Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 128 4to

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Jónsbók; Island, 1450-1499

Navn
Björn Guðnason 
Dødsdato
1518 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Ubestemt 
Flere detaljer
Stednavn
Ögur 
Sogn
Ögurhreppur 
Amt
Norður-Ísafjarðarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Sigurðsson 
Fødselsdato
17. juni 1811 
Dødsdato
7. december 1879 
Stilling
Forsker; Arkivar 
Roller
Lærd; Skriver; Forfatter; Marginal; Ejer; Donor; Korrespondent; recipient 
Flere detaljer
Navn
Jón Jónsson 
Fødselsdato
1663 
Dødsdato
14. august 1735 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Garpsdalur 
Sogn
Reykhólahreppur 
Amt
Austur-Barðastrandarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Andrés Magnússon 
Stilling
Landman; Lovrettemand 
Roller
Digter 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fødselsdato
1. maj 1959 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Dall, Birgitte 
Fødselsdato
1912 
Dødsdato
1989 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Binder 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1v-71v)
Jónsbók
Begynder

Magnús með guðs miskunn Noregs konungur …

Ender

„… en virða þó til fullra aura.“

Bemærkning

Textinn er prentaður í Jónsbók 1904, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
2(71v-71v)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar um framfærslu skyldmenna, um ómennskumenn og vergangsmenn og um handsöl
Begynder

[Þ]að er vitafé er játað er fyrir vottum …

Ender

„… og konungdómsins réttur.“

Bemærkning

Hluti af réttarbótinni. Óvíst er um aldur hennar, en hún er ýmist eignuð Hákoni hálegg eða Hákoni gamla (DI II:289).

Textinn er prentaður í DI II:289-298, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
3(71v-72r)
Alþingissamþykkt um melrakkaveiðar
Begynder

[Þ]að var samtekið á alþingi um melrakkaveiðar …

Ender

„… en sótt skal vera fyrir veturnætur.“

Bemærkning

Óvíst um aldur, en þó telur Jón Þorkelsson hana yngri en réttarbót Eiríks konungs Magnússonar frá 1294 (DI II:298).

Textinn er notaður neðanmáls í lesbrigðaskrá DI II:298-300.

Nøgleord

4(72r-72v)
Sektir Jónsbókar
Begynder

[Þ]essar eru sektir í lögbók …

Ender

„… Samtaldar sektir 188.“

Nøgleord
5(72v-72v)
Örskotshelgi
Begynder

[Ö]rskotshelgur er kallað að gömlu tvö hundruð faðma tólfræð á sléttum velli …

Bemærkning

Einungis ein setning.

Nøgleord
6(72v-72v)
Þokkabót og öfundarbót
Begynder

[T]íu aurum þokkabót og öfundarbót …

Bemærkning

Einungis ein setning.

Nøgleord
7(72v-72v)
Brullaup að lögum
Begynder

[Þ]á er brullaup gjört að lögum …

Ender

„… og gangi í ljósi í sömu sæng og gjört lögligt.“

Bemærkning

Örstuttur póstur.

Nøgleord
8(73r-73r)
Bréf Magnúsar konungs Eiríkssonar um að menn á Íslandi gjaldi hirðstjóra jafnmikla peninga í sakeyri konungs sem þeir hafa goldið biskupum eða þeirra umboðsmönnum fyrir okur og rangar tíundargerðir
Begynder

Magnús meður guðs miskunn …

Ender

„… og innsiglað oss sjálfum hjá verendum.“

Bemærkning

Frá 25. mars 1353.

Bibliografi
Nøgleord
9(73r-73r)
Alþingissamþykkt um vinnufólk og fiskimenn
Begynder

In nomini domini amen …

Ender

„… svo sem þeir rjúfi lögmanns úrskurð.“

Bemærkning

Frá 1404.

Bibliografi
Nøgleord

10(73v-74r)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar handa Íslandi um breytingar á Jónsbók í nokkrum atriðum
Begynder

[E]iríkur með guðs miskunn Noregskonungs [sic] …

Ender

„á xii. ári ríkis vors, et cetera.“

Bemærkning

Frá 2. júlí 1294.

Texti er örlítið máður fremst og hefur e-r skrifað ofan í nokkra stafi.

Textinn er prentaður í DI II:282-288 og Jónsbók 1904:281-288, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
11(74r-75r)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar hin almenna
Begynder

[E]iríkur með guðs miskunn Noregs konungur …

Ender

„… ef hann hefur haldið ábúð sinni að lögum.“

Bemærkning

Frá 1280.

Textinn er prentaður í DI II:196-206, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
12(75r-75v)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar hin almennaRéttarbót Eiríks konungs Magnússonar um stefnufall
Begynder

[E]iríkur með guðs náð Noregs konungur …

Ender

„… að faðir hans verði síðan ílendur gjör.“

Bemærkning

Frá 1280.

Textinn er prentaður í DI II:196-206, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
13(75v-76r)
Réttarbót Eiríks konungs Magnússonar og Hákonar hertoga um að Kristinréttur hinn forni skuli standa um alla þá hluti er lærðir menn eiga að hafa
Begynder

[E]iríkur Magnússon með guðs miskunn Noregs konungur …

Ender

„… lærðum mönnum, til sanns réttar, sem leikum til síns et cetera.“

Bemærkning

Frá 14. maí 1290.

Textinn er prentaður í DI II:272-275, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
14(76r-77r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um ýmsar breytingar á Jónsbók
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn, Noregs konungur …

Ender

„… þetta bréf var gert í Björgvin, iii nóttum fyrir Bótólfsmessu, á xv. ári ríkis vors.“

Bemærkning

Frá 14. júní 1314.

Textinn er prentaður í DI II:390-395 og Jónsbók 1904:293-299, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
15(77r-77r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um að Kristinréttur hinn forni skuli gilda, sem að undanförnu, um að alþingi sé uppi og um ýmsar breytingar á Jónsbók
Begynder

[H]ákon með guðs náð Noregs konungur …

Ender

„… Var þetta bréf gjört Jónsvökuaftan biskupi, á vi. ári ríkis vors.“

Bemærkning

Frá 23. júní 1305.

Textinn er prentaður í DI II:342-345 og Jónsbók 1904:289-292, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
16(77r-78v)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um að Kristinréttur hinn forni skuli vera í gildi
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn Noregs konungur …

Ender

„… eða leigja eignir þeirra hús eða garða et cetera.“

Bemærkning

Frá 28. júlí 1316.

Textinn er prentaður í DI II:404-406, en eftir öðru handriti.

Nøgleord
17(78v-79r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um félagsgerð hjóna
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn, Noregs konungur …

Ender

„… sú landskuld, sem óneytt er, sem tala rennur til.“

Bemærkning

Frá 1306.

Textinn er prentaður í DI II:347-349, en eftir öðru handriti.

Nøgleord
18(79r-79r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um arftökur og annað fleira
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn …

Ender

„… sem þeirra bréf vottar, datum.“

Bemærkning

Frá 2. maí 1313.

Textinn er prentaður í DI II:379-386, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
19(79r-79v)
Réttarbót Hákonar konungs Hákonarsonar um áverka á saklausum mönnum og um rannsóknir
Begynder

[H]ákon með guðs kveðju …

Ender

„… En þessi eiður fellur til iiij [m]arka ef fellur.“

Bemærkning

Frá 1263 eða fyrr.

Textinn er prentaður í DI I:646-658, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
20(79v-80r)
Réttarbót Hákonar konungs Magnússonar um heitingar
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn …

Ender

„… En hlýðnum til refsingar og yfirbótar, verði staðfastlega haldin, var þetta bréf gjört.“

Bemærkning

Frá 27. maí 1303.

Textinn er prentaður í DI II:336-339, en eftir öðru handriti.

Nøgleord
21(80r-80r)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um arftöku ættleiðingaHerjólfsréttarbótÞræturéttarbót
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn et cetera …

Ender

„… hér um gáfum vér vort bréf, et cetera.“

Bemærkning

Frá 28. mars 1318.

Textinn er prentaður í DI II:411-414, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
22(80r-80v)
Réttarbót Hákonar konungs háleggs um að sýslumenn og umboðsmenn þeirra geri rétt
Begynder

[H]ákon með guðs miskunn …

Ender

„… var þetta bréf gjört í Túnbergi annan dag jóla ix. ári vors ríkis.“

Bemærkning

Frá 26. desember 1309.

Textinn er prentaður í DI II:367-369, en eftir öðru handriti.

Nøgleord
23(80v-81r)
Guðmundur ábóti á Helgafelli, tveir prestar og þrír leikmenn transskríbera réttarbót Hákonar konungs frá 10. júní 1375Réttarbót Hákonar konungs yngra um arf eftir Gunnar Andrésson, er skipar fyrir, að Pétur Hálfdánarson skilgetinn bróðursonur Gunnars taki arfinn, en ekki skilgetnir dóttursynir, er móðir þeirra var hórgetin, og býður konungur að færa þessa réttarbót inn í JónsbókHelgafellsréttarbót
Begynder

[Ö]llum þeim mönnum sem þetta bréf sjá …

Ender

„… anno domini M.CCC.lxxxix.“

Bemærkning

Frá 28. apríl 1389.

Réttarbótin er felld inn í bréfið.

24(81r-81v)
Réttarbót Magnúsar konungs Eiríkssonar um sýslur, um skemmdarvíg og margt fleira
Begynder

[M]agnús með guðs miskunn Noregs konungur …

Ender

„… var þetta bréf gjört í Kaupangi.“

Bemærkning

Frá 11. desember 1342.

Textinn er prentaður í DI II:764-766, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
25(81v-81v)
Réttarbót Magnúsar konungs lagabætis við Landslög hin nýju um ýmsa hluti og þar á meðal óbótamál
Begynder

[M]agnús með guðs miskunn et cetera …

Ender

„… barn er matvinningur fyrir aldurs sakir.“

Bemærkning

Frá 1274.

Textinn er prentaður í DI II:108-112, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
26(81v-81v)
Réttarbót Magnúsar konungs Eiríkssonar um að Íslendingar séu hlýðnir kirkjunnar formönnum, og að þeir gangi ekki undir neinar sektir framar en Kristinréttur vottar
Begynder

[M]agnús með guðs miskunn …

Ender

„… Þenna hátt hæfir sýslumönnum og lögmönnum, et cetera.“

Bemærkning

Frá 1353.

Réttarbótin endar á bláupphafinu á Réttarbót Hákonar konungs háleggs um skyldur og réttindi klerka, frá 1309.

Textinn er prentaður í DI III:75-76, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
27(81v-82r)
Réttarbót Magnúsar konungs Eiríkssonar til Íslands um skuldir við austræna kaupmenn, að þær skuli vera goldnar að Ólafsmessu fyrri
Begynder

[M]agnús með guðs [miskunn] …

Ender

„… og sæta vorri óblíðu.“

Bemærkning

Frá 7. janúar 1330.

Textinn er prentaður í DI II:648-649, en eftir öðru handriti.

Nøgleord
28(82r-82r)
Réttarbót Magnúsar konungs lagabætis um forkaupsrétt konungs og um fjárskaða
Begynder

Svo er og skipað að konungur …

Ender

„… er sýni lýrittar eiði. Datum.“

Bemærkning

Frá 1280 eða fyrr.

Réttarbótin hefst í línu 11 á bl. 82r, en engin skil eru milli hennar og þeirrar fyrri.

Textinn er prentaður í DI II:161-163, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
29(82r-82v)
Sættargerð Eiríks konungs Magnússonar og Árna Þorlákssonar biskups í Skálholti um staðamál
Begynder

[E]iríkur með guðs miskunn …

Ender

„… oss til æru öllum samt og fagnaðar. Amen.“

Bemærkning

Frá 2. maí 1297.

Textinn er prentaður í DI II:323-325, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
30(82v-82v)
Gamli sáttmáliEndurnýjun sáttmálans af hendi Íslendinga við Hákon konung Hákonarson og Magnús konung son hans, um skattgjald og landsréttindi, svo sem samþykkt var af Oddaverjum og öllum almúga á Íslandi
Begynder

[Í] nafni föður og sonar og heilags anda var játað …

Ender

„… að bestu manna vitni og yfirsýn. Valete. Finitum est.“

Bemærkning

Frá 1263.

Bibliografi
Nøgleord
31(83r-83r)
Hirðskrá
Begynder

[V]ér höfum því játað og heitið að halda kirkna og kvenna [frið] …

Ender

„… þar til er lyktin kemur á mál hans.“

Bemærkning

Hluti af ritinu, 39. kafli.

Textinn er prentaður í NgL II 1848:435, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
32(83r-83r)
Alþingissamþykkt um vinnufólk og fiskimenn
Begynder

[Þ]essi var samþykkt hirðstjóra og lögmanna á alþingi …

Ender

„… að hann sé ráðinn með manni. Valete.“

Bemærkning

Frá 1404.

Bibliografi
Nøgleord

33(83r-84r)
Um vitni
Begynder

[S]vo greinir lögbók vor …

Ender

„… Þessir eru dauðir hlutir megu manni vitni bera.“

Nøgleord
34(84r-85r)
Forsagnir sem eiga við Jónsbók og hafa tíðkast á 14. öld
Bemærkning

Frá c1330-1360.

Textinn er prentaður í DI II:653-661, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
34.1(84r-84r)
Forsögn fyrir lýsing ættleiðingar
Begynder

[A]ð vitni allra lögréttumanna …

Ender

„… að vitni þínu NN og þínu NN.“

34.2(84r-84r)
Forsögn fyrir ómagalögboði
Begynder

[E]g lögbýð þér ómaga þinn …

Ender

„… að vitni þínu NN og þínu NN.“

34.3(84r-84r)
Forsögn fyrir fjárkröfu
Begynder

[A]ð guðs vitni kref eg þig NN fjár …

Ender

„… að vitni þínu NN og þínu NN.“

34.4(84r-84v)
Forsögn fyrir heimstefnu
Begynder

[A]ð guðs vitni stefni eg þér heim …

Ender

„… að vitni þínu og þínu.“

34.5(84v-84v)
Forsögn að bjóðast til viðtöku fjár
Begynder

[E]g bjóðumst til viðurtöku fjár þess …

Ender

„… að vitni þínu og þínu.“

34.6(84v-84v)
Þingstefnuforsögn
Begynder

[E]g sker hér boð upp …

Ender

„… sem lög votta um allan hrepp.“

34.7(84v-84v)
Stefnuforsögn
Begynder

[A]ð vitni guðs og góðra manna stefni eg þér …

Ender

„… stefni eg þér að orðfullu og lögmáli réttu.“

34.8(84v-84v)
Fjárkröfuforsögn á þingi
Begynder

[E]g kref hér í dag á þingi …

Ender

„… að vitni þínu og þínu.“

34.9(84v-84v)
Eiðsforsögn vitnis í skuldamálum
Begynder

[T]jl þess leggur þú hönd á helga bók …

Ender

„… svo sé þér guð hollur.“

34.10(84v-85r)
Eiðsforsögn vitnis í skuldamálum enn
Begynder

[T]il þess leggur þú hönd á helga bók …

Ender

„… Svo sé þér guð hollur.“

34.11(85r-85r)
Forsögn fyrir upptekt fjár
Begynder

[N]ú sakir þess að eigi lúkast peningar mínir …

Ender

„… að vitni þínu NN og þínu NN.“

35(85r-85r)
Forsögn fyrir lagasvari
Begynder

[E]g kref hér í dag og beiðir NNsonar …

Ender

„… að vitni þínu NN.“

Nøgleord
36(85r-85r)
Griðaforsögn
Begynder

[E]g lýsi því hér fyrir dándumönnum …

Ender

„… en sá reiði hans er rýfur og heiti.“

Bemærkning

Þ.e. við sáttafund.

Nøgleord
37(85v-85v)
Griðaforsögn
Begynder

[E]g NN lýsi því fyrir öllum lýðum …

Ender

„… Sitjið í guðs friði.“

Bemærkning

Þ.e. til Öxarárþings.

Nøgleord
38(85v-86r)
Forsögn fyrir uppsögn þings
Begynder

[N]ú með því að hér eru lyktir …

Ender

„… Sitjið í guðs friði.“

Bemærkning

Þ.e. Öxarárþings.

Nøgleord
39(86r-86r)
Þingstefnuforsögn og grið
Begynder

[E]g NN stefni hér leiðarþing …

Ender

„… Sitjið í guðs friði.“

Bemærkning

Þ.e. til leiðarþings.

Nøgleord
40(86r-86r)
Þingsetningarforsögn og grið
Begynder

[E]g NN konungs umboðsmaður yfir NN set hér löglegt héraðsþing …

Ender

„… Sitjið í guðs friði.“

Bemærkning

Þ.e. til héraðsþings.

Nøgleord
41(86r-86r)
Forsögn fyrir uppsögn þings
Begynder

[Þ]að sama þing sem eg setta hér í dag, það segi eg nú út …

Ender

„… Sitjið í guðs frið.“

Bemærkning

Þ.e. héraðsþings.

Nøgleord
42(86v-86v)
Lögfesta til jarðar
Bemærkning

Texti afar máður.

Skrifað c1570 (sbr. DI I:683). Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Nøgleord
43(86v-86v)
Lagaskipunarbréf Þórðar lögmanns frá 25. nóv. 1584, um fátækraflutning og ítrekan Býjaskerjadóms frá 22. apr. 1583
Rubrik

„Lögmanns úrskurður og samþykkt lög[manna og lögréttumanna] á alþingi“

Begynder

[Þ]að gjöri eg Þórður Guðmundsson lögmaður …

Ender

„… M.D.Lxxx [iii].“

Bemærkning

Texti afar máður.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Bibliografi

Alþingisbækur Íslands II 1915-1916:56-57.

Nøgleord
44(87r-87v)
Hirðskrá
Begynder

[N]ú viljum vær birta fyrir yður með fáum orðum …

Ender

„… er þín orð marka nokkuð.“

Bemærkning

Hluti af ritinu, 29. kafli.

Textinn er prentaður í NgL II 1848:419-422, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
45(87v-88r)
Kristinréttur Árna biskups
Begynder

[Þ]að er að lögum skyldugt að menn skulu tíunda fé sitt …

Ender

„… en í hverja tíund af xxxx c. annars c.“

Bemærkning

Hluti af ritinu, Tíundarstatúta Gissurar biskups eða tíundarlög Íslendinga hin fornu.

Textinn er prentaður í DI I:70-162 og NgL V 1895:16-56, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
46(88r-94r)
Búalög
Begynder

[E]n af því að menn vita ógjör lag á þeim peningum sem eigi eru í lögbók settir …

Ender

„… en viii álnir að kenna kvotru.“

Bemærkning

Hluti af ritinu, Lag á peningum.

Kristinréttur Árna biskups er felldur inn í þennan texta.

Bibliografi

Búalög 1915-1933:46-62.

Nøgleord
46.1(91v-93r)
Kristinréttur Árna biskups
Bemærkning

Hluti af ritinu.

Textinn er prentaður í NgL V 1895:16-56, en eftir öðrum handritum.

47(94r-94v)
Hirðskrá
Begynder

[M]eður því að öllum dugandi mönnum …

Ender

„… að flytja það er manni er til hróps en lofs.“

Bemærkning

Hluti af ritinu, 28. kafli.

Textinn er prentaður í NgL II 1848:416-419, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
48(95r-109v)
Kristinréttur Árna biskups
Begynder

Það er upphaf laga vorra Íslendinga …

Ender

„… sem hann eigi og fyrir sína hönd að prófa.“

Bemærkning

Textinn er prentaður í NgL V 1895:16-56, en eftir öðrum handritum.

49(109v-109v)
Alþingissamþykkt um ljóstoll
Rubrik

„Alþingissamþykkt um ljóstoll“

Begynder

Hver sá maður …

Ender

„… leggist heima til ljóstollur.“

Bemærkning

Hin elsta (sbr. DI I:683).

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Nøgleord

50(109v-110r)
Dómur útnefndur af Stefáni biskupi í Skálholti um heytollagjald
Rubrik

„Dómur um heytolla“

Begynder

Það gjörum vér Guðmundur Pálsson …

Ender

„… setjum vér vor innsigli fyrir neðan [þenna dóm].“

Bemærkning

Frá 5. maí 1510.

Texti ögn máður.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Bibliografi
Nøgleord
51(110r-110r)
Dómur Nikulásar Björnssonar um skaðræði á hestum
Begynder

Dómur um skaðræði á hestum …

Ender

„… en hálfur eyrir á vetur og fullrétti að auk.“

Bemærkning

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Í DI I:683 kemur fram að dómurinn kunni að vera frá 1577, en ekki fannst hann í alþingisbókum við það ár né næstu ár á undan og eftir.

Nøgleord
52(110v-110v)
Um bókareið
Bemærkning

Texti máður.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Textinn er prentaður í Norges gamle love II 1848:337, en eftir öðrum handritum.

Nøgleord
53(110v-110v)
De virtutibus et vitiis
Forfatter

Alkvin

Bemærkning

Hluti af ritinu: Áminning til dómara eða — Um dómendur.

Texti ögn máður, einkum fremst.

Sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur.

Nøgleord
54(111r-115r)
Efnisyfirlit Jónsbókar
Rubrik

„Hér hefur upp [almenniligt] registur íslen[skrar] lögbókar“

Bemærkning

Texti lítillega máður.

Nøgleord

55(115v-116r)
Tíundartal
Rubrik

„Tíundartal“

Begynder

Sá maður sem hann á fríða tíu aura …

Ender

„… 8 þumlungar í hverja.“

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
i + 117 + i blöð (75-208 mm x 121-161 mm). Mörg blöð óregluleg í lögun og er bl. 72 á stærð við lítinn seðil.
Foliering

  • Síðari tíma blaðsíðumerking 1-234 (1r-117v), þar sem einungis oddatölur eru færðar inn (aðeins einu sinni slétt tala: 234). Láðst hefur að færa inn blaðsíðutalið 159.

Lægfordeling

Fimmtán kver.

  • Kver I: bl. 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: bl. 9-17, 4 tvinn og stakt blað.
  • Kver III: bl. 18-25, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 26-33, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 34-43, 5 tvinn.
  • Kver VI: bl. 44-51, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 52-59, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 60-65, 3 tvinn.
  • Kver IX: bl. 66-73, 3 tvinn og 2 stök blöð.
  • Kver X: bl. 74-79, 3 tvinn.
  • Kver XI: bl. 80-86, 3 tvinn og 1 stakt blað.
  • Kver XII: bl. 87-94, 4 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 95-102, 4 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 103-110, 4 tvinn.
  • Kver XV: bl. 111-117, 3 tvinn og stakt blað.

Tilstand

  • Blettur á 18v og 99v, þannig að texti er óverulega skertur.
  • Texti máður á 86v, 110r-v, 111r, 114r-v, þannig að hann er skertur.
  • Texti skertur vegna skemmda á bl. 111.
  • Svo virðist sem brotnað hafi horn af bl. 75.
  • Bleksmitun á 90v-91r, 102r.
  • Göt sem myndast hafa við verkun á bl. 10, 76, 77, 110.
  • Gat á bl. 112.
  • Skrifað á uppskafning (bl. 111-117).

Layout

  • Eindálka. Innskotsblöð 111-117 eru þó tvídálka.
  • Leturflötur er 142-170 mm x 125-140 mm.
  • Línufjöldi er 9-31.
  • Víða gatað fyrir línum.
  • Upphafsstafir víða dregnir út úr leturfleti.
  • Síðutitlar eru á innskotsblöðum 111v-115r.
  • Griporð á 75r og 76r.
  • Eyður eru fyrir upphafsstafi á bl. 73v-94v.

Skrift

Tvær hendur að mestu.

  • I. bl. 1v-71v og 95r-109v óþekktur skrifari, árléttiskrift.
  • Skriftin og ýmis önnur sérkenni minna á höndina á AM 604 4to, en einnig kemur nafn kvendýrlingsins heilagrar Fennennu (1v) fyrir í báðum handritunum (sjá Jón Helgason 1932:147-148).

  • >II. bl. 71v-72r, 73r-94v óþekktur skrifari eða skrifarar.

Viðbætur eru skrifaðar með yngri höndum, blendingsskrift (sjá spássíugreinar og aðrar viðbætur).

[Decoration]

  • Á spássíum eru víða myndir af kynjaskepnum, mannamyndir og ýmis konar flúr. Vert er og að benda á að á 110r eru sennilega pennaæfingar barns sem auk þess hefur teiknað sólir.

  • Upphafsstafir með mannamyndum, litur rauður og grænn, á 5v, 7v, 51v, 104v og 107v.

  • Víða plöntuskreyttir upphafsstafir, litur rauður, grænn og svartur, á 1v-71v og 95r-109v.

  • Víða pennaflúraðir upphafsstafir, litur rauður, grænn og svartur, á 1v-71v og 95r-109v.

  • Víða rauðritaðar kaflafyrirsagnir á 1v-71v og 95r-109v.

Tilføjet materiale

  • Bl. 111-117 eru innskotsblöð, skrifuð e-t á 17. öld, á uppskafning úr latínugrallara (sbr. DI I:683).
  • Viðbætur með yngri höndum:

    Bl. 73r: Tvö efnisatriði og er l. 19-34 með hendi Björns Guðnasonar sýslumanns í Ögri og skrifuð um 1500 (Stefán Karlsson 1970:139. Viðbótin er prentuð í DI III:692-693).

    Bl. 86v: Tvö efnisatriði og er það fyrra (l. 1-12) skrifað um 1570 (DI I:683).

    Bl. 109v-110r: Þrjú efnisatriði öll með sömu hendi, sennilega frá lokum 16. aldar (DI I:683).

    Bl. 110v: Tvö efnisatriði, sennilega skrifuð um 1500 (DI I:683 og Widding 1960:27-28).

  • Á spássíum eru víða athugasemdir við textann og/eða viðbætur (t.d. 17v og 20r), ýmist með hendi skrifara eða yngri höndum. Hér eru einnig leiðbeiningastafir (t.d 6v og 7r), ýmis konar klausur og krot (t.d. 32r og 37v), sem og nöfn og upplýsingar um feril (1r og 117r).
  • Á neðri spássíu á 35r er rúnastafróf og villuletur.
  • Á neðri spássíum á 80v-94v eru orðatiltæki, málshættir (sjá Fjölni 1844:101-103 og Jón Samsonarson 1978:36) og vísur (Svo fór enn sem sagt var frá (80r-v, 81v og 82v), — Ungur maður og öldruð frú (83r), — Ljótt er letur mitt (85v), — Það á að tala mín tungan snjöll (86r) og — Manvits vant er þeim margt skrafar (94v) (sjá Jón Samsonarson 1978:34-39).

Indbinding

Band frá maí 1973 (220 mm x 182 mm x 61 mm). Leður á kili og hornum, tréspjöld klædd fínofnum líndúki. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra nýju bandi. Handritið liggur í öskju.

Eldra band virðist hafa verið skinnband með spennum (sbr. AM 477 fol.).

Vedlagt materiale

  • Tveir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar, með upplýsingum um feril.
  • Seðill 1 (159 mm x 122 mm): „Frá séra Jóni Jónssyni í Garpsdal 1705 og sagði hann ég mætti eiga bókina, ef vildi.“
  • Seðill 2 (87 mm x 141 mm): „Jónsbók Réttarbætur. Formulæ Juridicæ. Úr hirðsíðum nokkuð Búalag. Kristinréttur (Árna biskups) in 4to, eigi rétt göml. Bókina hafi ég fengið 1705 frá séra Jóni Jónssyni í Garpsdal.“
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um forvörslu.
  • Í öskju með handritinu liggur nákvæmt efnisyfirlit Jóns Sigurðssonar, bundið í pappakápu.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi. Kålund tímasetur bl. 1v-73r:18 og 95r-109v:11 til síðari helmings 15. aldar (Katalog I 1889:417, sjá einnig ONPRegistre 1989:444). Um tímasetningar á viðbótum, sjá „Spássíugreinar og aðrar viðbætur“.

Herkomst

  • Árni Magnússon fékk handritið hjá séra Jóni Jónssyni í Garpsdal árið 1705 (sbr. seðla). Einhvern tíma á 16. öld átti Andrés Magnússon handritið (1r og 117r). Um Andrés þennan, sjá DI I:683. Á bl. 26r er nafnið Bjarni Þorbjarnarson.
  • Margt bendir til að handritið sé upprunnið á Vestfjörðum (sbr. Jón Helgason 1932:147-148 og Jón Samsonarson 1978:34-39).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 12. september 1974.

[Additional]

[Record History]

  • ÞS lagfærði samkvæmt reglum TEIP5 27.-28. október 2009 og síðar.
  • GI skráði 28. janúar 2003.
  • Kålund gekk frá handritinu til skráningar 6. október 1886 (Katalog I 1889:417-18 (nr. 792).).

[Custodial History]

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í maí 1973.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen í febrúar 1973.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Jónsbók: Kong Magnus Hakonssons Lovbog for Island, vedtaget paa Altinget 1281, og Réttarbøtr, de for Island givne Retterbøder af 1294, 1305 og 1314ed. Ólafur Halldórsson
DI II:289
Diplomatarium Islandicum: Íslenzkt fornbréfasafn, sem hefir inni að halda bréf og gjörnínga, dóma og máldaga, og aðrar skrár, er snerta Ísland eða Íslenzka menned. Jón Sigurðsson1857-1972; I-XVI
Norges gamle Love indtil 1387ed. P. A. Munch, ed. R. Keyser1848; II
Alþingisbækur Íslands II 1915-1916:56-57.
Búalög 1915-1933:46-62.
Norges gamle Love indtil 1387ed. Gustav Storm1895; V
Alkuin: De virtutibus et vitiis i norsk-islandsk overlevering og Udvidelser til Jonsbogens kapitel om domme, ed. Ole Widding1960; IV
Jón Helgason 1932:147-148
Stefán Karlsson 1970:139
Fjölni 1844:101-103
Jón Samsonarson 1978:36
Jón Samsonarson 1978:34-39
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
DI I:683
Jón Helgason 1932:147-148
Jón Samsonarson 1978:34-39
Íslenzkt fornbréfasafn I. 834-1264
„Et brudstykke af Kongespejlet: Med bemærkninger om indholdet af AM 668,4°“, ed. Hans Bekker-Nielsenp. 105-112
Hans Bekker-Nielsen, Ole Widding„Fra ordbogens værksted“, p. 341-349
Foster W. Blaisdell„Introduction“, The Sagas of Ywain and Tristan and other tales AM 489 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1980; 12
Matthew James Driscoll„Postcards from the edge: an overview of marginalia in Icelandic manuscripts“, Variants2004; p. 21-36
Bent Chr. Jacobsen„Sektir Jónsbókar“, 1990; 7: p. 179-185
Jón Helgason„Nokkur íslensk handrit frá 16. öld“, Skírnir1932; 106: p. 143-168
Jón Samsonarson„"Hverfi at þier hamingian oll"“, Steffánsfærsla fengin Stefáni Karlssyni fimmtugum1978; p. 34-39
Jón Þorkelsson„Islandske håndskrifter i England og Skotland“, Arkiv för nordisk filologi1892; 8 (Ny följd 4): p. 199-237
Magnús Lyngdal MagnússonKristinréttur Árna frá 1275. Athugun á efni og varðveizlu í miðaldahandritum
Magnús Lyngdal Magnússon„"Kátt er þeim af kristinrétti, kærur vilja margar læra". Af kristinrétti Árna, setningu hans og valdsviði“, 2004; 15: p. 43-90
Børge NordbøHirðsiðir : om tilhøvet mellom handskrifta av ei morallære frå 1200-talet : Magisteravhandling i norrøn filologi
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus, bókagerð bænda“, p. 120-140
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus: Bókagerð bænda“, Stafkrókar : ritgerðir eftir Stefán Karlsson gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 2. desember 1998, 2000; 79: p. 310-329
« »