Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 568 I-II 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Sögubók

Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Loth, Agnete 
Fødselsdato
18. november 1921 
Dødsdato
2. juni 1990 
Stilling
 
Roller
Lærd; Donor 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Bemærkning

Tuttugu sögubrot úr sama handritinu, auk brots úr Egils sögu úr öðru handriti.

Brot sem merkt eru 21-23 í handritaskrá Kålunds verða eftir í Kaupmannahöfn. Þau eru úr öðru handriti.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
197 blöð
Indbinding

Band frá mars 1994 - júní 1996 (215 mm x 175 mm). Hver efnisþáttur er í sérstakri pappakápu, hvert blað í plastvasa í pappírskápu. Pappakápunum raðað í þrjár öskjur, I-III.

Vedlagt materiale

  • Tíu lausir seðlar með hendi Árna Magnússonar með titlum.
  • Sjö lausir seðlar með 19. aldar hendi, með titlum. Á einn seðilinn hefur Agnethe Loth bætt við upplýsingum um gerð Hálfdanar sögu Brönufóstra.
  • Ljósrit af 5 seðlum á dönsku um ástand þessa handrits o.fl.

Historie og herkomst

Herkomst

Árni Magnússon fékk frá séra Árna Jónssyni á Neðri-Brekku (sjá seðil).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 27. nóvember 1996.

[Additional]

[Record History]

[Custodial History]

Viðgert í Kaupmannahöfn í mars 1994 til júní 1996, sett í plastvasa í pappírskápur. Með fylgir nákvæm lýsing á ljósmyndun og viðgerð.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, keyptar af Arne Mann Nielsen í apríl 1972.

Bjarni Einarsson 1993, Um Eglutexta Möðruvallabókar í 17du aldar eftirritum

Bjarni Einarsson 2001, Egils saga Skallagrímssonar. Bind I. A-redaktionen

Björn K. Þórólfsson 1923, Havarðar saga Ísfirðings

Reynir Þór Eggertsson, Undur í eldhúsinu : ölmusugjafir heilags Marteins í Helenu sögu einhentu

Einar G. Pétursson 1998, Eddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar

Faulkes, A. 2000, Um Eddurit Jóns Guðmundssonar lærða. Andmælaræður

Finnur Jónsson 1886, Egils saga Skallagrímssonar, tilligemed Egils större kvad

Finnur Jónsson 1934, Vatsdæla saga

Finnur Jónsson 1933, Bandamannasaga med Oddsþáttr. Ölkofra þáttr

Haugen, S. 2008, Bautasteinn - fallos? Kring en tolkning av ett fornvästnordiskt ord

Jakob Benediktsson 1980, Um Grænlandsrit. Andmælaræður

Jóhannes Bjarni Sigtryggsson 2000, Hálfdanar saga Brönufóstra (a- og b-gerð)

Kalinke, M. E. 1981, A werewolf in bears's clothing

Larsson, L. 1893, [Friðþjófs saga]. Sagan ock rimorna om Friðþiófr hinn frækni

Loth, A. 1965, Late Medieval Icelandic romances V

Ohlsson, T. H. 2005, Seks papirstrimler i AM 578 g 4to

Ohlsson, T. H. 2009, Tiodielis saga

Ólafur Halldórsson 1958, Ólafs saga Tryggvasonar en mesta

Ólafur Halldórsson 1978, Grænland í miðaldaritum

Rafn, C. C. 1829, Fornaldar sögur Norðrlanda II.

Seelow, H. 1989, Die isländischen Übersetzungen der deutschen Volksbücher. Handschriftenstudien zur Rezeption und Überlieferung ausländischer unterhaltender Literatur in Island in der Zeit zwischen Reformation und Aufklärung

Indhold

Del I ~ AM 568 I 4to
(1r-16v)
Egils saga Skallagrímssonar
Begynder

… trolls i h[r]afnisstu

Ender

„Enn óxinn hliop nidr i stei[ninn]“

Bemærkning

Óheil, vantar aftan af, texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

Hluti af upphafsstafnum, en fyrirsögn hefur trosnað af.

Upphaf sögunnar til 38. k., l. 21.

Notuð neðanmáls í lesbrigðaskrá í Editiones Arnamagnæanæ (A 19) 2001.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
16 blöð (180 +/- 1 mm x 142 +/- 1 mm). Blöð óregluleg vegna fúaskemmda.
Foliering

Plastvasarnir eru tölusettir: I. bl. 1 - I. bl. 16.

Lægfordeling

Stök blöð.

Tilstand

Handritið er mjög skaddað vegna fúa og eru öll blöð trosnuð á jöðrum.

Layout

  • Leturflötur er 175 mm x 135 mm, miðað við eitt heillegasta blaðið.
  • Línufjöldi er u.þ.b. 46.
  • Eyður fyrir fyrirsagnir/kaflatöl víða, einkum í síðari hluta handritsins.

Skrift
[Decoration]

Upphafsstafir dregnir stærra og dálítið skreyttir.

Historie og herkomst

Proveniens

Tímasett til fyrri hluta 17. aldar (sjá Katalog (I) 1889:729).

Del II ~ AM 568 II 4to
1(1r-20r)
Egils saga Skallagrímssonar
Begynder

… Eiriks konungs ok færde honum ex[e]

Ender

„Skule atte J vij[kin]g vij orrus[tur]“

Bemærkning

Óheil, vantar framan af og innan úr. Texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

Hefst í 38. k., l. 14 og nær til loka sögunnar. Textinn hefst nokkurn veginn þar sem hann endar í AM 568 I 4to, þó eru nokkrar línur sameiginlegar.

Bl. 20v autt.

Upphaf sögunnar til 38. k., l. 21.

Notuð neðanmáls í lesbrigðaskrá í Editiones Arnamagnæanæ (A 19) 2001.

2(21r-30r)
Vatnsdæla saga
Begynder

vænn ok giorvilegur, stilltur vel

Ender

„ok hiellt vel sijna tru“

Bemærkning

Óheil, vantar framan af, texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

Textinn hefst framarlega í 13. kafla og nær til loka sögunnar.

Bl. 30v autt.

3(31r-40r)
Kjalnesinga saga
Begynder

… Ketils Flatnefs nam sier Kialar[nes]

Ender

„og lükum vær þar Kialarnesingia sogu“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Fyrirsögn ólæsileg.

4(40r-43v)
Jökuls þáttur Búasonar
Rubrik

„[H]ER fÿlger sagan af Jokle“

Begynder

Jøkle þotte nu illt verk sitt

Ender

„ok rijke effter hann ok lyk[ur] so fra honum at seigia.“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda.

5(43v-48v)
Þorsteins þáttur bæjarmagns
Rubrik

„HIER Bÿriar Soguna af Þorsteine Bæiarmagn“

Begynder

[J] þann tijma Hacon Jarl Sygurdar son ried fyrer Noreige

Ender

„þa huurfu hornen huijtingar | lukum vier ooooooooooooooooo barns.“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda.

6(49r-59r)
Nikulás saga leikara
Rubrik

„… [KOnunge] sem kalladur var leikare“

Begynder

[s]eigia sannlega fret(t)er utann og meistarar

Ender

„þotte meire agiætis madur verit hafa enn N(ikulas) k(onungur). Endar hier so þessa sogu“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda.

Fyrirsögn skert.

Nøgleord
7(59v-64v)
Nitida saga
Begynder

[H]IER meiga vnger menn hey[ra]

Ender

„vier latum þar ecke sannara af ad seigia. Luke so þessari sogu“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Fyrirsögn hefur trosnað af.

Notuð neðanmáls í lesbrigðaskrá í Editiones Arnamagnæanæ (B 24) 1965.

Nøgleord
8(65r-68v)
Valdimars saga
Begynder

… sterkur ad afle

Ender

„og hielldu vel sijna vin feinge … lifdu | og lijkur so þessare sogu | med godre heill | og hafe sa þ[…] skrifade“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Fyrirsögn hefur trosnað af.

Nøgleord
9(69r-82v)
Víglundar saga
Rubrik

„[VIG]LUNDAR SAGA 1. CAP.“

Begynder

[H]ARalldur hinn harfagre var son Haldanar suarta

Ender

„Sig(urdi) spaka Helgu d(ottur) sijn[a] … Gunnlogi oflata og voru iij brullaupenn þar …“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda.

10(83r-87v)
Friðþjófs sagaFriðþjófs saga ins frækna
Rubrik

„af Fridþiof hinum fre…“

Begynder

..le het konungur er ried fyrer Sygna fylke

Ender

„Hal(fdan) konungur aptur til rikiss sijns … vard ellegamall.“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda.

Fyrirsögn skert.

Á eftir sögunni (87v) er registur yfir sögurnar í bókinni.

11(88r-95v)
Þórðar saga hreðu
Rubrik

„Sagan af ÞoRde HRED[U] skrifast hier epter“

Begynder

Þordur hiet madur son Horda Kara

Ender

„Oc er Auzur sa ferd þeira þottist hann eigi hafa mannafla“

Bemærkning

Vantar aftan af, texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

Endar í 9. kafla, sbr. ÍF (XIV) 1959:207.

12(96r-107r)
Króka-Refs saga
Begynder

… helldur vel enn illa … kalladur madur eckj vinsæll af alþydu

Ender

„ok er margt gaufugra manna fra honum komed ok li[ukum] vier þar saugu Kroka Refs“

Bemærkning

Vantar framan af fyrsta kafla, texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

13(107r)
LausavísaRefur var haldinn rausnar samur | ráða klókur og tölu tamur
Nøgleord
14(107v-114v)
Bandamanna saga
Begynder

… er ad Reykiu[m] … Ofeigs het Gunnlaug

Ender

„Jafnan sijdan hiellst vinatta þeira fedga … þeir lifdu bader ok lykur … manna sogu“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Fyrirsögn hefur trosnað af.

15(115r-118v)
Orms þáttur Stórólfssonar
Rubrik

„SAGAN af ORme Stor[olfssyne]“

Begynder

[H]ængur er madur nefndur

Ender

„og hiellt vel tru sijna ok endast hier saga Orms Storolfssonar“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Hluti fyrirsagnar hefur trosnað af.

16(119r-127v)
Hávarðar saga Ísfirðings
Rubrik

„[SAG]an af Havarde Jsfirding“

Begynder

[Þad er] vpphaf þessarar sogu ad Þorbiorn het madur

Ender

„og þotte verit hafa hid mesta micilmenne og lukum vier þar nu þessare sogu med þessu efne“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Hluti fyrirsagnar hefur trosnað af.

17(128r-131v)
Kalmarstríðið
Begynder

seigia fra Suja kongi

Ender

„ad hann hafe þar …“

Bemærkning

Vantar framan og aftan á, texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

Íslensk frásögn um bardaga Kristjáns 4. Danakonungs í Kalmarstríðinu.

Nøgleord
18(132r-143v)
Helenu sagaSagan af Helenu einhentuSagan af Helenu vænu og sonum hennar
Rubrik

„… og … merk[e]lig Historia vm … Helenam dotter kongins j Constantin[opel] …“

Begynder

ÞEgar lidit var fra Christi fæding 1080 ar

Ender

„Glede og huerskyns ynde …“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Hluti fyrirsagnar hefur trosnað af.

Síðustu orðin illlæsileg.

Nøgleord
19(144r-169v)
Flóres saga og LeóOktavianus saga keisara
Rubrik

„[S]AGan af keisaranu[m Oc]ta[vianus] og hanns sonum tueimur Flores og Leo. Eirnen af drottningunne keisarans þeira modur“

Begynder

A dogum konungsins Dagoberti j Frankrijke rijkte j Rom einn volldugur, vijz og dygdarijkur keÿsare

Ender

„hafde so heimuglega þann fyrerkomed ad eingen …“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Hluti fyrirsagnar hefur trosnað af.

Bl. 169v upprunalega autt.

Nøgleord
20(170r-177v)
Hálfdanar saga Brönufóstra
Begynder

og viturlega sagdest hann radu

Ender

„j langa tijma, og radagiórdar madur. Enn er Ol(afur) k(onungur) and[adist] …“

Bemærkning

Vantar framan og aftan af. Texti einnig skertur vegna fúaskemmda.

Textinn hefst í lok þriðja kafla.

21(178r-181r)
Tiodels saga riddara
Rubrik

„oooools saga“

Begynder

… Rid[dare] var sa er Tiodel hiet og bygde j borg

Ender

„huersu Gud vard henne reidur“

Bemærkning

Texti skertur vegna fúaskemmda. Fyrirsögn hefur að mestu trosnað af.

Nøgleord
22(181r-181v)
Um tilburð í Konstantínópel
Rubrik

„[U]m þann mykla tilburd sem hia Tÿrkianum J Constantinopol, huad ad vtþydde sa gamle og vijse MorBecha hans stiornumeistare, oc var fyrir þad giordur vtlægur“

Begynder

Stormegtigaste forste og herra

Ender

„fyrer saker elsku og …“

Bemærkning

Vantar aftan af. Texti skertur vegna fúaskemmda.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
181 blað (190 +/- 1 mm x 150 +/- 1 mm). Blöðin eru óregluleg vegna fúaskemmda, mál eru tekin af einu heillegasta blaðinu.
Foliering

Hver efnisþáttur um sig blaðmerktur á plastvösum.

Lægfordeling

Stök blöð.

Tilstand

  • Handritið er mjög skaddað vegna fúa og eru öll blöðin trosnuð á jöðrum.
  • Tvö blöð vantar innanúr, hið fyrra á milli 9 og 10 og hið síðara á milli 12 og 13 (sjá Bjarni Einarsson 1993:44).

Layout

  • Leturflötur er 175 mm x 135 mm, miðað við eitt heillegasta blaðið.
  • Línufjöldi er u.þ.b 44-50.
  • Síðustu orð á síðu hanga gjarnan undir leturfleti.
  • Eyður fyrir kaflafyrirsagnir og upphafsstafi víða.
  • Lok efnisþáttar enda í totu á 59r, 64r, 127v.

Skrift
[Decoration]

Upphafsstafir víða dregnir stærra og örlítið skreyttir.

Á 69r-82v eru kaflanúmer fyllt með appelsínugulum lit og gjarnan strikað yfir og undir fyrstu orð í kafla.

Tilføjet materiale

  • Á 166v hefur Páll Jónsson bætt við lausavísu, ásamt nafni sínu. Upphaf: Vísur einar vil hér byrja | virðar hlíði á þetta smíði.
  • Spássíukrot, e.t.v. með hendi skrifara, á 21v, 89v, 92v, 129v, 146r, 178v, 181r-v.
  • Sums staðar virðist kaflanúmerum hafa verið bætt við, stundum í eyður og stundum á spássíu.

Historie og herkomst

Proveniens

Tímasett til fyrri hluta 17. aldar (sjá Katalog (I) 1889:729).

Samkvæmt efnisyfirliti (83v) hafa upprunalega verið í handritinu að auki brot úr Grettis sögu (milli 9. og 10. efnisþáttar) og — Sálus saga og Nikanórs (milli 17. og 18. efnisþáttar).

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Um Eglutexta Möðruvallabókar í 17du aldar eftirritum
Egils saga Skallagrímssonar. Bind I. A-redaktionen, ed. Bjarni Einarsson2001; 19
Havarðar saga Ísfirðings, ed. Björn K. Þórólfsson1923; 47
Reynir Þór Eggertsson„Undur í eldhúsinu : ölmusugjafir heilags Marteins í Helenu sögu einhentu“, Jarteinabók Gunnvarar matargóðu : tekin saman á sextugsafmæli hennar 30. desember 20122012; p. 53-57
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: p. 2
Anthony Faulkes, Már Jónsson„Um Eddurit Jóns Guðmundssonar lærða. Andmælaræður“, Gripla2000; 11: p. 273-299
Egils saga Skallagrímssonar, tilligemed Egils större kvad, ed. Finnur Jónsson1886-1888; 17
Vatsdæla saga, ed. Finnur Jónsson1934; 58
Bandamannasaga med Oddsþáttr. Ölkofra þáttr, ed. Finnur Jónsson1933; 57
Susanne Haugen„Bautasteinn - fallos? Kring en tolkning av ett fornvästnordiskt ord“, Scripta Islandica2008; 59: p. 121-134
Jakob Benediktsson, Jón Samsonarson„Um Grænlandsrit. Andmælaræður“, Gripla1980; 4: p. 206-246
Jóhannes Bjarni SigtryggssonHálfdanar saga Brönufóstra (a- og b-gerð)
Marianne E. KalinkeA werewolf in bears's clothing, 1981; 3-4: p. 137-144
[Friðþjófs saga]. Sagan ock rimorna om Friðþiófr hinn frækni, ed. Ludvig Larsson1893; 22
Late Medieval Icelandic romances V: Nitida saga. Sigrgarðs saga frkna. Sigrgarðs saga ok Valbrands. Sigurðar saga turnara. Hrings saga ok Tryggva, ed. Agnete Loth1965; 24
Tove Hovn Ohlsson„Seks papirstrimler i AM 578 g 4to“, p. 327-342
Tiodielis saga, ed. Tove Hovn Ohlsson2009; 72: p. cxlv, 106 bls.
Ólafur HalldórssonÓlafs saga Tryggvasonar en mesta, 1958; 1
Ólafur HalldórssonGrænland í miðaldaritum
Fornaldar sögur Norðrlanda II.ed. C. C. Rafn
Hubert SeelowDie isländischen Übersetzungen der deutschen Volksbücher. Handschriftenstudien zur Rezeption und Überlieferung ausländischer unterhaltender Literatur in Island in der Zeit zwischen Reformation und Aufklärung, 1989; 35: p. viii, 336 s.
Editiones Arnamagnæanæ (A 19) 2001
Editiones Arnamagnæanæ (A 19) 2001
Editiones Arnamagnæanæ (B 24) 1965
ÍF (XIV) 1959:207
Bjarni Einarsson 1993:44
« »