, er snjáð.

Fremst og aftast eru sendibréf sem þjóna sem spjaldblöð og saurblöð, þ.e. eru að hálfu límd innan á kápu. Undir annað þeirra (fremra saurblað) skrifar Einar Guðmundsson undir hitt (aftara saurblað) Guðmundur Eiríksson og er það ársett 1834. Á því kemur fyrir bæjarnafnið Hamarsholt, en bær með því nafni var í Skeiða- og Gnúpverjahreppi í Árnessýslu en fór í eyði 1875. Fyrra bréfið er stílað á „Mr. Guðmund á Íslandi“. Föðurnafnið er trúlega á þeirri hlið sem snýr að spjaldi.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi á fyrri hluta 19. aldar, líklega í Árnessýslu á árunum 1833-1835 (sbr. bl. 13r, 18r, 26v).

Herkomst

Handritið er í eigu Vals Gunnarssonar, Akranesi, sem fékk það að gjöf frá Sigríði Beinteinsdóttur (1912-2008), systur Sveinbjörns Beinteinssonar allsherjargoða.

Sigríður fæddist í Grafardal en bjó síðar á Hávarsstöðum í Melasveit en lést á Akranesi.

Filippus Jónsson, sem líklega er skrifari handritsins, er fyrsti eigandi þess, en nafn hans kemur fyrir á bl. 8v og upphafsstafir á bl. 17v, 18r, 26v.

[Additional]

[Record History]
ÞS skráði 16.-18. febrúar 2009.
[Custodial History]
Handritið var í láni hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum frá júlí 2007 til 2010.
[Surrogates]
Stafrænar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Ljósmyndari Jóhanna Ólafsdóttir.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Ljóðmæli 4 (2010)
« »