Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 721 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Helgikvæði; Island, 1500-1550

Navn
Jón Arason 
Fødselsdato
1484 
Dødsdato
28. oktober 1550 
Stilling
Biskup 
Roller
Ejer; Digter; Marginal 
Flere detaljer
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

Specieltegn vises nær det originale form.

LATIN CAPITAL LETTER O WITH CURLLATIN CAPITAL LETTER O WITH CURL

Specieltegn vises nær det originale form.

Navn
Halldór Bjarnason 
Stilling
Bóndi 
Roller
Marginal; Ejer; Digter 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fødselsdato
15. maj 1956 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Giovanni Verri 
Fødselsdato
20. december 1979 
Stilling
Student 
Roller
student 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Már Jónsson 
Fødselsdato
19. januar 1959 
Stilling
 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-2v)
Guðmundardrápa
Forfatter

Árni Jónsson

Begynder

… presta plágur holdsins klerkar þágu …

Bemærkning

Óheil; vantar framan af.

Nøgleord
2(2v-4v)
Boðorðadiktur
Begynder

Dikt eg ætla …

Ender

„… koma að dæma alla …“

Bemærkning
Óheill; vantar innan úr og aftan af.

Efri hluti blaðs 3 hefur verið skorinn burtu.

Nøgleord
3(5r-8v)
Milska
Begynder

Faðir vor Kristur og friður hinn hæsti …

Ender

„… fel ég svo Guði á hendi.“

Bemærkning

Óheil, vantar í handritið aftan við blað 6.

Nøgleord
4(8v-10r)
Meyjadrápa
Rubrik

„Af heilögum meyjum“

Begynder

[H]eyrðu ómældur himnaveldis …

Ender

„… blómið sælt að síðum dómi. Amen.“

Bemærkning

Óheil, vantar í handritið aftan við blað 8.

Nøgleord
5(10r-10v)
Cecilíudiktur
Begynder

Guð minn sæti …

Ender

„… fagnað inni, frú Cecilíu minni.“

Nøgleord
6(10v-12v)
Vitnisvísur af Maríu
Begynder

Heyrðu til upphafsorða …

Ender

„… sæt víf að eilífu.“

Bemærkning

Rifnað hefur upp í blað 11 og texti hefur skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord
7(12v-13v)
Maríuvísur
Begynder

[M]ér gefi hljóð …

Ender

„… þræl marga […]“

Bemærkning

Rifnað hefur upp í blöð 11, 12 og 13 og texti hefur skerts af þeim sökum.

Nøgleord
8(13v-14r)
Maríuvísur
Begynder

[D]ýrðar gefðu dóms vörð[ur] …

Ender

„… um alla heims höll haldin með Guðs vald.“

Bemærkning

Rifnað hefur upp í blöð 13 og 14 og texti hefur skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord
9(14r-15r)
Af einu ævintýri brúðkaupsvísur
Begynder

Jöfur gefi upphaf …

Bemærkning

Niðurlag kvæðisins er illlæsilegt.

Nøgleord
10(15r-15v)
Allra postula minnisvísur
Begynder

[P]étur er páfi drottins …

Ender

„… signi hér sveit öll inní [sæ… ma....as] minni …“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
11(15v-16v)
Maríuvísur
Begynder

[D]rottinn gef þú mér mátt …

Ender

„… er lofar líkn, linna hér við fl[.]ður […]“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifa er í blaði 16 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
12(16v-17r)
Pétursdiktur
Begynder

[P]ostulann skulum vér prísa leita …

Ender

„… honum sé vegur um aldir alda. Amen.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifa er í blöðum 16 og 17 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
13(17r-17v)
Jakobsdiktur
Begynder

[P]rísa vilda eg prúðan dikt …

Ender

„… Jesús alla náði.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifa er í blaði 17 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
14(17v-19r)
MagnúsdikturMagnúsdiktur Eyjajarls
Begynder

[M]ína bið eg að málsnilld bæti …

Ender

„… gengur hann í kirkju.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
15(19r-19v)
Nikulásdiktur
Begynder

[D]ýrðarfullur drottinn minn dugi þú mér …

Ender

„… þú tak þá alla ýta snjalla á þitt vald, göfugligur Nikulás.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifa er í blaði 19 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
16(19v-20r)
KrosskvæðiKrossvísur gömlu
Begynder

[G]uð himnanna græðari manna …

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifa er í blöðum 19 og 20 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
17(20v-21r)
Maríukvæði
Begynder

[M]aría gef mér mælsku til …

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifa er í blöðum 20 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
18(21r-21v)
Ólafsvísur
Begynder

[H]erra Ólaf hjálpari Noregs landa …

Ender

„… lof þitt jafnan sungið sé. Amen.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifið er upp í neðra horn blaðs 21 og texti þar því illlæsilegur.

Nøgleord
19(21v-22v)
Krossvísur
Begynder

[D]ýrðarfullur drottinn dýrka vilda eg þig …

Ender

„… að birta þær letur.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð, rifið er upp í neðra horn blaðs 21 og efra horn blaðs 22 og texti þar því illlæsilegur.

Nøgleord
20(22v-23r)
Krossvísur
Begynder

[H]lýði allir ýtar snjallir …

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
21(23r)
Krosskvæði
Begynder

[H]elgan kross að heiðra má …

Ender

„… í dýrligum dauða.“

Bemærkning

Letur er orðið máð og því illlæsilegt að hluta.

Nøgleord
22(23r-24r)
Maríukvæði
Begynder

[H]eyrðu hjálpin skæra …

Ender

„… þótt fari til allir senn.“

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð og skemmd er í blöðum 23 og 24 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
23(24r-25r)
Maríukvæði
Begynder

[F]ljóðið eikk [sic] finnast má …

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð og skemmd er í blöðum 24 og 25 og texti því illlæsilegur.

Nøgleord
24(25r-25v)
Bartholomeusdiktur
Begynder

[D]rottinn gef [þú að] dikturinn mætur …

Bemærkning

Letur er sums staðar æði máð og skemmd er í blaði 25 og texti því illlæsilegur. Blað 25v er nánast ólæsilegt.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
i + 25 blöð + i (173 mm x 150 mm).
Foliering

Blaðmerkt er 1-25.

Lægfordeling

Fjögur kver + eitt stakt blað.

  • Kver I: blöð 1-4, 1 tvinn + 2 stök blöð.
  • Kver II: blöð 5-10, 3 tvinn.
  • Eitt stakt blað: blað 11.
  • Kver III: blöð 12-19, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 20-25, 3 tvinn.

Tilstand

  • Það vantar framan og aftan af handritinu og aftan við blöð 6 og 8 og ef til vill víðar.
  • Efri helmingur blaðs 3 hefur verið skorinn burt.
  • Mörg blöð eða hlutar blaða eru illlæsilegir eins og athugasemdir í innihaldslýsingu gefa til kynna. Á mörgum blöðum eru göt og rifur (sbr. t.d. blöð 10, 11 og 12), og mörg blöð eru einnig blettótt, máð og skítug (sbr. t.d. blöð 4, 15, 20r-25v).

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 120-130 mm x 120-125 mm
  • Línufjöldi er ca 28-33.

Tilføjet materiale

  • Síðutitlum er bætt við á 17. öld (sjá t.d. blöð 9v-10r).
  • Skrifað er á spássíu blaða 21v og 22r.

Indbinding

Band (175 mm x 175 mm x 29 mm) er frá því 1967.

  • Spjöld eru klædd fínofnum striga; leður er á kili og hornum. Kver eru fest á móttök.
  • Handritið liggur í blárri strigaklæddri öskju með leðurkili.

Vedlagt materiale

Seðlarnir eru bundnir í eitt kver sem fest er á móttak fyrir aftan fremra saurblað. Það samanstendur af fjórum blöðum og tveimur stökum (minni) blöðum sem límd eru inn í kverið. Alls er því um sex seðla að ræða; fimm með hendi Árna Magnússonar, sá sjötti er auður:

  • a-c. Þrír seðlar sem á er yfirlit yfir efni handritsins.
  • Seðill 1 (merktur a, 165 mm x 134 mm) „1. Arna abota Carmen um Gudmund biskup. desunt prima. 2. Um bodord Drottins. Dict eg ætla um dyr og frid drottins bodord ad smida. 3. milska, sine itulo tamen. habeo aliunde. 4 af heilogum Meyum (ubi manu recentiori annotatum est) Herydu omælldur himnavelldis. habeo aliunde +5. Ceciliu diktur. Gud minn sæti blidki og bæti briost ynnelegt. 6 [yfirstrikad: Andres diktur risi falldur.] vitnis visur (af mariu) Heyrdu til upphafsorda, allz vinnandi minna habeo aliunde +7. Mariu visur Mier gefi hlid sa er heyrer hiarta mitt og biarta 8. Mariu visur Dyrdar gefdu domsvordur. habeo aliunde 9. Jofur gefi upphaf +10. postula visur [yfirstrikad: petrs diktur] nisi fallar. Petur er pafi Drottins +11 Mariu visur [yfirstrikad: Jacobs diktur] nisi fallar. Drottinn gef þu mier matt. [efniskrá heldur áfram á seðli merktur b]“
  • Seðill 2 (merktur a, 165 mm x 134 mm) „+12. Peturs diktur postulann skulum vier prisa leita. +13. Jacobs diktur prisa vallda eg prudan dict. +14. magnuss diktur (Eyia iarls.). +15. Nikulass diktur. Dyrdarfullur drottinn minn 16 Krossvisur. gud himnanna habeo aliunde. +17 Mariuvisur. maria gef mier mælsku til megi eg dictur vanda. +18 Olafs konungs visur helga. herra Olaf hialpari Noregs landa. 19. hvita krossvisur carmen de Christo et maria. Dyrdafullur drottinn minn dyrka villda eg þig. 20. Hlydi aller itar snialler odi minum etc. Briostid fara sargar bära slær og leikar. +21. Krossvisur. Helgann kross at heidra ma. 22. Carmen de Maria. heyrdu hialper skæra. 23. carmen aliud de maria. fliodit ecki finnazt ma [efnisskrá heldur áfram á seðli merktur c].“
  • Seðill 3 (merktur c, 165 mm x 134 mm) „24 carmen de s. Bartholomeo. Drottinn gef þu at dikturinn mætur.“
  • d. Seðill (163 mm x 104 mm) með upplýsingum um eiganda og aðföng„Halldor Biarnason (hins Brenda) i Breidadal i Snudarfirdi skal eiga qver ä kalfskinn og þär ä morg papisk qvædi. Sigurdi Sigurdssyni frä Hollti i Onundafirdi gefin Commission hver um 1704. in Aprili. Þetta er qvered, og vill eigandinn hafa þad aptur sïdan, skrifar Sr Sigurdur Jonsson.Ordadal hvar i þessar bodorda visur standa. Halldör hefur feinged bökina hiä Þorkótlu ä LokinhOmrum. halldor selldi mier þetta qver 1705 ä Alþinge og er þad betalad. “
  • e. Seðill með vísun („þad sem hier vantar i þessare bodorda vïsur, kann fyllazt ur Rimnabokinne i 4to fra Hole i H“ í annað handrit með Boðorðadiktum, þ.e. rímnabók í kvartóbroti frá Hóli í Hörðadal (sjá AM 720 b 4to).
  • Ómerktur og auður seðill. Síðasta blað í seðlakverinu.
  • Laus seðill með upplýsingum um forvörslu bands.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið er skrifað á Íslandi. Það er tímasett til fyrri hluta 16. aldar. Kålund bendir á að þar sem handritið innihaldi kvæði eftir Jón Arason biskup, geti það ekki hafa verið skrifað fyrr en á fyrri hluta 16. aldar, þó að skriftin o. fl. virðist benda til 15. aldar (Katalog II 1894:149).

Herkomst

Halldór Bjarnason á Breiðdal í Önundarfirði seldi Árna Magnússyni bókina á alþingi 1705, en hann hafði fengið hana hjá Þorkötlu nokkurri á Lokinhömrum.

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 3. maí 1988.

[Additional]

[Record History]

VH skráði handritið 7. ágúst 2009,

 DKÞ skráði handritið 29. október 2003.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 22. október 1888.Katalog II>, 149-150 (nr. 1818).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

[Custodial History]

Viðgert og bundið í ágúst 1967. Eldra band fylgdi ekki.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Íslensk miðaldakvæði I.2ed. Jón Helgason
Valgerður Kr. BrynjólfsdóttirMeyjar og völd : rímurnar af Mábil sterku
« »