Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 968 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Þjóðsögur, þjóðtrú og leikir; 1846-1848

Navn
Eggert Ólafsson 
Fødselsdato
1. december 1726 
Dødsdato
30. maj 1768 
Stilling
Varalögmaður 
Roller
Forfatter; Skriver; Digter; Marginal; recipient; Informant 
Flere detaljer
Navn
Bjarni Halldórsson 
Fødselsdato
1. april 1703 
Dødsdato
7. januar 1773 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Forfatter; Korrespondent; Skriver; recipient 
Flere detaljer
Navn
Magnús Grímsson 
Fødselsdato
3. juni 1825 
Dødsdato
18. januar 1860 
Stilling
Præst; Præst 
Roller
Forfatter; Skriver; Digter; Informant; collector; Recipient 
Flere detaljer
Navn
Gísli Brynjólfsson 
Fødselsdato
3. september 1827 
Dødsdato
29. maj 1888 
Stilling
Docent 
Roller
Korrespondent; Skriver; Digter; recipient 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-2v)
Guðmundur biskup helgi
Rubrik

„Guðmundur biskup helgi“

Begynder

Guðmundur helgi var biskup á Hólum …

Nøgleord
2(3r-v)
Brynjólfur biskup
Rubrik

„Brynjólfur biskup“

Begynder

Einu sinni þegar Brynjólfur biskup í Skálaholti …

Bemærkning

Bl. 4 er autt.

Nøgleord
3(5r)
Skessan í Bláfelli
Rubrik

„Skessan í Bláfelli“

Begynder

Maður hét Ólafur. Hann fór um vetur …

Bemærkning

Bl. 5v og 6 eru auð.

Nøgleord
4(7r)
Smalastúlkan
Rubrik

„Smalastúlkan“

Begynder

Það bar til vestur í Dalasýslu …

Bemærkning

Bl. 7v og 8 eru auð.

Nøgleord
5(9r)
Gissur á Lækjarbotni
Rubrik

„Gissur á Lækjarbotni“

Begynder

Gissur hét maður. Hann átti heima á Botni …

Bemærkning

Bl. 9v og 10 eru auð.

Nøgleord
6(11r-v)
Skarðsheiði
Rubrik

„Skarðsheiði“

Begynder

Það er sagt að tröll voru í fyrndinni …

Bemærkning

Bl. 12 autt.

Nøgleord
7(13r)
Jóra í Jórukleif
Rubrik

„Jóra í Jórukleif“

Begynder

Jóra hét kona ein ung og efnileg …

Bemærkning

Bl. 13v og 14 auð.

Nøgleord
8(15r-18v)
Svartiskóli
Rubrik

„Svartiskóli“

Begynder

Það er sagt að í Svartaskóla lærðu menn …

Bemærkning

Sagnir af Sæmundi fróða í Svartaskóla

Nøgleord
9(19r)
Púkinn
Rubrik

„Púkinn“

Begynder

Sæmundur prestur tók einu sinni púka einn …

Bemærkning

Bl. 19v og 20 auð.

Nøgleord
10(21r)
Óskastundin
Rubrik

„Óskastundin“

Begynder

Sæmundur hinn fróði sagði að óskastund …

Bemærkning

Bl. 21v og 22 auð.

Nøgleord
11(23r)
Abi male spirite!
Begynder

Það er sagt að einu sinni var prestur sóttur að skíra barn …

Bemærkning

Án titils í handriti.

Bl. 23v og 24 auð.

Nøgleord
12(25r-26r)
Hálfdan Einarsson
Rubrik

„Hálfdan Einarsson“

Begynder

Hálfdan Einarsson prestur á Felli í Sléttuhlíð …

Bemærkning

Bl. 26v autt.

Nøgleord
13(27r)
Ýsan
Rubrik

„Ýsan“

Begynder

Einu sinni ætlaði fjandinn að veiða fisk …

Bemærkning

Bl. 27v og 28 auð.

Nøgleord
14(29r)
Rauðmaginn, grásleppan og marglittan
Rubrik

„Rauðmaginn, grásleppan og marglittan“

Begynder

Einu sinni gekk Kristur með sjó fram …

Bemærkning

Bl. 29v og 30 auð.

Nøgleord
15(31r)
Túnið á Tindum
Rubrik

„Túnið á Tindum“

Begynder

Það er sagt að bóndi einn á Tindum í Húnavatnssýslu …

Bemærkning

Bl. 31v og 32 auð.

Nøgleord
16(33r-44v)
Vogsósa-Eiríkur
Rubrik

„Vogsósa-Eiríkur“

Begynder

Eiríkur hefir maður heitið …

Nøgleord
17(45r-48r)
Sögur af Galdra-Leifa
Rubrik

„Galdra-Leifi“

Begynder

Þorleifur hét maður …

Bemærkning

Bl. 48v autt.

Nøgleord
18(49r-v)
Trölla-Láfi
Rubrik

„Trölla-Láfi“

Begynder

Einu sinni fóru menn nokkrir úr Múlasýslu …

Bemærkning

Bl. 50 autt.

Nøgleord
19(51r-v)
Nátttröllið
Rubrik

„Nátttröllið“

Begynder

Á einum bæ var það að sá sem gæta átti bæjarins …

Bemærkning

Bl. 52 autt.

Nøgleord
20(53r-56r)
Sagan um Silfrúnarstaða-Skeljung
Rubrik

„Sagan um Silfrúnarstaða Skeljung“

Begynder

Skeljungur hefir maður heitið …

Kolofon

„Þessi saga er rétt rituð eftir Þorf. Jónatanssyni“

Bemærkning

Bl. 56v autt.

Nøgleord
21(57r-61r)
Hellismanna saga
Rubrik

„Hellismanna saga“

Begynder

Það er sögn manna að á fyrri tímum hafi átján skólapiltar …

Kolofon

„Og lýkur hér sögu Hellismanna“

Bemærkning

Bl. 61v autt.

Nøgleord
22(62r)
Sakamaður í Surtshelli
Begynder

Það er frásögum haft að einhverju sinni hafi sakamaður …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Nøgleord
23(62r)
Eggert Ólafsson í Surtshelli
Begynder

Þegar Eggert Ólafsson fór að kanna Surtshelli …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 62v autt.

Nøgleord
24(63r-66v)
Halla bóndadóttir
Rubrik

„Halla bóndadóttir“

Begynder

Einu sinni fóru margir Skagfirðingar á grasafjall …

Nøgleord
25(67r-72r)
Um bóndadóttur
Begynder

Maður er nefndur Sigurður, góður bóndi og vel þokkaður …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 72v autt.

Nøgleord
26(73r-77v)
Sagan af Bjarna Sveinssyni og Salvöru systur hans
Rubrik

„Sagan af Bjarna Sveinssyni og Salvöru systur hans“

Begynder

Maður hét Sveinn. Hann var bóndi norður í Skagafirði …

Bemærkning

Bl. 78 autt.

Nøgleord
27(79r-82v)
Suðurferða-Ásmundur
Rubrik

„Suðurferða-Ásmundur“

Begynder

Ásmundur hét maður. Hann var Skagfirðingur að ætt …

Nøgleord
28(83r-84v)
Glímu-Oddur á Hlíðarenda
Rubrik

„Glímu-Oddur á Hlíðarenda“

Begynder

Lengi hafa menn haft þá trú að í Ódáðahrauni …

Nøgleord
29(85r-86v)
Illugi á Aðalbóli
Rubrik

„Illhugi á Aðalbóli“

Begynder

Bjarni sýslumaður Halldórsson á Þingeyrum …

Nøgleord
30(87r)
Útilegumannabæn
Rubrik

„Útilegumannabæn“

Begynder

Skeggs alvaldi skjólið þitt …

Bemærkning

Bl. 87v og 88 auð.

31(89r-92r)
Galdramennirnir í Vestmannaeyjum
Rubrik

„Galdramennirnir í Vestmannaeyjum“

Begynder

Þegar Svarti dauði geisaði yfir Ísland …

Bemærkning

Bl. 92v autt.

Bibliografi

Prentað eftir þessu handriti í Antiquarisk Tidsskrift, 1849-1851, bls. 24-27.

Nøgleord
32(93r-94v)
Gilitrutt
Rubrik

„Gilitrutt“

Begynder

Einu sinni bjó bóndi einn ungur austur undir Eyjafjöllum …

Nøgleord
33(95r-97r)
Leiðslan og sjónirnar
Rubrik

„Leiðslan og sjónirnar“

Begynder

Einu sinni var prestur. Hann var ágjarn og ranglátur …

Bemærkning

Bl. 97v og 98 auð.

Nøgleord
34(99r-100v)
Dalakúturinn
Rubrik

„Dalakúturinn“

Begynder

Einu sinni voru margir menn á ferð …

Nøgleord
35(101r-102r)
Syndapokarnir
Rubrik

„Syndapokarnir“

Begynder

Einu sinni var prestur, mjög vandlætingasamur …

Bemærkning

Bl. 102v autt.

Nøgleord
36(103r)
Rifsdraugurinn
Rubrik

„Rifsdraugurinn“

Begynder

Það bar til í Rifi vestur undir Snæfellsjökli …

Bemærkning

Bl. 103v og 104 auð.

Nøgleord
37(105r)
Jón flak
Rubrik

„Jón flak“

Begynder

Maður hét Jón og var kallaður Jón flak …

Köld er mold við kórbak …

Bemærkning

Lausavísa í sögunni.

Bl. 105v og 106 auð.

Nøgleord
38(107r-v)
Selurinn
Rubrik

„Selurinn“

Begynder

Þegar Egyptalandskonungur veitti Móse …

Bemærkning

Bl. 108 autt.

Nøgleord
39(109r-v)
Gyðingurinn gangandi
Rubrik

„Gyðingurinn gangandi“

Begynder

Það er sagt að þegar Kristur bar krosstréð …

Bemærkning

Bl. 110 autt.

Nøgleord
40(111r-v)
Ormurinn í Lagarfljóti
Rubrik

„Ormurinn í Lagarfljóti“

Begynder

Það bar til einu sinni í fornöld að kona ein …

Bemærkning

Bl. 112 autt.

Nøgleord
41(113r)
Nykur
Rubrik

„Nykur“

Begynder

Það segja menn að nykur sé í sjó og stórum vötnum …

Bemærkning

Bl. 113v autt.

Nøgleord
42(114r)
Sækýr
Rubrik

„Sækýr“

Begynder

Það segja menn að kýr séu í sjónum …

Bemærkning

Bl. 114v autt.

Nøgleord
43(115r-v)
Þá hló Marbendill
Rubrik

„Marmennill“

Begynder

Það segja menn að niður í sjónum sé byggt …

Bemærkning

Bl. 116 autt.

Nøgleord
44(117r)
Tófa
Rubrik

„Tóa“

Begynder

Einu sinni var Íslendingur einn að veturvist í Finnmörk …

Bemærkning

Bl. 117v og 118 auð.

Nøgleord
45(119r-v)
Heitingar
Rubrik

„Heitingar“

Begynder

Það er kallað að heitast …

Bemærkning

Bl. 120 autt.

Nøgleord
46(121r)
Brennumark á þjófum
Rubrik

„Brennumark á þjófum“

Begynder

Einu sinni var þjófur að borða stolið kjöt …

Bemærkning

Bl. 121v og 122 auð.

Nøgleord
47(123r)
Huldumannagenesis
Rubrik

„Huldumanna genesis (eptir Álfa Árna)“

Begynder

Einhverju sinni kom Guð almáttugur til Adams og Evu …

Bemærkning

Bl. 123v autt.

Nøgleord
48(124r-v)
Stúlka hjálpar álfkonu í barnsnauð
Begynder

Þegar álfkonur geta ekki fætt …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Nøgleord
49(125r-126v)
Una álfkona
Rubrik

„Una álfkona“

Begynder

Geir er maður nefndur. Hann bjó austur undir Eyjafjöllum …

Nøgleord
50(127r-129v)
Kaupamaðurinn
Rubrik

„Kaupamaðurinn“

Begynder

Einu sinni fór maður sunnan af Suðurnesjum …

Bemærkning

Bl. 130 autt.

Nøgleord
51(131r-132r)
Hyllingar álfa
Begynder

Það hefur á stundum borið við …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti

Bl. 132v autt.

Nøgleord
52(132r)
Fardagar álfa
Begynder

Fardagar álfa eru um nýárið …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti

Nøgleord
53(133r-v)
Álfabyggðir
Begynder

Það vita allir að flestir hólar og steinar …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 134 autt.

Nøgleord
54(135r)
Mál er að mæla
Rubrik

„Mál er að mæla“

Begynder

Á nýársnótt verða margir hlutir undarlegir …

Bemærkning

Bl. 135v og 136 auð.

Nøgleord
55(137r)
Krossgöng
Rubrik

„Krossgöng“

Begynder

Á Nýársnótt skal maður á krossgöngum liggja …

Bemærkning

Bl. 137v og 138 auð.

Nøgleord
56(139r)
Nýársnótt
Rubrik

„Nýársnótt“

Begynder

Það er eitt undur á nýársnótt …

Bemærkning

Bl. 139v og 140 auð.

Nøgleord
57(141r)
Jónsmessunótt
Begynder

Á Jónsmessunótt skal maður liggja á krossgötum …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Bl. 141v og 142 auð.

Nøgleord
58(143r)
Hjátrú
Begynder

Dögg sú er fellur á Jónsmessunótt …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Fjögur hjátrúaratriði

Bl. 143v og 144 auð.

Nøgleord
59(145r-v)
Axará
Rubrik

„Axará“

Begynder

Það var trú manna að Axará …

Bemærkning

Bl. 146 autt.

Nøgleord
60(147r-148v)
Bakkadraugurinn
Rubrik

„Bakkadraugurinn“

Begynder

Svo er mælt að í fyrndinni hafi bærinn Bakki …

Bemærkning

Aftast er klausa um bæjarstæðið.

Nøgleord
61(149r-151r)
Barnafoss
Rubrik

„Barnafoss“

Begynder

Það er sagt að eftir það að Músa-Bölverkur í Hraunsási …

Bemærkning

Bl. 151v og 152 auð.

Nøgleord
62(153r-154r)
Jón murti
Rubrik

„Jón murti“

Begynder

Í fyrndinni bjó einu sinni ríkur bóndi í Síðumúla …

Nøgleord
63(154r-v)
Skrifla í Reykholti
Begynder

Lík er og saga Skriflu í Reykjaholti …

Bemærkning

Engin fyrirsögn í handriti.

Nøgleord
64(155r-v)
Fólgið fé
Begynder

Einu sinni fór maður nokkur að grafa upp kirkjuna í Geitlandi …

Það er sögn manna að á kotbæ einum vestur í Staðarsveit …

Bemærkning

Sögur um fólgið fé.

Bl. 156 autt.

65(157r-v)
Fólgið fé
Rubrik

„Fólgið fé“

Begynder

Það er sagt að haugur einn stendur vestur í Vatnsfjarðarsókn …

66(158r-v)
Brúsahaugur
Begynder

Brúsahaugur er hjá Brúsastöðum í Vatnsdal …

Bemærkning

Bl. 158v autt.

67(159r-160r)
Legsteinninn yfir Kjartani Ólafssyni
Rubrik

„Legsteinninn yfir Kjartani Ólafssyni“

Begynder

Kjartan Ólafsson er grafinn á Borg á Mýrum …

Bemærkning

Bl. 160v autt.

68(161r)
Vökumaður
Rubrik

„Vökumaður“

Begynder

Það er trú alþýðu að maður sá er fyrstur er grafinn …

Bemærkning

Bl. 161v autt.

69(162r)
Náhljóð
Rubrik

„Náhljóð“

Begynder

Náhljóð þykjast menn hafa heyrt upp úr kirkjugörðum …

Bemærkning

Bl. 162v autt.

70(163r-164r)
Tilberi
Rubrik

„Tilberi“

Begynder

Það er sagt að sumar konur hafi tilbera …

Bemærkning

Bl. 164v autt.

71(165r-166r)
Umskiptingar
Rubrik

„Umskiptingar“

Begynder

Það er trú manna á fyrri tímum að álfar skiptu um börn manna …

Bemærkning

Bl. 166v autt.

72(167r-v)
Útburðir
Rubrik

„Útburðir“

Begynder

Einu sinni voru konur tvær að mjólka …

Bemærkning

Fróðleikur um útburði.

Bl. 168 autt.

73(169r)
Fylgjur
Rubrik

„Fylgjur“

Begynder

Hver maður hefir fylgju og getur hún verið ill eða góð …

Bemærkning

Bl. 169v og 170 auð.

74(171r-172r)
Sagnarandi
Rubrik

„Sagnarandi“

Begynder

Vilji maður fá sér sagnaranda skal maður fara einn …

Bemærkning

Bl. 172v autt.

Nøgleord
75(173r)
Draummaður
Rubrik

„Draummaður“

Begynder

Þegar maður vill fá sér draummann …

Bemærkning

Bl. 173v og 174 auð.

Nøgleord
76(175r-v)
Flæðarmúsin
Rubrik

„Flæðarmúsin“

Begynder

Það er sagt að sumir menn hafi flæðarmús …

Bemærkning

Bl. 176 autt.

Nøgleord
77(177r)
Gandreið
Rubrik

„Gandreið“

Begynder

Til gandreiðar verður maður að hafa beisli …

Bemærkning

Bl. 177v og 178 auð.

Nøgleord
78(179r)
Finnabrækur
Rubrik

„Finnabrækur“

Begynder

Sá sem vill fá sér finnabrækur …

Bemærkning

Bl. 179v og 180 auð.

Nøgleord
79(181r)
Þórshamar
Rubrik

„Þórshamar“

Begynder

Ef maður hefur Þórshamar getur maður vitað hver stolið hefur frá manni …

Bemærkning

Bl. 181v og 182 auð.

Nøgleord
80(183r)
Ráð til að brýna svo bíti
Rubrik

„Ráð til að brýna svo bíti“

Begynder

Taka skal mannsrif úr kirkjugarði …

Bemærkning

Bl. 183v og 184 auð.

Nøgleord
81(185r)
Varðrispur
Rubrik

„Varðrispur“

Begynder

Það er alltítt að menn finna rispur á sér …

Bemærkning

Bl. 185v og 186 auð.

Nøgleord
82(187r)
Sjóvíti
Rubrik

„Sjóvíti“

Begynder

Sjóvíti skal maður varast …

Bemærkning

Bl. 187v og 188 auð.

Nøgleord
83(189r-194v)
Þjóðtrú
Begynder

Taki maður lyngorm …

Bemærkning

Ýmis þjóðtrúaratriði.

83(195r-v)
Náttúrusteinar
Rubrik

„Náttúrusteinar“

Begynder

Í Drápuhlíðarfjalli er vatn eitt djúpt …

Bemærkning

Bl. 196 autt.

Nøgleord
84(197r)
Spákona mín
Rubrik

„Spákona mín“

Begynder

Maður tekur sauðarvölu …

Bemærkning

Bl. 197v autt.

Nøgleord
84(198r-203v)
Leikir
Rubrik

„Leikir“

Begynder

Hestaat. Þessi leikur er svo að tveir graðhestar …

Bemærkning

Leikirnir sem fjallað er um eru: Hestaat, Knattleikur, Skjaldborg, Höfrungahlaup, Brúarleikur, Risaleikur, Skollaleikur, Hnappleikur, Konungaleikur, Strokkleikur, Að rífa ræfil úr svelli, Að stökkva yfir sauðarlegginn, Að fara í gegnum sjálfan sig, Djöflaleikur, Sauma.

Bl. 204 autt.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
i + 204 + i blöð (210 mm x 70 mm). Auð blöð oft á milli sagna.
Foliering

Upprunalega ótölusett en nýlega hafa verið settar blaðtölur með blýanti á stöku stað.

Tilstand

Lítils háttar vatnsskemmdir á öftustu blöðunum en skerða ekki texta.

Layout

Eindálka.

Leturflötur er ca 170 mm x 135 mm.

Línufjöldi er ca 20.

Skrift

Ein hönd.

Með hendi Magnúsar Grímssonar, sprettskrift.

Indbinding

Band frá 19. öld. Pappaspjöld klædd marmarapappír, fínofinn líndúkur á kili og hornum (220 mm x 184 mm x 30 mm). Saurblöð tilheyra bandi.

Historie og herkomst

Proveniens

Skrifað á tímabilinu 1846-1848. Tímasett til 19. aldar í Katalog II, bls. 281.

Herkomst

Kom á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn frá Gísla Brynjúlfssyni 1886.

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 28. janúar 1986.

[Additional]

[Record History]

ÞS skráði 28. september - 1. október 2018.

ÞS færði inn grunnupplýsingar 12. nóvember 2001.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar fyrir 1894 (sjá Katalog II 1894:281 (nr. 2100).

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Filma á Handritadeild Landsbókasafns Íslands-Háskólabókasafns.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Antiquarisk Tidsskrifted. Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Helgi Guðmundsson„Hreytispeldi“, 1979; 3: p. 224-226
Íslenzk fornkvæði. Islandske folkeviser, ed. Jón Helgason1962-1981; 10-17
« »