Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 557 4to

Vis billeder

Sögubók; Island, 1420-1450

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+f10d).

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+f20e).

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+ef91).

Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fødselsdato
1. maj 1959 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-3r)
Valdimars saga
Begynder

þỏkv. sva at þeır vıſſv alldrı

Ender

„ok lẏkzt þar þetta ævíntẏr“

Bemærkning

Vantar framan af.

Eyða á eftir bl. 2.

Nøgleord
2(3r-10v)
Gunnlaugs saga ormstungu
Rubrik

„Saga a? gunnlaugi o?mztungu“

Begynder

[Þ]oſteínn het madr

Ender

„med ỏſſ þann greıda er þv vıllt“

Bemærkning

Vantar aftan af.

Eyða á eftir bl. 10.

3(11r-22v)
Hallfreðar saga vandræðaskálds
Begynder

gnẏ ok elldz ganngı

Ender

„ok ert (!) margt ?ra honum kỏmít“

Bemærkning

Vantar framan af.

Eyður á eftir bl. 16 og 18.

4(22v-27r)
Hrafns saga Sveinbjarnarsonar
Begynder

[S]veínbıỏrn het madr

Ender

„ok lẏkr þar ſavgvnní ?arı hann vel“

Bemærkning

Óheil.

Eyður á eftir bl. 23, 24 og 25.

5(27r-35v)
Eiríks saga rauða
Begynder

[O]leí?r het konungr er kalladr uar oleí?r huítí

Ender

„ok lẏkr þar þeſſí ſaugv.“

6(35v-38r)
Rögnvalds þáttur og Rauðs
Begynder

[Þ]orol?r het madr er bıo a ıadrí ı no?egı

Ender

„ỏk lẏkr þar þeſſarrı ?ra savgnn“

Bemærkning

Afbrigði af Rauðúlfs þætti.

Nøgleord
7(38r-40v)
Dámusta saga
Begynder

[Þ]at er vpp ha? þeſſarrar ſaugu

Ender

„vard þa at leggıa“

Bemærkning

Vantar aftan af.

Eyða á eftir bl. 38.

Nøgleord
8(41r-42v)
Hróa þáttur heimska
Begynder

her vm dæ̨ma ? mẏrgín

Ender

„betrı menn enn þer ervt“

Bemærkning

Vantar framan og aftan af.

Nøgleord
9(43r-44r)
Eiríks saga víðförla
Begynder

ſtad er hverſ kẏnſ veſold

Ender

„ok lvkvm ver nv þar þeſſı ſavgv“

Bemærkning

Vantar framan af.

Eyða á eftir bl. 43.

Nøgleord
10(44r-45r)
Stúfs þáttur
Begynder

[M]ad? er ne?nd? ſtv?r

Ender

„þetta er klokt æ̨víntẏr.“

Bemærkning

Hluti af bl. 44 er svo skaddað að fjórar línur eru ólæsilegar.

11(45r-48r)
Karls þáttur vesæla
Begynder

[A] davgvm ſveınſ konungſ vl?ſ ſonar

Ender

„ok allz hınnſ goda þar er alld?í verd? enndır. amen“

Nøgleord
12(48v)
Sveinka þáttur Steinarssonar
Begynder

[M]adr het ſveínke hann var ſteınarſ ſon

Ender

„qvodv ?ınna? attv andra“

Bemærkning

Vantar aftan af.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn
Antal blade
i + 48 + i blöð (157-215 mm x 134-171 mm). Blöðin eru misstór og sum óregluleg að lögun.
Foliering

Blaðmerking 1-48.

Lægfordeling

8 kver.

  • Kver I: 7 blöð, 3 tvinn og 1 stakt blað.
  • Kver II: 7 blöð, 3 tvinn og 1 stakt blað.
  • Kver III: 4 blöð, 2 tvinn.
  • Kver IV: 6 blöð, 2 tvinn og 2 stök blöð.
  • Kver V: 6 blöð, 2 tvinn og 2 stök blöð.
  • Kver VI: 7 blöð, 2 tvinn og 3 stök blöð.
  • Kver VII: 1 blað.
  • Kver VIII: 8 blöð, 3 tvinn og 2 stök blöð.

Tilstand

  • Upprunalega skrifað á lélegt skinn.
  • Handritið er frekar illa farið og skítugt og skriftin sums staðar máð. Blekblettir og smitun eru víða.
  • Göt sem rekja má til verkunar skinnsins eru á bl. 2, 4, 16, 25, 32-33, en seinni tíma skaðar eru á bl. 30 og 40.
  • Efri hluti bl. 44 rifinn af, nú viðgert.
  • Tjón af völdum vatns má sjá á bl. 6v, 7r og 39v.
  • Vantar framan og aftan af handriti.
  • Á eftir bl. 2, 18, 25, 38 vantar 1 blað.
  • Á eftir bl. 10, 16, 23 vantar 2 blöð.
  • Á eftir bl. 24 vantar 6 blöð.

Layout

  • Leturflötur er að meðaltali 178 mm x 138 mm. Hæð og breidd leturflatar er óregluleg, ekki aðeins vegna mismunandi blaðstærðar, heldur einnig á jafnstórum blöðum. Hæð getur verið frá 171 til 187 mm og breidd frá 132 til 154 mm.
  • Línufjöldi er óreglulegur, frá 24 til 39 lína.
  • Markað hefur verið fyrir dálkum og línum með oddhvössu áhaldi sem gerði (hnífs)oddlaga smágöt sem sjá má á öllum útspássíum, nema bl. 30-40, þar sem markað hefur verið með skurði.
  • Síðutitlar á bl. 1r, 3r, 11r, 22v, 27r, 35v, 38r, 44r, 45r, 48v.
  • Auðir reitir fyrir upphafsstafi og fyrirsagnir.

Skrift
[Decoration]

Ekki hefur verið fyllt í reiti fyrir upphafsstafi og fyrirsagnir nema á bl. 16v og 24v, þar sem eru leifar af rauðum lit í upphafsstöfum, og á bl. 27v og 38v, þar sem er síðari tíma pennakrot.

Tilføjet materiale

  • Leiðréttingar skrifara: 4r, 17v, 27v-28r, 31v, 37r, 40v, 43r, 46v.
  • Athugasemdir við texta: 2v, 10v, 16v, 18v, 19r, 20r, 23v, 24v, 25v, 26v, 38v.
  • Almennar athugasemdir: 27r, 47v.
  • Pennakrot: 1v, 4v, 6v-7v, 10r-v, 12v, 13v-14v, 16v, 17v, 18v, 24v-26r, 27v-32v, 33v, 34v, 35v-36r, 37r, 38r-v, 40r-v, 43v-44r, 46r-47r.
  • Áherslumerki: 35r.
  • Bendistafir: 5v, 7r, 9r-10v, 12v, 15r, 16r, 18r, 19v, 21r, 22r, 24r, 26r, 33v.
  • Leiðbeiningarstafir: 3r, 4r, 6r-v, 8v-9v, 13v, 15r, 16r, 17r, 20r, 21v, 22v-23v, 24v, 27v, 29r, 31r, 32r, 33v, 35r, 36v, 38r-39r, 40r-v, 43v-45r, 46r, 47v.
  • Tákn: 12v, 33r, 48r-v.
  • Síðutitlum bætt við á 17. öld.

Indbinding

Band frá 1978. Ljósbrúnt geitarleður á kili og hornum, pappaspjöld klædd gulbrúnum líndúk (225 mm x 200 mm x mm). Saumað á móttök. Einföld saurblöð fremst og aftast. Í öskju.

Eldra band frá c1911-1913. Bókfell á kili og hornum, pappírsklæðning.

Vedlagt materiale

Tveir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar.

  • Seðill 1 (200 mm x 155 mm): „1. Eina bok i 4to. þar ä Nockued lited aptanaf Valldimarssógu. saga af Rafni og Gunnlaugi ormstungu. defect. Hallfredar saga Vandrædaskalllds. def. af sógu Rafns Sveinbiarnarsonar a Rafnseyri. Eiriks Rauda saga. og Þorfinns karlsefnis. þattr af Rógnvalldi i Ærvik. Damusta saga. defect. þattr af Slisa hroa. defect. Eiriks saga vidfórla. Stafs þattr Rattarsonar. þattr af karle vesala. þattr af Sveinka Steinarsyni. def. lárétt á blaði stendur: „þetta ei svo specificerad.““
  • Seðill 2 (159 mm x 105 mm): „þetta Samusta sógublad hefi eg feinged frä Jslande og lagde eg þad hier innanï med þvi eg ser ad þad heyrde hingad. “

Historie og herkomst

Proveniens

Sennilega með hendi Ólafs Loftssonar og tímasett c1420-1450 (sbr. Stefán Karlsson 1970:137-138). Kålund tímasetti til 15. aldar (Katalog (I) 1889:708).

Herkomst

Árni Magnússon fékk handritið hjá Jóni Þorkelssyni Vídalín og hefur það annaðhvort tilheyrt Skálholtskirkju eða Brynjólfi Sveinssyni biskupi (sjá seðil fremst). Blað úr Dámusta sögu (bl. 40) barst stakt frá Íslandi (sjá seðil).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 30. maí 1986.

[Additional]

[Record History]

  • ÞS skráði 11. desember 2001.
  • GI og ÞS fullskráðu 5. til 6. júlí 2002.
  • HB lýsti bandi og ástandi 7. júní 2002.
  • Kålund gekk frá handritinu til skráningar í október 188? (Katalog (I) 1889:708-709 (nr. 1382)).

[Custodial History]

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn í júlí 1978. Eldra band í öskju með handritinu.

Bundið af Otto Ehlert á árunum 1911-1913.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen í janúar 1977.
  • Ljósprent í Corpus Codicum Islandicorum Medii Ævi (XIII) 1940.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Stefán Karlsson 1970:137-138
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Corpus Codicum Islandicorum Medii Ævi (XIII) 1940
Biskupa sögur I.
Hallfreðar saga, ed. Bjarni Einarsson1953-; 64
Bjarni EinarssonMunnmælasögur 17. aldar, Íslenzk rit síðari alda1955; 6
Bjarni EinarssonHallfreðar saga, 1977; 15: p. cxlii, 116
Björn Þórðarson„Eiríks saga rauða. Nokkrar athuganir“, Skírnir1939; 113: p. 60-79
Andrew Breeze„An Irish etymology for kjafal 'hooded cloak' in Þorfinns saga“, Arkiv för nordisk filologi1998; 113: p. 5-6
Laxdæla saga. Halldórs þættir Snorrasonar. Stúfs þáttur, ed. Einar Ól. Sveinsson1934; 5
Vatnsdæla saga. Hallfreðar saga. Kormáks saga. Hrómundar þáttr halta. Hrafns þáttr Guðrúnarsonar, ed. Einar Ól. Sveinsson1939; 8
Eyrbyggja saga. Brands þáttr örva. Eiríks saga rauða. Grænlendinga saga. Grænlendinga þáttr, ed. Einar Ól. Sveinsson, ed. Matthías Þórðarson1935; 4
Two versions of Snorra Edda. Edda Magnúsar Ólafssonar (Laufás Edda), Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rited. Anthony Faulkes1979; p. 509 p.
Finnur Jónsson„Versene i Hallfreðar saga“, Arkiv för nordisk filologi1902; 18: p. 305-330
Gunnlaugs saga ormstungu, ed. Finnur Jónsson1916; 42
Peter Foote„A question of conscience“, 1961-1977; p. 11-18
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Peter Foote„Skömm er óhófs ævi. On Glaucia, Hrafnkell and others“, Kreddur2005; p. 128-143
Finn Hansen„Almen temporal er-sætning med og uden korrelat i norrønt sprog - bidrag til typens beskrivelse“, p. 290-300
Haraldur BernharðssonMálfræðirannsóknir1999; 11
Hrafns saga Sveinbjarnarsonar. B-redaktionen, ed. Annette Hasle1967; 25
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Eiríks saga víðförla, ed. Helle Jensen1983; 29
Jón Helgason„Introduction“, Hauksbók the Arna-Magnæan manuscripts, 371, 4to, 544, 4to, and 675, 4to1960; p. V-XXXVII
Jón SamsonarsonLjóðmál. Fornir þjóðlífshættir, 2001; 55
Jónas KristjánssonUm Fóstbræðrasögu, 1972; 1
James E. Knirk„New manuscript readings in Gunnlaugs saga ormstungu“, p. 141-148
Membrana Regia Deperdita, ed. Agnete Loth1960; 5: p. xcv, 248 s.
Late Medieval Icelandic romances I: Victors saga ok Blávus. Valdimirs saga. Ectors saga, ed. Agnete Loth1962; 20
Jonna Louis-JensenKongesagastudier: Kompilationen Hulda-Hrokkinskinna, 1977; XXXII
Lasse MårtenssonStudier i AM 557 4to : kodikologisk, grafonomisk och ortografisk undersökning av en isländsk sammelhandskrift från 1400-talet, 2011; 80
Borgfirðinga sögur. Hænsa-Þóris saga. Gunnlaugs saga ormstungu. Bjarnar saga Hítdælakappa. Heiðarvíga saga. Gísls þáttr Illugasonar, ed. Guðni Jónsson, ed. Sigurður Nordal1938; 3
Ólafur HalldórssonÓlafs saga Tryggvasonar en mesta, 1958; 1
Ólafur HalldórssonGrænland í miðaldaritum
Ólafur Halldórsson„Gömul Grænlandslýsing“, 1982; 5: p. 148-161
Eiríks saga rauða. Texti Skálholtsbókar. AM 557 4to, Íslenzk fornrited. Ólafur Halldórsson
Ólafur Halldórsson„Várlogi“, Glerharðar hugvekjur2005; p. 52-54
Björn M. Ólsen„Landnama og Eiriks saga rauda“, 1920; 1920: p. 301-307
Bevers saga, ed. Christopher Sanders2001; 51
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
Stefán EinarssonThe Freydís incident in Eiríks saga rauða, CH 11, 1938-1939; 13
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus, bókagerð bænda“, p. 120-140
Stefán Karlsson„Uppruni og ferill Helgastaðabókar“, Helgastaðabókar: Nikulás saga. Perg. 4to Nr. 16, Konungsbókhlöðu í Stokkhólmi, Íslensk Míðaldahandrit // Manuscripta Islandica medii aevi1982; II: p. 42-89
Stefán Karlsson„Skrifarar Þorláks biskups Skúlasonar“, Skæðagrös. Skrif til heiðurs Sigurjóni Björnssyni sjötugum 25. nóvember 19961997; p. 175-200
Eiríks saga rauða og Flatøbogens Grænlendingaþáttr samt uddrag fra Ólafssaga Tryggvasonar, ed. Gustav Storm1891; 21
The Arna-Magnæan manuscript 557 4to containing inter alia the History of the first discovery of America, ed. Dag Strömbäck1949; 13
Dag Strömbäck„Introduction“, The Arna-Magnæan manuscript 557 4to containing inter alia the History of the first discovery of America, 1949; 13: p. 7-40
Sverrir Tómasson„"Ei skal haltr ganga". Um Gunnlaugs sögu ormstungu“, 1998; 10: p. 7-22
Sverrir Tómasson„Bandamanna saga og áheyrendur á 14. og 15. öld“, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; p. 129-150
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
« »