Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 713 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Helgikvæði; Island, 1540-1560

Navn
Sigurður blindi 
Stilling
 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Eysteinn Ásgrímsson 
Dødsdato
1361 
Stilling
Munk 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Arason 
Fødselsdato
1484 
Dødsdato
28. oktober 1550 
Stilling
Biskup 
Roller
Ejer; Digter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Loftur Guttormsson ; ríki 
Dødsdato
1432 
Stilling
Hirðstjóri 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

Specieltegn vises nær det originale form.

LATIN CAPITAL LETTER O WITH CURLLATIN CAPITAL LETTER O WITH CURL

Specieltegn vises nær det originale form.

Navn
Ólafur Gíslason 
Fødselsdato
1646 
Dødsdato
1714 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Ejer 
Flere detaljer
Navn
Árni Þorvarðsson 
Fødselsdato
1650 
Dødsdato
2. august 1702 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer; Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fødselsdato
15. maj 1956 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Giovanni Verri 
Fødselsdato
20. december 1979 
Stilling
Student 
Roller
student 
Flere detaljer
Navn
Már Jónsson 
Fødselsdato
19. januar 1959 
Stilling
 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-3r (bls. 1-5))
Rósa
Begynder

… málms af grænum pálma …

Ender

„… Endann fel eg svo Guði á hendi. Amen.“

Bemærkning
Óheilt; vantar framan af.

Morknað hefur úr blöðum við innri jaðar og göt eru á leturfleti blaða 1-2 og texti af þeim sökum skertur.

Nøgleord
2(3r-8r (bls. 5-15))
Lilja
Begynder

Almáttigur Guð allra stétta …

Ender

„… víst ef léki á dóminús técum.“

Bemærkning
Niðurlag vísu 99.

Morknað hefur úr blöðum við innri jaðar og göt eru á leturfleti blaða 4-8 og skerðir það texta.

Nøgleord
3(8r-10v (bls. 15-20))
Milska
Begynder

Faðir vor Kristur, friður enn hæsti …

Ender

„… hjá þrengdum krossi“

Bemærkning
Óheilt; vantar aftan af.

Blað 10 er að hluta ólæsilegt.

Nøgleord
4(11r-12r (bls. 21-23))
Guðmundardrápa
Forfatter

Árni Jónsson

Begynder

… leturin votta …

Ender

„…sem ei má þverra.“

Bemærkning
Óheilt; vantar framan af.

Blað 11 er morkið við innri jaðar og texti hefur þar skerts að hluta.

Nøgleord
5(12r-14v (bls. 23-28))
Meyjadrápa
Begynder

Orð þitt fyrir miskunn mikla, mærðar grein í kvæði færða …

Ender

„… að liðnum dómi. Amen.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 12r, skrifaður smáum stöfum: „Meyjadrápa“.

Nøgleord
6(14v-16v (bls. 28-32))
Dæglur
Begynder

Gef eg mig í dag, græðara mínum Guði, í vald …

Ender

„… hreppi hann dýrð í himna höllu, hér skal hróður á enda stá.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 14v: „Dæglur eru þetta“.

Nøgleord
7(17r-18r (bls. 33-35))
Syndavísur
Begynder

María drottning, mild og skær …

Ender

„… hér skal hróðurinn falla. Amen.“

Bemærkning

Titill er á neðri spássíu blaðs 16v, skrifaður smáum stöfum: „Syndavísur“.

Nøgleord
8(18v-19r (bls. 36-37))
Maríuvísur
Begynder

[Ágæ]t [vil] eg þér óðinn færa …

Ender

„… Sætust jungfrú María.“

Bemærkning

Texti er lítillega skertur í upphafi og hugsanlega einnig við innri jaðar blaðs 18v.

Nøgleord
9(19r-19v (bls. 37-38))
Maríuvísur
Begynder

Fýsir mig að fremja dikt …

Ender

„… per omnia secula seculorum. Amen.“

Nøgleord
10(20r-20v (bls. 39-40))
Adamsóður
Begynder

Brynjar sig með systrum síð …

Ender

„… og leyst frá kvölum og vanda.“

Bemærkning
Óheilt; vantar framan af.

Tvö göt á leturfleti blaðs 20 skerða textann lítillega.

Nøgleord
11(20v-21r (bls. 40-41))
Maríuvísur
Begynder

Enginn heyrði og enginn sá …

Ender

„… per omnia secula, ágæt jungfrú. María, María frú lík brú m.s.m.n.“

Nøgleord
12(21r-22r (bls. 41-43))
Boðunarvísur
Begynder

Ave dýrust drósa …

Ender

„… og þið María bæði, amen, endast [kvæði].“

Bemærkning

Morknað hefur úr blaði 22 og texti skerts af þeim sökum.

Nøgleord
13(22r-23r (bls. 43-45))
Krosskvæði
Begynder

Það er upphafligt …

Ender

„… hverfi glaumi. Amen.“

Bemærkning

Morknað hefur úr blaði 22 og texti skerts af þeim sökum.

Nøgleord
14(23r-24r (bls. 45-47))
Krosskvæði
Begynder

Guð himnanna …

Ender

„… Amen, amen haldist.“

Bemærkning

Morknað hefur úr blaði 24 og texti skerts af þeim sökum.

Nøgleord
15(24r-25r (bls. 47-49))
Krosskvæði
Begynder

Fyrirlát mér jungfrúin hreina …

Ender

„… svo mætur í Paradís.“

Bemærkning
Morknað hefur úr blöðum 24-25 og texti skerts af þeim sökum.

Skrifarinn hefur gleymt versum 17-19 þegar hann skrifaði kvæðið fyrst upp. Þeim bætir hann síðan á spássíur blaða 24v-25r; vers 17 setur hann á ytri spássíu blaðs 24v og vers 18-19 á efri spássíu blaðs 25r (sbr. Íslenzk miðaldakvæði (I 2) 1936:267).

Nøgleord
16(25r-26r (bls. 49-51))
Kvæði um Kaldaðarnesskrossinn
Begynder

Sjálfur Guð með sóma nægð …

Ender

„… blíðum Guði vær unni.“

Bemærkning

Morknað hefur úr blöðum 25-26 og texti skerts af þeim sökum.

Nøgleord
17(26r-27v (bls. 51-54))
Ingen titel
Begynder

María ertu mild og skær …

Ender

„… blíðliga syngi Maríuvers, þeir sem diktinn heyra.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir á neðri spássíu blaðs 16v, skrifaður smáum stöfum: „Pé(turs)dikt(ur)“.

Morknað hefur úr blaði 26 og texti skerts af þeim sökum.

Nøgleord
18(27v-28v (bls. 54-56))
Heimsósómi
Begynder

Mörg er mannsins pína …

Ender

„… Amen blessuð frú.“

Bemærkning
Titill kvæðisins kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 27v: „Heimsósómi“.

Morknað hefur úr blaði 28 og texti skerts af þeim sökum.

19(28v-29v (bls. 56-58))
Heimsósómi
Begynder

Hvað mun veröldin vilja …

Ender

„… langt hin besta enda. Amen.“

Bemærkning
Titill kvæðisins kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 28v: „Heimsósómi“.

Morknað hefur úr blöðum 28r-29v og texti skerts af þeim sökum.

20(29v-30r (bls. 58-59))
Thomasdiktur erkibiskupsThomasdiktur archiepiscopi
Begynder

Hæstur heilagur andi …

Ender

„… lof sé helgum anda. Amen.“

Bemærkning
Titill er skrifaður með smáum stöfum við innri jaðar blaðs 29v; nánast ólæsilegur.

Morknað hefur úr blöðum 29-30 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord

21(30r-31v (bls. 59-62))
Maríuvísur
Begynder

María vil eg þig móðir Guðs …

Ender

„… lofaður í sælu þína.“

Bemærkning

Morknað hefur úr blaði 31 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord
22(31v-33v (bls. 62-66))
Niðurstigningsvísur
Begynder

Djarflig er mér diktan …

Ender

„… sé lofuð um aldir alda.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 31v.

Morknað hefur úr blöðum 31-33 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord
23(33v-36r (bls. 66-71))
Ljómur
Begynder

Hæstur heilagur andi …

Ender

„… amen, amen, endir verður á kvæði.“

Bemærkning

Morknað hefur úr blöðum 33-36 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord
24(36r-37v (bls. 71-74))
Andreasdiktur
Begynder

María drottning mild og blíð …

Ender

„… hún situr í dýrð með æstan sess.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 36r, skrifaður smáum stöfum „Andr(e)asd(iktur)“.

Morknað hefur úr blaði 36r og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord
25(37v-38r (bls. 74-75))
Andreasdiktur
Begynder

Teimens veit eg tímann rýra …

Ender

„… geym þú oss heldur Guði til handa.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 37v, skrifaður smáum stöfum: „Andreasdiktur“.

Nøgleord
26(38v-40r (bls. 76-79))
Maríuvísur
Begynder

Heiðra vilda eg helgan Krist …

Ender

„… með mjúku elsku gjaldi. Amen.“

Nøgleord
27(40r-40v (bls. 79-80))
Pétursvísur
Begynder

Þér vil eg vísur færa …

Ender

„… vanningsverk [sic] skal standa. Amen.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 40r, skrifaður smáum stöfum: „Pétursvísur“.

Nøgleord

28(40v-41r (Bls. 80-81))
Maríuvísur
Begynder

María heyr mig háleitt víf …

Ender

„… taki við máli mínu.“

Nøgleord

29(41r-42r (bls. 81-83))
Maríuvísur
Begynder

Jesús móðirin jungfrú skær …

Ender

„… en önd mín náðir fyndi.“

Bemærkning

Titill kemur fram á ytri spássíu blaðs 41r, skrifaður smáum stöfum: „Maríuvísur“.

Nøgleord

30(42r-43r (bls. 83-85))
Vitnisvísur af Maríu
Begynder

Heyrðu til upphafs orða …

Ender

„… víf að eilífu amen“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 42r, skrifaður smáum stöfum „Vitnisvísur af Maríu“.

Nøgleord

31(43r-44r (bls. 85-87))
Maríuvísur er María gaf barn einni bóndakonu
Begynder

Dýrðar gef þú dómsvörður …

Ender

„… með Guðs vald. Amen.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 43r, skrifaður smáum stöfum: „Maríuvísur er María gaf barn einni bóndakonu“.

Nøgleord

32(44r-45r (bls. 87-89))
Maríuvísur
Begynder

Ave ágæt María …

Ender

„… láttu oss miskunn henda. Amen fyrir utan enda.“

Nøgleord

33(45r-45v (bls. 89-90))
Maríuvísur
Begynder

Heilags anda höllin glæst …

Ender

„… hafi og leggi í minni lá.“

Nøgleord

34(45v-46v (bls. 90-92))
Hugraun
Begynder

Hver sem treystir heiminn á …

Ender

„… himnavist er hljóða kann, m[…].“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 45v, skrifaður smáum stöfum: „Hugraun“.

Nøgleord

35(46v-47r (bls. 92-93))
Vísur Ceceliu
Begynder

Holdsins girndir hrinda mér …

Ender

„… fyrir kóngi lýðs og landa. Amen.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 46v, skrifaður smáum stöfum: „Vísur Ceceliu“.

Nøgleord

36(47r-48v (bls. 93-96))
Heimsósómi
Begynder

Hygg eg heldur seggjum hróður dýran að skýra …

Ender

„… líður flest um síðir.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 47r, skrifaður smáum stöfum: „Heimsósómi“.

Nøgleord

37(48v-50r (bls. 96-99))
Kvæði um Ögmund biskup
Begynder

Bragsmíð er mér bágt að næra …

Ender

„… nafn þitt mörgu stá. Amen.“

Nøgleord

38(50r-51r (bls. 99-101))
Maríuvísur
Begynder

Hæstur heilagur andi …

Ender

„… Ei má dýrð þín deyja, svo dragist á nokk.“

Nøgleord

39(51r-51v (bls. 101-102))
Maríuvísur
Begynder

Heyr þú enn hæsti hjálpari minn …

Ender

„… Sem dýrðar drottningu stæði. Amen.“

Nøgleord

40(51v-52v (bls. 102-104))
Tólf postula kvæði
Begynder

Sankti Pétur sannur páfi í Róma …

Ender

„… yðvarn diktinn enda eg nú.“

Bemærkning

Blað 52 er morkið við innri spássíu; texti hefur skerts lítillega af þeim sökum.

Nøgleord

41(52v-53v (bls. 104-106))
Andreasdiktur
Begynder

Miskunn þín enn mildi guð …

Ender

„… bjargi oss Andreas. Amen.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 52v, skrifaður smáum stöfum: „Andreasdiktur“.

Blöð 52v-53v eru morkin við innri spássíu; texti hefur skerts af þeim sökum.

Nøgleord

42(53v-54r (bls. 106-107))
Maríuvísur
Begynder

Heyr mig dýrust drottins frú …

Ender

„… Benedikta þú blessað sprund, Omnes d.s.r. Amen.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 53v, skrifaður smáum stöfum: „(Mar)íuvísur“.

Blað 53 er morkið við innri spássíu; texti hefur skerts lítillega af þeim sökum.

p
Nøgleord

43(54r-55v (bls. 107-110))
Krossvísur
Begynder

Dýrðarfullur drottinn minn …

Ender

„… og birta þar með letur. Amen.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 54r, skrifaður smáum stöfum: „Krossví(sur)“.

Göt eru á efri hluta blaðs 55 og 8-9 efstu línur blaðsins eru af þeim sökum nánast ólæsilegar.

Nøgleord

44(55v-56v (bls. 110-112))
Krossvísur
Begynder

Sannan Guð með sætri grein …

Ender

„… dýrð sé þér með drottni um aldir alda.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 55v, skrifaður smáum stöfum: „(Kro)ssví(sur)“.

Göt eru á efri hluta blaðs 55 og 8-9 efstu línur blaðsins eru af þeim sökum nánast ólæsilegar.

Nøgleord

45(56v-57r (bls. 112-113))
Ólafsvísur
Begynder

Herlegt fólk og hæverskar þjóðir …

Ender

„… heitir þú enn helgi Ólafur.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir skertur á blaði 56v: „…iðra…afs“.

Nøgleord

46(57r-58r (bls. 113-115))
Vísur af Maríu Magdalenu
Begynder

Vil eg þér vísur vanda …

Ender

„… ráði þeir sem vilja.“

Bemærkning

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 57r, skrifaður smáum stöfum: „Vísur af Maríu Magadalenu“.

Nøgleord

47(58r-62r (bls. 115-123))
Vísur af Maríu Magdalenu
Begynder

Ágætt óðar efni …

Ender

„… María fel eg þér enda. Amen.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 58r, skrifaður smáum stöfum: „Aðrar vísur af Maríu Magadalenu“.

Texti hefur skerts efst á blaði 62 þar sem blaðið er morkið við innri jaðar.

Blað 60 er aðeins ræma; þannig er það frá upphafi og texti blaðsins er óskertur.

p
Nøgleord

48(62r-65r (bls. 123-129))
Drápa af Maríugráti
Begynder

Orðin gef þú mjög til mærðar …

Ender

„… drottins dauða dreyra, þess er grátinn heyra. Amen.“

Bemærkning
Titill kemur fram á ytri spássíu blaðs 62r, skrifaður smáum stöfum: „Drápa af Maríugrát“.

Texti hefur skerts á blöðum 62r-63v þar sem blöðin eru morkin við innri jaðar.

p
Nøgleord

49(65r-67v (bls. 129-134))
Katrínardrápa
Forfatter

Kálfur Hallsson

Begynder

Drottinn gef þú …

Bemærkning
Titill kemur fram á ytri spássíu blaðs 65r, skrifaður örsmáum stöfum: „Katrínardrápa“.

Blöð 65r-67v eru morkin og rifnað hefur upp í þau; þau eru því sums staðar torlesin.

Nøgleord

50(67v-69v (bls. 134-138))
Laurentíusdiktur
Begynder

Heyr þú hei(lagur) andi …

Ender

„… vér elskum Jesúm Krist. Amen.“

Bemærkning
Titill kemur fram skertur á ytri spássíu blaðs 67v, skrifaður smáum stöfum: „(L)aurentíus(d)iktur“.

Rifnað hefur upp í blað 69; það er því sums staðar torlesið.

Nøgleord

51(69v-71r (bls. 138-141))
Christoforusvísur
Begynder

Hæstur Guð eg heiti á þig …

Ender

„… honum til lofs, heilögum anda og himna frú.“

Bemærkning

Titill kemur fram skertur á ytri spássíu blaðs 69v, skrifaður smáum stöfum „(Christof)orus(v)ísur“.

Nøgleord

52(71r-73v (bls. 141-146))
SúsönnuvísurSiðbót
Begynder

Bragarins vín skal bjóða …

Ender

„… græðarinn geymi oss alla.“

Bemærkning
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 71r, skrifaður smáum stöfum: „Vísur a(f) Súsönn(u)“.

Kvæðið í bók Jóns Þorkelssonar „Digtningen paa Island“ endar örlítið fyrr „síðan kalla siðbót þetta kvæði …“

Blað 73v er mjög dökkt og erfitt aflestrar.

Nøgleord

53(73v (bls. 146))
Ólafsvísur
Begynder

Guð faðir og son …

Ender

„… mest fyrir kenning kærri. “

Bemærkning
Óljóst má greina titil kvæðisins á ytri spássíu blaðs 73v. „… Ólafsvísur“.

Óheilt; vantar aftan af.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
73 blöð (195 mm x 143 mm), sum eru ekki í fullri stærð, t.d. blöð 2 og 60.
Foliering

  • Blaðsíðumerking 1-146.

Lægfordeling

Sjö kver + nítján stök blöð sem fest eru sér á móttök.

  • Níu stök blöð: blöð 1-9.
  • Kver I: blöð 10-11; 1 tvinn.
  • Eitt stakt blað: blað 12.
  • Kver II: blöð 13-21; 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver III: blöð 22-29; 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 30-39; 5 tvinn.
  • Kver V: blöð 40-47; 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 48-56; 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Níu stök blöð: blöð 57-65.
  • Kver VII: blöð 66-73; 4 tvinn.

Tilstand

  • Það vantar framan, aftan og innan úr handritinu.
  • Flest blöðin fremst í handriti (sjá blöð 1r-11v og víðar) eru eitthvað skemmd, einkum við kjöl. Mörg blöð eru dökk, stökk og skítug og í þau hafa myndast rifur og göt, t.d. blöð 52-53, 55 og blöð 66r-73v. Betra ástand er t.d. á blöðum 57-61.
  • Skorið hefur verið af blöðum og sumstaðar vantar hluta fyrirsagnar á spássíu (sjá t.d. blað 55v) og hluta spássíuskreytinga (sjá t.d. blað 12v).

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 155-165 mm x 110-115 mm.
  • Línufjöldi er ca 32-34.

Skrift

[Decoration]

  • Upphafsstafir eru dregnir með svörtu bleki og út á spássíu (sjá t.d. blöð 58v-59r).
  • Við kaflaskil eru upphafsstafir stærri, fylltir og með pennaflúri.

  • Fígúruteikningar eru á blöðum 61r, 64r, 65r og 66r.
  • Inn í stöku upphafsstaf gægist andlit, sbr. t.d. á blöðum 31v og 46v.

  • Á spássíum blaða má víða sjá litla skreytta ferninga (sjá t.d. blað 12v-13r).

Tilføjet materiale

  • Titlar, þar sem þeir eru til staðar, eru viðbætur og skrifaðir með fínlegri skrift á spássíur (sjá t.d. blað 45r en þar stendur „Hugraun“ og á blaði 46v „Vísur Cecelíu“.
  • Tækifæriskvæði er á neðri spássíu blaðs 31v.
  • Vísa með mannsnafni er umskrifuð með nöfnum rúnanna, á neðri spássíu blaðs 46v.
  • Athugasemdir sem varða uppröðun blaða hafa verið færðar inn á neðri spássíu blaða 59v og 61r, þegar handritið var yfirfarið. Strikað hefur verið yfir þær.
  • Á blöðum 11v-12v, 41v og víðar má greina stafakrot.

Indbinding

Band (213 mm x 180 mm x 47 mm) er frá 1960-1965.

  • Spjöld eru klædd fíngerðum striga, leður er á hornum og kili. Fest á móttök.

Vedlagt materiale

Sexblöðungur:

  • 1) Ítarlegt efnisyfirlit Árna Magnússonar er á seðlum (a-d) með athugasemdum um feril og eigendur.
  • Seðill 1 (merktur a, 200 mm x 135 mm, efst á honum er smáseðill, merktur "að a", limður á verso síðu 121 mm x 129 mm) „“ „ +1. aptanaf qvædi se heiter Rosa. p. 1-5. 2. Lilia, sine inscriptione. p. 5-15. 3. Milska, qvædi so kllad, sine titulo et nomine authoris vantar mikid aptanvid p. 15-20. 4. aptanaf Gudmundar drapu Arna abota p. 21-23. +5. Meyar drapa. p. 23-28. +6. Deiglur p. 28-32. +7. [yfirstrikad: Carmine de maria (synda visur) synda visur] id est de 7. pecatis mortalibus. inc. Maria drottning milld ok skiær myskur allra þioda. p. 33-35. +8. carmen ad mariam, de gaudiis epus, incipit: agæt vil ek þier oden færa. p. 36-37. +9. Carmen de Maria, inficetum et barbarum, incipit: Fyser mik at fremia dikt. p. 37-38. +10. Carmen de lapsu Adami et Evæ; et restitutione generis humani, inc. Bryniar sig med systrum sio (er partur ur Adamis ad sem stendur i visna bok.) p. 32-40. +11. Carmen de Maria. inc. Linginn hryndi og einginn sa. p. 40-41. +12. Carmen alterum de Maria inc. Ave duruzt drasa. kallazt i endanum: Bodunar visur. p. 41-43. +13. Carmen de Cruce. et aliis ne beatus sacris incicpit: þat er upphafligt, at var skulum p. 43-45. +14. Carmen alterum de cruce: incip: gud himnanna. p. 45-47. +15. Carmen de Chri. stod Cruce, incipit Fyrer lat mier pingfruen hvina p. 47-49. +16. Carmen um kalldarnesskrossinn. p. 49-51. [efniskrá heldur áfram á 2. seðlinum, merktur b]“
  • Seðill 2 (merktur b, 200 mm x 134 mm) „+17. Carmen de maria. kallazt her Peturs dictur, incipit Maria ertu milld oc skiær. p. 51-54. + 18. Heims osome: Maurg er mannsens pina. p. 54-56. +19. Heims osome incipit: Hvad mun verolldinn vilia. p. 56-58. +20. Thomas dictur erchibiscups. nempe carmen de sancto Thomas Archiepiscopo Cantuar. inc. Hæstur heilagur ande heidaur þinn bid eg standa. p. 58-59. +21. Nidurstignings visur. inc. Maria vil ek mier diktan. p. 62-66. +23. [yfirstrikad: Carmen de Maria] Liomur. incipit: Hæstur heilagur andi himnakongrurinn sterke. p. 66-71. +24. [yfirstrikad: Carmen de Maria] Andreas visur. inc. Maria drotning milld og blid, mun eg þier færa odar smid. p. 71-74. +25. Andreas diktur. inc. Carmens veit eg tima ryra. p. 74-75. +26. Carmen de maria. inc. Heidra villde eg helgann Krist. p. 76-79. +27. [yfirstrikad: Carmen de s. Petre] Peturs visur. incip. þier vil ek visur færa. p. 79-80. +28. Carmen de Maria. inc. Maria heyr mik haleitt vif, hrodurenn vil eg þier þier færa. p. 80-81. +29. Mariu visur (adrar) inc. Jhesus mader iungfru skær. p. 81-83. +30. [yfirstrikad: carmen de] vitnis visur af Mariu incipit: heyrdu til upphafs orda, allz vimandi minna. p. 83-85. +31. Mariuvisur: Dyrdar gef þu Dans vordur. p. 85-87. [efniskrá heldr áfram á 3. seðlinum, merktur c] “
  • Seðill 3 (merktur c, 200 mm x 134 mm) „+32. Mariuvisur (adrar) Ave agiæt Maria, ave biort sem sol at sia. p. 87-89. +33. Mariu visur: Heilags anda hollim glæst, hrodurenn vil eg þier færa. +34. Hugraun: Hver sem treyster heiminn ä hætt er ad illa vegni. p. 90-92. +35. Ceceliu visur inc. Holldsins girnder heinda mier. p. 92-93. +36. Heims osomi: Hygg eg helldur seggium. hrodur dyrann at skyra. p. 93-96. +37. kvædi um biskup Omund i Skalhollti. Bragsmid er mier bagt at næra. p. 96-99. +38. Carmen: Hæstur heilagur ande, heita mun ek þig aa. p. 99-101. +39. Carmen de Mariam. Heyr þu enn hæste hialpare minn. p. 101-102. +40. de xii Apostolis. inc. Sancte Petur sannur pavi i Roma. p 102-104. +41. Andreas diktur. incipit: Miskunn þin inn milldi gud p. 104-106. +42. Mariu visur. Heyr þu mig dyrust drottins fru. p. 106-107. +43. krossvisur. Dyrdarfullur drottenn minn dyrka villda eg þig. p. 104-110. +44. Kross visur. Sannann gud med sætri grein. p. 110-112. [efniskrá heldur áfram á 4. seðlinum, merktur d] “
  • Seðill 4 (merktur d, 200 mm x 134 mm) „+45. um Olaf konung helga. Herlegt folk ok hæverskar þioder. p. 112-113. +46. visur af Maria Magdalena. vil eg þier visur vanda p. 113-115. +47. adrar visur af maria Magdalena. Agiætt odar efni. p. 115-123. +48. Drapa af Mariugrát. ordin gef þu miog til mærdar p. 123-129. +49. Katrinar drapa. Drottenn gef þu dyr at eg mætte. p. 129-134. +50. carmen de S. Laurentis. p 134-138. +51. Carmen de s. Christofore. heiter: Kristoferus visur. incipit: Hæstur gud eg heite a þig. p 138-144. +52. [yfirstrikad: visur af] Susonnu visur. init. Bragarins vin skal bioda. sidbot kallaz qvæded sidst i þvi. p 144-146. +53. Olafs (konungs) visur. vantar aptan vid. incip. gud fader og son þann lif og lios. p. 146. “
  • 2) Seðill (186 mm x 124 mm) merktur „e“ með upplýsingum um aðföng og eigendur („þessa carmina sacra hefi eg eignast i tveimur stodum ä Jslandi. Einn hlut þar af gaf mier Mag Jon Þorkelson Widalin. biskup i Skalhollte, og hafde hann þann hlut bokarinnar feinged hia Sr Olafi Gislasyni ad Hofi i Vopnafirdi. Annan hlutinn (og var sä miklu stærre) feck eg annars stadar frä, og hafdi þad fragmentum ä Hofi. Hefr so Sr Olafr i frstu ätt heila okina, og skiled hana ad. Eg lagdi so þetta saman, so sem þad og saman heyrdi.“) er límdur inn á rektóhlið fimmta blaðs sexblöðungsins sem er auð.
  • 3) Seðill (198 mm x 99 mm) sem merktur er „f“ og á eru rituð nokkur vísuorð („gud himnanna / Miog er min / di. Suoddan / launen / Þu munt þyda / inn bad mig / Maria mun eg“, er límdur inn á rektóhlið sjötta blaðs sexblöðungsins sem er auð. Fyrsta vísuroðið er: Guð himnanna.
  • 4) Laus miði með upplýsingum um forvörslu bands.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett til ca 1550. Kålund bendir á að vegna innihaldsins (m.a. kvæða eftir Jón Arason biskup) geti handritið ekki hafa verið skrifað fyrr en á fyrri hluta 16. aldar, þó að skriftin virðist benda til loka 15. aldar (Katalog (II) 1894:128). Árni Magnússon skrifaði handritið upp að hluta í AM 710 a-k 4to og AM 711 a 4to.

Herkomst

Árni Magnússon fékk handritið í tveimur hlutum. Annan hlutann gaf Jón Vídalín biskup honum, en hann hafði fengið hann hjá sr. Ólafi Gíslasyni á Hofi í Vopnafirði. Hinn hlutann, sem var miklu stærri, fékk hann annars staðar frá, en sr. Árni Þorvarðsson á Þingvöllum hafði fengið hann frá Hofi. Hafði sr. Ólafur á Hofi átt bókina í heilu lagi en tekið í sundur. Árni setti hlutana saman aftur (sbr. seðil).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 22. apríl 1988.

[Additional]

[Record History]

VH skráði handritið 13.ágúst 2009,

ÞS skráði 5. október 2001>.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar  2. október 1888 (sjá Katalog II>, bls. 128-131 (nr. 1776).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

[Custodial History]

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn 1960-1965. Eldra band fylgdi ekki.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem fékk þær frá Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir af bls. 129-134 á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Úlfhams saga, ed. Aðalheiður Guðmundsdóttir2001; 53
Árni Heimir Ingólfsson„Fimm "ütlendsker tonar" í Rask 98“, 2004; 23: p. 7-52
Björn K. Þórólfsson„Kvantitetesomvæltningen i islandsk“, Arkiv för nordisk filologi1929; 45: p. 35-81
Björn Karel ÞórólfssonRímur fyrir 1600
Björn Karel Þórólfsson„Nokkur orð um íslenzkt skrifletur“, Árbók. Landsbókasafn Íslands1948-1949; 5-6: p. 116-152
Foster W. Blaisdell„Introduction“, The Sagas of Ywain and Tristan and other tales AM 489 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1980; 12
William A. Craigie„[Introduction]“, Early Icelandic rímur. MS No. 604 4to of the Arna-Magnæan Collection in the University Library of Copenhagen, 1938; 11: p. 5-21
Guðrún Nordal„Á mörkum tveggja tíma. Kaþólskt kvæðahandrit með hendi siðbótarmanna, Gísla biskups Jónssonar“, 2006; 16: p. 209-228
Haukur Þorgeirsson„Gullkársljóð og Hrafnagaldur“, 2010; 21: p. 299-334
Haukur ÞorgeirssonHljóðkerfi og bragkerfi : stoðhljóð, tónkvæði og önnur úrlausnarefni í íslenskri bragsögu ásamt útgáfu á Rímum af Ormari Fraðmarssyni
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Jón Helgason„Nokkur íslensk handrit frá 16. öld“, Skírnir1932; 106: p. 143-168
Íslensk miðaldakvæði I.2ed. Jón Helgason
Íslenzk fornkvæði. Islandske folkeviser, ed. Jón Helgason1962-1981; 10-17
Jón Samsonarson„"Hverfi at þier hamingian oll"“, Steffánsfærsla fengin Stefáni Karlssyni fimmtugum1978; p. 34-39
Vísnabók Guðbrandsed. Jón Torfason, ed. Kristján Eiríksson
Karl Ó. Ólafsson"Þrír feðgar hafa skrifað bók þessa ..." : Um þrjár rithendur í AM 510 4to og fleiri handritum
Agnete Loth„Sønderdelte arnamagnæanske papirhåndskrifter“, p. 113-142
Jonna Louis-Jensen„Marginalia poetica“, p. 256-261
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus, bókagerð bænda“, p. 120-140
Stefán Karlsson„The localisation and dating of medieval Icelandic manuscripts“, Saga book1999; 25: p. 138-158
Stefán Karlsson„Bókagerð Ara lögmanns Jónssonar“, 2008; 19: p. 7-29
Valgerður Kr. BrynjólfsdóttirMeyjar og völd : rímurnar af Mábil sterku
« »