Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 416 b 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Minnisbók séra Jóns Jónssonar á Melum; Island, 1620-1663

LATIN SMALL LETTER O WITH OGONEK AND ACUTELATIN SMALL LETTER O WITH OGONEK AND ACUTE

Specieltegn vises nær det originale form.

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+ef91).

Navn
Jón Helgason 
Fødselsdato
30. juni 1899 
Dødsdato
19. januar 1986 
Stilling
Professor 
Roller
Lærd; Ejer; Forfatter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Jónsson 
Fødselsdato
1596 
Dødsdato
8. juni 1663 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jonas Gam 
Fødselsdato
26. august 1671 
Dødsdato
1. januar 1734 
Stilling
Rektor 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fødselsdato
1. maj 1959 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Dall, Birgitte 
Fødselsdato
1912 
Dødsdato
1989 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Binder 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-1r)
LausavísaSpiritus est ubi vult
Begynder

Spiritus est vbi vult

Nøgleord
2(1r-1r)
LausavísaAndi drottins er þar í vill
Begynder

Annde drottens er þar ivill

Bemærkning

Þýðing á efnisþætti nr. 1.

Nøgleord
3(1r-1r)
KvæðiEnginn oftreysti auðnunnar hreysti
Begynder

Eingenn oftreiste, audnunn ar hreiste

Bemærkning

Bl. 1v autt.

4(2r-2r)
LausavísaDáða bróðir ljáðu lið
Rubrik

„Þorallr kvad:“

Begynder

däda broder liadu lid

Nøgleord
5(2r-2r)
LausavísaFyrstur hæstur lýsti ljóst
Begynder

fystur Hæstur lÿste Liöst

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „Alia ejusdem.“.

Nøgleord
6(2r-2r)
LausavísaNennir manna tungan töm
Forfatter

séra Jón Jónsson á Melum

Begynder

nenner manna tungan tom

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „ego hanc“.

Nøgleord
7(2v-2v)
Þessir eru tólf heimsósómar
Rubrik

„Þesser eru xij heims|ösomar“

Nøgleord
8(2v-2v)
Frá jörðunni og upp í cælum stellatum reiknast
Bemærkning

Um fjarlægð jarðar frá stjörnuhimninum.

9(3r-3r)
LausavísaÍsland aumlega stendur
Begynder

[Is]land aumlega stendur

Bemærkning

Á spássíu stendur ártalið 1625.

Nøgleord
10(3r-3r)
LausavísaHeld ég komið að kvöldi
Begynder

Helld eg komed ad qvollde

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „Aliud:“.

Nøgleord
11(3r-3r)
LausavísaEndast ár að vanda
Begynder

Endast är ad wanda

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „Aliud in novo anno:“.

Nøgleord
12(3v-3v)
Þessir hlutir olla illu í heiminum
Rubrik

„Þesser hluter olla | illu j heimenum“

Nøgleord
13(3v-3v)
Þessar eru 7 höfuðsyndir
Rubrik

„Þessar eru 7 hoffud|sinder“

Nøgleord
14(4r-4r)
VinirMjög sjaldfengnir munu þeir vinir
Rubrik

„Uiner“

Begynder

mióg sialldfeingnner munu þeir viner

15(4r-4r)
Audi, vide, tace
Rubrik

„Audi, Vide, tace:“

Bemærkning

Lífsspeki.

Nøgleord

16(4v-4v)
In falsos amicos sic aliqua scripsiÞó kisa í fyrir klappi
Rubrik

„in Falsos amicos sic aliqva | scripsi“

Begynder

Þö kisa i fyrer klappe

Nøgleord
17(4v-4v)
Ad amicum procumHeiðurs nægð og hamingju frægð
Rubrik

„Ad amicum Procum“

Begynder

Hejdurz nægd og hamingiu frægd

Nøgleord
18(4v-4v)
VeröldSvo er hún fast til lymsku lögð
Rubrik

„Verólld:“

Begynder

Suo er hun fast til limsku logd

19(5r-5v)
Anno 1639 sendi séra Ólafur Einarsson herra Árna mínum mér til handaPrestinn yfir Guðs vin góður
Forfatter

séra Ólafur Einarsson

Rubrik

„Anno 1639: sende .s. | Olavur Einarzson herra Arn[a] | mijnum, mier til handa:“

Begynder

Prestenn yver Gudz vin gödur

Bemærkning

Óheilt.

Bl. 6r autt, upplýsingar um feril á bl. 6v.

20(7r-7v)
Anno 1640, ego vicissim ipsum salutavi hisceBlaðið segir blíða kveðju
Rubrik

„Anno 1640. ego vicissim | ipsum salutavi hisce;“

Begynder

bladed seger blijda qvediu

Bemærkning

Bl. 8 autt.

21(9r-9v)
Séra Ólafur Einarsson til Árna lögmanns 1641Árni minn bróðir blíði
Forfatter

séra Ólafur Einarsson

Rubrik

„S Olafur Ejnarsson | til Arna Lógmans: 1641“

Begynder

Arne minn broder blijde

22(9v-10v)
Christum pro saluteLjúfur lögmann ég sendi
Forfatter

séra Jón Jónsson á Melum

Rubrik

„Christum pro salute“

Begynder

Liufr logmann eg sende

Kolofon

„Anno 1641 4 septembris: | J: J: (10v).“

Bemærkning

Framan við kvæðið er þessi athugasemd: „H. Arna .m. Oddzsine aptur | sendt blad þad þessar vijsur ä | voru, sendest þetta med“.

23(10v-10v)
De signis anno 1644Sjórinn byltir bárum
Rubrik

„De signis Anno 1644“

Begynder

Siören bylltter bärum

Nøgleord
24(10v-11r)
Anno 1652 M.B.Er svo margt það öfugt gengur Íslands efni
Forfatter

M.B.

Rubrik

„Anno 1652 .M.B:“

Begynder

Er so margt þad ofugt gengr Jslandz efne

25(11v-11v)
Anno 1625 in hiememFjúk er úti furðu mikið
Rubrik

„Anno 1625 in hÿemem.“

Begynder

fiuk er vte furdu miked

26(11v-11v)
Réttur meðalmanns vöxtur
Rubrik

„Riettur medalmanns wóxtur“

Bemærkning

Fróðleikur um vöxt manna.

Nøgleord

27(12r-12r)
Málshættir
Rubrik

„M?lshætter“

Nøgleord
28(12r-12r)
Við ámu
Rubrik

„Vid amu“

Bemærkning

Læknisráð.

Nøgleord
29(12v-12v)
Gamalla manna máltæki um mannsins lífdaga
Rubrik

„Gamallra Manna mältæke umm mannzennz Lÿfdaga:“

Nøgleord
30(13r-13r)
Ad amicum anno 1639 fervet olla fervet amicitiiMargur heldur trúa tryggð
Rubrik

„Ad amicum Anno 1639 | fervet olla fervet amiciti[a]“

Begynder

margur helldur trua trigd

31(13v-14r)
Lækningar fyrir augu
Rubrik

„Lækningar fyrer augu“

Bemærkning

Texti lítillega skertur aftast.

Læknisráð, t.d. fyrir augu, magann, við gulu, skyrbjúg, niðurfallssótt og við vosi og kláða.

Nøgleord
32(14v-14v)
OrðskviðurNon dolor est major
Begynder

Non dolor est major

Nøgleord

33(14v-14v)
LausavísaHoldi sorg ei hærri er nein
Forfatter

Gísli Hákonarson

Begynder

Hollde sorg ey hærre er neyn

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „hoc sic reddit Gisl: Haqvini L:“.

Ort út af efnisþætti nr. 30.

Nøgleord
34(14v-14v)
OrðskviðurNon dolor est major
Begynder

Non dolor est major

Bemærkning

Sama og nr. 30.

Nøgleord

35(14v-14v)
LausavísaGuðs og munum merka vin
Forfatter

Páll Gíslason

Begynder

Gudz og mvnumm merka vin

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „Paulus Gislai aliqvando“.

Nøgleord
36(14v-14v)
KvæðiDygða nægðin eyðist ei
Begynder

Digda nægden ejdest eÿ

Bemærkning

Texti lítillega skertur aftast.

37(15r-15r)
OrðskviðurOra et labora, aderit deus sine mora
Begynder

Ora et Labora: aderit Deus | sine mora:

Nøgleord

38(15r-15r)
LausavísaIðja, vinn um blessan bið
Begynder

Jdja, win, vmm blessan bid

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „hoc sic r:“.

Ort út af efnisþætti 35.

Nøgleord
39(15r-15r)
OrðskviðurMemento mori
Begynder

Memento mori

Nøgleord

40(15r-15r)
LausavísaMinnstu á dauðann mannkind aum
Begynder

Minnstu ä daudan mannkynd aum

Bemærkning

Ort út af efnisþætti 37.

Nøgleord
41(15r-15r)
OrðskviðirInfima contemptum pariunt
Begynder

infima contemptum pariunt

Nøgleord

42(15r-15r)
LausavísaSnauða manninn forakt fær
Forfatter

Gísli Hákonarson

Begynder

Snauda mannenn foracktt, fær

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „hoc sic reddidit Gislaus Haqvinj:“.

Ort út af efnisþætti nr. 30.

Nøgleord
43(15r-15r)
LausavísaKennir ótta mektugur mann
Forfatter

séra Jón Jónsson á Melum

Begynder

Kienner ötta mecktugur mann

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „ego sic:“.

Ort út af efnisþætti nr. 30.

Nøgleord
44(15v-15v)
OrðskviðurTu præsens cura, domino committ[e] futura:
Rubrik

„Tu præsens cura, Domino Committ[e] | Futura:“

Nøgleord

45(15v-15v)
LausavísaEmbætti skalt iðka þitt
Begynder

Embætte skalltt ydka, þitt

Bemærkning

Ort út af efnisþætti 42.

Nøgleord
46(15v-15v)
De coningioUt tristis sine sole dies
Rubrik

„De coningio:“

Begynder

Ut tristis sine sole dies

Nøgleord
47(15v-15v)
Lausavísa[E]inn dagur ef sól ei sér
Forfatter

séra Jón Jónsson á Melum

Begynder

[E]irn dagur ef sol ey sier

Bemærkning

Texti lítillega skertur.

Framan við vísuna stendur: „ego:“.

Ort út af efnisþætti nr. 44.

Nøgleord
48(15v-15v)
OrðskviðurPæniteas, ores, similem duc, respice mores
Begynder

Pæniteas, ores, similem duc, respice | mores:

Bemærkning

Aftan við stendur: „hoc sic“.

Nøgleord

49(15v-15v)
Lausavísa[Iðr]ast skalt með blíða bón
Begynder

00ast skallt med blijda bön

Bemærkning

Óheil.

Framan við vísuna stendur: „ego:“.

Nøgleord
50(16r-16r)
LausavísaLinque solo suum olus
Begynder

Linqve solo suum olus

Nøgleord
51(16r-16r)
LausavísurHeiminn láttu hafa sitt kál
Begynder

Heimenn lättu hafa sitt käl

Bemærkning

Ort út af efnisþætti 48.

Nøgleord
52(16v-16v)
OrðskviðurCur non prava finis? pulvis es atque cinis
Begynder

Cur non prava finis? pulvis es atq. | cinis:

Nøgleord

53(16v-16v)
LausavísaAska og mold er efnið þitt
Begynder

Aska og molld er efned þitt

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „Hoc sic“.

Ort út af efnisþætti 50.

Nøgleord
54(16v-16v)
OrðskviðurUbi nummus loquitur omnis lex tacet
Begynder

ubi nummus loqvitur omnis lex tacet

Nøgleord

55(16v-16v)
LausavísaMá það þykja mikið raus
Forfatter

Páll Gíslason

Begynder

Mä þad þikia miked raus

Bemærkning

Framan við vísuna stendur: „Paulus Gislai reddidit .Isl:“.

Ort út af efnisþætti 52.

Nøgleord
56(17r-18r)
Um stikur og vegalengd
Rubrik

„Vmm Stikur og vega | leingd:“

Nøgleord

57(18v-19r)
Viðir í Íslandi
Rubrik

„Vijder J Jslande:“

Bemærkning

Heiti á trjám og jurtum á íslensku og latínu.

Bl. 19v og 20r auð.

58(20v-20v)
Gamla tala nú aftur í brúkan
Rubrik

„Gamla tala. nu aptur | i Brükan:“

Bemærkning

Þ.e. rómverskar tölur.

Framan við stendur: „Þoralla erende“, en strikað yfir.

Nøgleord

59(20v-21r)
ÞórhallaljóðÓstilltir með öfundar snið
Rubrik

„Þoralla Liod:“

Begynder

ostillter med ófundar [sic] snid

60(21r-21r)
Geometrica et mathematica
Forfatter

M. Georgius

Bemærkning

Arabískar tölur og rómverskar, virðist vera framhald af efnisþætti 56.

Nøgleord

61(21v-24v)
Brjóstmein kvenna
Rubrik

„Briöstmeyn qvenna“

Bemærkning

Læknisráð, t.d. við brjóstmeini, andlitsbólgu, deyfi og hlustaverk, ámu, steinsótt, lífsýki, undirmygu, blóðhrækjum, brjósterfiði, höfuðverk, tannverk, kvefi og hósta, ofsvefni, hringormi, bakverk og fingurmeini.

Nøgleord
62(25r-43v)
Annáll
Begynder

Tijma frä weralldar|ennar skopun til sinda | flodzens skipttu þeijr | gómlu j | Aureum seculum. gyllene | tijd

Ender

„og | blodz uthelling sem þar | epter skede:“

Bemærkning

Frá upphafi veraldarinnar til ársins 1644. Að mestu er hlaupið yfir miðaldir og ekki fjallað um íslenska atburði. Annálnum lýkur á bl. 43r, en þar fyrir aftan hefur Jón bætt við hann færslum fyrir árin 1542, 1584 og 1533.

Bl. 44r autt.

Nøgleord
63(44v-44v)
Senffkornlein, mustardzkorn
Rubrik

„Senffkornlein | Mustardzkorn.“

Bemærkning

Þýsk frásögn um virkni sinnepsfræja.

Nøgleord
64(45r-49v)
Latneskar setningar
Bemærkning

Að hluta til útskýrðar eða þýddar.

Texti á stöku stað óverulega skertur vegna skemmda á bl.

65(50r-61r)
Útdráttur á latínu úr Corneliusi Agrippa (1649) og fleiri höfundum, en einnig minnisgreinar um ýmis efni, m.a. tónlist og dansEx Cornelii Agrippa notata anno 1649
Rubrik

„Ex Cornelii Agrippa: | notata. Anno 1649:“

Bemærkning

Texti á stöku stað skertur vegna skemmda á blöðum, víða óverulega.

Nøgleord

66(61v-61v)
Um asna
Rubrik

„000000m asini“

Nøgleord

67(62r-62r)
Orðskviðir á latínu
Nøgleord

68(62v-63r)
Duodecem signa zodiaci
Rubrik

„Duodecem signa Zodiaci“

Bemærkning

Hér eru ýmsir atburðir Biblíunnar tengdir tólf mánuðum stjörnuhringsins.

Nøgleord
69(63v-64r)
Vísuubrot og athugasemd um Zosimus páfa
Bemærkning

Texti lítillega skertur vegna skemmda á blöðum.

70(64v-64v)
Séra Guðmundar ErlendssonarFyrir þitt andlát og undir
Forfatter

séra Guðmundur Erlendsson í Felli

Rubrik

„S. Gudmundar Ellendz|sonar:“

Begynder

Fyrer þitt anlat andlát og under

Bemærkning

Framan við er annálsgrein um fyrstu prentsmiðjuna í Þýskalandi.

71(65r-65v)
Pápistanna hjáguðir og árnaðarmenn
Rubrik

„Papistanna hiaguder | og Arnadar menn:“

Bemærkning

Texti lítillega skertur vegna skemmda á blöðum.

Aftan við stendur: „Gejme ozz Gud fyrir ollum villudőmum“.

Um kaþólska dýrlinga.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Antal blade
65 blöð (185-200 mm x 79-81 mm). Auð blöð: 1v, 6r, 8 og 44r.
Foliering

Seinni tíma blýantsblaðmerking 1-65 (1r-65r).

Lægfordeling

Tíu kver (á stöku stað er erfitt að greina hvort blöð eru stök eða hlutar af tvinni):

  • Kver I: bl. 1-4, 2 tvinn.
  • Kver II: bl. 5-10, 3 tvinn.
  • Kver III: bl. 11-20, 5 tvinn.
  • Kver IV: bl. 21-28, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 29-32, 2 tvinn.
  • Kver VI: bl. 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 41-44, 2 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 45-52, 4 tvinn.
  • Kver IX: bl. 53-56, 2 tvinn.
  • Kver X: bl. 57-65, 4 tvinn og stakt blað.

Tilstand

  • Texti lítillega, stundum óverulega, skertur vegna skemmda á bl. 3r, 5, 14, 15v, 45v, 47v, 48r, 50r, 55v, 57v, 58v, 59r, 60r, 61r-v, 63v og 65r-v.
  • Texti örlítið máður efst á 2v.
  • Á stöku stað sést texti í gegn.

Layout

  • Leturflötur er . Á bl. 62v-64r er skrifað þversum á blaðið.
  • Línufjöldi er 7-29.

Skrift
Tilføjet materiale

  • Viðbætur og leiðréttingar á spássíum og inni í texta (sennilega með hendi skrifara): 2r-v, 3r, 19r, 45v, 47v og 54r.
  • Ártal á spássíu: 3r.
  • Síðari tíma tölumerking með blýanti: 16v (13), 44v (20) og 45r (21).

Indbinding

Band frá febrúar 1961 (206 mm x 87 mm x 16 mm). Spjöld og kjölur klædd gráleitum handunnum pappír. Tvö saurblöð úr bandi. Handritið liggur í öskju. Á fremra saurblað versó hefur Jón Helgason endurskrifað athugasemd Kålunds um blaðfjölda og skráningardag.

Vedlagt materiale

  • Fastur seðill (196 mm x 81 mm) fremst með hendi Árna Magnússonar: „Olim Sr Jons Jonssonar ä Melum, nu mitt“. Seðillinn er í reynd tvinn og er aftara blaðið autt. Kålund fjallar um þetta eins og hluta af ytri frágangi („omslag“).
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um kveraskiptingu.
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um forvörslu.

Historie og herkomst

Proveniens

Skrifað af séra Jóni Jónssyni á Melum á árunum 1620-1663 (Jón fæddist 1596 og lést 1663). Kålund tímasetur handritið til 17. aldar (Katalog (I) 1889:621).

Herkomst

Jón Jónsson á Melum átti fyrstur handritið, en síðar komst það í eigu Árna Magnússonar (sbr. seðil).

Á 6v er nafn og ártal: Jónas Daðason m.e.h. annó 1684.

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 4. desember 1987.

[Additional]

[Record History]

[Custodial History]

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í febrúar 1961.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 7. júlí 1972.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »