Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 268 fol.

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Bréfabók Brynjólfs biskups Sveinssonar VII; Island, 1652-1654

Navn
Gísli Magnússon ; Vísi-Gísli 
Fødselsdato
1621 
Dødsdato
4. juni 1696 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Korrespondent; Skriver; Forfatter; Ejer 
Flere detaljer
Navn
Árni Oddsson 
Fødselsdato
1592 
Dødsdato
10. marts 1665 
Stilling
Advokat 
Roller
Marginal; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Nikulásson, Tómas 
Dødsdato
1665 
Stilling
 
Roller
Fgeti 
Flere detaljer
Navn
Helga Magnúsdóttir 
Fødselsdato
1623 
Dødsdato
3. november 1677 
Stilling
Húsfreyja 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Þorlákur Skúlason 
Fødselsdato
24. august 1597 
Dødsdato
4. januar 1656 
Stilling
Biskop 
Roller
Ejer; Forfatter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Gísli Einarsson 
Fødselsdato
1621 
Dødsdato
1688 
Stilling
Rektor 
Roller
Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Þórður Jónsson 
Dødsdato
27. oktober 1670 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Helgi Grímsson 
Fødselsdato
1622 
Dødsdato
2. august 1691 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Markús Snæbjarnarson 
Fødselsdato
1619 
Dødsdato
1697 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Torfi Erlendsson 
Fødselsdato
1598 
Dødsdato
25. august 1665 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Andet 
Flere detaljer
Navn
Jón Daðason 
Fødselsdato
1606 
Dødsdato
13. januar 1676 
Stilling
Præst 
Roller
Forfatter; Digter 
Flere detaljer
Navn
Magnús Jónsson 
Fødselsdato
1600 
Dødsdato
24. april 1675 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Þórdís Jónsdóttir 
Fødselsdato
1671 
Dødsdato
1741 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Árni Halldórsson 
Fødselsdato
1630 
Dødsdato
1689 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Hákon Ormsson 
Fødselsdato
1614 
Dødsdato
13. november 1656 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Gissur Sveinsson 
Fødselsdato
17. januar 1604 
Dødsdato
18. oktober 1683 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Hallur Árnason 
Fødselsdato
1610 
Dødsdato
1676 
Stilling
Prestur 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Erlendsson 
Dødsdato
1672 
Stilling
 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Brynjólfur Sveinsson 
Fødselsdato
14. september 1605 
Dødsdato
5. august 1675 
Stilling
Biskop 
Roller
Lærd; Ejer; Forfatter; Korrespondent; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Sigurður Björnsson 
Fødselsdato
1. februar 1643 
Dødsdato
3. september 1723 
Stilling
Lögmaður 
Roller
Ejer; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Sigurðsson 
Dødsdato
1648 
Stilling
Sysselmand 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Torfi Jónsson 
Fødselsdato
9. oktober 1617 
Dødsdato
20. juli 1689 
Stilling
Præst 
Roller
Forfatter; Skriver; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Hjalti Snær Ægisson 
Fødselsdato
11. oktober 1981 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Dall, Birgitte 
Fødselsdato
1912 
Dødsdato
1989 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Binder 
Flere detaljer

Indhold

(1r-213v)
Bréfabók Brynjólfs biskups Sveinssonar VII
Bemærkning

Fyrir árin 1652-1654.

(205r-213v)
Efnisyfirlit
1(2r)
Skuldaviðurkenning
Rubrik

„Meðkenning biskupsins upp á stórt hundrað ríkisdali“

Bemærkning

Skuldarviðurkenning þar sem Brynjólfur biskup staðfestir að hafa fengið 120 ríkisdali lánaða hjá Gottskálk Oddssyni, presti í Miðdal. Dags. á Þingvöllum 30. júní 1652.

Textinn er yfirstrikaður.

2(2r-2v)
Tillag sýslumanna til hospítalsins
Rubrik

„ Tillag sýslumanna til hospítalsins“

Bemærkning

Samantekt á niðurstöðum fundar þar sem sýslumenn úr Skálholtsstifti komu saman og ákváðu hversu miklu fé skyldi varið í rekstur spítala. Allir sýslumennirnir tilgreina hversu háa upphæð þeir hyggjast leggja fram og af hvaða kristsjörðum í hverri sýslu greiðslurnar skuli fengnar. Dags. 29. júní 1652.

Nøgleord
3(3r)
Vitnisburður Eggerts Björnssonar og Magnúsar Jónssonar upp á meðkenning Þórða...
Rubrik

„Vitnisburður Eggerts Björnssonar og Magnúsar Jónssonar upp á meðkenning Þórðar Péturssonar um meðtekin afgjöld af Mýrum“

Bemærkning

Eggert Björnsson og Magnús Jónsson staðfesta að þeir hafa móttekið jarðarafgjöld af Mýrartyngu frá Þórði Péturssyni, alls 16 fjórðunga smjörs og sjö ærgildi. Dags. 30. júní 1652.

4(3v)
Meðkenning Magnúsar og Einars Þorsteinssona upp á meðtekna stórt hundrað ríki...
Rubrik

„Meðkenning Magnúsar og Einars Þorsteinssona upp á meðtekna stórt hundrað ríkisdali af biskupinum fyrir tíu hundruð í Mófellsstöðum“

Bemærkning

Magnús og Einar Þorsteinssynir gefa skriflega viðurkennngu fyrir viðtöku hundrað ríkisdala úr hendi Brynjólfs Sveinssonar fyrir hlut í jörðinni Mófellsstöðum. Dags. 1. júlí 1652.

5(4r-6r)
Gísla Magnússyni tilskrifað sem eftir fylgir.
Rubrik

„Gísla Magnússyni tilskrifað sem eftir fylgir.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Gísla Magnússyni ýmisleg tíðindi, m.a. um framlag sýslumanna til spítala, skipan Vigfúsar Árnasonar á Hofi í Vopnafirði í embætti prófasts og barnsfaðernismál þar sem Bjarni Oddsson, sýslumaður á Burstarfelli, vann eið að því að vera ekki faðir barns sem ónefnd kona á Eyvindará fæddi. Dags. 3. júlí 1652.

Nøgleord
6(6v-7v)
Quittantia upp á 1000 ríkisdali af Skálholtsdómkirkju og annarra kirkna aflög...
Rubrik

„Quittantia upp á 1000 ríkisdali af Skálholtsdómkirkju og annarra kirkna aflögðu inventario.“

Bemærkning

Jens Søffrensen fógeti og Henrik Bjelke höfuðsmaður staðfesta að þeir hafa tekið við 1.000 ríkisdala greiðslu frá Skálholtskirkju á Alþingi. Dags. á Þingvöllum 1. júlí 1652.

Bréfið er á dönsku.

7(8r)
Quittantia Matts Rasmussonar upp á 348 ríkisdali af kirkjunum aflagða.
Rubrik

„Quittantia Matts Rasmussonar upp á 348 ríkisdali af kirkjunum aflagða.“

Bemærkning

Mats Rasmusson, kaupmaður í Hafnarfirði, staðfestir að hann hefur tekið við 348 ríkisdala greiðslu frá Skálholtskirkju á Alþingi. Dags. á Þingvöllum 30. júní 1652.

8(8v-9r)
Ráðgan sr. Gissurs um sín efni.
Rubrik

„Ráðgan sr. Gissurs um sín efni.“

Bemærkning

Gissur Sveinsson, bróðir Brynjólfs biskups, greinir honum frá fráfalli eiginkonu sinnar og leitar eftir aðstoð hans við að finna sér nýja konu. Dags. í Skálholti 19. júní 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 4-5. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
9(9v-10v)
Sendibréf biskups til sr. Gissurs Sveinssonar.
Rubrik

„Sendibréf biskups til sr. Gissurs Sveinssonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup bregst við kvonbænamálum Gissurar bróður síns, segist ekki vita um neina konu er henti honum en stingur upp á að þeir leiti liðsinnis hjá Magnúsi Jónssyni, lögmanni í Miðhlíð. Dags. í Skálholti 19. júní 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 6-8. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
10(10v)
Klukka frá Miðdal heim í Skálholt látin brotin fyrir slopp.
Rubrik

„Klukka frá Miðdal heim í Skálholt látin brotin fyrir slopp.“

Bemærkning

Skjalfesting þess að Jón Gíslason, prestur í Miðdal, kom með brotna klukku til Skálholtskirkju og fékk í staðinn slopp (messuserk). Dags. 5. ágúst 1652.

Nøgleord
11(11r-11v)
Inntak úr bréfi biskupsins séra Gissuri Sveinssyni tilskrifuðu.
Rubrik

„Inntak úr bréfi biskupsins séra Gissuri Sveinssyni tilskrifuðu.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Gissuri bróður sínum og innir hann eftir hjúskaparmálum hans. Brynjólfur segist engar fréttir hafa fengið frá Magnússi Jónssyni, lögmanni í Miðhlíð. Dags. í Skálholti 26. febrúar 1653.

S. 12r auð.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 8. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
12(12v)
Tillag nokkurra presta til hospítalsins að Klausturhólum.
Rubrik

„Tillag nokkurra presta til hospítalsins að Klausturhólum.“

Bemærkning

Sjö prestar í Sunnlendingafjórðungi tilgreina þau fjárframlög sem þeir lofa að leggja til spítalans á Klausturhólum. Þetta eru prestar sem ekki komust á prestastefnuna að Hraungerði í Flóa (sbr. næsta bréf). Dags. að Kálfatjörn 2. ágúst 1652.

Nøgleord
13(13v-13v)
Tillag hospítalsins í Árnessýslu, á Hraungerðis prestastefnu.
Rubrik

„Tillag hospítalsins í Árnessýslu, á Hraungerðis prestastefnu.“

Bemærkning

Fundargerð prestastefnu að Hraungerði í Flóa. Ellefu prestar í Árnessýslu tilgreina þau fjárframlög sem þeir lofa að leggja til spítalans á Klausturhólum. Dags. 20. júlí 1652.

Nøgleord
14(14r)
Hospítals tillag prestanna í Rangárvallasýslu.
Rubrik

„Hospítals tillag prestanna í Rangárvallasýslu.“

Bemærkning

Fundargerð prestastefnu sem haldin var að Stórólfshvoli í Hvolhreppi 30. júlí 1652. Ellefu prestar í Rangárvallasýslu tilgreina þau fjárframlög sem þeir lofa að leggja til spítalans á Klausturhólum. Dags. í Skálholti 26. október 1652.

Nøgleord
15(14v)
Lofun leikmanna nokkurra til hospítalsins.
Rubrik

„Lofun leikmanna nokkurra til hospítalsins.“

Bemærkning

Hópur óvígðra manna bregst við hvatningarorðum Brynjólfs biskups á prestastefnunni að Hraungerði í Flóa (sbr. 13. bréf) og leggur fjármuni til spítalans á Klausturhólum. Þar á meðal er ein kona, Halldóra Jónsdóttir eldri í Skipholti, sem undirritar þó ekki bréfið. Dags. 20. júlí 1652.

S. 15r auð.

Nøgleord
16(15r-15v)
Mæling trjánna biskupsins sem sr. Stefán Hallkelsson keypti í Hólminum.
Rubrik

„Mæling trjánna biskupsins sem sr. Stefán Hallkelsson keypti í Hólminum.“

Bemærkning

Lengdar- og þykktarmál níu danskra trjáa sem Brynjólfur biskup hafði beðið um að yrðu mæld. Sr. Stefán Hallkelsson keypti þessi tré af Eggert Eggertssyni, kaupmanni í Hólmi. Dags. á Seltjarnarnesi 21. ágúst 1652.

Nøgleord
17(16rv-16v)
Kaupbréf fyrir Garðsstöðum á Rangárvöllum 15 hundruð og 5 hundruð í Mýdal í K...
Rubrik

„Kaupbréf fyrir Garðsstöðum á Rangárvöllum 15 hundruð og 5 hundruð í Mýdal í Kjós.“

Bemærkning

Hákon Bjarnason selur Brynjólfi biskup jörðina Garðsstaði á Rangárvöllum. Dags. að Brautarholti á Kjalarnesi 23. ágúst 1652.

18(17r-18r)
Sendibréf herra Árna Oddssonar til biskupsins um hospítölin.
Rubrik

„Sendibréf herra Árna Oddssonar til biskupsins um hospítölin.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Árni Oddsson

Bemærkning

Árni Oddsson lögmaður skrifar Brynjólfi biskup og ráðleggur honum varðandi fyrirkomulag spítalans á Klausturhólum, ráðsmann, starfsfólk o.fl. Hann stingur upp á Ólafi Þórðarsyni á Spóastöðum í embætti ráðsmanns. Árni segist jafnframt hafa verið í sambandi við ýmsa sýslumenn varðandi fjárframlög til spítalans, þ. á m. Gísla Magnússon í Rangárþingi. Dags. 22. september 1652.

Utanáskrift bréfsins er á s. 18v.

Nøgleord
19(19r-21r)
Lögmannsins hr. Árna bréf til biskupsins.
Rubrik

„Lögmannsins hr. Árna bréf til biskupsins.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Árni Oddsson

Bemærkning

Árni Oddsson lögmaður svarar bréfi frá Brynjólfi biskup og bregst við hugleiðingum hans um fyrirkomulag spítalans á Klausturhólum, fjárframlög, starfsfólk o.fl. Árni telur ekki þörf á því að aðskilja holdsveika sjúklinga frá öðrum vistmönnum eða starfsfólki í sérstökum húsakynnum. Hann vitnar í Lúther máli sínu til stuðnings. Dags. að Leirá 30. september 1652.

Utanáskrift bréfsins er á s. 21v.

Nøgleord
20(22r-22v)
Árni lögmaður um hospítalinn.
Rubrik

„Árni lögmaður um hospítalinn.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Árni Oddsson

Bemærkning

Árni Oddsson lögmaður skrifar Brynjólfi biskup um fyrirkomulag spítala. Hann ræðir m.a. um sr. Salómon Jónsson, prest á Mosfelli í Grímsnesi. Dags. 23. október 1652.

Nøgleord
21(23r-23v)
Árni lögmaður um hospítalinn.
Rubrik

„Árni lögmaður um hospítalinn.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Árni Oddsson

Bemærkning

Árni Oddsson lögmaður skrifar Brynjólfi biskup um fjárveitingar til spítala. Hann ræðir m.a. um fyrirhugað kaup ráðsmanns og ráðskonu á Klausturhólum, einnig um "fiskidagstoll", þ.e. skatt sem lagður var á sjómenn og ætlaður til spítala. Dags. 6. október 1652.

Nøgleord
22(24r-26r)
Fyrsta biskupsins skrif lögmanninum Árna Oddssyni tilskrifað um hospítalanna ...
Rubrik

„Fyrsta biskupsins skrif lögmanninum Árna Oddssyni tilskrifað um hospítalanna ráðstöfun.“

Ansvarserklæring

Modtager Árni Oddsson

Bemærkning

Brynjólfur biskup svarar bréfum Árna Oddssonar um spítala. Hann ræðir um erfiðleikana sem fylgja því að fá starfsfólk til að annast holdsveika sjúklinga. Brynjólfur vill safna nægilegu fé til þess að unnt sé að reka spítalana með vöxtum, fremur en að hefja starfsemina strax. Dags. á Efra-Skarði í Svínadal 23. september 1652.

Nøgleord
23(26v-27r)
Hospítals tillags-lofun prestanna í Ísafjarðarsýslu í prófastsdæmi séra Jóns ...
Rubrik

„Hospítals tillags-lofun prestanna í Ísafjarðarsýslu í prófastsdæmi séra Jóns Jónssonar í Holti.“

Bemærkning

Fundargerð prestastefnu sem haldin var 10. ágúst 1652 á Holti í Önundarfirði. Átta prestar í Ísafjarðarsýslu tilgreina þau fjárframlög sem þeir lofa að leggja til spítalans á Hallbjarnareyri. Afrit dagsett í Skálholti 2. nóvember 1652.

Nøgleord
24(27v-28v)
Annað bréf biskupsins upp á lögmannsins andsvar.
Rubrik

„Annað bréf biskupsins upp á lögmannsins andsvar.“

Ansvarserklæring

Modtager Árni Oddsson

Bemærkning

Brynjólfur biskup svarar bréfum Árna Oddssonar um spítala. Hann ræðir um áhættuna sem fylgir því að blanda saman sjúklingum og heilbrigðu fólki. Hann biður Árna að taka að sér umsjón með fjárframlögum til spítalans á Klausturhólum næsta árið en sjálfur hyggst hann taka að sér málefni er varða spítalann á Hörgslandi á Síðu. Dagsett á Brekku á Hvalfjarðarströnd 24. september 1652.

Nøgleord
25(28v-29r)
Quittantia gefin Finni Guðmundssyni fyrir biskupstíunda og Skammbeinsstaða um...
Rubrik

„Quittantia gefin Finni Guðmundssyni fyrir biskupstíunda og Skammbeinsstaða umboðs meðferð.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Finni Guðmundssyni á Snjallsteinshöfða umboð fyrir biskupstíundum í Rangárvallasýslu og leigugjöldum af jörðinni Skammbeinsstöðum í Holtum. Dags. í Skálholti 5. október 1652.

S. 29 er innfelldur miði.

26(29v-30r)
Tillag prestanna í Austfirðingafjórðungi til síns fjórðungshospítals, svo mik...
Rubrik

„Tillag prestanna í Austfirðingafjórðungi til síns fjórðungshospítals, svo mikið sem biskupinn magister Brynjólfur Sveinsson hefur þar af meðtekið Anno 1652.“

Bemærkning

Einungis fyrirsögn. Ódagsett.

S. 29 og 30 eru innfelldir miðar.

Nøgleord
27(30v-31r)
Tillag prestanna í Sunnlendingafjórðungi til síns fjórðungshospítals, svo mik...
Rubrik

„Tillag prestanna í Sunnlendingafjórðungi til síns fjórðungshospítals, svo mikið sem biskupinn magister Brynjólfur Sveinsson hefur þar af meðtekið Anno 1652.“

Bemærkning

Fjárframlög fimm presta í Sunnlendingafjórðungi til spítalans á Klausturhólum. Jón Árnason, ráðsmaður spítalans, staðfestir móttöku fjárins úr hendi biskups. Ódagsett.

Nøgleord
28(31v-32r)
Tillag prestanna í Vestfirðingafjórðungi til síns fjórðungshospítals, svo mik...
Rubrik

„Tillag prestanna í Vestfirðingafjórðungi til síns fjórðungshospítals, svo mikið sem biskupinn magister Brynjólfur Sveinsson hefur þar af meðtekið Anno 1652.“

Bemærkning

Fjárframlög sex presta í Vestfirðingafjórðungi til spítalans á Hallbjarnareyri. Magnús Magnússon, sýslumaður á Eyri, staðfestir móttöku fjárins úr hendi biskups. Dags. á Þingvöllum 30. júní 1653.

Nøgleord
29(32v-33v)
Bréf biskupsins til umboðsmannsins Tómasar Nikulássonar.
Rubrik

„Bréf biskupsins til umboðsmannsins Tómasar Nikulássonar.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Tómasi Nikulássyni, fógeta á Bessastöðum, og tilkynnir honum andlát Hákonar Gíslasonar, sýslumanns í Rangárvallasýslu. Hann biður fógeta að skipa Hákon Ormsson í embættið í hans stað. Dags. í Skálholti 7. október 1652.

Bréfið er á dönsku.

Nøgleord
30(35r-35v)
Inntak úr bréfi Helgu Magnúsdóttur til hr. Þorláks Skúlasonar.
Rubrik

„Inntak úr bréfi Helgu Magnúsdóttur til hr. Þorláks Skúlasonar.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Helga Magnúsdóttir leitar aðstoðar hjá svila sínum, Þorláki Skúlasyni Hólabiskup, eftir andlát eiginmanns hennar, Hákonar Gíslasonar sýslumanns í Rangárvallasýslu. Hún biður Þorlák einnig að biðla til hirðstjórans á Bessastöðum um að Helga fái að búa á Skógarströnd, lénsjörð Hákonar. Dags. í Bræðratungu 11. október 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 9-11. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
31(35v)
Dánartilkynning Hákonar Gíslasonar
Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup tilkynnir Þorláki Skúlasyni Hólabiskup andlát Hákonar Gíslasonar, sýslumanns í Rangárvallasýsly. Dags. í Skálholti 11. október 1652.

Bréfið er á latínu.

Nøgleord
32(36r-36v)
Bréf fyrir Eyrarteigi í Skriðdal.
Rubrik

„Bréf fyrir Eyrarteigi í Skriðdal.“

Bemærkning

Jón Jónsson í Húsavík selur Brynjólfi biskup alla jörðina Eyrarteig í Skriðdal. Í staðinn veitir biskup Ólafi Jónssyni, syni Jóns, skólavist í Skálholtsskóla með fullri framfærslu, auk þess sem Ólafur fær 12 dali greidda árlega af jarðarverðinu á meðan á vistinni stendur. Hjalti Jónsson, umboðsmaður Brynjólfs í Austfjörðum, annast gjörninginn fyrir hans hönd. Gjörningurinn fer fram að Klifstað í Loðmundarfirði 27. júlí 1652 en bréf Jóns er dags. 15. október 1652. Afritið er dags. í Skálholti 22. október 1652.

33(36v)
Útskrift af bréfi Jóns Jónssonar tilskrifuðu biskupinum magister Brynjólfi Sv...
Rubrik

„Útskrift af bréfi Jóns Jónssonar tilskrifuðu biskupinum magister Brynjólfi Sveinssyni.“

Bemærkning

Jón Jónsson skrifar Brynjólfi biskup vegna kaupa á jörðinni Eyrarteigi í Skriðdal. Hann biður biskup að annast vel son sinn.

Nøgleord
34(37r-37v)
Umboðsgjöf biskupsins magisters Brynjólfs Sveinssonar í hendur fengin Egli Ma...
Rubrik

„Umboðsgjöf biskupsins magisters Brynjólfs Sveinssonar í hendur fengin Egli Magnússyni, til að afhenda Jóni Vigfússyni.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Agli Magnússyni umboð til eignaskipta á jörðinni Skipaskaga á Akranesi. Umboðið á Egill að afhenda Jóni Vigfússyni. Dags. í Skálholti 19. október 1652.

Nøgleord
35(37v-38r)
Magnúsi Sigfússyni tilskrifað.
Rubrik

„Magnúsi Sigfússyni tilskrifað.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup svarar bréfi Magnúsar Sigfússonar á Felli í Vopnafirði. Magnús hefur selt biskupi jarðarpart í Ásbrandsstöðum og vill nú kaupa partinn aftur, en Brynjólfur telur það ógerlegt. Dags. 20. október 1652.

Nøgleord
36(38r)
Biskupstíundar uppgjöf Sigurðar Bjarnasonar.
Rubrik

„Biskupstíundar uppgjöf Sigurðar Bjarnasonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gerir Sigurð Bjarnason á Þorbrandsstöðum í Vopnafirði undanþeginn biskupstíund. Á móti lofar Sigurður að annast hestaskipti og önnur handarvik fyrir biskup þegar hann á leið um byggðarlag Sigurðar. Dags. í Skálholti 21. október 1652.

Nøgleord
37(38v)
Myndugleiki sem Þorvarður Erlendsson gaf biskupinum að gjöra kaup á hálfum kr...
Rubrik

„Myndugleiki sem Þorvarður Erlendsson gaf biskupinum að gjöra kaup á hálfum krossi fyrir tvöhundruð í Reykjum.“

Bemærkning

Þorvarður Erlendsson veitir Brynjólfi biskup umboð til þess að annast skipti á hálfri jörðinni Krossi í Lundarreykjadal, sem Þorvarður á, og jörðinni Reykjum, sem Ólafur Vigfússon á. Dags. á Saurbæ 18. október 1652, vottað í Skálholti 25. október sama ár.

38(39r-39v)
Inntak úr bréfi biskupsins magisters Brynjólfs Sveinssonar umboðsmanninum Tóm...
Rubrik

„Inntak úr bréfi biskupsins magisters Brynjólfs Sveinssonar umboðsmanninum Tómasi Nikulássyni tilskrifað um collationem prestanna.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Tómasi Nikulássyni, fógeta á Bessastöðum, um fjársöfnun presta til spítala. Dags. í Skálholti 7. október 1652.

Bréfið er á dönsku.

Nøgleord
39(40r-42v)
Gjörningur um Hörgslands hospítal við Eirík Sigvaldason.
Rubrik

„Gjörningur um Hörgslands hospítal við Eirík Sigvaldason.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gefur jörðina Hörgsland á Síðu undir spítala í Austfirðingafjórðungi og skipar Eirík Sigvaldason forstöðumann yfir stofnuninni. Eiríkur mun hafa yfirumsjón með smíði þeirra bygginga sem eiga að hýsa starfsemina. Dags. 11. nóvember 1652 í Skálholti.

Nøgleord
40(42v-43r)
Controversia eður ágreining millum skólameistarans Gísla Einarssonar og Magnú...
Rubrik

„Controversia eður ágreining millum skólameistarans Gísla Einarssonar og Magnúsar Jónssonar.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Gísli Einarsson

Bemærkning

Gísli Einarsson, skólameistari í Skálholti, tilkynnir Brynjólfi að Magnús Jónsson, smiður við dómkirkjubygginguna, hafi beitt skólapilta ofbeldi og brotist inn í svefnhúsið þar sem Gísli sjálfur lá í svefni og ráðist á hann. Gísli biður biskup að láta tiltækið ekki órefsað. Dags. í Skálholti 15. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 12-13. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
41(43r-43v)
Áverkavottorð Einars Torfasonar.
Bemærkning

Sex skólapiltar vitna um áverka þá er Einar Torfason, félagi þeirra við skólann, hlaut þegar Magnús Jónsson braust inn í skála þeirra ásamt nokkrum öðrum mönnum og veittist að þeim. Dags. í Skálholti 15. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 13. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
42(43v-44r)
Ákæra yfir Magnúsi Jónssyni.
Bemærkning

Fjórir skólapiltar til viðbótar tilkynna biskupi að Einar Torfason hafi ráðist á Magnús Jónsson að fyrra bragði ásamt tveimur öðrum mönnum eftir að Magnús hafði brotið niður hurðina í skálanum. Dags. í Skálholti 15. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 14. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
43(44r)
Quittantia Péturs Bjarnasonar fyrir afgjald af lénsjörðum hans útgefin af Mat...
Rubrik

„Quittantia Péturs Bjarnasonar fyrir afgjald af lénsjörðum hans útgefin af Matthíasi Guðmundssyni.“

Bemærkning

Staðfesting þess að Pétur Bjarnason hefur greitt hálfan fjórtánda ríkisdal fyrir jarðir er hann hefur að léni. Greiðslan var innt af hendi 30. júní 1652. Dags. í Skálholti 17. nóvember 1652.

44(44r)
Hákonar Ormssonar eignarskjal fyrir hálfum teinæringi er Jacob Knutsson Bang ...
Rubrik

„Hákonar Ormssonar eignarskjal fyrir hálfum teinæringi er Jacob Knutsson Bang fékk honum.“

Bemærkning

Jacob Knutsson Bang, kaupmaður á Eyrarbakka, vottar að hann hefur fengið Hákoni Ormssyni skip til eignar. Dags. á Eyrarbakka 5. ágúst 1652.

Nøgleord
45(44v-45r)
Sendibréf Brynjólfs biskups til sr. Þórðar Jónssonar í Hítardal.
Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Þórði Jónssyni, presti í Hítardal. Dags. 19. nóvember 1652.

Bréfið er á latínu

S. 45v er auð.

Nøgleord
46(46r)
Vitnisburður biskupsins.
Rubrik

„Vitnisburður biskupsins.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Helgi Grímsson

Bemærkning

Helgi Grímsson skrifar vitnisburð um framferði Brynjólfs biskups þegar skrifarastörfum hans fyrir biskupinn lýkur. Vitnisburðurinn er skrifaður að beiðni biskups. Helgi ber mikið lof á biskup og segir hann vinna öll sín embættisverk með ágætum. Dags. í Skálholti 18. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 23-24. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
47(46v)
Vitnisburður séra Helga Grímssonar.
Rubrik

„Vitnisburður séra Helga Grímssonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar vitnisburð um skrifara sinn, Helga Grímsson, sem er við það að láta af störfum. Hann gefur Helga bestu meðmæli og hefði gjarnan vilja hafa hann lengur í sinni þjónustu, en nú muni hann gerast aðstoðarprestur föður síns í elli hans. Dags. í Skálholti 13. febrúar 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 25. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
48(47r-47v)
Ákæra yfir Magnúsi Jónssyni
Bemærkning

26 skólapiltar (þar af þeir sex sem undirrita 41. bréf) tilkynna biskupi að Magnús Jónsson beri mesta ábyrgð á innrásinni í skálann. Fullyrt er að enginn úr hópi skólapilta hafi áreitt þessa innrásarmenn að fyrra bragði. Dags. í Skálholti í nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 14-15. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
49(48r)
Vitnisburður nær Jón Loftsson og Jón Salómonsson fram fóru úr skálanum.
Rubrik

„Vitnisburður nær Jón Loftsson og Jón Salómonsson fram fóru úr skálanum.“

Bemærkning

Þrír skólapiltar staðfesta að Magnús Jónsson sé ábyrgur fyrir áverkum Einars Torfasonar. Dags. í Skálholti 16. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 16. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
50(48r-48v)
Um jarðvarp og nær Einar var útdreginn, item hurðina.
Rubrik

„Um jarðvarp og nær Einar var útdreginn, item hurðina.“

Bemærkning

Fjórir skólapiltar staðfesta að Magnús Jónsson sé ábyrgur fyrir áverkum Einars Torfasonar. Dags. í Skálholti 16. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 16-17. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
51(48v-49r)
Vitnisburður um brot skálahurðarinnar.
Rubrik

„Vitnisburður um brot skálahurðarinnar.“

Bemærkning

Sex skólapiltar staðfesta að skálahurðin hafi verið gjörónýt eftir innrás Magnúsar Jónssonar og fylgdarmanna hans. Dags. í Skálholti 17. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 17. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
52(49r)
Skoðun utanskólamanna á skálahurðinni.
Rubrik

„Skoðun utanskólamanna á skálahurðinni.“

Bemærkning

Sex utanskólamenn segjast hafa skoðað skálahurðina að beiðni Magnúsar Jónssonar eftir að gert var við hana. Niðurstaða þeirra er sú að hurðin sé í góðu ásigkomulagi og að vart sjái á henni. Dags. í Skálholti 18. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 18. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
53(49r-49v)
Vitnisburður um orð Magnúsar Jónssonar við skólapilta.
Rubrik

„Vitnisburður um orð Magnúsar Jónssonar við skólapilta.“

Bemærkning

Sex skólapiltar votta að Magnús Jónsson hafi viðhaft illan munnsöfnuð þegar hann réðst inn í skálann. Við þetta er bætt mótbáru Magnúsar sem segist aðspurður ekki hafa tekið sér nein ósæmileg orð í munn. Dags. 17. nóvember 1652.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 18-19. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
54(49v)
Suplicatia Magnúsar Jónssonar til biskupsins.
Rubrik

„Suplicatia Magnúsar Jónssonar til biskupsins.“

Bemærkning

Magnús Jónsson skrifar Brynjólfi, segist borinn röngum ásökunum og biður biskup að kanna hvort hægt sé að finna honum einhverjar málsbætur gegn kærunni. Magnús biður jafnframt um að fá uppskrifaða frásögn um atvikið sem hann er kærður fyrir, því hann viti ekki sjálfur hvað felist í ásökununum. Dags. í Skálholti 18. nóvember 1652, afrit gert í Skálholti 20. nóvember sama ár.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 19-20. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
55(50r-52r)
Sáttmáli milli Gísla Einarssonar og Magnúsar Jónssonar.
Rubrik

„Sáttmáli milli Gísla Einarssonar og Magnúsar Jónssonar.“

Bemærkning

Sáttum er komið á milli Gísla Einarssonar, skólapilta og Magnúsar Jónssonar. Magnús biðst fyrirgefningar á hegðun sinni og lofar betri umgengni. Í yfirbótarskini fyrir brot sitt er honum gert að vinna þrjú dagsverk við smíði dómkirkjunnar kauplaust. Alls skrifa 49 manns undir bréfið, þ. á m. Þormóður Torfason og Daði Halldórsson sem báðir koma hér fyrir í bréfabókum Brynjólfs biskups í fyrsta sinn. Dags. í Skálholti 19. nóvember 1652.

S. 52v er auð.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 20-23. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
56(53r)
Meðkenning biskupsins upp á lýsing Kristínar sálugu Magnúsdóttur.
Rubrik

„Meðkenning biskupsins upp á lýsing Kristínar sálugu Magnúsdóttur.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup vottar að jörðin Litla-Hlíð er lögmæt eign Magnúsar Jónssonar, sýslumanns í Haga á Barðaströnd. Brynjólfur var sjálfur viðstaddur þegar Kristín Magnúsdóttir, fyrri eigandi jarðarinnar, arfleiddi Magnús að jörðinni í heyranda hljóði í kirkjunni í Haga árið 1650 þegar hann var á yfirreið um Vestfirðingafjórðung. Kristín lýsti því yfir að Magnús verðskuldaði að eignast jörðina eftir hennar dag því hann hefði ætíð reynst henni vel, en Kristín er látin þegar bréf Brynjólfs er ritað. Dags. í Skálholti 28. febrúar 1653.

S. 53v er auð.

57(54r-55r)
Copia af kaupbréfi fyrir Mófellsstöðum í Skorradal.
Rubrik

„Copia af kaupbréfi fyrir Mófellsstöðum í Skorradal.“

Bemærkning

Vigfús Magnússon á Höfðabrekku selur Brynjólfi biskup jörðina Mófellsstaði í Skorradal. Bræðurnir Magnús og Einar Þorsteinssynir annast kaupin í umboði biskups. Dags. að Felli í Mýrdal 5. febrúar 1653.

S. 55v er auð.

58(56r)
Milligjöf Mófellsstaða og Garðstaða.
Rubrik

„Milligjöf Mófellsstaða og Garðstaða.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir bræðrunum Einari og Magnúsi Þorsteinssonum umboð til þess að kaupa jörðina Mófellsstaði af Vigfúsi Magnússyni gegn þóknun. Dags. í Skálholti 3. desember 1652.

Nøgleord
59(56v)
Skólameistarakaup.
Rubrik

„Skólameistarakaup.“

Bemærkning

Yfirlit yfir þær greiðslur sem Gísli Einarsson, skólameistari í Skálholti, hefur þegið fyrir störf sín frá því í september 1652. Dags. í Skálholti 17. mars 1653.

Nøgleord
60(57r-57v)
Bréf herra Þorláki Skúlasyni tilskrifað.
Rubrik

„Bréf herra Þorláki Skúlasyni tilskrifað.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Þorláki Skúlasyni, biskupi á Hólum.

Bréfið er á latínu.

Nøgleord
61(58r-59v)
Trúlofun Þorsteins Eyvindssonar og Sigríðar Þorvaldsdóttur.
Rubrik

„Trúlofun Þorsteins Eyvindssonar og Sigríðar Þorvaldsdóttur.“

Bemærkning

Þorsteinn Eyvindsson, skólapiltur í Skálholti, lýsir því yfir að hann hefur trúlofast Sgríði Þorvaldsdóttur. Brynjólfur biskup og Margrét Halldórsdóttir, kona hans, taka sæti hins lögmæta giftingarmanns Sigríðar, Þorvalds Ásmundssonar föður hennar, því ekki er vitað hvort hann er á lífi. Sigríður hefur alist upp hjá biskupshjónunum í Skálholti frá níu ára aldri, en hún er tvítug þegar hún trúlofast. Þorsteinn og Sigríður hafa verið staðin að frillulífisbroti en með trúlofuninni er sá glæpur afmáður. Fimm vottar undirrita bréfið auk biskups, dómkirkjuprests og Þorsteins sjálfs. Dags. í Skálholti 18. desember 1652.

Nøgleord
62(59v)
Inntak úr bréfi Guðrúnar Árnadóttur tilskrifuðu biskupinum magister Brynjólfi...
Rubrik

„Inntak úr bréfi Guðrúnar Árnadóttur tilskrifuðu biskupinum magister Brynjólfi Sveinssyni.“

Bemærkning

Guðrún Árnadóttir á Sandfelli skrifar Brynjólfi biskup og biður hann að greiða sér fjögur kúgildi sem hún á inni hjá honum. Dags. á Sandfelli 4. júní 1652, afrit gert í Skálholti 20. desember sama ár.

Nøgleord
63(60r-62r)
Gjörningur um Klausturhóla hospítal við Jón Árnason.
Rubrik

„Gjörningur um Klausturhóla hospítal við Jón Árnason.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gefur jörðina Klausturhóla í Grímsnesi undir spítala í Sunnlendingafjórðungi og skipar Jón Árnason forstöðumann yfir stofnuninni. Jón mun hafa yfirumsjón með smíði þeirra bygginga sem eiga að hýsa starfsemina. Dags. í Skálholti 26. desember 1652.

Nøgleord
64(62v)
Rekaumboð fyrir staðarrekum á Eyrarbakka útgefið sr. Torfa Jónssyni.
Rubrik

„Rekaumboð fyrir staðarrekum á Eyrarbakka útgefið sr. Torfa Jónssyni.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Torfa Jónssyni rekaumboð fyrir Eyrarbakka, þ.e. milli Þjórsár og Ölfusár. Torfi mun safna viði og hval á þessu svæði. Tveir þriðju aflans renna til dómkirkjunnar í Skálholti en Torfi fær þriðjung í sinn hlut fyrir vinnuna. Dags. í Skálholti 4. janúar 1653.

65(63r)
Biskupsins jarða- og kúgildaregistur hér fyrir austan 1651.
Rubrik

„Biskupsins jarða- og kúgildaregistur hér fyrir austan 1651.“

Bemærkning

Yfirlit yfir jarðir og kúgildi í eigu biskups í Austfirðingafjórðungi árið 1651. Ódagsett.

S. 63v er auð.

Nøgleord
66(64r-65r)
Bréf Sigurðar Jónssonar fyrir hospítals tillags samantöku í Mýrasýslu.
Rubrik

„Bréf Sigurðar Jónssonar fyrir hospítals tillags samantöku í Mýrasýslu.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Sigurði Jónssyni, sýslumanni í Mýrasýslu, umboð til að innheimta framlög til spítalans á Hallbjarnareyri hjá þegnum síns umdæmis, bæði frjáls framlög og skipshluti. Sigurður fær þriðjung aflans í þóknun fyrir starfið. Dags. í Skálholti 11. febrúar 1653.

Nøgleord
67(65r-65v)
Sendibréf biskupsins Markúsi Snæbjörnssyni tilskrifað.
Rubrik

„Sendibréf biskupsins Markúsi Snæbjörnssyni tilskrifað.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Markúsi Snæbjarnarsyni fyrir hönd prests og sóknarmanna Dalskirkju í Patreksfirði, en Markús er eigandi kirkjujarðarinnar. Kirkjan er orðin svo illa farin að varla er hægt að framkvæma prédikanir, altarisgöngur og aðra kirkjulega þjónustu þar. Vindur og regn berast hæglega um alla kirkjuna í vondum veðrum. Páll Björnsson í Selárdal, prófastur í Barðastrandarprófastsdæmi, skoðaði kirkjuna þann 12. nóvember 1653 og staðfestir þennan framburð. Markús er ábyrgur fyrir viðhaldi kirkjunnar og Brynjólfur biður hann að lagfæra húsakostinn. Dags. í Skálholti 28. febrúar 1653.

Nøgleord
68(65v-66v)
Pappírstaka Jóns Pálssonar.
Rubrik

„Pappírstaka Jóns Pálssonar.“

Bemærkning

Jón Pálsson, skólapiltur í Skálholti, stundaði það veturinn 1652-1653 að laumast inn í bústað skólameistarans og stela þaðan pappírsörkum. Pappírinn seldi hann síðan skólafélögum sínum, en í skjalinu er að finna yfirlit yfir það hversu mikið hann hefur selt hverjum og einum. Jón var rekinn úr skólanum fyrir þessa iðju sína. Dags. í Skálholti 12. mars 1653.

Nøgleord
69(67r-67v)
Bréf Torfa Erlendssyni tilskrifað.
Rubrik

„Bréf Torfa Erlendssyni tilskrifað.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Torfa Erlendssyni, sýslumanni í Árnesþingi. Hann ræðir um ótíð síðustu misserin og biður Torfa að sýna því skilning að syni hans, Þormóði Torfasyni, sem er við nám í Skálholtsskóla, hafi ekki verið veitt svo vel sem skyldi í skólanum, enda hafa matföng verið óvenju lítil vegna árferðisins. Megintilgangur Brynjólfs með bréfinu er þó að biðja Torfa að styrkja spítalann á Klausturhólum með fjáframlagi. Dags. í Skálholti 15. mars 1653.

Nøgleord
70(67v-68v)
Bréf umboðsmanninum Tómasi Nikulássyni tilskrifað.
Rubrik

„Bréf umboðsmanninum Tómasi Nikulássyni tilskrifað.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Tómasi Nikulássyni, fógeta á Bessastöðum, og bregst við fyrirspurn hans um gögn um fjárreiður og útgjöld á tíð Ögmundar Pálssonar Skálholtsbiskups. Brynjólfur svarar því til að engin slík gögn séu varðveitt í Skálholti því Ögmundur hafi yfirgefið staðinn nokkru fyrir andlát sitt. Hann biður Tómas að brýna fyrir sýslumönnum að hafa eftirlit með innheimtu fiskidagstollsins, annars sé hætt við því að lítið verði úr fjárframlögum til spítala. Dags. í Skálholti 15. mars 1653.

Bréfið er á dönsku.

Nøgleord
71(69r)
Afbötun skólapilta um Kálfafells kirkju kaleik.
Rubrik

„Afbötun skólapilta um Kálfafells kirkju kaleik.“

Bemærkning

Fjórir skólapiltar í Skálholtsskóla greina frá atviki sem varð í kirkjunni að Kálfafelli í Hornafirði þegar þeir gistu þar haustið 1652. Kona að nafni Auðbjörg Einarsdóttir kom til þeirra um morguninn, gekk inn í kórinn og fór gáleysislega með ýmsa muni kirkjunnar. Í ógátinu datt kaleikur í gólfið og brotnaði í tvennt en einn skólapiltanna límdi hann saman með rauðu lakki. Dags. í Skálholti 16. mars 1653.

Nøgleord
72(69v)
Quittantia biskupsins af Pétri Þórðarsyni fyrir Breiðu spjöll.
Rubrik

„Quittantia biskupsins af Pétri Þórðarsyni fyrir Breiðu spjöll.“

Bemærkning

Pétur Þórðarson staðfestir að hafa móttekið tólf dali úr hendi Brynjólfs biskups á Alþingi 1652. Greiðslan var fyrir spjöll er orðið höfðu á landi hans Breið á Skaga. Dags. á Innra Hólmi á Akranesi 2. maí 1653.

S. 70r er auð.

73(70v-71r)
Eignarskipti á Skagalandi á Akranesi.
Rubrik

„Eignarskipti á Skagalandi á Akranesi.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup vottar lögmæt helmingaskipti á jörðinni Skaga á Akranesi. Dags. á Skipaskaga 3. maí 1653.

S. 71v er auð.

74
Vígslubréf Gísla Jónssonar.
Rubrik

„Vígslubréf Gísla Jónssonar.“

Ansvarserklæring

Modtager Jón Daðason

Bemærkning

Brynjólfur biskup tilkynnir Jóni Daðasyni, presti í Arnarbæli, að hann hefur skipað honum aðstoðarprest (kapellán) sem er Gísli Jónsson. Gísli hefur hlotið prestvígslu og á að annast alla þjónustu í Ölvesi í forföllum sr. Jóns. Dags. í Skálholti 1. nóvember 1653.

75(72v)
Meðkenning biskupsins upp á 40 ríxdali meðtekna af Gottskálk Oddssyni.
Rubrik

„Meðkenning biskupsins upp á 40 ríxdali meðtekna af Gottskálk Oddssyni.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup staðfestir að hann hefur fengið 40 ríkisdali að láni hjá Gottskálk Oddssyni, presti í Miðdal. Hann skuldbindur sig til að endurgreiða féð fyrir næsta jóladag. Dags. í Skálholti 24. maí 1653.

76(73r)
Reikningur millum biskupsins og sr. Ásgeirs Einarssonar.
Rubrik

„Reikningur millum biskupsins og sr. Ásgeirs Einarssonar.“

Bemærkning

Jarðaskipti Brynjólfs biskups og sr. Ásgeirs Einarssonar, prests í tröllatungu. Ásgeir selur biskupi hálfa jörðina Gautsdal fyrir sex hundruð í Hyrnastöðum í Hvammssveit. Í bréfinu er einnig gerð grein fyrir ýmsum skuldaskiptum á milli Brynjólfs og Ásgeirs. Jarðaskiptin fóru fram 14. ágúst 1650 en eru endanlega frágengin þremur árum síðar líkt og kemur fram í næsta bréfi. Ódagsett.

77(73v)
Quittantia biskups af sr. Ásgeiri Einarssyni fyrir öll skipti og býti.
Rubrik

„Quittantia biskups af sr. Ásgeiri Einarssyni fyrir öll skipti og býti.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup og sr. Ásgeir Einarsson gera reikningsskap um öll og kaup og skipti sem fram hafa farið þeirra á milli. Dags. að Tungu í Steingrímsfirði 10. ágúst 1653.

78(74r)
Vitnisburður um Efri Strandar land.
Rubrik

„Vitnisburður um Efri Strandar land.“

Bemærkning

Indriði Jónsson sem búið hefur á Rangárvöllum alla ævi vottar að landamerki Efri Strandar og aðliggjandi jarða séu rétt eftir hans bestu vitneskju. Sigmundur Guðmundsson og Jón Ingjaldsson rita vitnisburðinn upp eftir Indriða, en auk þeirra skrifa fimm dómsmenn undir skjalið. Dags. á Reyðarvatni 9. maí 1653.

79
Annar vitnisburður um Efri Strandar land.
Rubrik

„Annar vitnisburður um Efri Strandar land.“

Bemærkning

Auðun Ólafsson sem ólst upp á Efri Strönd og búið hefur á Rangárvöllum mestalla ævina vottar að landamerki Efri Strandar og aðliggjandi jarða séu rétt eftir hans bestu vitneskju. Sigmundur Guðmundsson og Jón Ingjaldsson rita vitnisburðinn upp eftir Indriða, en auk þeirra skrifa fimm dómsmenn undir skjalið. Dags. á Reyðarvatni 9. maí 1653.

80(74v)
Lögfesta Finns Guðmundssonar á Efri Strandar landi.
Rubrik

„Lögfesta Finns Guðmundssonar á Efri Strandar landi.“

Bemærkning

Finnur Guðmundsson lögfestir jörðina Efri Strönd með öllum landsnytjum sem eign Skálholtskirkju. Dags. á Reyðarvatni 9. maí 1653.

81(75r)
Vitnisburður um landamerki á millum Hraungerðis og Króks.
Rubrik

„Vitnisburður um landamerki á millum Hraungerðis og Króks.“

Bemærkning

Jón Jónsson sem bjó í níu ár í æsku á jörðinni Króki í Hraungerðishreppi vottar að landamerkin milli Króks og Hraungerðis eru rétt eftir hans bestu vitneskju. Dags. í Skálholti 20. júní 1653.

S. 75v er auð.

82(76r-76v)
Kaupbréf Skálholts dómkirkju fyrir Björk í Flóa.
Rubrik

„Kaupbréf Skálholts dómkirkju fyrir Björk í Flóa.“

Bemærkning

Magnús Arnórsson á Ferju í Ölfusi selur Skálholtskirkju jörðina Björk í Flóa. Brynjólfur biskup greiðir tuttugu og fimm hundruð í lausafé fyrir jörðina. Dags. í Skálholti 17. júní 1653.

83(77r-77v)
Útgjald fyrir Björk.
Rubrik

„Útgjald fyrir Björk.“

Bemærkning

Nánari útlistun á þeim greiðslum sem Magnús Arnórsson hlýtur fyrir jörðina Björk í Flóa. Auk peninga fær Magnús greitt í ýmiss konar vöru. Dags. í Skálholti 17. júní 1653.

Nøgleord
84(77v)
Quittantia biskupinum útgefin fyrir Bjarkar andvirði.
Rubrik

„Quittantia biskupinum útgefin fyrir Bjarkar andvirði.“

Bemærkning

Magnús Arnórsson staðfestir að hann hefur móttekið umsamdar greiðslur fyrir jörðina Björk í Flóa. Dags. í Skálholti 29. desember 1654.

85(78r-79v)
Útskrift lögfestu og vitnisburða sem liggjandi eru á Valþjófsstað um þrætulan...
Rubrik

„Útskrift lögfestu og vitnisburða sem liggjandi eru á Valþjófsstað um þrætulandið kirkjunnar.“

Bemærkning

Orðrétt útskrift lögfestu frá 1484 sem er að finna í kirkjunni á Valþjófsstað. Þar staðfesta þrír sjónarvottar að þeir heyrðu sr. Árna Þorsteinsson, prest á Valþjófsstað, lögfesta í heyranda hljóði jörðina Hólmaland sem eign kirkjunnar á Valþjófsstað, en deilur standa á milli Valþjófsstaðar og Víðivalla ytri um eignarhaldið á jörðinni árið 1653. Við útskriftina er bætt vitnisburðum fimm manna sem hafa búið lengi í héraðinu. Það er samdóma álit þeirra allra að Hólmaland hafi verið álitið eignarjörð Valþjófsstaðarkirkju svo lengi sem þeir vita til. Vitnisburðirnir eru dagsettir á Valþjófsstöðum og Bessastöðum í Fljótsdal frá febrúar til júní 1653. Skjalið í heild er síðan dagsett í Skálholti 10. júlí 1653.

86(80r)
Lögfesta Skipaskaga.
Rubrik

„Lögfesta Skipaskaga.“

Bemærkning

Hannes Björnsson, prestur í Saurbæ, lögfestir eign Brynjólfs biskups á hálfri jörðinni Skipaskaga á Akranesi. Öllum mönnum er bannað að yrkja jörðina eða byggja á henni nema með leyfi biskups. Ódags.

87(80v)
Lögfesta Innstavogs.
Rubrik

„Lögfesta Innstavogs.“

Bemærkning

Hannes Björnsson, prestur í Saurbæ, lögfestir eign Brynjólfs biskups á jörðinni Innsta Vogi á Akranesi. Öllum mönnum er bannað að yrkja jörðina eða byggja á henni nema með leyfi biskups. Ódags.

88(81r-83v)
Registur gjörningsbréfa sem geymast austur í bókaskemmu biskupsins.
Rubrik

„Registur gjörningsbréfa sem geymast austur í bókaskemmu biskupsins.“

Bemærkning

Yfirlit yfir gjörningsbréf í bókhaldi Brynjólfs biskups, mest kaupbréf en einnig kvittanir, samþykkisbréf fyrir sölu jarða og vitnisburðir um landamerki. Alls eru talin upp 175 bréf. Dags. 11. júlí 1652.

Nøgleord
89
Áminningarbréf prestanna í Skálholtsstifti um guðrækilegt bænadagahald.
Rubrik

„Áminningarbréf prestanna í Skálholtsstifti um guðrækilegt bænadagahald.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar próföstum og prestum í Skálholtsstifti. Hann hefur meðtekið ellefu eintök af bók með bænadagaprédikunum úr hendi konungs. Hann dreifir þessum eintökum til valinna presta og mælist til þess að menn láni hverjir öðrum bækurnar svo að þær nýtist sem best. Í bókinni er að finna upplýsingar um alla þá bænadaga sem konungur býður að séu hafðir í heiðri meðal þegna sinna og eru þegar haldnir hátíðlegir í Danmörku og Noregi. Dags. í Skálholti 27. október 1653.

90(85r)
Befalning Jens Sófrenssonar að séra Ámundi á Kálfatjörn láti ekki neitt undan...
Rubrik

„Befalning Jens Sófrenssonar að séra Ámundi á Kálfatjörn láti ekki neitt undan kirkjunni ganga.“

Bemærkning

Jens Søffrensen fógeti gefur sr. Ámunda Ormssyni, presti á Kálfatjörn, þau fyrirmæli að hann skuli ekki selja frá sér neinar af þeim eigum sem kirkjunni á Kálfatjörn tilheyra. Dags. á Bessastöðum 16. júlí 1646, afritið gert að Kálfatjörn 18. ágúst 1652.

S. 85v er auð.

Nøgleord
91(86r-86v)
Bréf til presta í Skaftafellssýslu um framkvæmd á tilleggi til hospítalsins.
Rubrik

„Bréf til presta í Skaftafellssýslu um framkvæmd á tilleggi til hospítalsins.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar prestum í Skaftafellssýslu. Hann hefur fengið þær fréttir að allmargir prestar í sýslunni hafi vanrækt að innheimta fjárframlög til spítalans á Hörgslandi á Síðu og tilgreinir hann sr. Þorleif Magnússon á Sandfelli sérstaklega í því sambandi. Hann uppnefnir þessa duglausu presta "Jebúsíta", með skírskotun í frásagnir Gamla testamentisins um einn þeirra ættbálka sem bjó í landinu helga fyrir komu Ísraelsmanna. Biskup biður þessa presta að bæta sig. Dags. í Skálholti 17. janúar 1653.

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 26-27. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
92(86v)
Vitnisburður Símonar Þorvaldssonar.
Rubrik

„Vitnisburður Símonar Þorvaldssonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar vitnisburð um Símon Þorvaldsson að beiðni sama. Símon hefur starfað í þjónustu dómkirkjunnar í Skálholti frá 1640, einkum sem verkstjóri á nokkrum nærliggjandi bæjum. Biskup gefur Símoni hæstu meðmæli og segir hann fylgisaman staðnum og sínum húsbændum "hvör dyggð sjaldfengin er nú í þessari smeðju öld, þar flestir vilja öllum þóknast og þóknast þar með öngum." Dags. í Skálholti 19. janúar 1653.

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 27-28. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
93(87r-87v)
Umboð Gísla Einarssonar yfir Árbæ.
Rubrik

„Umboð Gísla Einarssonar yfir Árbæ.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gefur Gísla Einarssyni, skólameistara í Skálholti, umboð yfir jörðinni Árbæ á Landi sem er eign dómkirkjunnar í Skálholti. Dags. í Skálholti 22. desember 1652.

Undirskriftir vantar.

Nøgleord
94(88r-88v)
Kaupbréf fyrir Geldingaá.
Rubrik

„Kaupbréf fyrir Geldingaá.“

Bemærkning

Staðfesting á landakaupum þar sem Brynjólfur biskup selur Sigurði Árnasyni jörðina Efra Skarð í Svínadal en fær á móti jarðirnar Geldingaá í Melasveit, Minni-Leirárgarða í Leirársveit og tvö hundruð í Handursholti (Arnþórsholti) í Lundarreykjadal. Dags. í Skálholti 16. janúar 1653.

Nøgleord
95(89r-91r)
Ráðsmannsdæmi Hannesar Helgasonar.
Rubrik

„Ráðsmannsdæmi Hannesar Helgasonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skipar Hannes Helgason ráðsmann Skálholtsstaðar. Hannes tekur við embættinu af Hákoni Ormssyni sem hefur hverfur til nýrra starfa sem sýslumaður í Rangárvallasýslu (sbr. 29. bréf). Í bréfinu fylgir ítarleg lýsing á starfsskyldum og launakjörum ráðsmanns í Skálholti. Dags. í Skálholti 1. febrúar 1653.

Nøgleord
96(91v)
Kvittantia Hannesar Helgasonar fyrir biskupstíundir.
Rubrik

„Kvittantia Hannesar Helgasonar fyrir biskupstíundir.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup staðfestir að hann hefur tekið við greiðslu biskupstíunda fyrir árið 1652 úr Árnessýslu úr hendi Hannesar Helgasonar. Dags. í Skálholti 1. janúar 1653.

97(92r-92v)
Útskrift af kaupbréfi Einars Torfasonar fyrir Bergsholti.
Rubrik

„Útskrift af kaupbréfi Einars Torfasonar fyrir Bergsholti.“

Bemærkning

Fjórir menn votta að þeir voru viðstaddir jarðaskipti á Alþingi 2. júlí 1647 þar sem Eggert Björnsson seldi Einari Torfasyni jörðina Bergsholt í Staðarsveit og sex hundruð í jörðinni Gullberastöðum í Lundarreykjadal. Á móti galt Einar Eggerti sextán hundruð í jörðinni Tannanesi í Önundarfirði og sex hundruð í jörðinni Sveinseyri í Dýrafirði. Dags. í Skálholti 21. mars 1653.

98(92v-93r)
Bón Einars Torfasonar felld til Jóns Brynjólfssonar að taka sitt umboð til að...
Rubrik

„Bón Einars Torfasonar felld til Jóns Brynjólfssonar að taka sitt umboð til að tala út við Eggert Björnsson um jarða afgifta mismun.“

Bemærkning

Einar Torfason gefur frænda sínum, Jóni Brynjólfssyni, umboð til þess að semja við Eggert Björnsson um greiðslu á mismuni afgjalda af jarðarpörtum í Tannanesi og Tungu í Önundarfirði. Einar treystir sér ekki til að reka málið sjálfur vegna vanheilsu. Dags. í Skálholti 21. mars 1653.

Nøgleord
99(93v)
Eignarráð gefur biskupinn séra Jóni Daðasyni yfir Tröllaskógi og partinum í K...
Rubrik

„Eignarráð gefur biskupinn séra Jóni Daðasyni yfir Tröllaskógi og partinum í Kjóastöðum.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gefur sr. Jóni Daðasyni umboð og eignarráð yfir jarðarpörtum í Tröllaskógi og Kjóastöðum. Dags. í Skálholti 14. júní 1653.

100(94r)
Inntak úr sendibréfi séra Jóns Daðasonar tilskrifuðu biskupinum magister Bryn...
Rubrik

„Inntak úr sendibréfi séra Jóns Daðasonar tilskrifuðu biskupinum magister Brynjólfs Sveinssonar.“

Bemærkning

Sr. Jón Daðason, prestur í Arnarbæli, tilsegir Brynjólfi biskup jörðina Krók í Flóa til eignar. Dags. í Arnarbæli 12. febrúar 1653.

Nøgleord
101(94v-97r)
Bréf Magnúsar Jónssonar biskupinum tilskrifað.
Rubrik

„Bréf Magnúsar Jónssonar biskupinum tilskrifað.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Magnús Jónsson

Bemærkning

Magnús Jónsson, lögmaður í Miðhlíð, svarar fyrirspurn Brynjólfs um kvonfang handa Gissuri, bróður biskups (sbr. 9. bréf), og stingur upp á Margréti Jónsdóttur, 44 ára gamalli ekkju, sem konuefni fyrir hann. Dags. í Miðhlíð á Barðaströnd 2. nóvember 1652.

Nøgleord
102(97r-98r)
Annað bréf Magnúsar Jónssonar biskupinum tilskrifað.
Rubrik

„Annað bréf Magnúsar Jónssonar biskupinum tilskrifað.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Magnús Jónsson

Bemærkning

Magnús Jónsson skrifar Brynjólfi biskup og ítrekar tillögu sína um Margréti Jónsdóttur sem konuefni fyrir Gissur, bróður Brynjólfs biskups, en er hræddur um að hún sé orðin afhuga ráðahagnum þar eð ekkert hafi heyrst frá þeim bræðrum aftur um málið. Margt fleira ber á góma í bréfinu, m.a. ræðir Magnús um umsvif Jóns Arasonar í Vatnsfirði og mál sr. Jóns Egilssonar í Otrardal sem er án framfærslu. Magnús biður Brynjólf að skrifa kennimönnum á Vestfjörðum og hvetja þig að veita Jóni Egilssyni fjárstuðning. Dags. í Haga á Barðaströnd 11. janúar 1653.

Nøgleord
103(98v)
Peningar taldir og gefnir séra Stefáni Ólafssyni af föður hans.
Rubrik

„Peningar taldir og gefnir séra Stefáni Ólafssyni af föður hans.“

Bemærkning

Sr. Ólafur Einarsson, prestur í Kirkjubæ í Tungu, ánafnar syni sínum Stefáni Ólafssyni fjölda jarða. Þar á meðal er jörðin Vallanes þar sem Stefán hafði þjónað sem prestur frá árinu 1649. Dags. í Skálholti 18. mars 1653.

104(99r-100r)
Eignarráð biskupsins yfir Bergsholti í Staðarsveit og fjórum leigukúgildum þa...
Rubrik

„Eignarráð biskupsins yfir Bergsholti í Staðarsveit og fjórum leigukúgildum þar með.“

Bemærkning

Einar Torfason veitir Brynjólfi biskup forræði yfir jörðinni Bergsholti í Staðarsveit og heimilar honum að selja jörðina ef nægilega gott tilboð fæst. Jörðin er komin í niðurníðslu, Einar býr sjálfur fjarri henni og á erfitt með að ferðast þangað sökum veikinda, auk þess sem synir hans tveir eru of ungir til að annast jörðina. Dags. í Skálholti 20. mars 1653.

105(100r-100v)
Eign biskupsins á Handursholti.
Rubrik

„Eign biskupsins á Handursholti.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup selur Jóni Brynjólfssyni jörðina Bergsholt í Staðarsveit. Á móti fær biskup jörðina Handursholt í Lundarreykjadal. Dags. í Skálholti 20. mars 1653.

106(100v)
Meðkenning Halldórs Jónssonar um sitt kaup og kvittun.
Rubrik

„Meðkenning Halldórs Jónssonar um sitt kaup og kvittun.“

Bemærkning

Halldór Jónsson, heyrari í Skálholtsskóla, staðfestir að hann hefur þegið fimm hundruð í árslaun fyrir störf sín á yfirstandandi ári. Dags. í Skálholti 23. mars 1653.

Nøgleord
107(101r-101v)
Gjörningur millum Ásmundar Þorsteinssonar og Ólafs Skæringssonar um uppgjöf á...
Rubrik

„Gjörningur millum Ásmundar Þorsteinssonar og Ólafs Skæringssonar um uppgjöf á Hlemmiskeiði, leigumála Ásmundar.“

Bemærkning

Ásmundur Þorsteinsson selur Ólafi Skæringssyni á Skeiðum jörðina Hlemmiskeið í Skeiðahreppi. Á móti skuldbindur Ólafur sig til þess að taka yngsta barn Ásmundar í fóstur og hafa hjá sér í vist stúlku sem á að þjóna Ásmundi í veikindum hans. Auk þess á Ólafur að annast ýmsar skepnur Ásmundar á jörðinni, bæði kýr og hesta. Dags. í Skálholti 12. maí 1653.

Nøgleord
108(102r-102v)
Kapelláns köllun séra Eiríks Vigfússonar af séra Þórði Jónssyni.
Rubrik

„Kapelláns köllun séra Eiríks Vigfússonar af séra Þórði Jónssyni.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Þórður Jónsson

Bemærkning

Sr. Þórður Jónsson í Hítardal skrifar Brynjólfi biskup. Þórður hefur átt við veikindi að stríða og telur sig þurfa aðstoðarprest til að geta sinnt embættisskyldum sínum. Hann biður Brynjólf biskup að veita Eiríki Vigfússyni prestvígslu og senda hann til sín sem fyrst. Dags. í Hítardal 16. mars 1653.

109(102bisr)
Eignarráð Sigurðar Árnasonar yfir Krók (10 hundruð) eður 10 hundruð í Þórisst...
Rubrik

„Eignarráð Sigurðar Árnasonar yfir Krók (10 hundruð) eður 10 hundruð í Þórisstöðum.“

Bemærkning

Sigurður Árnason tekur við jörðinni Krók í Flóa og tíu hundruðum í jörðinni Þórisstöðum í Ölvesi af föðursystur sinni, Margréti Oddsdóttur. Brynjólfur biskup undirritar bréfið sem vottur að jarðaskiptunum. Dags. í Skálholti 27. mars 1653.

110(102bisr-102bisv)
Vígslubréf Eiríks Vigfússonar.
Rubrik

„Vígslubréf Eiríks Vigfússonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar sr. Þórði Jónssyni í Hítardal og tilkynnir honum að hann hefur vígt Eirík Vigfússon til prests og skipað hann aðstoðarprest í Hítardal (sbr. 108. bréf). Dags. í Skálholti 27. mars 1653.

111(102bisv-103r)
Kaupbréf fyrir hálfri Höfn.
Rubrik

„Kaupbréf fyrir hálfri Höfn.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup selur Sigurði Árnasyni jarðirnar Litlu Leirárgarða og Steinsholt í Leirársveit. Á móti fær biskup hálfa jörðina Höfn í Melasveit. Dags. í Leirá 28. apríl 1653.

112(103v-104r)
Kaupbréf fyrir Vatnsenda í Skorradal.
Rubrik

„Kaupbréf fyrir Vatnsenda í Skorradal.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup selur Birni Gíslasyni jarðirnar Geldingaá í Melasveit og Handursholt í Lundarreykjadal. Á móti fær biskup jörðina Vatnsenda í Skorradal. Dags. á Görðum á Akranesi 30. apríl 1653.

113(104v)
Úr bók Þórðar lögmanns um landamerki millum Hafnar og Melakirkju skógs.
Rubrik

„Úr bók Þórðar lögmanns um landamerki millum Hafnar og Melakirkju skógs.“

Bemærkning

Vitnisburður uppskrifaður úr skjölum Þórðar Guðmundssonar lögmanns (1524-1608) sem hélt Mela í Melasveit frá 1563. Textinn er skrifaður upp eftir Böðvari Þorgilssyni sem greinir frá landamerkjum á Melum eftir sinni bestu vitneskju. Böðvar var heimilisfastur á Súlunesi eystra í þrjú ár þegar hann var um þrítugt en hann er 83 ára þegar skjalið var gert. Fjórir menn undirrita skjalið til staðfestingar því að þeir hafa skrifað textann upp úr bók Þórðar lögmanns. Einn þeirra, Jón Vigfússon, er barnabarn Þórðar lögmanns og staðfestir Jón að skriftin í frumheimildinni er sannarlega með rithönd afa hans. Dags. á Innra-Hólmi á Akranesi 2. maí 1653.

Nøgleord
114(104v)
Vitnisburður Guðmundar Þorsteinssonar.
Bemærkning

Guðmundur Þorsteinsson greinir frá landamerkjum á Melum í Melasveit eftir sinni bestu vitneskju, tilkvaddur af Brynjólfi biskup. Guðmundur fullyrðir að faðir hans, Þorsteinn Sigvatsson, hafi búið í Höfn þegar Þórður Guðmundsson lögmaður hélt Melastað. Dags. í Reykholti 1. ágúst 1653.

Nøgleord
115(105r-106r)
Afhentur og úttekinn staðurinn í Reykjadal.
Rubrik

„Afhentur og úttekinn staðurinn í Reykjadal.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup tekur við kirkjustaðnum í Reykjadal eftir andlát prestsins þar, sr. Jóns Jónssonar, og gerir úttekt á kirkjunni með aðstoð fimm annarra manna. Í skjalinu er ítarleg lýsing á þeim innanstokksmunum, skrautbúnaði, bókum og búpeningi sem kirkjunni tilheyra. Skoðunarmennirnir sex undirrita skjalið auk tveggja sona sr. Jóns. Dags. í Reykjadal í Ytra-Hreppi 27. maí 1653.

Á s. 106v er utanáskrift 115. bréfs.

Nøgleord
116(107r)
Vitnisburður Jóns Vigfússonar um Hafnar land.
Rubrik

„Vitnisburður Jóns Vigfússonar um Hafnar land.“

Bemærkning

Jón Vigfússon, tilkvaddur af Brynjólfi biskup, greinir eftir sinni bestu vitneskju frá því hvar sá fosslækur sé sem er oft nefndur í bréfum Melakirkju. Jón hefur það eftir sér eldri mönnum að um sé að ræða þann fosslæk sem sé næstur fyrir innan Straumneseyri og renni ofan eftir Melaskörðum. Vitnisburðurinn er framlag til þess verkefnis að skilgreina landamerkin milli Mela og Hafnar í Melasveit. Dags. á Efra-Skarði í Svínadal 4. maí 1653.

Nøgleord
117(107r)
Vitnisburður Torfa Helgasonar um sama.
Rubrik

„Vitnisburður Torfa Helgasonar um sama.“

Bemærkning

Torfi Helgason, tilkvaddur af Brynjólfi biskup, greinir eftir sinni bestu vitneskju frá því hvar sá fosslækur sé sem er oft nefndur í bréfum Melastaðarkirkju. Framburður hans er í fullu samræmi við framburð Jóns Vigfússonar í fyrra bréfi. Dags. á Efra-Skarði í Svínadal 4. maí 1653.

Síður 107v-108r eru auðar.

Nøgleord
118(108v)
Útskrift af bréfi Hákonar Bjarnasonar um innstæðukúgildi með Garðstöðum.
Rubrik

„Útskrift af bréfi Hákonar Bjarnasonar um innstæðukúgildi með Garðstöðum.“

Bemærkning

Hákon Bjarnason svarar bréfi Brynjólfs biskups og útlistar þau innstæðukúgildi sem tilheyra jörðinni Garðstöðum. Um er að ræða fjögur kúgildi sem Hákon fær biskupi til eignar. Dags. 19. apríl 1653.

Nøgleord
119(109r)
Útskrift af bréfi séra Jóns Daðasonar um Mýdals og Handursholts parta og Krók...
Rubrik

„Útskrift af bréfi séra Jóns Daðasonar um Mýdals og Handursholts parta og Króks í Flóa og kúgildi Gautastaða.“

Bemærkning

Sr. Jón Daðason, prestur í Arnarbæli, skrifar Brynjólfi biskup og tilgreinir þá parta sem biskup á í nokkrum jörðum: Fjögur hundruð í Mýdal, tvö hundruð í Handursholti, tíu hundruð í Krók í Flóa og sex kúgildi í Gautastöðum. Bréfið er látið fylgja bréfi Hákonar Bjarnasonar um Garðstaði. Dags í Arnarbæli 30. apríl 1653.

Nøgleord
120(109v-110r)
Umboðsbréf Þorsteins Eyvindssonar fyrir skiparáðum og sjóar útvegum á Akranesi.
Rubrik

„Umboðsbréf Þorsteins Eyvindssonar fyrir skiparáðum og sjóar útvegum á Akranesi.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Þorsteini Eyvindssyni á Bekansstöðum umboð yfir öllum þeim skipum og bátum sem hann á á Akranesi og inn með Hvalfirði. Þorsteinn fær jafnframt umboð til þess að ráðstafa aflanum í samráði við Pál Teitsson, próventumann biskups. Ágóðann á að nota til uppbyggingar biskupsjörðum í Borgarfirði. Dags. í Skálholti 9. maí 1653.

S. 110v er auð.

Nøgleord
121(111r-111v)
Útskrift af sendibréfi til Aðalvíkur sóknarmanna.
Rubrik

„Útskrift af sendibréfi til Aðalvíkur sóknarmanna.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar sóknarmönnum í Aðalvíkurkirkjusókn að sr. Árni Kláusson, prestur staðarins hafi beðist lausnar. Eiginkona Árna lést árið áður og hann treystir sér ekki til að þjóna sókninni lengur, en hyggst flytjast búferlum í næstkomandi fardögum. Í stað sr. Árna Kláussonar kemur sr. Árni Loptsson, prestur í Þykkvabæjarklaustri, og munu þeir skipta á prestaköllum. Dags. í Skálholti 23. maí 1653.

Nøgleord
122(111v-112r)
Útskrift af bréfi biskupsins til séra Jóns Arasonar.
Rubrik

„Útskrift af bréfi biskupsins til séra Jóns Arasonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar sr. Jóni Arasyni í Vatnsfirði, prófasti Ísafjarðarsýslu, og tilkynnir honum fyrirhuguð prestaskipti í Aðalvíkursókn. Biskup telur engan mann efnilegri til að annast staðinn en sr. Árna Loptsson. Dags. í Skálholti 23. maí 1653.

Nøgleord
123(112v)
Meðkenning séra Jóns Pálssonar upp á Hamrapart.
Rubrik

„Meðkenning séra Jóns Pálssonar upp á Hamrapart.“

Bemærkning

Jón Pálsson, prestur í Vogsósum, tilkynnir skriflega að hann hefur selt Brynjólfi biskup hálfa jörðina Hamra og er hluturinn metinn átta hundruð að dýrleika. Jörðin var áður eign Valgerðar Daðadóttur, eiginkonu sr. Jóns, og föður hennar, Daða Jónssonar, en kaupin eru gerð með fullu samþykki Valgerðar og bróður hennar, sr. Halldórs Daðasonar. Á móti fær Valgerður fimm hundruð í jörðinni Þrándastöðum í Brynjudal og fimm hundruð í fríðu. Dags. í Vogshúsum í Selvogi 10. maí 1653.

Nøgleord
124(113r)
Kvittast þrjú hundruð við Hákon Ormsson sem hann á að Skálholts stað.
Rubrik

„Kvittast þrjú hundruð við Hákon Ormsson sem hann á að Skálholts stað.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup og Hákon Ormsson, sýslumaður í Rangárvallasýslu, undirrita skjal til staðfestingar skuld sem sá síðarnefndi á inni hjá Skálholtsstað, alls þrjú hundruð og fimm aurar. Dags. í Skálholti 2. júní 1653.

S. 113v er auð.

Nøgleord
125(114r-119v)
Bræðratungu reikningur.
Rubrik

„Bræðratungu reikningur.“

Bemærkning

Samantekt yfir þær eigur sem Hákon Gíslason, sýslumaður í Rangárvallasýslu, lætur eftir sig (sbr. 29. bréf). Sex menn koma saman í Bræðratungu til að meta dánarbúið en auk þeirra eru Margrét Jónsdóttir, móðir Hákonar, og Helga Magnúsdóttir, ekkja Hákonar, viðstaddar. Þær Margrét og Helga hafa hvor um sig kallað þrjá af mönnunum sex til verksins. Dags. í Bræðratungu 8. júní 1653.

Nøgleord
126(120r)
Copium af kaupbréfi fyrir Vatnsenda í Skorradal.
Rubrik

„Copium af kaupbréfi fyrir Vatnsenda í Skorradal.“

Bemærkning

Afrit bréfs sem gert var 1. febrúar 1369 (Íslenzkt fornbréfasafn III, bls. 250-251). Í því kemur fram að Snorri Torfason selur Jóni Jónssyni Hof í Vatnsdal fyrir Vatnsenda og Hálsa í Skorradal. Afskriftin er gerð á Alþingi 1. júlí 1646.

Nøgleord
127(120r-120v)
Annað kaupbréf fyrir Vatnsenda í Skorradal.
Rubrik

„Annað kaupbréf fyrir Vatnsenda í Skorradal.“

Bemærkning

Fjórir menn votta að þeir voru viðstaddir jarðaskipti á Varmalæk í Borgarfirði þann 8. apríl 1628 þar sem Salómon Björgólfsson seldi Ormi Vigfússyni hálfa jörðina Vatnsenda í Skorradal, tuttugu hundruð að dýrleika. Með í kaupunum fylgja fimm hundruð í jörðinni Hvammi í sömu sveit og fimm hundruð í jörðinni Aurstöðum í Hálsasveit. Á móti geldur Ormur alla jörðina Geirshlíð í Flókadal. Dags. á Varmalæk 9. apríl 1628

Nøgleord
128(120v)
Um fimm hundruð í Vatnsenda meðkenning Orms Vigfússonar.
Rubrik

„Um fimm hundruð í Vatnsenda meðkenning Orms Vigfússonar.“

Bemærkning

Ormur Vigfússon staðfestir að hann hefur selt Birni Gíslasyni fimm hundruð í jörðinni Vatnsenda fyrir fimm hundruð í Hvammi í Skorradal. Dags. í Eyjum í Kjós 2. október 1633.

Björn Gíslason var kvæntur Ingibjörgu, dóttur Orms Vigfússonar.

Nøgleord
129(120v-121r)
Samþykki Eyjólfs Eyjólfssonar um hálfan Vatnsenda.
Rubrik

„Samþykki Eyjólfs Eyjólfssonar um hálfan Vatnsenda.“

Bemærkning

Eyjólfur Eyjólfsson staðfestir að hann hefur selt Birni Gíslasyni hálfa jörðina Vatnsenda, tuttugu hundruð að dýrleika, fyrir tuttugu hundruð í jörðinni Tungu í Hörðudal. Kaupin fóru fram 8. september 1629. Þórður Árnason, eiginmaður móður Eyjólfs, annaðist kaupin fyrir hans hönd. Dags. á Melum í Melasveit 5. ágúst 1641.

Nøgleord
130(121r)
Lögfesta Björns Gíslasonar.
Rubrik

„Lögfesta Björns Gíslasonar.“

Bemærkning

Björn Gíslason lögfestir að öll jörðin Vatnsendi er hans eign. Bréfinu fylgir staðfesting þess að undanfarandi fimm bréf um jörðina Vatnsenda í Skorradal (126.-130. bréf) eru rétt útskrifuð og samanlesin. Dags. í Skálholti 27. júlí 1653.

Nøgleord
131(121r-121v)
Kaupbréf fyrir hálfum Vatnsenda.
Rubrik

„Kaupbréf fyrir hálfum Vatnsenda.“

Bemærkning

Gísli Björnsson, Sigurður Þorsteinsson og Jón Magnússon votta að þeir voru viðstaddir jarðakaup Þórðar Árnasonar og Björns Gíslasonar þann 8. september 1629 (sbr. 129. bréf). Dags. á Vatnsenda í Skorradal 9. janúar 1630. Afritið gert á Bæ í Borgarfirði 31. júlí 1653.

Nøgleord
132(122r)
Lýsing biskups um kaup sitt við Björn Gíslason.
Rubrik

„Lýsing biskups um kaup sitt við Björn Gíslason.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup kaupir alla jörðina Vatnsenda í Skorradal af Birni Gíslasyni fyrir jarðirnar Geldingaá í Melasveit og Handursholt í Lundarreykjadal. Ingibjörg Ormsdóttir, eiginkona Björns, átti fimmtán hundruð í Vatnsenda og veitir hún samþykki sitt fyrir kaupunum. Dags. á Bæ í Borgarfirði 31. júlí 1653.

Nøgleord
133(122v)
Afhending á Króki.
Rubrik

„Afhending á Króki.“

Bemærkning

Sr. Jón Daðason, prestur í Arnarbæli, afhendir Brynjólfi biskup jörðina Krók í Flóa (sbr. 100. bréf). Dags. í Skálholti 14. júní 1653.

Nøgleord
134(123r)
Bjarnanes reikningur.
Rubrik

„Bjarnanes reikningur.“

Bemærkning

Sr. Jón Bjarnason greiðir Brynjólfi biskup umboðsgjald sem hann hefur innheimt frá landsetum í Bjarnarnesi. Í bréfinu er að finna sundurliðaða upptalningu á því fé og þeirri vöru sem greidd hefur verið í umboðsgjald. Dags. í Skálholti 14. júní 1653.

Nøgleord
135(123r)
Útskrift Hákonar Þorsteinssonar af handskrift upp á honum lánaða 10 ríxdali 1...
Rubrik

„Útskrift Hákonar Þorsteinssonar af handskrift upp á honum lánaða 10 ríxdali 1653 á Alþingi.“

Bemærkning

Skuldaviðurkenning Hákonar Þorsteinssonar um tíu ríxdali sem Brynjólfur biskup lánaði honum á Alþingi sumarið 1653. Dags. í Skálholti 4. apríl 1654.

Nøgleord
136(123v)
Quittantia upp á öll skipti og kaup biskupsins og Sigurðar Árnasonar.
Rubrik

„Quittantia upp á öll skipti og kaup biskupsins og Sigurðar Árnasonar.“

Bemærkning

Kvittun um skipti á kúgildum sem Brynjólfur biskup og Sigurður Árnason gerðu á Alþingi. Dags. á Þingvöllum 29. júní 1653.

Nøgleord
137(123v)
Handskriftir upp á 40 ríxdali lánaða Eiríki Sigvaldasyni.
Rubrik

„Handskriftir upp á 40 ríxdali lánaða Eiríki Sigvaldasyni.“

Bemærkning

Fjórir menn votta að þeir voru viðstaddir í kirkjunni á Þingvöllum þegar Brynjólfur biskup lánaði Eiríki Sigvaldasyni 40 ríxdali. Dags. á Þingvöllum 29. júní 1653.

Nøgleord
138(123v)
Kvittun um greiðslu Eiríks Sigvaldasonar.
Bemærkning

Staðfesting þess að Eiríkur Sigvaldason hefur endurgreitt Brynjólfi biskup 24 ríxdali af þeim 40 sem hann fékk lánaða, svo eftir standa 16 ríxdalir. Dags. í Skálholti 4. apríl 1654.

Nøgleord
139(124r)
Bréf biskupsins tilskrifað herra Hinrich Bielke.
Rubrik

„Bréf biskupsins tilskrifað herra Hinrich Bielke.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Henrik Bjelke höfuðsmanni og biður um samþykki hans fyrir því að veita Hákoni Ormssyni embætti sýslumanns í Rangárvallasýslu (sbr. 29. bréf). Tómas Nikulásson fógeti hefur þegar fallist á veitinguna og nú vantar aðeins samþykki höfuðsmanns fyrir henni. Brynjólfur ávarpar Bjelke með virðingarheitinu Mæcenas. Dags. í Skálholti 22. júní 1653.

Bréfið er á latínu.

Nøgleord
140(124v)
Handskrift Péturs Þórðarsonar upp á 15 ríxdali að betala.
Rubrik

„Handskrift Péturs Þórðarsonar upp á 15 ríxdali að betala.“

Bemærkning

Skuldaviðurkenning Péturs Þórðarsonar um 15 ríxdali sem Brynjólfur biskup lánaði honum á Alþingi sumarið 1653. Dags. á Þingvöllum 1. júlí 1653. Við bréfið er bætt athugasemd biskups um að Pétur hafi greitt skuldina með sex hundruðum í jörðinni Bakka í Arnarfirði þann 3. maí 1654.

Nøgleord
141(124v)
Biskupstíunda reikningur úr Barðastrandarsýslu.
Rubrik

„Biskupstíunda reikningur úr Barðastrandarsýslu.“

Bemærkning

Guðmundur Jónsson í Hvammi á Barðaströnd afhendir Brynjólfi Sveinssyni biskupstíundir af Barðastrandarsýslu á Alþingi. Alls nemur greiðslan 72 álnum vaðmáls. Dags. á Þingvöllum 1. júlí 1653.

Nøgleord
142(124v)
Quittantia upp á öll biskupsins skipti og Magnúsar Þorsteinssonar.
Rubrik

„Quittantia upp á öll biskupsins skipti og Magnúsar Þorsteinssonar.“

Bemærkning

Magnús Þorsteinsson staðfestir að öll viðskipti Brynjólfs biskups við hann sjálfan og Vigfús Magnússon á Höfðabrekku eru uppgerð, en biskup hefur haft skipti á landskyldum og kúgildum við mennina tvo. Dags. á Þingvöllum 1. júlí 1653.

Nøgleord
143(125r)
Gjörningur um prests uppheldi af Kolbeinsstaðakirkju.
Rubrik

„Gjörningur um prests uppheldi af Kolbeinsstaðakirkju.“

Bemærkning

Þorkell Guðmundsson, sýslumaður í Borgafjarðarsýslu, lofar að tryggja laun fyrir prest sem skuli þjóna við kirkjuna á Kolbeinsstöðum, eignarjörð Þorkels. Dags. á Þingvöllum 1. júní 1653.

Nøgleord
144(125v)
Meðkenning Tómasar Finnssonar upp á 4 ríxdali til láns tekna vegna Hjalta Jón...
Rubrik

„Meðkenning Tómasar Finnssonar upp á 4 ríxdali til láns tekna vegna Hjalta Jónssonar.“

Bemærkning

Tómas Finnsson staðfestir að hann hefur tekið við fjórum ríxdölum úr hendi Brynjólfs biskups. Um er að ræða lénsgjald ætlað Hjalta Jónssyni, umboðsmanni biskups á Austfjörðum. Dags. í Skálholti 4. júlí 1653.

Nøgleord
145(125v)
Veitingarbréf séra Hinriks Jónssonar til Eiðaþinga.
Rubrik

„Veitingarbréf séra Hinriks Jónssonar til Eiðaþinga.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gefur sr. Hinrik Jónssyni meðmæli sín í embætti prest á Eiðum. Sr. Hinrik þjónaði áður sem prestur í Hvolskirkju en missti brauðið vegna frillulífisbrots. Hann hefur hins vegar fengið uppreist æru hjá konungi og er því vel hæfur í embættið að mati biskups. Brynjólfur biðlar til Gísla Magnússonar, lögmanns á Hlíðarenda, að tala máli sr. Hinriks við sr. Vigfús Árnason, héraðsprófast í Múlaþingi. Dags. í Skálholti 4. júlí 1653.

Nøgleord
146(126r)
Quittun biskupsins fyrir Meðalnesi í Fellum og Þorbrandsstöðum í Vopnafirði ú...
Rubrik

„Quittun biskupsins fyrir Meðalnesi í Fellum og Þorbrandsstöðum í Vopnafirði útgefin af Tómasi Finnssyni.“

Bemærkning

Tómas Finnsson gefur Brynjólfi biskup allt tilkall til gjalda af jarðarpörtum sínum í Meðalnesi í Fellum og Þorbrandsstöðum í Vopnafirði. Dags. í Skálholti 3. júlí 1653.

Nøgleord
147(126r)
Handskrift Bjarna Oddssonar upp á 32 ríxdali að betala.
Rubrik

„Handskrift Bjarna Oddssonar upp á 32 ríxdali að betala.“

Bemærkning

Bjarni Oddsson, sýslumaður á Burstarfelli, staðfestir að hann skuldar Brynjólfi biskup 32 ríxdali. Peningana fékk Bjarni upphaflega að láni hjá sr. Sæmundi Jónssyni á Skálá sem nú er látinn. Bréfið er orðrétt afrit bréfs sem undirritað var 28. september 1652. Dags. í Skálholti 5. júlí 1653.

Nøgleord
148(126v)
Meðkenning séra Böðvars Sturlusonar upp á lexicon.
Rubrik

„Meðkenning séra Böðvars Sturlusonar upp á lexicon.“

Bemærkning

Sr. Böðvar Sturluson vottar að hann hefur fengið Brynjólfi biskup þrímála orðabók til eignar. Böðvar fékk Níels Klemensson, kaupmann í Vestmannaeyjum, til þess að fara með bókina til Kaupmannahafnar í bókband. Sá skilmáli fylgir gjöfinni að Brynjólfur greiðir fyrir bandið þegar bókin kemur aftur. Bréfið er orðrétt afrit bréfs sem undirritað var 8. júlí 1653. Dags. í Skálholti 15. júlí 1653.

Nøgleord
149(126v)
Heimild biskupsins yfir sex hundruð í Efstabæ í Skorradal og níu hundruð í Na...
Rubrik

„Heimild biskupsins yfir sex hundruð í Efstabæ í Skorradal og níu hundruð í Narfastöðum í Melasveit.“

Bemærkning

Ragnhildur Daðadóttir staðfestir að hún fær Brynjólfi biskup tvo jarðarparta til eignar, sex hundruð í Efstabæ í Skorradal og hálft tíunda hundrað í Narfastöðum í Melasveit. Á móti fær Ragnhildur jafnmörg og jafngóð jarðarhundruð sunnanlands, ýmist í Árnessýslu eða Rangárvallasýslum. Dags. í Skálholti 17. júlí 1653.

Nøgleord
150(127r)
Afhendir biskupinn séra Jóni í Reykjadal upp í verð þeirra peninga sem frá Re...
Rubrik

„Afhendir biskupinn séra Jóni í Reykjadal upp í verð þeirra peninga sem frá Reykjadalskirkju voru komnir, 315 álnir.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup afhendir sr. Jóni Jónssyni, presti í Reykjadal, messuskrúða og altarisklæði á móti því fé sem faðir hans heitinn, sr. Jón Jónsson er áður þjónaði við Reykjadalskirkju, greiddi til Skálholts. Dags. í Skálholti 23. júlí 1653.

Nøgleord
151(127r-127v)
Veitingarbréf séra Jóns Jónssonar fyrir Reykjadal.
Rubrik

„Veitingarbréf séra Jóns Jónssonar fyrir Reykjadal.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar sóknarmönnum í Reykjadals- og Tungufellskirkjusóknum og tilkynnir þeim að hann hefur skipað sr. Jón Jónsson í embætti prests í Reykjadal. Jón tekur við embættinu eftir föður sinn, sr. Jón Jónsson, sem er látinn. Dags. í Skálholti 23. júlí 1653.

Nøgleord
152(127v)
Um tillag til hospítalsins í Vestfirðingafjórðungi.
Rubrik

„Um tillag til hospítalsins í Vestfirðingafjórðungi.“

Bemærkning

Magnús Björnsson, lögmaður norðan og vestan, og þeir lögréttumenn sem undir hann eru settir samþykkja aukahlut um Vestfirðingafjórðung til spítalans á Hallbjarnareyri. Með fundinum er fylgt því fordæmi sem gefið var á fundi sýslumanna í Sunnlendinga- og Austfirðingafjórðungi á Alþingi sumarið áður (sbr. 2. bréf). Dags. í Skálholti 26. júlí 1653.

Nøgleord
153(127v-128r)
Reikningur eignar og inventarii Staðarkirkju í Aðalvík er svo látandi þegar s...
Rubrik

„Reikningur eignar og inventarii Staðarkirkju í Aðalvík er svo látandi þegar séra Árni Clausson greindan stað afgreiddi en séra Árni Loftsson viðtók.“

Bemærkning

Yfirlit yfir eignir kirkjunnar á Stað í Aðalvík, gert þegar sr. Árni Loptsson tekur við staðnum af sr. Árna Kláussyni þann 19. júní 1653. Dags. í Skálholti 27. júlí 1653.

Nøgleord
154(128r-128v)
Virðing á kirkjubót í Aðalvík.
Rubrik

„Virðing á kirkjubót í Aðalvík.“

Bemærkning

Ólafur Guðmundsson og Eiríkur Þorkelsson, tveir íbúar í Aðalvíkursveit sem annast hafa endurbætur á kirkju staðarins gefa skýrslu um kostnaðinn við viðgerðirnar. Mat þeirra er að efniskostnaður og vinna hlaupi á gildum átta hundruðum. Dags. í Skálholti 28. júlí 1653.

Nøgleord
155(128v)
Vitnisburður Einars Jónssonar um eldiviðartök Skálholtsstaðarjarða í Saurbæja...
Rubrik

„Vitnisburður Einars Jónssonar um eldiviðartök Skálholtsstaðarjarða í Saurbæjarstaðarlandi.“

Bemærkning

Einar Jónsson svarar fyrirspurn Brynjólfs biskups um það hvernig öflun eldiviðar á landi Saurbæjar á Hvalfjarðarströnd hafi gengið fyrir sig í áranna rás. Einar var heimilismaður sr. Rafns Þorvaldssonar í rúm tuttugu ár og fullyrðir að Skálholtsstaðajarðir, "Brekka og tveir Sandar" hafi haft heimild til að sækja kol og eldivið í Saurbæjarskóg. Dags. í Skálholti 29. júlí 1653.

Nøgleord
156(129r)
Copium af lögfestu séra Jóns á Melum fyrir seljalandi.
Rubrik

„Copium af lögfestu séra Jóns á Melum fyrir seljalandi.“

Bemærkning

Sr. Jón Jónsson, prestur á Melum, lögfestir seljaland Melakirkju og fyrirbýður mönnum að nytja landið nema með sínu leyfi. Dags. í Skálholti 31. júlí 1653.

Á síðum 129r-129v er uppkast að 157. bréfi.

S. 130r er auð.

Nøgleord
157(130v-131r)
Umboð séra Jóni Ólafssyni gefið yfir Ytri Vík og Þambárvalla reka.
Rubrik

„Umboð séra Jóni Ólafssyni gefið yfir Ytri Vík og Þambárvalla reka.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir sr. Jóni Ólafssyni umboð yfir jörðinni Ytri-Vík í Hrútafirði sem tilheyrir Skálholtsdómkirkju. Jóni er ætlað að finna áreiðanlegan ábúanda á jörðina sem skal rækta hana og hirða reka. Jóni Ólafssyni er einnig fengið umráð yfir reka á jörðinni Þambárvöllum en honum er ætlað að safna rekaviði og flytja hann að Hvammi í Norðurárdal. Jón fær landskuldina af Þambárvöllum í sinn hlut fyrir vinnuna. Dags. á Hvassáreyrum í Norðurárdal 5. ágúst 1653.

S. 131v er auð.

Nøgleord
158(132r)
Bakkapartur sex hundruð gefinn Pétri Þórðarsyni í löggjöf af Guðrúnu Henriksd...
Rubrik

„Bakkapartur sex hundruð gefinn Pétri Þórðarsyni í löggjöf af Guðrúnu Henriksdóttur.“

Bemærkning

Sjö menn votta að þeir voru viðstaddir samningsgerð þar sem Guðrún Henriksdóttir gaf bróðursyni sínum, Pétri Þórðarsyni, sex hundruð í jörðinni Bakka í Arnarfirði. Á móti skuldbindur Pétur sig til þess að vera Guðrúnu "til aðstoðar, með ráð og dáð í öllu því sem henni væri sómasamlegt að þiggja". Dags. að Innra-Hólmi 28. ágúst 1653.

S. 132v er auð.

Nøgleord
159(133r-133v)
Byggingarbréf Helga Jónssonar að Mófellsstöðum af biskupinum gefið.
Rubrik

„Byggingarbréf Helga Jónssonar að Mófellsstöðum af biskupinum gefið.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Helga Jónssyni alla jörðina Mófellsstaði í Skorradal til ábúnaðar. Helgi skal greiða hálft annað hundrað í landskuld auk leigu af sjö innstæðukúgildum. Kveðið er á um allar þær skyldur sem Helga er ætlað að rækja á jörðinni, m.a. varðandi húsbyggingar og jarðrækt. Dags. að Hvanneyri í Andakíl 9. september 1653.

Nøgleord
160(133v-134r)
Vitnisburðar meðkenning um Hafnar fjárhús hvar staðið hefði.
Rubrik

„Vitnisburðar meðkenning um Hafnar fjárhús hvar staðið hefði.“

Bemærkning

Þorsteinn Þorgeirsson gefur Brynjólfi biskup upplýsingar um það hvar fjárhús hafi staðið á landi Hafnar í Melasveit, en Þorsteinn var heimilisfastur hjá sr. Einari Þórðarsyni á Melum á uppvaxtarárum sínum. Á þeim tíma bjó Helgi Torfason lögréttumaður í Höfn. Í skjalinu kemur fram að Þorsteinn hefur gengið með Brynjólfi og fylgdarmönnum hans um jörðina og sýnt þeim tóftina þar sem fjárhúsið stóð eftir hans bestu vitneskju. Teitur Helgason, sonur Helga Torfasonar, var með í för og staðfesti frásögn Þorsteins. Dags. á Höfn í Melasveit 10. september 1653.

S. 134v er auð.

Nøgleord
161(135r-135v)
Citatia Gísla Einarssonar skólameistara og Guðmundar Guðmundssonar til Ólafsv...
Rubrik

„Citatia Gísla Einarssonar skólameistara og Guðmundar Guðmundssonar til Ólafsvalla prestastefnu.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Gísla Einarssyni skólameistara og boðar hann á prestastefnu sem haldin verður á Ólafsvöllum þann 15. nóvember næstkomandi. Tilefnið eru ásakanir sem Guðmundur Guðmundsson, kirkjusmiður í Skálholti, hefur borið fram. Guðmundur fullyrðir að Gísli hafi stungið sig með hnífi í vinstri höndina og barið sig með könnu í höfuðið, en Brynjólfur skrifar upp allt bréf Guðmundar til sín inni í bréfinu til Gísla. Brynjólfi þykja ásakanirnar svo þungar að Gísla sé varla stætt í embætti skólameistara ef þær reynast sannar, og því skipar hann honum að mæta fyrir prestastefnudóm. Guðmundur er einnig boðaður til stefnunnar í sama bréfi. Á eftir bréfinu fylgir sú athugasemd að sr. Halldór Eiríksson hafi lesið bréfið í heyranda hljóði yfir þeim Gísla og Guðmundi. Dags. í Skálholti 26. október 1653.

Nøgleord
162(136r)
Óskaði Gísli Einarsson Citatiunnar hverrar útskrift hann fékk.
Rubrik

„Óskaði Gísli Einarsson Citatiunnar hverrar útskrift hann fékk.“

Bemærkning

Gísli Einarsson skólameistari óskar eftir skriflegu afriti stefnunnar sem lesin hefur verið yfir honum (sjá 161. bréf). Brynjólfur biskup verður við þeirri beiðni, lætur skrifa skjalið upp og lesa það saman við frumrit áður en það er afhent Gísla. Dags. í Skálholti 27. október 1653.

Nøgleord
163(136r-136v)
Citatia prestanna í Árnessýslu til Ólafsvalla prestastefnu.
Rubrik

„Citatia prestanna í Árnessýslu til Ólafsvalla prestastefnu.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup boðar presta í Árnessýslu til prestastefnu á Ólafsvöllum þann 15. nóvember næstkomandi þar sem réttað verður í máli Gísla Einarssonar skólameistara (sbr. 161. bréf). Dags. í Skálholti 30. október 1653.

Nøgleord
164(137r-139r)
Vitnisburðar meðkenning Péturs Ámundasonar um viðskipti skólameistarans Gísla...
Rubrik

„Vitnisburðar meðkenning Péturs Ámundasonar um viðskipti skólameistarans Gísla Einarssonar og Gvöndar Gvöndssonar.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Árni Halldórsson

Bemærkning

Pétur Ámundason, prestur á Mosfelli í Mosfellssveit, ber vitni um þau áflog sem urðu á milli Gísla Einarssonar skólameistara og Guðmundar Guðmundssonar kirkjusmiðs (sjá nr. 161), en Pétur er eini sjónarvottur atviksins. Að sögn Péturs kom Guðmundur inn í skólameistarahúsið að næturlagi og vakti Gísla með háreysti þar sem hann svaf í rúmi sínu. Samskipti þeirra byrjuðu sem fremur sakleysislegt tusk og orðahnippingar en báðir voru drukknir. Eftir nokkurt þóf færðist meiri harka í átökin og Gísli kastaði tinkönnu og kertapípu í höfuð Guðmundar svo að hann hlaut af blóðugt sár. Í framhaldi af því dró Gísli upp hníf og otaði honum að Guðmundi. Pétur hljóp þá fram í húsdyrnar og kallaði á skólapiltana sem voru í skálanum. Þegar þrír skólapiltar voru komnir þar að stóð Guðmundur upp og gekk út, en Pétur segist ekki hafa séð hvort Gísli hafi veitt Guðmundi stungusár eða ekki. Gísli og Guðmundur eru báðir viðstaddir þegar Pétur er yfirheyrður. Dags. í Skálholti 4. nóvember 1653.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 28-31. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942. Sjá einnig Jón Halldórsson. Skólameistarar í Skálholti. Sögurit XV, 141. Reykjavík: Sögufélag, 1916-1918.

Nøgleord
165(139v)
Stefna Gvöndar Gvöndssonar stefnd skólameistara Gísla Einarssyni.
Rubrik

„Stefna Gvöndar Gvöndssonar stefnd skólameistara Gísla Einarssyni.“

Bemærkning

Guðmundur Guðmundsson stefnir Gísla Einarssyni skólameistara vegna þeirra áverka sem hann veitti honum. Gísli er boðaður til réttarhalda á Vatnsleysu þann 29. nóvember næstkomandi. Ódagsett.

Nøgleord
166(140r)
Leyfi gefið Árna Pálssyni að grafa í gegnum nesodda sem liggur við Gljúfrarho...
Rubrik

„Leyfi gefið Árna Pálssyni að grafa í gegnum nesodda sem liggur við Gljúfrarholtsá.“

Bemærkning

Fjórir lögréttumenn votta að þeir voru viðstaddir handsöl Brynjólfs biskups og Árna Pálssonar, lögréttumanns í Þorlákshöfn. Þar er Árna veitt leyfi til þess að grafa í gegnum nesodda sem liggur út í Gljúfurholtsá í landi Gljúfurárholts, en sú jörð er í eigu dómkirkjunnar í Skálholti. Gröfturinn er til þess ætlaður að auðvelda flæði árinnar á þessum stað. Dags. að Kaldaðarnesi í Flóa þann 9. janúar 1654.

S. 140v er auð.

Nøgleord
167(141r)
Vitnisburður biskupsins af Hákoni Ormssyni.
Rubrik

„Vitnisburður biskupsins af Hákoni Ormssyni.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Hákon Ormsson

Bemærkning

Hákon Ormsson, sýslumaður í Rangárþingi, skrifar vitnisburð um Brynjólf biskup, byggðan á samskiptum sínum við biskup þegar hann starfaði með honum í Skálholti, fyrst sem ritari og síðan ráðsmaður Skálholtsskóla. Hákon gefur Brynjólfi afar jákvæða umsögn og segir hann loflegan og heiðarlegan í alla staði. Vitnisburðurinn er gerður samkvæmt beiðni biskups. Dags. í Skálholti 21. desember 1653.

S. 141v er auð.

Nøgleord
168(142r-142v)
Vitnisburður og kvittantia Hákonar Ormssonar.
Rubrik

„Vitnisburður og kvittantia Hákonar Ormssonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar vitnisburð um Hákon Ormsson (sjá 167. bréf), byggðan á samskiptum sínum við Hákon þegar þeir störfuðu saman í Skálholti. Brynjólfur gefur Hákoni afar loflega umsögn og tilgreinir sérstaklega stefnufestu hans í samskiptum við erlenda kaupmenn vegna dómkirkjusmíðinnar. Dags. í Skálholti 22. desember 1653.

Nøgleord
169(143r-143v)
Kaupbréf biskupsins fyrir fasta eign séra Gissurs Sveinssonar.
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir fasta eign séra Gissurs Sveinssonar.“

Bemærkning

Sjö menn votta að þeir voru viðstaddir handsöl bræðranna Brynjófs Sveinssonar biskups og Gissurar Sveinssonar, prests á Álftamýri. Gissur arfleiðir Brynjólf bróður sinn að öllum sínum eigum ef svo fer að honum auðnist ekki að eignast skilgetin börn. Fastar eignir Gissurar eru jarðirnar Arnarnúpur í Dýrafirði, Botn í Dýrafirði og Nauteyri á Langadalsströnd, samtals metnar á fjörtíu og átta hundruð að dýrleika. Fari svo að Gissur eignist börn er þessi samningur ógildur og börnin taka arf eftir föður sinn. Margrét Jónsdóttir, eiginkona Gissurar, fær ekkert í sinn hlut. Dags. að Álftamýri við Arnarfjörð 22. ágúst 1653.

Sbr. bréf 8, 9, 11, 101 og 102.

Nøgleord
170(144r-144v)
Kaupmálabréf Gissurs Sveinssonar og hans kvinnu Margrétar birt biskupinum.
Rubrik

„Kaupmálabréf Gissurs Sveinssonar og hans kvinnu Margrétar birt biskupinum.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Gissur Sveinsson

Bemærkning

Sr. Gissur Sveinsson auglýsir kaupmálabréf sitt sem hann hafði gert við eiginkonu sína, Margréti Jónsdóttur, þann 24. janúar 1653. Mundur Gissurar er hlutur í jörðinni Botni í Dýrafirði að verðmæti fimmtíu hundraða, en sá hlutur er afturkallaður úr eignasafni Margrétar með þessu bréfi. Dags að Álftamýri við Arnarfjörð 22. ágúst 1653.

Nøgleord
171(145r)
Geldur séra Hallur biskupinum allt góss í föstu og lausu sem sér kann að tæma...
Rubrik

„Geldur séra Hallur biskupinum allt góss í föstu og lausu sem sér kann að tæmast eftir móður sína.“

Ansvarserklæring

Brevskriver Hallur Árnason

Bemærkning

Hallur Árnason, prestur á Rafnseyri, ánafnar Brynjólf biskup að öllum þeim eignum sem hann kynni að taka í arf eftir móður sína, Gróu Hallsdóttur. Bréfið er lagt fram sem trygging skuldar upp á þrjátíu og fjóra og hálfan ríkisdal sem Brynjólfur lánaði Halli á Alþingi sumarið 1653. Dags. á Álftamýri við Arnarfjörð 22. ágúst 1653.

Nøgleord
172(146r)
Quittantia Finni Guðmundssyni útgefin fyrir Skammbeinsstaða umboðs meðferð.
Rubrik

„Quittantia Finni Guðmundssyni útgefin fyrir Skammbeinsstaða umboðs meðferð.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup vottar að Finnur Guðmundsson hefur greitt að fullu þau leigugjöld sem hann hefur innheimt af Skammbeinsstöðum í Holtum (sbr. 25. bréf). Dags. í Skálholti 27. október 1653.

S. 146v er auð.

Nøgleord
173(147r-148r)
Bréf séra Jóni á Melum tilskrifað um vafaland millum Hafnar og Mela.
Rubrik

„Bréf séra Jóni á Melum tilskrifað um vafaland millum Hafnar og Mela.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Jóni Jónssyni, presti á Melum í Melasveit, varðandi landamerki Mela og Hafnar (sjá 113., 116. og 156. bréf). Brynjólfur biður Jón að teikna upp "þrjá pósta" á landamerkjunum eins og hann sér það fyrir sér. Ætlun biskups er að kanna landamerkin og fá úr því skorið fyrir fullt og allt hvar þau liggja í raun. Dags. í Skálholti 23. janúar 1654.

S. 148v er auð.

Nøgleord
174(149r-149v)
Citatia prestanna í Dalasýslu til Ásgarðs í Hvammssveit um mál Séra Erlends E...
Rubrik

„Citatia prestanna í Dalasýslu til Ásgarðs í Hvammssveit um mál Séra Erlends Einarssonar og Sveinbjarnar Árnasonar.“

Bemærkning

Brynjólfur Bjarnason, prófastur í Dalasýslu, og nokkrir prestar sýslunnar með honum skrifa til Brynjólfs biskups. Tilefnið er ágreiningur sem upp er kominn á milli tveggja manna, Erlends Einarssonar, bónda í Hvallátrum, og sr. Sveinbjarnar Árnasonar, prests í Skarðsþingum á Skarðsströnd, en Sveinbjörn er sóknarprestur Erlends. Ágreiningsefnið er ekki útskýrt í bréfinu. Brynjólfur prófastur ætlar að reyna að sætta mennina tvo í næstu yfirreið sinni um sýsluna en biður kennimenn sýslunnar að búa sig undir prestastefnu ef honum tekst ekki að koma á sáttum. Prestastefnuna á að halda að Ásgarði í Hvammssveit þann fyrsta, annan eða þriðja dag septembermánaðar. Dags. í Ytri-Guðlaugsvík í Hrútafirði 8. ágúst 1653.

Efst á s. 149r er niðurlag bréfs sem er dags. 5. ágúst 1653. Samhengi óljóst.

Þetta er afrit upprunalega bréfsins. Undirskriftir fylgja ekki og því er óvíst hvaða prestar undirrituðu bréfið með Brynjólfi prófasti.

Nøgleord
175(149v-150r)
Umboð séra Ásgeirs Einarssonar yfir Skálholtskirkju reka fyrir Galmaströnd etc.
Rubrik

„Umboð séra Ásgeirs Einarssonar yfir Skálholtskirkju reka fyrir Galmaströnd etc.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir sr. Ásgeiri Einarssyni rekaumboð fyrir þorpin í Steingrímsfirði í móts við Skarðskirkju á Skarðsströnd. Þrír fjórðu aflans renna til dómkirkjunnar í Skálholti en Ásgeir fær fjórðung í sinn hlut fyrir vinnuna. Dags. á Tungu í Steingrímsfirði á messudegi Lárentíusar (10. ágúst) 1653.

Nøgleord
176(150r-150v)
Bréf um aflausn Jóns Guðmundssonar að Kvennastöðum.
Rubrik

„Bréf um aflausn Jóns Guðmundssonar að Kvennastöðum.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar um mál Jóns Guðmundssonar, bónda að Kvennastöðum. Jón tók hval í leyfisleysi af landi annars manns og var í hegningarskyni dæmdur frá sakramenti. Jón kom að máli við biskup að Reykhólum þegar hann reið þar yfir. Brynjólfur mælist til þess við Gunnlaug Snorrason, sóknarprest Jóns, að hann taki Jón í sátt. Dags. á Reykhólum 31. ágúst 1653.

Nøgleord
177(150v)
Kvittun á afgreiðslum þeirra kúgilda fjögurra sem komu fyrir Handursholts kúg...
Rubrik

„Kvittun á afgreiðslum þeirra kúgilda fjögurra sem komu fyrir Handursholts kúgildi fjögur.“

Bemærkning

Jón Brynjólfsson, bóndi í Stóra-Langadal á Skógaströnd, staðfestir að hann hefur tekið við fjórum kúgildum úr hendi Brynjólfs biskups á móti fjórum kúgildum í Handursholti sem Jón hefur selt biskupi. Dags. Í Hjarðarholti 7. september 1653.

Nøgleord
178(150v-152r)
Kostir séra Erlendi Einarssyni gjörðir af séra Brynjólfi Bjarnasyni fyrir upp...
Rubrik

„Kostir séra Erlendi Einarssyni gjörðir af séra Brynjólfi Bjarnasyni fyrir uppgjöf á Hjarðarholtsstað 1653.“

Bemærkning

Sr. Brynjólfur Bjarnason, prestur í Hjarðarholti, undirbýr að láta af staðarforráðum í Hjarðarholti. Eftirmaður hans verður sr. Erlendur Einarsson og í bréfinu er ítarleg lýsing á húsakosti, búfénaði og öðrum eigum staðarins. Erlendur á að taka við staðnum þegar Brynjólfur fellur frá, en fari svo að Erlendur deyi fyrr en Brynjólfur áskilur Brynjólfur sér aftur fullt forræði staðarins. Dags. að Hjarðarholti í Laxárdal 8. september 1653.

Nøgleord
179(152v)
Quittantia Finni Guðmundssyni gefin fyrir biskupstíunda meðferð.
Rubrik

„Quittantia Finni Guðmundssyni gefin fyrir biskupstíunda meðferð.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup staðfestir að hann hefur tekið við biskupstíundum úr Rangárvallasýslu úr hendi Finns Guðmundssonar. Dags. í Skálholti 21. september 1653.

Nøgleord
180(152v)
Hússtæði leyft séra Þórarni Eiríkssyni á kristfjárjörðu í Djúpavogi.
Rubrik

„Hússtæði leyft séra Þórarni Eiríkssyni á kristfjárjörðu í Djúpavogi.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir sr. Þórarni Eiríkssyni leyfi til þess að byggja hús á Búlandsnesi í Djúpavogi sem er kristfjárjörð. Dags. í Skálholti 25. september 1653.

Nøgleord
181(153r-153v)
Umboð yfir biskupstíundum í Skaftafellssýslu gefið Einari á Núpsstað.
Rubrik

„Umboð yfir biskupstíundum í Skaftafellssýslu gefið Einari á Núpsstað.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Einari Jónssyni, bónda á Núpstað, umboð til að innheimta biskupstíundir í Skaftafellssýslu. Einar á að gera upp við biskup einu sinni á ári og fær þriðjung fjárins í innheimtulaun. Brynjólfur biður Einar Þorsteinsson, sem áður hefur haft þetta umboð, að leiðbeina Einari Jónssyni um starfið. Dags. í Skálholti 7. október 1653.

Nøgleord
182(154r)
Biskupstíunda reikningur í Árnessýslu.
Rubrik

„Biskupstíunda reikningur í Árnessýslu.“

Bemærkning

Yfirlit yfir biskupstíundir úr Árnessýslu fyrir árið 1653. Dags. í Skálholti 7. október 1653.

Nøgleord
183(154v-155r)
Áminningarbréf um bænadagahald.
Rubrik

„Áminningarbréf um bænadagahald.“

Bemærkning

Orðrétt sama bréf og nr. 89, að öðru leyti en því að þetta er dags. 13. október 1653.

Nøgleord
184(155r)
Sátt Ólafs Þórðarsonar við biskupinn.
Rubrik

„Sátt Ólafs Þórðarsonar við biskupinn.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup lýsir því yfir að hann hefur náð sáttum við Ólaf Þórðarson vegna ágreinings sem upp hafði komið á milli þeirra. Sáttin er gerð fyrir bón og meðalgöngu tveggja manna, Hákonar Ormssonar og Finns Guðmundssonar. Fyrir vikið þarf Ólafur ekki lengur að forðast kirkjulega þjónustu. Dags. í Skálholti 27. október 1653.

Nøgleord
185(155v)
Kóngsbréf að þeir sem tekið hafa sína attestatiu skuli forframast fyrr en aðrir.
Rubrik

„Kóngsbréf að þeir sem tekið hafa sína attestatiu skuli forframast fyrr en aðrir.“

Bemærkning

Kristján IV. konungur bregst við fregnum sem honum hafa borist um að á Íslandi tíðkist það að lítt lærðir menn séu látnir ganga fyrir háskólamenntuðum mönnum þegar skipað er í prestsembætti. Konungur mælir svo fyrir að íslenskir menn sem hafi lokið embættisprófi í guðfræði skuli ávallt hljóta framgang umfram hina ómenntuðu. Dags. í Kaupmannahöfn 11. mars 1653.

Kristján IV. lést í febrúar 1648, fimm árum áður en þetta bréf er dagsett.

Nøgleord
186(155bisr-156v)
Synodalia að Ólafsvöllum um Gísla Einarsson skólameistara og Gvönd Gvöndsson.
Rubrik

„Synodalia að Ólafsvöllum um Gísla Einarsson skólameistara og Gvönd Gvöndsson.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Fundargerð prestastefnu sem er haldin til þess að rétta yfir Gísla Einarssyni skólameistara vegna ásakana um ofbeldi gegn Guðmundi Guðmundssyni (sbr. 161.-163. bréf). Auk biskups eru fjórtán prestar viðstaddir stefnuna og bjóða þeir Gísla að sverja af sér áburðinn með sjöttareiði. Gísli afþakkar það en segist þó ekki muna til þess að hann hafi framið það ofbeldi sem hann er ákærður fyrir. Hann rekur málavöxtu, segir frá því hvernig Guðmundur hafi komið að sér sofandi og ógnað sér. Því til sönnunar sýnir Gísli viðstöddum hrufl á annarri hönd sinni og fullyrðir að hann hafi umfram allt slegið frá sér í sjálfsvörn. Prestarnir meta atvikin svo að þrátt fyrir að Guðmundur hafi sannarlega átt frumkvæði að átökunum hafi viðbrögð Gísla verið óhófleg. Vitnað er til 17. og 22. greinar í mannhelgibálki Jónsbókar í þessu samhengi. Samið er um að Gísli skuli greiða Guðmundi fimm hundruð í skaðabætur og skal gjalda það fyrir fardaga á næsta ári. Næst óskar Brynjólfur biskup eftir áliti prestanna um það hvort Gísla sé áfram stætt í embætti skólameistara þar sem hann hefur gerst brotlegur gegn ordinansíu Kristjáns IV. (21. grein fyrstu bókar). Þess er þó getið að mikill fengur sé að Gísla í embætti skólameistara og vandséð að nokkur sé fáanlegur í landinu sem gæti fyllt skarð hans. Ákveðið er að skjóta málinu til Matthíasar Guðmundssonar, umboðsmanns höfuðsmannsins á Bessastöðum. Jafnframt er Gísla gert að semja skriflega afsökunarbeiðni. Dags. á Ólafsvöllum 15. nóvember 1653.

Nøgleord
187(157r-157v)
Intercessionis bréf biskupsins tilskrifað Matthías Guðmundssyni um skólameist...
Rubrik

„Intercessionis bréf biskupsins tilskrifað Matthías Guðmundssyni um skólameistarann Gísla Einarsson.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Matthíasi Guðmundssyni, umboðsmanni á Bessastöðum, um mál Gísla Einarssonar skólameistara (sbr. 161.-163. bréf og 186. bréf). Gísli Einarsson virðist hafa verið sendur með bréfið á fund Matthíasar. Brynjólfur rekur málavöxtu og segir að það hafi verið niðurstaða prestastefnunnar á Ólafsvöllum að bera málið undir umboðsmann hirðstjóra, þar eð hnífsstunguárásir séu alvarleg mál og varði landslög. Biskup tekur fram að stungusárið sem Guðmundur hlaut hafi ekki rist djúpt og hafi verið algróið innan þriggja vikna, auk þess sem hnífurinn hafi verið stuttur, en þessi atriði vill hann að verði virt Gísla til refsilækkunar. Hann leggur áherslu á að Skálholtsskóli megi vart við því að missa svo vellærðan mann sem Gísli er. Dags. í Skálholti 17. nóvember 1653.

Bibliografi

Bréfið er prentað í bókinni Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Sjá Jón Helgason (útg.). Úr bréfabókum Brynjólfs Sveinssonar. Safn Fræðafélagsins um Ísland og Íslendinga XII, 31-33. Kaupmannahöfn: Hið íslenzka fræðafélag, 1942.

Nøgleord
188(158r)
Kaupgjald skólameistarans Gísla Einarssonar.
Rubrik

„Kaupgjald skólameistarans Gísla Einarssonar.“

Bemærkning

Yfirlit yfir þær greiðslur sem Gísli Einarsson, skólameistari í Skálholti, hefur þegið fyrir störf sín árin 1653 og 1654. Dags. í Skálholti 17. apríl 1654.

Efst á síðunni er útstrikað bréf sem er ónúmerað í handritinu. Þetta er byrjun á yfirliti um kaupgreiðslur til Gísla Einarssonar skólameistara.

S. 158v er auð.

Nøgleord
189(159r-159v)
Köllunarbréf Jóns Sigurðssonar til Miklholts.
Rubrik

„Köllunarbréf Jóns Sigurðssonar til Miklholts.“

Bemærkning

Sigurður Jónsson, prestur í Miklholti, segist vera orðinn of gamall og veikur til að geta sinnt embætti sínu hjálparlaust og kallar því son sinn, Jón Sigurðsson, sér til meðhjálpara. Vísað er til ordinansíunnar þar sem kveðið er á um mál af þessu tagi. Dags. í Miklholti 27. desember 1653.

Sigurður Jónsson var enn á lífi 1681, þ.e. 28 árum eftir að þetta bréf var skrifað.

Nøgleord
190(159bisr)
Samþykki séra Þorláks Bjarnasonar upp á köllun séra Sigurðar um sinn son sér ...
Rubrik

„Samþykki séra Þorláks Bjarnasonar upp á köllun séra Sigurðar um sinn son sér til kapelláns.“

Bemærkning

Þorlákur Bjarnason, prófastur á Helgafelli, samþykkir skipun Jóns Sigurðssonar í embætti kapelláns í Miklholti (sbr. 188. bréf). Í bréfinu kemur fram að Brynjólfur biskup hafi óskað eftir því við sr. Sigurð í Miklholti, föður Jóns, að hann hefði samráð við prófast sinn um skipunina. Dags. á Helgafelli 21. október 1653.

Nøgleord
191(159bisv)
Vígslubréf séra Jóns Sigurðssonar til kapelláns í Miklholti.
Rubrik

„Vígslubréf séra Jóns Sigurðssonar til kapelláns í Miklholti.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup vígir Jón Sigurðsson til prests. Hann á að taka við embætti kapelláns í Miklholti og verða föður sínum þar til aðstoðar (sbr. 188 bréf). Dags. í Skálholti 22. janúar 1654.

Nøgleord
192(160r-160v)
Copium af bréfi Þórðar á Eyri Guðmundssonar sent Magnúsi Jónssyni.
Rubrik

„Copium af bréfi Þórðar á Eyri Guðmundssonar sent Magnúsi Jónssyni.“

Bemærkning

Þórður Guðmundsson, spítalaráðsmaður á Eyri (Hallbjarnareyri) í Eyrarsveit, skrifar Brynjólfi biskup. Bréfið er svar við öðru bréfi sem Brynjólfur hefur sent Þórði og hann fékk í hendur þann 18. september 1653, en það bréf hefur ekki varðveist. Í fyrsta lagi hefur Brynjólfur innt Þórð eftir jarðvinnu og endurbótum á grastoppum ("totta uppgjörð") í landi Eyrar. Þórður er sammála því að þörf sé á að ráðast í slíka vinnu en nú sé orðið of áliðið á haustið og komið snjór og frost. Í öðru lagi hefur Brynjólfur spurt Þórð um jörðina Hrafnkelsstaði, en óljóst er hvert erindið hefur verið. Í þriðja lagi hefur Brynjólfur spurt um rekstur og fjárframlög til spítalans á Hallbjarnareyri. Þórður segist ekki treysta sér lengur til að sinna starfi spítalaráðsmanns og biður því biskup að taka aftur við jörðinni. Dags. á Eyri í Eyrarsveit 20. september 1653.

Nøgleord
193(161r-162v)
Copium af bréfi tilskrifuðu Bjarna Péturssyni 1654.
Rubrik

„Copium af bréfi tilskrifuðu Bjarna Péturssyni 1654.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Bjarna Péturssyni, sýslumanni í Dalasýslu, og biður hann að endurgreiða sér 93 ríkisdala skuld á næsta Alþingi, en Bjarni fékk féð að láni sumarið 1643. Brynjólfur kveðst þurfa á fénu að halda til kirkjubyggingarstarfsins í Skálholti og til að kaupa ónefnt eyðiland í Borgarfirði ef ske kynni að það yrði falt, en sú jörð liggur næst Indriðastöðum, einni af jörðum biskups. Dags. í Skálholti 1. febrúar 1654.

S. 163r er auð.

Nøgleord
194(163v)
Kaupbréf biskupsins fyrir Tannastöðum í Ölvesi.
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir Tannastöðum í Ölvesi.“

Bemærkning

Árna Pálssyni, lögréttumaður í Þorlákshöfn, selur Brynjólfi biskup jörðina Tannastaði í Ölvesi. Biskup lætur aðra jafngilda jörð koma í staðinn en ekki hefur verið ákveðið hver hún er. Dags. í Skálholti 1. febrúar 1654.

Niðurlag bréfsins vantar, svo og næsta bréf (nr. 312 í hd.).

Nøgleord
195(164r)
Kaupbréf biskupsins fyrir fremri Hlíð í Vopnafirði.
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir fremri Hlíð í Vopnafirði.“

Bemærkning

Björn Sæbjarnarson selur Brynjólfi biskup jörðina Fremri-Hlíð í Vopnafirði. Bjarni Oddsson annast kaupin fyrir hönd biskups. Kaupverðið er átján hundruð. Dags. að Leiðarhöfn 4. janúar 1654.

S. 164v er auð.

Nøgleord
196(165r)
Fullmakt Árna Pálssonar yfir aukahlutunum.
Rubrik

„Fullmakt Árna Pálssonar yfir aukahlutunum.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Árna Pálssyni, lögréttumanni í Þorlákshöfn, umboð til að innheimta fiskidagstoll til uppbyggingar spítalans í Sunnlendingafjórðungi. Dags. í Skálholti 2. febrúar 1654.

Nøgleord
197(165v-166r)
Biskupsins bréf um tillag séra Jóns Egilssonar.
Rubrik

„Biskupsins bréf um tillag séra Jóns Egilssonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar prestum á Vestfjörðum og vekur máls á aðstæðum sóknarkirkjunnar í Otrardal. Þar eru búsettir tveir kennimenn, Jón Egilsson, sem er áttræður og örvasa, og Ögmundur Torfason, sem er fjölskyldumaður með mikla ómegð. Þessir menn hafa enga framfærslu og stefnir í að ekki sé hægt að halda staðinn ef ekki verður ráðin bót á. Biskup hvetur prestana til að aðstoða Jón og Ögmund með fjárframlögum og leggur jafnframt til þær upphæðir sem æskilegt væri að hver og einn þeirra léti af hendi rakna. Dags. í Skálholti 3. febrúar 1654.

Sbr. 102. bréf.

Nøgleord
198(166v)
Umboð yfir biskupstíundum í Árnessýslu gefið Jóni á Hömrum.
Rubrik

„Umboð yfir biskupstíundum í Árnessýslu gefið Jóni á Hömrum.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gefur Jóni Jónssyni, lögréttumanni á Hömrum, umboð til að innheimta biskupstíundir í Árnessýslu. Tveir þriðju fjárins renna til biskups en Jón fær þriðjung í sinn hlut fyrir vinnuna. Dags. í Skálholti 19. febrúar 1654.

Nøgleord
199(167r-167v)
Kaupbréf biskupsins fyrir hálfu fjalli í Ölvesi af Jóni á Hömrum.
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir hálfu fjalli í Ölvesi af Jóni á Hömrum.“

Bemærkning

Þrír menn votta að þeir voru viðstaddir handsöl Brynjólfs biskups og Jóns Jónssonar, lögréttumanns á Hömrum, þar sem Jón seldi Brynjólfi hálfa jörðina Fjall í Ölvesi. Biskup lætur aðra jafngilda jörð eða jarðarpart koma í staðinn en ekki hefur verið ákveðið hver hún er. Dags. í Skálholti 20. febrúar 1654.

S. 168r er auð. Þar hefur átt að skrifa eitt bréf (nr. 318) en það hefur farist fyrir.

Nøgleord
200(168v-169r)
Kostnaður fyrir Skálholtskirkju uppbygging.
Rubrik

„Kostnaður fyrir Skálholtskirkju uppbygging.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup, Gísli Einarsson skólameistari og Halldór Jónsson heyrari taka saman yfirlit yfir efniskostnað vegna dómkirkjubyggingarinnar í Skálholti. Þeim reiknast svo til að heildarkostnaðurinn nemi 280 hundruðum og fimmtán aurum. Dags. í Skálholti 5. mars 1654.

Nøgleord
201(169v-170v)
Gjörningur um Hörgslands hospítal við Eirík Sigvaldason.
Rubrik

„Gjörningur um Hörgslands hospítal við Eirík Sigvaldason.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Eiríki Sigvaldasyni endurnýjað umboð til að veita spítalanum á Hörgslandi forstöðu (sbr. 39. bréf). Eiríkur á að innheimta þau fjárframlög sem lofað var til spítalans úr Múlasýslu. Tveir þriðju fjárins renna til uppbyggingar spítalans en Eiríkur fær þriðjung í sinn hlut fyrir vinnuna. Biskup mælist til þess að Eiríkur láti byggja upp spítalahúsin svo fljótt sem auðið er, helst á þessu ári. Á næsta ári á Eiríkur að taka við þremur sjúklingum úr Skaftafellssýslu og annast þá. Dags. í Skálholti 6. apríl 1654.

Nøgleord
202(170v)
Meðkenning Eiríks Sigvaldasonar um tíu ríxdali sig biskupnum skyldugan að vera.
Rubrik

„Meðkenning Eiríks Sigvaldasonar um tíu ríxdali sig biskupnum skyldugan að vera.“

Bemærkning

Skuldaviðurkenning þar sem Eiríkur Sigvaldason kveður sig skulda Brynjólfi biskup tíu ríkisdali. Dags. í Skálholti 6. apríl. 1654.

Nøgleord
203(170v)
Kaupgjald séra Halldórs Locatz.
Rubrik

„Kaupgjald séra Halldórs Locatz.“

Bemærkning

Halldór Jónsson, heyrari í Skálholtsskóla, staðfestir að hann hefur móttekið 16 ríkisdali í kaup fyrir störf þessa árs. Dags. í Skálholti 10. apríl. 1654.

Nøgleord
204(171r)
Vitnisburðir um höndlan Jóns Loptssonar við jarpan hest staðarins.
Rubrik

„Vitnisburðir um höndlan Jóns Loptssonar við jarpan hest staðarins.“

Bemærkning

Hópur manna vitnar um að Jón Loftsson á Stóra-Ámóti hafi þrælkað jarpan hest frá Skálholtsstað sem hann hafði í fóðri gegn greiðslu. Jón lét hestinn bera torf og grjót með sínum eigin hestum og hefur því gerst brotlegur við samning sem hann hafði gert við biskup. Dags. í Skálholti 11. apríl 1654.

Nøgleord
205(171v-172v)
Forpliktun Jóns Loptssonar við biskupinn vegna prettvísi á fóðrahesti staðari...
Rubrik

„Forpliktun Jóns Loptssonar við biskupinn vegna prettvísi á fóðrahesti staðarins 1654.“

Bemærkning

Jón Loftsson á Stóra-Ámóti hefur gengist við því að þrælka hest Skálholtsstaðar (sbr. 204. bréf) og biður biskup auðmjúklega fyrirgefningar. Í framhaldi hefur Jón ákveðið að láta jörðina Stóra-Ámót af hendi og mun skila henni af sér um næstu fardaga. Jafnframt er honum gert að greiða fjögur hundruð í skaðabætur fyrir að misþyrma hestinum. Dags. í Skálholti 10. apríl 1654.

Nøgleord
206(172v-173v)
Meðkenning Jóns Loptssonar um Skálholtsstað⟨ar⟩ker sem hann undirdróst en mis...
Rubrik

„Meðkenning Jóns Loptssonar um Skálholtsstað⟨ar⟩ker sem hann undirdróst en missagði til heimildar af Jóni sáluga Halldórssyni.“

Bemærkning

Jón Loftsson á Stóra-Ámóti gengst við ásökunum sem á hann eru bornar um að hann hafi haft ker í eigu Skálholtsstaðar í sinni vörslu og reynt að eignast það með blekkingum. Jón var yfirheyrður vegna málsins þann 1. júní 1647. Hákon Ormsson, sýslumaður í Rangárvallasýslu, gegndi embætti ráðsmanns í Skálholtsskóla á þeim tíma og staðfestir hann að kerið sem um ræðir hafi verið gjöf frá Jóni Halldórssyni sem áður var ráðsmaður skólans. Í skaðabætur lét Jón af hendi tvo hesta. Annan fékk Ingibjörg Jónsdóttir, dóttir Jóns Magnússonar, sýslumanns í Haga, og hinn fær Brynjólfur biskup. Þetta fyrra brot Jóns er rifjað upp vegna hinna nýju ávirðinga í hans garð. Dags. í Skálholti 11. apríl 1654.

Nøgleord
207(174v-176v)
Ráðsmannsbréf Benedikts Þorleifssonar.
Rubrik

„Ráðsmannsbréf Benedikts Þorleifssonar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skipar Benedikt Þorleifsson í embætti ráðsmanns í Skálholti. Ítarleg lýsing á starfsskyldum embættisins fylgir. Dags. í Skálholti 16. apríl 1654.

Nøgleord
208(177r)
Kaupgjald Gísla Einarssonar skólameistara.
Rubrik

„Kaupgjald Gísla Einarssonar skólameistara.“

Bemærkning

Yfirlit yfir þær greiðslur sem Gísli Einarsson, skólameistari í Skálholti, hefur þegið fyrir störf sín árin 1653 og 1654. Viðbót við bréf nr. 188. Dags. í Skálholti 17. apríl 1654.

Nøgleord
209(177v)
Síðasti reikningur við Guðmund Guðmundsson.
Rubrik

„Síðasti reikningur við Guðmund Guðmundsson.“

Bemærkning

Yfirlit yfir þær greiðslur sem Guðmundur Guðmundsson, kirkjusmiður í Skálholti, hefur þegið fyrir störf sín. Dags. í Skálholti 18. apríl 1654.

S. 178r er auð

Nøgleord
210(178v)
Kvittunarreikningur millum biskupsins og Páls Gíslasonar um öll skipti og býti.
Rubrik

„Kvittunarreikningur millum biskupsins og Páls Gíslasonar um öll skipti og býti.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup og Björn Gíslason lögréttumaður gera reikningsskap um öll og kaup og skipti sem fram hafa farið þeirra á milli. Dags. að Vatnsenda í Skorradal 21. apríl 1654.

Nafn Björns Gíslasonar er misritað í fyrirsögn bréfsins.

Nøgleord
211(178v-179v)
Gjörningur biskupsins við Pál Teitsson um búið á Vatnsenda.
Rubrik

„Gjörningur biskupsins við Pál Teitsson um búið á Vatnsenda.“

Bemærkning

Páll Teitsson tekur við búinu á Vatnsenda á Skorradal þegar Björn Gíslason flytur þaðan (sbr. XXX bréf). Bjarni Teitsson, bróðir Páls, og Teitur Pétursson, bróðursonur hans, munu búa með honum á jörðinni. Páll fær að búa endurgjaldslaust á jörðinni en þarf í staðinn að skila öllum tekjum af jörðinni til biskups. Ítarlegt yfirlit fylgir yfir þær eignir sem tilheyra jörðinni, bæði búfénað og búsgögn. Dags. að Vatnsenda í Skorradal 22. apríl 1654.

Nøgleord
212(180r-181r)
Búsgagnið á Vatnsenda hjá Páli Teitssyni.
Rubrik

„Búsgagnið á Vatnsenda hjá Páli Teitssyni.“

Bemærkning

Yfirlit yfir þau búsgögn sem fylgja jörðinni Vatnsenda í Skorradal þegar Páll Teitsson tekur við henni (sbr. XXX bréf). Dags. að Vatnsenda í Skorradal 22. apríl 1654.

Nøgleord
213(181v)
Meðkennir Eiríkur Oddsson sig fengið hafa fimm hundruð í Sólheimum í Mýrdal b...
Rubrik

„Meðkennir Eiríkur Oddsson sig fengið hafa fimm hundruð í Sólheimum í Mýrdal biskupinum vegna sonar síns Odds til skóla.“

Bemærkning

Eiríkur Oddsson fær Brynjólfi biskup til eignar jarðarpart í Sólheimum í Mýrdal að andvirði fimm hundruðum gegn því að Oddur, sonur Eiríks, hljóti skólavist í Skálholtsskóla. Eiríkur biður Árna Oddsson, bróður sinn, um að fylgja málinu eftir við biskup. Dags. á Fitjum í Skorradal 23. apríl 1654.

S. 182r er auð.

Nøgleord
214(182v-183r)
Lögfestuform Hafnar í Melasveit hálfrar.
Rubrik

„Lögfestuform Hafnar í Melasveit hálfrar.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup lögfestir hálfa jörðina Höfn í Melasveit sem eign sína ásamt þeim jarðarlöndum og landsnytjum sem jörðinni fylgja, þ. á m. fimm hundruð í jörðinni Andakíl. Dags. á Melum í Melasveit 27. apríl 1654.

Nøgleord
215(183v-184r)
Sami og sáttmálagjörningur millum biskups vegna kirkjunnar þar, um vafalandið...
Rubrik

„Sami og sáttmálagjörningur millum biskups vegna kirkjunnar þar, um vafalandið þar á milli.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup gerir sáttmála við sr. Jón Jónsson á Melum (sbr. 156. bréf) til að skera úr um deilur er varða landamerki Hafnar og Mela í Melasveit (sbr. 113., 116., 156. og 173. bréf). Lýsing fylgir á landmamerkjunum eins og þau verða framvegis skilgreind. Dags. að Melum í Melasveit 28. apríl 1654.

Nøgleord
216(184v)
Sami á millum biskupsins vegna Hafnar item Ragnhildar Daðadóttur vegna parts ...
Rubrik

„Sami á millum biskupsins vegna Hafnar item Ragnhildar Daðadóttur vegna parts í Narfastöðum, og séra Jóns á Melum um landamerkjahald og brúkun þar á milli.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup, sr. Jón Jónsson á Melum og Ragnhildur Daðadóttir á Narfastöðum gera samkomulag um það hvar landamerkin milli Narfastaðar og Hafnar í Melasveit skuli liggja. Dags. að Melum í Melasveit 28. apríl 1654.

Nøgleord
217(185r)
Veitingarbréf séra Helga fyrir Húsafelli.
Rubrik

„Veitingarbréf séra Helga fyrir Húsafelli.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir sr. Helga Grímssyni Húsafellsprestakall. Helgi tekur við Húsafelli af föður sínum, sr. Grími Jónssyni. Grímur hefur lengi nytjað Húsafellsskóg og sent dómkirkjunni í Skálholti timbur upp á tíu hesta, og mælist Brynjólfur til þess að Helgi viðhaldi þeim sið. Dags. að Innra-Hólmi á Akranesi 30. apríl 1654.

Nøgleord
218(185v-186r)
Kaupbréf biskupsins fyrir Hvalnesi í Lóni austur og hálfum Þórisstöðum í Ölve...
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir Hvalnesi í Lóni austur og hálfum Þórisstöðum í Ölvesi af Sigurði Árnasyni.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup selur Sigurði Árnasyni (síðar lögréttumanni) alla jörðina Neðra-Skarð í Leirársveit og tólf hundruð í jörðinni Ási í Melasveit. Á móti fær biskup alla jörðina Hvalnes í Lóni og hálfa jörðina Þórisstaði í Ölvesi. Margrét Oddsdóttir, föðursystir Sigurðar, býr á Þórisstöðum og skal Sigurður greiða biskupi 40 álnir vaðmáls árlega þar til hún flytur þaðan. Dags. að Innra-Hólmi á Akranesi 1. maí 1654.

Nøgleord
219(186v)
Kvittunarreikningur biskupsins og Halldórs Jónssonar um hans locatz kaup.
Rubrik

„Kvittunarreikningur biskupsins og Halldórs Jónssonar um hans locatz kaup.“

Bemærkning

Halldór Jónsson, heyrari í Skálholtsskóla, staðfestir að hann hefur þegið kaup fyrir störf sín á yfirstandandi ári (sbr. 203. bréf). Dags. að Innra-Hólmi á Akranesi 2. maí 1654.

Nøgleord
220(186v-187r)
Kaupbréf biskupsins fyrir Bakka í Arnarfirði vestur.
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir Bakka í Arnarfirði vestur.“

Bemærkning

Pétur Þórðarson, bóndi á Innra-Hólmi, selur Brynjólfi biskup sex hundruð í jörðinni Bakka í Arnarfirði. Pétur hafði áður hlotið jörðina að gjöf frá föðursystur sinni, Guðrúnu Hinriksdóttur. Brynjólfur greiðir Pétri tólf hundruð fyrir jarðarpartinn. Dags. á Katanesi við Hvalfjarðarströnd 3. maí 1654.

Nøgleord
221(187r)
Quittantia upp á meðtekið Bakkaparts andvirði.
Rubrik

„Quittantia upp á meðtekið Bakkaparts andvirði.“

Bemærkning

Pétur Þórðarson staðfestir að hann hefur meðtekið átta ríxdala greiðslu upp í kaupverð jarðarinnar Bakka í Arnarfirði (sbr. 220. bréf). Dags. að Innra-Hólmi á Akranesi 16. júlí 1654; afritið staðfest í Skálholti 25. júlí s.á.

Nøgleord
222(187v)
Útskrift af gjafa- og kaupbréfi Guðrúnar Henriksdóttur og Péturs Þórðarsonar.
Rubrik

„Útskrift af gjafa- og kaupbréfi Guðrúnar Henriksdóttur og Péturs Þórðarsonar.“

Bemærkning

Sjö menn staðfesta að þeir voru viðstaddir handsöl Guðrúnar Hinriksdóttur og Péturs Þórðarsonar, bróðursonar hennar, þar sem Guðrún gaf Pétri fimm hundruð í jörðinni Bakka í Arnarfirði. Að auki selur hún honum eitt hundrað í sömu jörð fyrir "hálft annað hundrað í þarflegum peningum." Dags. að Innra-Hólmi á Akranesi 28. ágúst 1652.

Nøgleord
223(188r-188v)
Kaupbréf fyrir sex hundruð í Bakka í Arnarfirði af Pétri Þórðarsyni.
Rubrik

„Kaupbréf fyrir sex hundruð í Bakka í Arnarfirði af Pétri Þórðarsyni.“

Bemærkning

Orðrétt sama bréf og nr. 220.

Nøgleord
224(188v-189r)
Kaupbréf biskupsins fyrir fimm hundruð í Gröf í Grímsnesi af Ormi Jónssyni.
Rubrik

„Kaupbréf biskupsins fyrir fimm hundruð í Gröf í Grímsnesi af Ormi Jónssyni.“

Bemærkning

Ormur Jónsson, lögréttumaður á Skúmsstöðum, selur Brynjólfi biskup fimm hundruð í jörðinni Gröf í Grímsnesi. Brynjólfur greiðir Orm tólf hundruð fyrir jarðarpartinn. Dags. í Skálholti 16. maí 1654.

Nøgleord
225(189r)
Samþykki Björns Þorvaldssonar og Gunnars Jónssonar upp á sölu Orms Jónssonar ...
Rubrik

„Samþykki Björns Þorvaldssonar og Gunnars Jónssonar upp á sölu Orms Jónssonar er hann seldi fimm hundruð í Gröf í Grímsnesi biskupinum M. B(rynjólfi) S(veinssyni).“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Björn Þorvaldsson, bryti í Skálholti, og Gunnar Jónsson, bóndi í Hvammi á Landi, bregðast við bréfi Brynjólfs biskups sem hefur óskað eftir samþykki þeirra fyrir kaupum sínum á hluta Orms Jónssonar í Gröf í Grímsnesi (sbr. 224. bréf). Björn og Gunnar veita samþykkið að því gefnu að biskupinn verði þeim og þeirra fjölskyldum til aðstoðar framvegis. Dags. á Hellum á Ytri-Rangárvöllum 24. júní 1654; afrit staðfest í Skálholti 27. júní s.á.

Nøgleord
226(189v)
Copium af bréfi Árna Pálssonar til biskupsins.
Rubrik

„Copium af bréfi Árna Pálssonar til biskupsins.“

Bemærkning

Árni Pálsson, lögréttumaður í Þorlákshöfn, skrifar Brynjólfi biskup og þakkar honum fyrir tvo hesta sem biskup hefur sent honum. Auk þess hefur Árni tekið við einu hundraði „vegna skólameistarans Gísla Einarssonar.“ Dags. 31. maí 1654; afritið staðfest í Skálholti 9. júní s.á.

346. bréf vantar í bréfabókina en í registrinu aftast í bókinni er efni bréfsins lýst svo: „Hospítalið að Klausturhólum skoðað og uppskrifað með öllu því sem því tilheyrir.“

Nøgleord
227(190r)
Löggjafarbréf Guðrúnar Henriksdóttur Pétri Þórðarsyni til handa á sex hundruð...
Rubrik

„Löggjafarbréf Guðrúnar Henriksdóttur Pétri Þórðarsyni til handa á sex hundruðum í Bakka þar í keypti Pétur eitt hundrað.“

Bemærkning

Orðrétt sama bréf og nr. 222.

Nøgleord
228(190v-191r)
Útskrift af kaupbréfi biskupsins og Péturs Þórðarsonar.
Rubrik

„Útskrift af kaupbréfi biskupsins og Péturs Þórðarsonar.“

Bemærkning

Orðrétt sama bréf og nr. 220.

Á s. 191v er utanáskrift 228. bréfs: „Copium af kaupbréfi Péturs Þórðarsonar.“

Nøgleord
229(192r)
Bréf til umboðsmannsins Matthíasar Guðmundssonar með Gísla Einarssyni.
Rubrik

„Bréf til umboðsmannsins Matthíasar Guðmundssonar með Gísla Einarssyni.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar Matthíasi Guðmundssyni, umboðsmanni á Bessastöðum, aftur vegna máls Gísla Einarssonar skólameistara (sbr. 187. bréf). Biskup hefur sent Gísla á fund Matthíasar í þeirri von að Gísli fái rétting sinna mála. Dags. í Skálholti 8. maí 1654.

Nøgleord
230(192r)
Máli og peningar Þórunnar Jónsdóttur í garð Guðbrands.
Rubrik

„Máli og peningar Þórunnar Jónsdóttur í garð Guðbrands.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup ritar kaupmála brúðhjóna, Guðbrands Egilssonar og Þórunnar Jónsdóttur, sem gengu í hjónaband í Skálholti 16. maí 1654. Biskup lofar þeim jörð til ábúðar jafnskjótt og einhver jörð losnar. Dags. í Skálholti 21. maí 1654.

Kaupmálinn virðist ókláraður. Fyrir neðan skjalið er stór spássía á síðunni.

Nøgleord
231(192v)
Bygging Guðmundar Gíslasonar fyrir Ossabæ og Kanastöðum.
Rubrik

„Bygging Guðmundar Gíslasonar fyrir Ossabæ og Kanastöðum.“

Ansvarserklæring
Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Guðmundi Guðmundssyni, kirkjusmið í Skálholti, jarðirnar Ossabæ og Kanastaði í Landeyjum gegn því að Guðmundur sinni viðhaldi bæjarhúsanna á þessum jörðum og sinni túnum, engjum og úthögum. Dags. í Skálholti 18. maí 1654.

Nøgleord
232(193r)
Leyft séra Jósef Loftssyni tólf færleika beit í hestfjalli.
Rubrik

„Leyft séra Jósef Loftssyni tólf færleika beit í hestfjalli.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup veitir Jósef Loftssyni, presti á Ólafsvöllum, leyfi til að beita tólf hrossum á landi Snæfuglsstaða í Grímsnesi. Dags. í Skálholti 3. júní 1654.

Nøgleord
233(193v-194r)
Afhending stóru stofunnar í Skálholti af Árbjarti Þorleifssyni.
Rubrik

„Afhending stóru stofunnar í Skálholti af Árbjarti Þorleifssyni.“

Bemærkning

Árbjartur Þorleifsson lætur af embætti bryta og afhendir eftirmanni sínum, Gissuri Bjarnasyni, stóru stofuna í Skálholti. Í bréfinu er upptalning á öllum munum sem stofunni tilheyra, skrifuð upp eftir Árbjarti. Dags. í Skálholti 28. maí 1654.

Nøgleord
234(194v)
Quittantia biskupsins af Gottskálk Oddssyni um öll skipti og býti.
Rubrik

„Quittantia biskupsins af Gottskálk Oddssyni um öll skipti og býti.“

Bemærkning

Gottskálk Oddsson, prestur í Miðdal, vottar að hann hefur fengið 16 ríxdali endurgreidda af þeim 40 sem hann lánaði Brynjólfi biskup árið áður (sbr. 75. bréf). Dags. í Skálholti 28. maí 1654.

Nøgleord
235(195r-195v)
Copium af sendibréfi tilskrifuðu séra Þorsteini Jónssyni í Holti 1654.
Rubrik

„Copium af sendibréfi tilskrifuðu séra Þorsteini Jónssyni í Holti 1654.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar sr. Þorsteini Jónssyni, presti í Holti, vegna óvarlegra orða sem Gísli Einarsson skólameistari hefur látið falla um Solveigu Ísleifsdóttur, konu Þorsteins. Brynjólfur biður Þorstein að fyrirgefa Gísla þetta „ölskaparmismæli.“ Solveig hefur látið gera skriflegan vitnisburð þar sem ummælin eru höfð eftir og hefur Gísli óskað eftir því að þessum gögnum verði eytt. Brynjólfur biskup vísar til Solveigar með orðunum "systir mín" í tvígang í bréfinu. Dags. í Skálholti 2. júní 1654.

Nøgleord
236(196r-196v)
Kvittantia Jóns Árnasonar upp á Klausturhóla kirkju og peninga.
Rubrik

„Kvittantia Jóns Árnasonar upp á Klausturhóla kirkju og peninga.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup staðfestir að hann hefur tekið við þeim fjárframlögum til spítalans á Klausturhólum sem Jón Árnason spítalaráðsmaður hefur safnað úr Sunnlendingafjórðungi. Dags. í Skálholti 6. júní 1654.

Nøgleord
237(196v-197r)
Copium af bréfi biskupsins til séra Jóns á Fellsmúla.
Rubrik

„Copium af bréfi biskupsins til séra Jóns á Fellsmúla.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup skrifar sr. Jóni Jónssyni, presti á Fellsmúla, og greinir frá því að hann hefur keypt hlut í jörðinni Gröf í Grímsnesi af Ormi Jónssyni, bróður Jóns (sbr. 224. bréf). Brynjólfur óskar eftir því að sr. Jón sendi sér staðfestingu á því að hann hafi ekkert við jarðarkaupin að athuga. Halldór Eiríksson, kirkjuprestur í Skálholti, fer með bréfið til Jóns. Dags. í Skálholti 12. júní 1654.

Nøgleord
238(197v)
Quittantia séra Jóni Bjarnasyni fyrir Bjarnaness umboðsmeðferð útgefin.
Rubrik

„Quittantia séra Jóni Bjarnasyni fyrir Bjarnaness umboðsmeðferð útgefin.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup vottar að hann hefur tekið við brúnum hesti til eignar frá Jóni Bjarnasyni. Jón greiðir hestinn til að gera úti um skuld sem nemur 242 álnum vaðmáls, en það er sú upphæð sem biskupinn á að fá frá landsetum í Bjarnarnesi (sbr. 134. bréf). Auk þess hefur Jón greitt biskupi hluta af því verði sem hann fékk fyrir hval sem rak á land á Horni. Dags. í Skálholti 13. júní 1654.

Nøgleord
239(197v-198r)
Grein úr bréfi séra Jóns Jónssonar á Fellsmúla sem viðvíkur samþykki hans upp...
Rubrik

„Grein úr bréfi séra Jóns Jónssonar á Fellsmúla sem viðvíkur samþykki hans upp á sölu Orms Jónssonar, hans bróður, á fimm hundruðum í Gröf í Grímsnesi.“

Bemærkning

Sr. Jón Jónsson, prestur í Fellsmúla, veitir samþykki sitt fyrir kaupum biskups á parti í jörðinni Gröf í Grímsnesi (sbr. 224. og 237. bréf). Dags. í Fellsmúla 14. júní 1654; afritið staðfest í Skálholti 16. júní s.á.

Nøgleord
240(198v)
Bréf um inntöku sex kreinktra til hospítalsins.
Rubrik

„Bréf um inntöku sex kreinktra til hospítalsins.“

Bemærkning

Brynjólfur biskup kunngjörir að nú geti fyrstu sjúklingarnir fengið vist í spítalanum á Klausturhólum, alls sex holdsveikir menn, og eiga þeir að koma úr eftirfarandi sveita: úr Rangárvallasýslu undan Eyjafjöllum, úr Grímsnesi í Árnessýslu, af Suðurnesjum, af Kjalarnesi og af Akranesi. Skal einn koma úr hverri sveit en tveir af Suðurnesjum þar sem mestir fjárhlutir hafa safnast til spítalans þaðan. Dags. í Skálholti 19. júní 1654.

Nøgleord
241(199r)
Biskups tíundarreikningur Einars Jónssonar úr Skaftafellssýslu.
Rubrik

„Biskups tíundarreikningur Einars Jónssonar úr Skaftafellssýslu.“

Bemærkning

Einar Jónsson, bóndi á Núpsstað, greiðir Brynjólfi biskup þær tíundir sem hann hefur innheimt í Skaftafellssýslu (sbr. 181. bréf). Innheimtuféð er bæði í formi peninga og ýmiss konar varnings, m.a. vettlingapör, sokkapör, kópskinn og kálfskinn. Dags. í Skálholti 26. júní 1654.

Nøgleord
242(199v)
Samþykki Benedikts Halldórssonar upp á sex hundruð í Bakka og Arnarfirði.
Rubrik

„Samþykki Benedikts Halldórssonar upp á sex hundruð í Bakka og Arnarfirði.“

Bemærkning

Benedikt Halldórsson, sýslumaður í Skagafjarðarsýslu, veitir samþykki sitt fyrir kaupum Brynjólfs biskups á sex hundraða hlut í jörðinni Bakka í Arnarfirði (sbr. 220. bréf). Benedikt gerir þetta í umboði eiginkonu sinnar, Jórunnar Henriksdóttur. Dags. við Öxará 30. júlí 1654.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír
Antal blade
213 blöð (348 mm x 212 mm).
Foliering

Í fyrri helmingi bókarinnar er blaðsíðumerking (óregluleg) en í síðari helmingnum eru síður merktar með númerum skjalanna (til samans 1-364).

Skrift
Indbinding

Band frá 1972.

Vedlagt materiale

Einn seðill (168 mm x 103 mm) fremst með hendi skrifara Árna Magnússonar og með viðbótum frá Árna: „Þessi VIIda bréfabók mag: Brynjólfs heyrir til lögmanninum Sigurði Björnssyni. Var hún, þá mér í hönd kom samföst við þá Itu, en ég separeraði þær ordinis causa. [Með hendi Árna: Nú á ég hana. Hinum megin H. lögmannsins Sigurðar Björnssonar]“

Historie og herkomst

Proveniens

Þetta bindi er skrifað á árunum 1652-1654.

Herkomst

Árni Magnússon fékk bókina hjá Sigurði Björnssyni lögmanni, fyrst að láni og síðar til eignar (sbr. seðil). Sigurður gæti hafa fengið hana frá mági sínum Jóni Sigurðssyni í Einarsnesi, er átti Ragnheiði dóttur sr. Torfa Jónssonar, sem var aðalerfingi Brynjólfs biskups (sbr. Jón Helgason, Úr bréfabókum Bryjólfs biskups Sveinssonar, bls. VII). Þetta bindi var þá samfast við fyrsta bindið en Árni tók þau í sundur (sbr. seðil). Fyrsta bindið hefur glatast við brunann 1728.

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 16. október 1980.

[Additional]

[Record History]

Tekið eftir Katalog I, bls. 242 (nr. 423). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í janúar 1886. DKÞ færði inn grunnupplýsingar 1. júlí 2002. HSÆ skráði í desember 2018.

[Custodial History]

Viðgert og bundið á verkstæði Birgitte Dall í mars 1977. Eldra band fylgir í öskju sem nú er orðin of lítil fyrir handritið sjálft.

[Surrogates]

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Úr bréfabókum Bryjólfs biskups Sveinssonar
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Haraldur Bernharðsson„Þykkja og þykja. Hljóðbeygingarvíxl einfölduð“, Gripla2004; 15: p. 121-151
Jón Helgason„Introduction“, Hauksbók the Arna-Magnæan manuscripts, 371, 4to, 544, 4to, and 675, 4to1960; p. V-XXXVII
Íslenzk fornkvæði. Islandske folkeviser, ed. Jón Helgason1962-1981; 10-17
Agnete Loth„Sønderdelte arnamagnæanske papirhåndskrifter“, p. 113-142
Ólafur Halldórsson„Textabrot úr Resensbók Landnámu“, Afmæliskveðja til Halldórs Halldórssonar 13. júlí 1981
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
« »