Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 135 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Lögbók; Island, 1340-1525

Navn
Snjólfur Rafnsson 
Fødselsdato
1460 
Stilling
Lovrettemand 
Roller
Ubestemt 
Flere detaljer
Navn
Hjálmur Sveinsson 
Stilling
 
Roller
Marginal 
Flere detaljer
Navn
Eiríkur Snjólfsson 
Fødselsdato
1500 
Dødsdato
1579 
Stilling
Lögsagnari 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Bjarni Bjarnason 
Fødselsdato
1639 
Dødsdato
1723 
Stilling
Lögsagnari 
Roller
Ejer; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Oddný Guðnadóttir 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Þorbergur Illugason 
Stilling
 
Roller
Ubestemt 
Flere detaljer
Navn
Rögnvaldur Sigmundsson 
Fødselsdato
1638 
Dødsdato
1703 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Páll Jónsson Vídalín 
Fødselsdato
1667 
Dødsdato
18. juli 1727 
Stilling
Lögmaður 
Roller
Ejer; Forfatter; Digter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Guðmundur Þorleifsson 
Fødselsdato
1658 
Dødsdato
9. februar 1720 
Stilling
Landman 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Páll Jónsson 
Fødselsdato
1649 
Dødsdato
17. december 1721 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer; Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Magnús Jónsson 
Fødselsdato
1642 
Dødsdato
25. april 1694 
Stilling
Advokat 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Már Jónsson 
Fødselsdato
19. januar 1959 
Stilling
 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1v-2v)
Lögfræðilegar athugagreinarNöfn eigenda
Bemærkning

Viðbætur frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 423).

Pennakrot á bl. 1r.

Nøgleord
2(2v-4r)
Réttarbætur
Bemærkning

Frá 13.-14. öld. Alls 13 talsins.

Viðbót frá c1490 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Nøgleord
3(4v)
Jóhannesarguðspjall
Bemærkning

Einungis upphafið.

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Tekstens sprog

Latin

Nøgleord
4(4v)
Bæn
Bemærkning

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Tekstens sprog

Latin

Nøgleord
5(4v-5v)
Upphaf Móses laga
Rubrik

„Upphaf Moyses laga“

Bemærkning

Löggjöfin á Sínai, boðorðin tíu o.s.frv.

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Nøgleord
6(5v)
Af dómadags undrum
Rubrik

„Af doma dags | undrum“

Bemærkning

Um dómsdagstákn.

Viðbót frá c1350-1400 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Nøgleord
7(6v-69v)
Jónsbók
Nøgleord
8(69v-73v)
Ingen titel
Nøgleord
8.1
Réttarbætur
Bemærkning

Frá 13.-14. öld. Alls fjórar talsins.

Lýkur með tveimur stuttum greinum.

Nøgleord
8.2
Um melrakkaveiðar
Bemærkning

Viðbót frá c1480 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Nøgleord
8.3
Um almennilegar pútur
Bemærkning

Viðbót c1480 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

Nøgleord
9(74r-74v)
Um byggingu á konungsjörðumUm dómnefnu
Bemærkning

Nøgleord
10(75r-88r)
Kristinréttur Árna biskups
Rubrik

„her hefr upp kristinrett | nyia en log|tekna“

11
Ingen titel
11.1(88r-97v)
Grágás
Rubrik

„her hefr vpp kristinna laga þatt …“

Bemærkning

Hluti af lögunum, Kristinna laga þáttur.

Í þessum hluta er löng spássíugrein frá 17. öld um sagnfræðilegar tilvísanir í titli handritsins.

Nøgleord
11.2(97v)
Eindagi á tíðakaupi presta
Rubrik

„Eíndagi a tidakaupi presta“

Bemærkning

Fylgir aftan við lögin í 5 línum.

12(97v-100r)
Tíundarlög Gissurar biskups
Rubrik

„her se|ger vm tiundar gerd“

13(100r-105r)
Jónsbók
Rubrik

„Her hefur upp saktal or bok islendin|ga“

Bemærkning

Hluti af lögunum, sakatal.

Nøgleord
14(105r-105v)
Kristinréttur Árna biskups
Bemærkning

Tveir kaflar úr lögunum: „Um okr“ og „rettar bætur herra vilialms“.

Elsta hluta handritsins lýkur hér með orðum skrifara: „christus scribentem cystiduat atqvelegentem“.

15(106r-107r)
Ingen titel
Bemærkning

Viðbætur frá c1490 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

15.1
Lagaformálar
Bemærkning

Sextán talsins.

Nøgleord
15.2
Lagaákvæði
Bemærkning

Þrjú talsins.

Nøgleord
15.3
Réttarbót Hákonar konungs um kristindómsrétt 1316
Nøgleord
15.4
Gamli sáttmáli
Nøgleord
15.5
Formáli um útnefningu nefndarmanna til Öxarárþings
Bemærkning

Til afnota fyrir sýslumann Múlaþings.

Viðbót með hendi frá upphafi 16. aldar (sbr. Katalog I, bls. 424).

Nøgleord
15.6
Lögfræðilegar athugagreinar
Bemærkning

Viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

Nøgleord
16(107v)
Ingen titel
Nøgleord
16.1
Formáli um héraðsþingssetninguFormáli um héraðsþingsslit
Bemærkning

Til afnota fyrir Snjólf Hrafnsson.

Viðbót frá c1500 (sbr. Katalog I, bls. 424).

Nøgleord
16.2
Um tíund og matgjafir
Bemærkning

Viðbót frá c1500 (sbr. Katalog I, bls. 424).

16.3
Lögfræðilegar athugagreinar
Bemærkning

Viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

Skafnar burt að hluta.

Nøgleord
16.4
Tafla yfir tíund og afgjöld
Bemærkning

Einungis leifar á ræmu af blaði sem hefur verið skorið burt.

Með sömu hendi og efnisþátturinn á undan og því viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

17(108r-108v)
Ingen titel
17.1
Skýring á þýðingu Eden
Bemærkning

Ellefu línur. Efsta lína skorin burt.

Viðbót frá c1500 (sbr. ONPRegistre), bls. 445.

Tekstens sprog

Islandsk

Nøgleord
17.2
Biblíutilvitnun
Bemærkning

Fimm línur.

Viðbót frá c1500 (sbr. ONPRegistre), bls. 445.

Tekstens sprog

Latin

Nøgleord
17.3
Réttarbót Hákonar konungs
Rubrik

„skylda var ok ástsemd“

Bemærkning

Viðbót frá c1500 (sbr. ONPRegistre), bls. 445.

Nøgleord
17.4
Tafla yfir tíundTafla yfir sakfallsgjöld
Bemærkning

Viðbætur með léttiskrift frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

18(109r-114r)
Ingen titel
18.1
Kirkjuskipanir
Bemærkning

Hin yngsta frá Sveini Péturssyni biskupi í Skálholti (1466-1475).

Viðbætur frá c1490 (sbr. ONPRegistre, bls. 445).

18.2
Lögfræðilegar athugagreinar
Bemærkning

Viðbót frá 17. öld (sbr. Katalog I, bls. 424).

Auð síða aftan við, utan pennakrots o.þ.h.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn
Antal blade
227 blöð (), auk sex skinnseðla skrifara við bl. 38, 44, 50, 76, 78 og 118.
Tilstand

  • Efni á bl. 107v skafið burt að hluta.
  • Blað aftan við bl. 107 skorið burt, svo að einungis stendur eftir ræma við kjöl.

Layout

Tvídálka.

Skrift
[Decoration]

Mynd á bl. 6r af Ólafi konungi helga í hásæti, með öxi og spjót.

Mynd á bl. 74vb af biskupi sitjandi með bagal.

Upphafsstafir í mörgum litum, sumir mikið skreyttir.

Rauðritaðar fyrirsagnir.

Tilføjet materiale

  • Margvíslegar viðbætur við upprunalega handritið (sjá efni og uppruna).
  • Leiðréttingar skrifara á seðlum (sjá um blaðfjölda).
  • Samskonar leiðréttingar skrifara á spássíum.
  • Ýmsar viðbætur á spássíum.
  • Kveðja á efri spássíu bl. 70v frá Hjálmi Sveinssyni til Eiríks Snjólfssonar.

Indbinding

Leðurband, þrykkt.

Vedlagt materiale

Þrír seðlar með hendi Árna Magnússonar og afsalsbréf:

  • Oktavótvíblöðungur (165 mm x 102 mm) skrifaður 1708, um 1710 og 1722: „Lögbók Bjarna Bjarnasonar folio, (sú er ég fékk frá Guðmundi Þorleifssyni) er nú í láni hjá lögmanninum Páli Jónssyni. (1708 hún er allvíða registreruð hjá mér inter meos Codices legum. 1722 fékk ég hana úr láninu frá Lögmanninum.“
  • Oktavóseðill (140 mm x 91 mm) frá um 1710: „Framan eða aftan við Arnarbælis lögbók, þá sem átt hefur Snjólfur Rafnsson, sýslumaður í Múlaþingi, og er þar ritað undir sjálfa reformationem. Snjólfur var á dögum Jóhannes Regis Dan.“
  • Afsalsbréf Bjarna Bjarnasonar í Arnarbæli í kvartóstærð (204 mm x 160 mm), skrifað í Víðidalstungu 11. maí 1707.

Historie og herkomst

Proveniens

Elsti hluti handritsins (bl. 6va-73vb:18 og 74ra-105vb) er tímasettur til c1350 (sbr. ONPRegistre, bls. 445), en til síðari hluta 14. aldar í Katalog I, bls. 422. Yngri viðbætur eru tímasettar á eftirfarandi hátt:

Herkomst

Um 1500 virðist bókin hafa verið í eigu Snjólfs Hrafnssonar lögréttumanns, sem talinn er hafa verið sýslumaður Múlasýslu (sbr. bl. 107 og 114v og AM 435 a 4to, bl. 179v). Eftir hann hefur sonur hans, Eiríkur Snjólfsson, líklega fengið bókina (sbr. bl. 70v). Oddný Guðnadóttir fékk bókina í heimanfylgju árið 1695 (sbr. bl. 2r) og frá Oddnýju fékk hana Þorbergur Illugason, prestur í Bitru (sbr. AM 435 a 4to, bl. 180r). Af sr. Þorbergi eignaðist Rögnvaldur Sigmundsson bókina og af honum Bjarni Bjarnason í Arnarbæli. Samkvæmt afsalsbréfi sem fylgir handritinu (sjá fylgigögn) seldi Bjarni Páli Vídalín handritið árið 1707, þó með forkaupsrétti til Árna Magnússonar (sbr. einnig bl. 2r). Bókin var þá hjá Árna, að láni Guðmundar Þorleifssonar (sbr. afsalsbréf, seðil og AM 435 a 4to, bl. 180r). 1708 virðist Árni hafa eignast bókna, en Páll Vídalín hafa hana að láni (sbr. seðil og AM 435 a 4to, bl. 180r). 1722 skráir Árni að hann hafi fengið handritið frá Páli (sbr. seðil). Fyrrum höfðu einnig Guðmundur West, sr. Páll á Melstað og Magnús Jónsson lögmaður bókina í höndum (sbr. AM 435 a 4to, bl. 180r).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 2. september 1982.

[Additional]

[Record History]

Tekið eftir Katalog I, bls. 422-425 (nr. 799). Kålund gekk frá handritinu til skráningar 14. október 1886. DKÞ skráði 15. júlí 2003. Már Jónsson skráði seðla Árna Magnússonar 11. febrúar 2000.

[Surrogates]

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Íslenzkt fornbréfasafn I. 834-1264
„Et brudstykke af Kongespejlet: Med bemærkninger om indholdet af AM 668,4°“, ed. Hans Bekker-Nielsenp. 105-112
Harry Fett„Miniatyrer fra islandske haandskrifter“, Bergens Museums Aarbog1910; 7: p. 3-40
Harry Fett„Miniatures from Icelandic manuscripts“, Saga book1911-1912; 7: p. 111-126, 177-205
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Halldór HermannssonIcelandic illuminated manuscripts of the middle ages, 1935; 7
Bent Chr. Jacobsen„Sektir Jónsbókar“, 1990; 7: p. 179-185
Skarðsbók. Jónsbók and other laws and precepts. MS. No. 350 fol. in the Arna-Magnæan Collection in the University Library of Copenhagen, ed. Jakob Benediktsson1949; 16
Jón HelgasonBækur og handrit á tveimur húnvetnskum höfuðbólum á 18du öld, Árbók 1983 (Landsbókasafn Íslands)1983; Nýr fl. 9: p. 4-46
Agnete Loth„Introduction“, Fornaldarsagas and late medieval romances AM 586 4to and AM 589 a-f 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1977; 11
Magnús Lyngdal MagnússonKristinréttur Árna frá 1275. Athugun á efni og varðveizlu í miðaldahandritum
Magnús Lyngdal Magnússon„"Kátt er þeim af kristinrétti, kærur vilja margar læra". Af kristinrétti Árna, setningu hans og valdsviði“, 2004; 15: p. 43-90
James Woodrow MarchandEarly Scandinavian variants of the Fifteen signs before doomsday, 1976; 31: p. 117-132
Már Jónsson„Textatengsl nokkurra elstu handrita Jónsbókar“, Líndæla. Sigurður Líndal sjötugur 2. júlí 20012001; p. 373-387
Færeyinga saga, ed. Ólafur Halldórsson1987; 30: p. cclxviii, 142 s.
Jens Eike Schnall„Die dies mali und andere Unglückstage: Kontextualisierung, Kompilationsmuster und Wissensordnung in nordeuoropäischen Handschriften des Spätmittelalters“, p. 343-378
Jens Eike Schnall„Recht und Heil. Zu Kompilationsmustern in Handschriften der Jónsbók“, 2006; 16: p. 75-114
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
Selma Jónsdóttir„Lýsingar Helgastaðabókar“, II: p. 90-124
Ole Widding„Norrøne Marialegender med Rhinegnene som hjemsted“, ARV1967; 23: p. 143-158
« »