Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 134 4to

Vis billeder

Jónsbók; Island, 1281-1294

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+f10d).

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+f211).

Dette specieltegn er ikke gengendt (U+f20e).

Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Ólafsson ; Grunnavíkur-Jón 
Fødselsdato
16. august 1705 
Dødsdato
17. juli 1779 
Stilling
Forsker 
Roller
Skriver; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Jón Hallgrímsson 
Fødselsdato
1600 
Dødsdato
1700 
Stilling
 
Roller
Marginal 
Flere detaljer
Navn
Jón Einarsson 
Dødsdato
1703 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Haraldur Bernharðsson 
Fødselsdato
12. april 1968 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Dall, Birgitte 
Fødselsdato
1912 
Dødsdato
1989 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Binder 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-41v)
Jónsbók
Nøgleord
1.1(1r-1v)
Ingen titel
Begynder

Þıngmenn dỏma þat mal at log?ullv

Ender

„með ?ullkomınnı aſt oc rett?ıſı tıl“

Bemærkning

Niðurlag Þingfararbálks.

Kristindómsbálkur, kap. 2.

1.2(2r-3v)
Ingen titel
Begynder

mıklar ſaker oc þo eıgı nogar

Ender

„nu ?ıl ſa eıgı taka bỏtr er ?ırı ?anvirðo ?arð“

Bemærkning

Mannhelgi, kap. 17-21.

Nøgleord
1.3(4r-4v)
Ingen titel
Begynder

maðr rettr at kono latı allt ? era heımılt

Ender

„at landzlogum rettum oc“

Bemærkning

Kvennagiftingar, kap. 2-4.

Nøgleord
1.4(5r-5v)
Ingen titel
Begynder

>getın ſinn ?io?ðung h?ert þeıra

Ender

„Attu ér?ð“

Bemærkning

Erfðatal, 2.-8. erfð.

Nøgleord
1.5(6r-13v)
Ingen titel
Begynder

En e? ?é er eıgı meıra

Bemærkning

Arfatökur, kap. 18, endar á yfirskrift Landabrigðabálks.

Nøgleord
1.6(14r-14v)
Ingen titel
Begynder

Nv ?ılıa menn ıo?ðum ſmaſkıpta

Ender

„er til motz æígu“

Bemærkning

Landabrigðabálkur, kap. 3-4.

Nøgleord
1.7(15r-16v)
Ingen titel
Begynder

e? hann varðar minnr uíð

Ender

„ſtó?na upprétta ?ırer ?etr nætr hınar

Bemærkning

Landsleigubálkur, kap. 16-21.

Nøgleord
1.8(17r-18v)
Ingen titel
Begynder

mæín at. þa ſkal ſkıpta

Ender

„lauſum eyrı. oc t?ıgılldı“

Bemærkning

Landsleigubálkur, kap. 24-30.

Nøgleord
1.9(19r-26v)
Ingen titel
Begynder

vıð vatta h?art er hinn ?ıl eða æ ıgı

Ender

„að? t?eır manaðır ero a? ?etrı syna“

Bemærkning

Landsleigubálkur, kap. 32-50.

Nøgleord
1.10(27r-27v)
Ingen titel
Begynder

ſpik oc rengı

Ender

„huala ı?okum. þa eıgu“

Bemærkning

Rekabálkur 7-8

Nøgleord
1.11(28r-33v)
Ingen titel
Begynder

kemr eıgı mæıra tıl

Ender

„Nu ſkal hann ?ęða tıl kroſſ messo a“

Bemærkning

Kaupabálkur, kap. 2-17.

Nøgleord
1.12(34r-41v)
Ingen titel
Begynder

daga oc ha?a ?atta uıð

Ender

„þa ſekıaz þeı? er há?a“

Bemærkning

Kaupabálkur, kap. 22 - Þjófabálkur, kap. 17.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn
Antal blade
41 blað (180 mm x 115 mm-220 mm x 157 mm (að meðaltali eða þar um bil: engin tvö blöð eru alveg nákvæmlega eins)).
Foliering

Blaðmerking með hendi Árna Magnússonar.

Tilstand

Vantar í handritið.

Layout

  • Einn dálkur.
  • Línufjöldi er 24-25 línur á hverri síðu.

Skrift
[Decoration]

Teikning af karli í herklæðum á spássíu bl. 19v.

Skreyttir upphafsstafir bálka (1r, 36r), sex línur að stærð.

Rauðir og bláir upphafsstafir í upphafi hvers kafla, tvær eða þrjár línur að stærð, margir með hala niður eða upp eftir spássíu.

Rauðar kaflafyrirsagnir með hendi skrifarans.

Tilføjet materiale

Víða spássíugreinar (t.d. 10r og 16v).

Indbinding

Spjöld klædd hvítu skinni með þremur þvengjum (að hætti Árna Magnússonar) (230 mm x 170 mm x 20 mm).

Vedlagt materiale
Tveir seðlar með hendi Árna Magnússonar, en sá þriðji (sem er fyrsta saurblaðið) virðist með hendi Jóns Ólafssonar úr Grunnavík.

  • Seðill 1(202 mm x 157 mm): „Þetta blað num. 14 fékk ég 1703 af Jóni nokkrum Einarssyni, heimilismanni í Garði á Suðurnesjum. Þar með fylgdi blað úr Grágás í sama slags formi sem þetta, og með líkri skrift, þó eigi hinni sömu, sem mér virðist. Höfðu þessi 2 blöð verið utan um kver, og vissi maðurinn ekkert til, hvaðan þau til sín komin væru. Jón þessi var annars kynjaður norðan úr landi.“
  • Seðill 2(138 mm x 98 mm): „Þetta blað númer 27 er komið frá Vilhjálmi, er var á Kirkjubóli, til þess er ég fékk það af 1706.“

á sarublaði stendur: „Lỏgbokar fragment er ur forgördi exemplare. meste þvi besta sem til hefir verit, Th Svb,“

Historie og herkomst

Proveniens

Skrifað skömmmu eftir lögtöku Jónsbókar, hugsanlega á bilinu 1281-1294 (sjá ONPRegistre, bls. 445). Í Katalog I bls. 421, er það hins vegar tímasett til um 1300.

Herkomst

Af spássíugrein á bl. 16v má ráða að handritið hafi verið eign Jóns Hallgrímssonar á Eyrarlandi  í Eyjafirði um miðja 17. öld. Um sama leyti skrifar Bjarni Jónsson nafn sitt neðst á bl. 1r.

Ekki er ljóst hvernig Árni Magnússon eignaðist meginhluta handritsins, en þau blöð eru vel farin þótt í brotum hafi að líkindum verið notuð utan um bækur. Blað 14 fékk Árni árið 1703 hjá Jóni Einarssyni heimilismanni í Garði á Suðurnesjum, en blað 27 árið 1706, hjá Vilhjálmi sem var á Kirkjubóli (sbr. seðla).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 11. júlí 1981.

[Additional]

[Record History]

Tekið eftir Katalog I, bls. 421-422 (nr. 798). Kålund gekk frá handritinu til skráningar 13. október 1886. Haraldur Bernharðsson skráði 2001.

[Availability]

Handritið er í tólf brotum og aðeins blöð 14 og 27 eru illa farin.

[Custodial History]

Viðgert á verkstæði Birgitte Dall í maí 1981.

Viðgert í maí 1980.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen í febrúar 1973.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Palæografisk atlas. Oldnorsk-islandsk afdeling / udgivet af Kommissionen for det arnamagnæanske legat
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Halldór HermannssonIlluminated manuscripts of the Jónsbók, Islandica1940; 28
Haraldur Bernharðsson„Skrifandi bændur og íslensk málsaga. Vangaveltur um málþróun og málheimildir“, 2002; 13: p. 175-197
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Helle Jensen„Fragmenter af et kongesagahåndskrift fra det 13. århundrede“, p. 24-73
Eiríks saga víðförla, ed. Helle Jensen1983; 29
Jón Helgason„Introduction“, Njáls saga the Arna-Magnean manuscript 468, 4to. (Reykjabók)1962; p. V-XIX
Bernhard LuxnerOn the history of the Icelandic pronouns nokkur and nokkuð : an examination of selected manuscripts from the 13th to the 16th century
Már Jónsson„Forskeyttar forsetningar í miðaldahandritum“, Íslenskt mál og almenn málfræði2000; 22: p. 167-176
Már Jónsson„Textatengsl nokkurra elstu handrita Jónsbókar“, Líndæla. Sigurður Líndal sjötugur 2. júlí 20012001; p. 373-387
Már Jónsson„Raunir handritasafnarans : Vestfjarðaleiðangur Árna Magnússonar sumarið 1710“, Handritasyrpa : rit til heiðurs Sigurgeiri Steingrímssyni sjötugum 2. október 2013, 2014; 88: p. 23-39
Eva Rode„Et fragment af en prædiken til askeonsdag“, p. 44-61
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
Ole Widding„Håndskriftanalyser“, p. 65-75
Ole Widding„Jónsbóks to ikke-interpolerede håndskrifter. Et bidrag til den islandske lovbogs historie“, Scripta Islandica1967; 18
Ole Widding„Norrøne Marialegender med Rhinegnene som hjemsted“, ARV1967; 23: p. 143-158
« »