Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 205 fol.

Vis billeder

Biskupasögur og ýmislegt annað um biskupa á miðöldum; Island, 1644

Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Gissurarson 
Fødselsdato
1590 
Dødsdato
5. november 1648 
Stilling
Lovrettemand 
Roller
Skriver; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Torfi Jónsson 
Fødselsdato
9. oktober 1617 
Dødsdato
20. juli 1689 
Stilling
Præst 
Roller
Forfatter; Skriver; Oversætter 
Flere detaljer
Navn
Jón Ólafsson 
Fødselsdato
1640 
Dødsdato
1703 
Stilling
Priest 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

Specieltegn vises nær det originale form.

Navn
Þorlákur Þórðarson 
Fødselsdato
2. maj 1675 
Dødsdato
4. november 1697 
Stilling
Headmaster 
Roller
Ejer; Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-13v)
Hungurvaka
Rubrik

„Einn lítill bæklingur af fáum biskupum sem verið hafa á Íslandi þeim fyrstu og hvörnin Skálholt var fyrst byggt og þar settur biskupsstóll og af hvörjum það var tilsett og nær.“

Begynder

Bækling þennan kalla eg Hungurvöku …

Ender

„… við óhlýðna menn og rangláta. FINIS.“

Nøgleord
2(14r-32v)
Þorláks saga helga
Rubrik

„Sagan af Þorláki biskupi helga“

Begynder

þann tíma er stýrði Guðs kristni Anakletus páfi …

Ender

„… fyrir Guði og mikils ráðandi. Finis.“

Bemærkning

Bl. 26v og 27r-v auð til að tákna eyðu í textanum.

Nøgleord
3(32v-33v)
Guðmundar saga biskups
Rubrik

„Klausa úr sögu Guðmundar góða Hólabiskups um staði á Íslandi af hvörjum rökum þeir eru komnir undir andlegt vald frá leikum svo sem lesa má í sögu Árna biskups og þrætti á mót Rafn Oddsson riddari og aðrir leikmenn.“

Begynder

Virðuglegur herra heilagur Þorlákus, nýorðinn biskup …

Ender

„… hjálpin öll af þér, í hjarta mér. Finis.“

Bemærkning

Hluti sögunnar.

Kafli sem fjallar um uppruna deilu kirkjunnar manna og leikmanna um eigur kirkjunnar.

Nøgleord
4(34r-45r)
Páls saga biskups
Rubrik

„Frásögn hin sérligasta af Páli Jónssyni Skálholtsbiskupi og fleirum biskupum“

Begynder

Páll var son Jóns hins göfuga manns Loptssonar Sæmundarsonar hins fróða …

Ender

„… gleðji almáttugur Guð hann í sífellu í eilífri dýrð amen, amen.“

Nøgleord
5(46r-71r)
Jóns saga helga
Rubrik

„Sagan af Jóni helga Ögmundarsyni fyrsta Hólabiskupi“

Begynder

Þann tíma byrjum vér frásögu af hinum heilaga Jóni biskupi …

Ender

„… og báru til grafar heiðarliga jarðandi.“

Kolofon

„Nú hef eg skrifað þessa sögu alla, jarteikn læt eg undan falla, hefji oss Guð á himna palla. Anno 1644.“

Nøgleord
6(71r-71v)
Um biskupa í Skálholti og á Hólum
Begynder

Á Íslandi hafa verið margir biskupar innlendir …

Ender

„… Jörundur Þorsteinsson hann var biskup.“

Nøgleord
7(72r-72v)
Skrá yfir biskupa í Skálholti og á Hólum
Rubrik

„Þessir biskupar hafa verið í Skálholti“

„Þessir biskupar hafa verið Norðanlands á Hólum í Hjaltadal“

Bemærkning

Sett upp í tvo dálka sem hvor hefur sína fyrirsögn.

Upptalningin nær frá Ísleifi Gissurarsyni og Jóni Ögmundssyni og hefur upprunalega endað á Brynjólfi Sveinssyni og Þorláki Skúlasyni en seinna hefur verið bætt við setningu um Brynjólf ásamt nöfnum Þórðar Þorlákssonar (Skálholti) og Gísla Þorlákssonar (Hólum). Nöfnum Jóns Vigfússonar og Einars Þorsteinssonar hefur svo verið bætt við með enn annarri hendi neðst í dálkinn um Hólabiskupa.

Var áður á milli Hungurvöku og Þorláks sögu en Árni Magnússon tók þaðan og setti aftast (sbr. seðil).

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír (Vatnsmerki, sérstaklega skýrt á fremra saurblaði aftast).
Antal blade
i + 72 + ii blöð (290 mm x 187 mm). Blað 45v autt og blöð 26v-27v eru auð til að tákna eyðu í textanum.
Foliering

Handritið hefur verið blaðmerkt síðar, sumt með rauðu bleki.

Tilstand

Í handritinu er tvenns konar pappír. Önnur tegundin hefur dökknað allverulega á textasvæðinu sem á sér líklega efnafræðilegar skýringar (sjá bl. 14-33 og 46-71). Textinn er þó alllæsilegur.

Layout

  • Eindálka.
  • Umbrot er mismunandi eftir því á hvorn pappírinn skrifað er.
  • I: Blöð 1-13, 34-45 og 72:

    Leturflötur er ca 232-235 mm x 140-143 mm.

    Línufjöldi er 36-39.

  • II: Blöð 14-33 og 46-71:

    Leturflötur er ca 222-230 mm x 140-145 mm.

    Línufjöldi er ca 31-34.

  • Lok efnisþátta enda stundum í totu, bl. 1v, 32v, 45r.
  • Eyða fyrir upphafsstaf á bl. 14r (leiðbeiningarstafur „Þ“ er ritaður í eyðuna en ætti að vera „Í“), 34r, 46r.

Skrift

Mestmegnis með hendi Jóns Gissurarsonar, léttiskrift.

Blað 72 með hendi Torfa Jónssonar, léttiskrift.

Tilføjet materiale

Indbinding

Band líklega frá tímabilinu 1880 til 1920 (294 mm x 192 mm x 19 mm). Pappaspjöld klædd dökkum marmarapappír, leður á kili. Saurblöð tilheyra bandi.

Vedlagt materiale

Seðill (194 mm x 148 mm) með hendi Árna Magnússonar: „Hungrvaka. Þorlaks biskups saga. Ur Gudmundar biskups sogu excerptum 1. Caput. Pals saga biskups. Jons saga biskups, ens helga. De Episcopis Jslandiæ, frivola quondam. Series Episcoporum Jslandiæ exigui momenti [á eftir á að vera] þessa litilsverda series stöd ä bladi milli Hugrvoku og Þorlaks sogu. Eg tok hana þadan, og setti sidarst, i þetta volumen. Allt med hendi Jons Gissursonar, (fodur Sr Torfa i Bæ) og tekid ur þeirre bok er eg feck af Þorlake Þordarsyne. [á verso-síðu:] Þessar Biskupa sogu hafa vered i hondum Sr Jons Olafssonar, prestz ä raudasande, sem siä er af nockrum fám annotationibus in margine, hveriar med hans hende ritadar eru.“

Historie og herkomst

Proveniens

Herkomst

Sjá má af spássíugreinum séra Jóns Ólafssonar prests á Rauðasandi að bókin sem handritið tilheyrði hefur verið í hans fórum (sbr. seðil, einnig seðil í AM 210 fol.). Árni Magnússon fékk bókina frá Þorláki Þórðarsyni og tók handritið úr henni (sbr. seðil, einnig seðil í AM 210 fol.).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 28. mars 1985.

[Additional]

[Record History]

[Surrogates]

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Hungrvaka
Byskupa sögur. MS Perg. fol. No. 5 in the Royal Library of Stockholm, 1950; 19
Merete Geert Andersen„Colligere fragmenta, ne pereant“, p. 1-35
Biskupa sögur II, ed. Ásdís Egilsdóttir2002; 16
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1938; 13:1
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1978; 13:2
Corpus codicum Islandicorum Medii Aevi19
Carl C. Rokkjær„Om tempusblandingen i islandsk prosa indtil 1250“, Arkiv för nordisk filologi1963; 78: p. 197-216
Desmond SlayThe manuscripts of Hrólfs saga kraka, 1960; XXIV
Peter SpringborgAntiqvæ Historiæ Lepores - om renæssancen i den islandske håndskriftproduktion i 1600-tallet, 1977; 8: p. 53-89
Stefán Karlsson„Introduction“, Sagas of Icelandic bishops. Fragments of eight manuscripts1967; p. 9-61
Hans Bekker-Nielsen, L. K. Shook, Ole Widding„The Lives of the Saints in Old Norse Prose: A Handlist“, Mediaeval Studies1963; p. 294-337
« »