Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 160 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Lög; Island, 1540-1560

Navn
Ari Jónsson 
Stilling
 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Sigurðsson 
Fødselsdato
17. juni 1811 
Dødsdato
7. december 1879 
Stilling
Forsker; Arkivar 
Roller
Lærd; Skriver; Forfatter; Marginal; Ejer; Donor; Korrespondent; recipient 
Flere detaljer
Navn
Bjarni Bjarnason 
Fødselsdato
1639 
Dødsdato
1723 
Stilling
Lögsagnari 
Roller
Ejer; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fødselsdato
1. maj 1959 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1bisr-101r)
Jónsbók
Begynder

Magnús með Guðs miskunn Noregs kóngur …

Ender

„… en virða þó til fullra aura. AMEN.“

Nøgleord
2(102r-124r)
Kristinréttur Árna biskups
Begynder

Ala skal barn hvert er borið verður …

Ender

„… en allri illsku týni. Amen.“

3(124r-131v)
Kirkjuskipanir, lagaákvæði og samþykktir
Bemærkning

Að mestu varðandi kirkjuleg málefni; tíundargjöld og verðútreikningar eða verðmælar.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
ii + 133 + ii blöð, þar með talið bl. 1bis (157 +/- 2 mm x 116 +/- 2 mm). Bl. 1r og 132 eru upprunalega auð. Óregluleg í lögun eru: bl. 18-19, 54, 56, 64-65, 69, 73, 81, 96, 113, 130-131.
Foliering

  • Blaðmerkt síðar 1-132 + 1bis. Einnig er blaðsíðumerking efst á ytra horni margra blaða 1- 266.
  • Gömul blaðmerking með rómverskum tölum víða á neðri spássíum. Gæti verið með hendi skrifarans.

Lægfordeling

  • Kver I: bl. 1 (+1bis)-8, stakt bl. og 4 tvinn.
  • Kver II: bl. 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 25-34, 5 tvinn.
  • Kver V: bl. 35-42, 4 tvinn.
  • Kver VI: bl. 43-50, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 51-58, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 59-66, 4 tvinn.
  • Kver IX: bl. 67-74, 3 tvinn og tvö stök blöð (bl. 70 og 71).
  • Kver X: bl. 75-82, 4 tvinn.
  • Kver XI: bl. 83-90, 4 tvinn.
  • Kver XII: bl. 91-98, 4 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 99-102, 2 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 103-110, 4 tvinn.
  • Kver XV: bl. 111-118, 4 tvinn.
  • Kver XVI: bl. 119-126, 4 tvinn.
  • Kver XVII: bl. 127-132, 2 tvinn og tvö stök blöð (bl. 129 og 131).

Tilstand

  • Göt sem orðið hafa við verkun skinnsins og skerða því ekki texta eru á bl. 32, 85, 111, 113, 115, 117 og 132.
  • Handritið er skítugt og nokkuð blettótt, einkum á kveraskilum, sem bendir til þess að handritið hafi verið óbundið um tíma.
  • Fyrirsagnir eru máðar og sums staðar illlæsilegar. Sumir upphafsstafir eru einnig nokkuð máðir.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 115-120 mm x 80-85 mm (á öftustu blöðunum fer breiddin upp í 95mm).
  • Línufjöldi er 23-24.
  • Upphafsstafir eru víðast teiknaðir út fyrir leturflöt. Sumar fyrirsagnir fara einnig út fyrir leturflöt.

Skrift

Bl. 1bisr-128r með hendi einhvers feðganna séra Ara Jónssonar á Stað í Súgandafirði og sona hans Jóns og Tómasar, líklega með hendi Jóns (sbr. Karl Ó. Ólafsson 2006 og Stefán Karlsson 1970:139), árléttiskrift.

Bl. 128v-131v með óþekktri hendi, árléttiskrift.

[Decoration]

Heilsíðumynd af Ólafi helga í hásæti, haldandi á öxi og valdaepli, með krýndan dreka undir fótum á bl. 1v (Sjá ljóspr. í Corpus Cod. Isl. Med. Aevi 7, mynd 78a).

Heilsíðumynd af biskupi í skrúða með bagal á bl. 101v.

Spássíumynd af hengdum manni á bl. 127v.

Smærri myndir má finna víða en þær standa oftast hjá upphafsstöfum (sjá til dæmis bl. 43v, 45v, 47v, 48r, 54r, 57v, 59r, 63v, 72v, 88v, 93v, 97v, 99v og 127v). Myndirnar eru ýmist af mönnum, mannshöfðum, drekum, fuglum og öðrum kynjaskepnum. Á neðri spássíu, ytra horni, bl. 88r og 107r eru teiknaðar hendur og bl. 129v kynjaskepna í lit.

Mikið skreyttir upphafsstafir í ýmsum litum á bl. 1bisr, 2v, 8r, 13r, 14v, 28r, 31v, 39r, 44v, 48v, 71r, 75v, 76v, 86r, 94v, 102r. Stundum eru mannsandlit teiknuð í belgi stafanna.

Upphafsstafir í ýmsum litum, einkum svörtum, rauðum eða grænum.

Rauðritaðar kaflafyrirsagnir.

Tilføjet materiale

Spássíukrot er mestanpart réttarbætur og ýmiss konar viðbætur við aðaltextann (Karl Ó. Ólafsson 2006).

  • Aðrar spássíugreinar nefna gjarnan almættið, t.d. efst á bl. 1bisr: „Guð minn komi til mín“, 17r: „miskunn Guðs með allri mildi“, enn fremur á bl. 17v, 22r, 28r, 48r, 58v, 69r, 100r, 117v, 128v.
  • Nöfn koma fyrir á bl. 68v („Ólafur á mig segir bókin og er vel kominn að réttum erfðum“), bl. 120r (Þórdís), 127v (Ól.), 130r (Ólafur), 132r (Þorgautur).

Indbinding

Band frá 18. öld (168 mm x 123 mm x 50 mm). Pappaspjöld klædd bókfelli, leðurþvengir sjást á mótum kjalar og spjalda, kver saumuð með hamptaumum. Spjaldblöð og saurblöð eru nýlegri. Handritið liggur í öskju.

Vedlagt materiale

  • Fastur seðill (154 mm x 101 mm) á milli saurblaða fremst með hendi Árna Magnússonar. Á seðlinum er efnisyfirlit og upplýsingar um feril („Jónsbók. Kristinréttur yngri. Nokkur Statuta Ecclesiastica. Um tíundarmál og matgjafir. Bókina fékk eg af seignr. Petre Wielandt, en hann af Bjarna í Arnarbæli. Codex non admodum vetustus“), hvort tveggja á versóhlið en rektóhlið er auð.
  • Lýsing Jóns Sigurðssonar á handritinu fylgir.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið er skrifað á Íslandi. Það er tímasett til ca 1550 (sjá ONPRegistre, bls. 446), en til síðari helmings 15. aldar í Katalog I, bls. 441.

Herkomst

Árni Magnússon fékk handritið hjá Peter Wielandt, en hann hafði fengið það hjá Bjarna Bjarnasyni (sbr. seðil).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 12. maí 1982.

[Additional]

[Record History]

  • ÞS skráði samkvæmt reglum TEI P529.-30. desember 2009.
  • GI færði inn grunnupplýsingar 20. júní 2002.
  • Kålund gekk frá handritinu til skráningar 28. október 1886 (sjá Katalog I 1889:441 (nr. 828).

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 2. maí 1973.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Íslenzkt fornbréfasafn I. 834-1264
Úlfhams saga, ed. Aðalheiður Guðmundsdóttir2001; 53
Elsa E. GuðjónssonSkyldleiki erlendra prentmynda við nokkrar íslenskar helgimyndir, Gripla1979; 3: p. 71-84
Harry Fett„Miniatyrer fra islandske haandskrifter“, Bergens Museums Aarbog1910; 7: p. 3-40
Harry Fett„Miniatures from Icelandic manuscripts“, Saga book1911-1912; 7: p. 111-126, 177-205
Guðbjörg Kristjánsdóttir„Lýsingar í íslenskum handritum“, Kirkja og kirkjuskrúð1997; p. 93-98
Guðbjörg Kristjánsdóttir„Lýsingar í íslenskum handritum á 15. öld“, Gripla2016; 27: p. 157-233
Guðvarður Már GunnlaugssonSýnisbók íslenskrar skriftar
Halldór HermannssonIcelandic illuminated manuscripts of the middle ages, 1935; 7
Halldór HermannssonIlluminated manuscripts of the Jónsbók, Islandica1940; 28
Karl Ó. Ólafsson"Þrír feðgar hafa skrifað bók þessa ..." : Um þrjár rithendur í AM 510 4to og fleiri handritum
Agnete LothFornaldarsagas and late medieval romances AM 586 4to and AM 589 a-f 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1977; 11: p. 22, 188 p.
Ellen Marie MagerøyIslandsk hornskurd. Drikkehorn fra før "brennevinstiden", 2000; Supplementum 7
Magnús Lyngdal MagnússonKristinréttur Árna frá 1275. Athugun á efni og varðveizlu í miðaldahandritum
Magnús Lyngdal Magnússon„"Kátt er þeim af kristinrétti, kærur vilja margar læra". Af kristinrétti Árna, setningu hans og valdsviði“, Gripla2004; 15: p. 43-90
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus, bókagerð bænda“, p. 120-140
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus: Bókagerð bænda“, Stafkrókar : ritgerðir eftir Stefán Karlsson gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 2. desember 1998, 2000; 79: p. 310-329
Jónsbók: Kong Magnus Hakonssons Lovbog for Island, vedtaget paa Altinget 1281, og Réttarbøtr, de for Island givne Retterbøder af 1294, 1305 og 1314ed. Ólafur Halldórsson
Þórdís Edda Jóhannesdóttir„Marginalia in AM 510 4to“, Opuscula XVII2019; p. 209-222
« »