Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 152 1-2 fol.

Der er ingen billeder tilgængelige for dette håndskrift.

Sögubók; Island, 1300-1525

Navn
Jón Sigurðsson 
Fødselsdato
17. juni 1811 
Dødsdato
7. december 1879 
Stilling
Forsker; Arkivar 
Roller
Lærd; Skriver; Forfatter; Marginal; Ejer; Donor; Korrespondent; recipient 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fødselsdato
15. maj 1956 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Þorsteinn Þorleifsson 
Stilling
 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Jón Þorgilsson 
Stilling
 
Roller
Ukendt 
Flere detaljer
Navn
Björn Þorleifsson 
Stilling
Landman 
Roller
Marginal; Ejer 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Vigfús Guðbrandsson 
Fødselsdato
1673 
Dødsdato
1707 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer; Skriver; Korrespondent; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Elín Hákonardóttir 
Fødselsdato
1644 
Dødsdato
1717 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Helga Magnúsdóttir 
Fødselsdato
1623 
Dødsdato
3. november 1677 
Stilling
Húsfreyja 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Magnús Björnsson 
Fødselsdato
1541 
Stilling
Lovrettemand 
Roller
Ubestemt 
Flere detaljer
Navn
Jón Helgason 
Fødselsdato
30. juni 1899 
Dødsdato
19. januar 1986 
Stilling
Professor 
Roller
Lærd; Ejer; Forfatter; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Ari Jónsson 
Dødsdato
28. oktober 1550 
Stilling
Advokat 
Roller
Ejer; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Guðvarður Már Gunnlaugsson 
Fødselsdato
1956 
Stilling
Rannsóknardósent 
Roller
Ukendt 
Flere detaljer
Bemærkning
Aftast í handritinu (blað 202r) er hómilíubrot á latínu frá um 1300 eða fyrr, sem ekki hefur tilheyrt handritinu upprunalega.

AM 338 4to og AM 341 a 4to eru skrifuð eftir AM 152 1 fol.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
i + 201 + i blöð.
Foliering

Í blaðmerkingu Jóns Sigurðssonar (með bleki í hægra horni blaða) er blað 111 merkt 111-112. Blaðmerking er eftirfarandi: 1-111 (blað 111 merkt: 111-112), 113-202; í tölusetningu blaða er því hlaupið yfir númer 112.

Lægfordeling

Samtals 25 kver + 1 stakt blað.

  • Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-48, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-56, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 57-64, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 65-72, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 73-80, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 81-88, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 89-96, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 97-104, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 105-113, 4 tvinn (blað 111 er merkt sem 111-112 (sjá nánar: Blaðfjöldi).
  • Kver XV: blöð 114-121, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 122-129, 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 130-137, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 138-145, 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 146-153, 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 154-161, 4 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 162-169, 4 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 170-177, 4 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 178-185, 4 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 186-193, 4 tvinn.
  • Kver XXV: blöð 194-201, 4 tvinn.
  • Eitt stakt blað: blað 202.

Indbinding

Bundið í tréspjöld (331 mm x 248 mm x 105 mm).

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið er skrifað á Íslandi ca 1300-1525.
Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 4. desember 1973.

[Additional]

[Record History]

Tekið eftir Katalog I, bls. 105-106 (nr. 181). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í desember 1885. DKÞ skráði 4. júlí 2003. VH jók við og lagfærði skráningu skv. reglum TEI P-5, 6. júlí 2011.

[Surrogates]

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Indhold

Del I ~ AM 152 1 fol.
1(1r-49v)
Grettis saga
Begynder

Önundur hét maður …

Ender

„ … Og ljúkum vér svo sögu Grettis Ásmundarsonar fulltakins karls.“

2(49v-54v)
Hálfdanar saga Brönufóstra
Rubrik

„Hér byrjar sögu Hálfdanar Brönufóstra“

Begynder

Hringur er kóngur nefndur …

Ender

„ … Það segja sumir menn, að sá Ríkarður væri faðir Álaflekks.“

[Final Rubric]

„Og lýkst hér nú saga Hálfdanar Brönufóstra.“

3(54v-69v)
Flóvents saga
Begynder

Saga þessi er eigi af lokleysu …

Ender

„ … er lifir og ríkir um allar aldir veralda. Amen.“

Bemærkning

Á nokkrum stöðum á efri spássíu er nefnd „Flores saga Frakkakonungs“.

Nøgleord
4(69v-88v)
Sigurðar saga þögla
Begynder

Margir fyrri menn hafa saman sett til skemmtanar mönnum …

Ender

„ … er þessi saga komin á enda. “

Nøgleord
5(88v-98r)
Þórðar saga hreðu
Begynder

Þórður hét maður son Hörða-Kára, mikill að virðingu …

Ender

„ … Þórður hreða varð sóttdauður. Höfum vér ekki fleira heyrt með sannleik af honum sagt.“

[Final Rubric]

„Og lýkur hér með sögu Þórðar hreðu.“

6(98r-116r)
Göngu-Hrólfs saga
Begynder

Svo byrjar þessa frásögu, að Hreggviður er konungur nefndur …

Ender

„ … er angrast við og ekki verður að gamni. Amen. “

7(116r-125v)
Þorsteins saga Víkingssonar
Begynder

Það er upphaf þessarar sögu, at Logi hefir konungur heitið …

Ender

„ … af þeim mönnum, sem honum voru samtíðis.“

[Final Rubric]

„Ljúkum vér hér nú sögu Þorsteins Víkingssonar með þessu efni, og er hin gamansamligasta. “

Bemærkning

Á milli

8(125v-139v)
Ectors saga
Begynder

Eftir niðurbrot Trojuborgar …

Ender

„ … niður falla þá atburði. Hefur sá skömm fyrir er skrifaði.“

Bemærkning

Aftan við hefur hálfur dálkur verið skilinn eftir auður en seinna fylltur með nöfnum persóna ofl. (sjá: Spássíugreinar og aðrar viðbætur).

Nøgleord
9(140r-159r)
Hrólfs saga Gautrekssonar
Begynder

Þar hefjum vér þessa sögu, er Gautrekur hefir konungur heitið …

Ender

„ … Lýkur hér nú frásögu Gautrekssonar.“

10(159v-196r)
Mágus sagaHrólfs saga Gautrekssonar
Begynder

Svo hefur byrjast eitt ævintýr …

Ender

„… lýkur hér nú Mágus sögu “

Nøgleord
11(196v-201v)
Gautreks saga
Begynder

Þar hefjum vér eina [kátliga] frásögn af einum konungi …

Ender

„… [stórgjöf]ull og hinn hæverskligasti að sjá. “

[Final Rubric]

„Og lýkur hér Gjafa-Refs sögu“

Bemærkning

Sagan er nefnd „Gjafarefs saga“ við sögulok, en á spássíu blaðs 196 er (með 17. aldar hendi) titillinn: „Frá Gauta kóngi hinum milda“ skrifaður.

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn
Antal blade
200 blöð (295-305 mm x 235-245 mm).
Foliering

Í blaðmerkingu Jóns Sigurðssonar (með bleki í hægra horni) er blað 111 merkt 111-112. Blaðmerking er því eftirfarandi: 1-111-112, 113-201; í tölusetningu blaða er hlaupið yfir blaðnúmer 112.

Lægfordeling

Samtals 25 kver.

  • Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-48, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-56, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 57-64, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 65-72, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 73-80, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 81-88, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 89-96, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 97-104, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 105-113, 4 tvinn (blað 111 er merkt sem 111-112 (sjá nánar: Blaðfjöldi).
  • Kver XV: blöð 114-121, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 122-129, 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 130-137, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 138-145, 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 146-153, 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 154-161, 4 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 162-169, 4 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 170-177, 4 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 178-185, 4 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 186-193, 4 tvinn.
  • Kver XXV: blöð 194-201, 4 tvinn.

Tilstand

Vel varðveitt handrit, blað 1r er þó slitið og göt og rifur á einstaka blöðum (sbr. blöð 1, 84, 91, 110 og 149).

Layout

  • Tvídálka.
  • Eyður fyrir kaflafyrirsagnir eru aftan við blað 52.
  • Eyður fyrir upphafsstafi eru aftan við blað 52.

Skrift

I. Blöð 1r-51v eru skrifuð af Þorsteini Þorleifssyni sbr. blað 46v (sjá nánar: Uppruni og ferill). Árléttiskrift.

II. Blöð 52r-201v eru eignuð Jóni Þorgilssyni ráðsmanni á Hólum og presti á Melstað (sjá: Uppruni og ferill).

[Decoration]

Rauðritaðar kaflafyrirsagnir hafa verið á fyrstu blöðunum (blöðum 1-52) en þær eru víða orðnar máðar. Sem dæmi má t.d. nefna blöð 4v og 22v.

Upphafsstafir í ýmsum litum eru á blöðum 1-52 sjá t.d. blöð 3v, 41v, 49v.

Teiknuð mannvera er á blaði 47r, en þar er gefinn til kynna „Spesar þáttur “ með sömu hendi og spássíugrein á blaði 46v (sjá: Uppruni og ferill), ef til vill hendi skrifarans sjálfs.

Tilføjet materiale

  • Spássíugreinar skrifara eru á blaði 96v-97r, 139v, 64v og 72v (athugasemdir um skrift o.fl.).
  • Þjóðvísa frá um 1500 á neðri spássíu blaðs 57v með hendi skrifara.
  • Spássíugreinar lesenda um Grettis sögu á blöðum 2r, 3r, 39r, 40r, 41v, flestar með gamalli hendi.
  • Víða eru titlar á efri spássíu með 17. aldar hendi (sjá t.d. blöð 74v-75r „Saga af“ „Sigurði þögla“.
  • Ýmis nöfn eru á spássíum, sbr. upplýsingar um skrifarann og eigenda/-ur handritsins (sjá: Uppruni og ferill).

    Fleiri nöfn má finna á spássíum handritsins. Á blaði 138v kemur fyrir nafnið: „Tómas prestur Jónsson“. Og á blöðum 40v, 51r, 65v, 89v, 104r, 139v, 186v, 189r og 197v er fleiri nöfn að finna.

    .

Vedlagt materiale

Engir seðlar með hendi Árna Magnússonar.

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið er skrifað á Íslandi og á blaði 46v eru upplýsingar um skrifarann skrifaðar með samtímahendi: „Þessa sögu hefur skrifað bróðir Bjarnar Þorleifssonar“. Björn þessi bjó á Reykhólum en Þorsteinn var óskilgetinn hálfbróðir hans.

Handritið er tímasett til ca 1500-1525 (sbr. ONPRegistre, bls. 433), en til 15. aldar í Katalog I, bls. 105.

Herkomst

Árni Magnússon fékk handritið frá Vigfúsi Guðbrandssyni en áður áttu það Elín Hákonardóttir í Vatnsfirði og Helga Magnúsdóttir Björnssonar lögmanns, en Árni telur Helgu hafa fengið handritið frá föður sínum (sbr. AM 435 a 4to, blað 64v). Nafn Magnúsar Björnssonar kemur fyrir á blaði 57r (með eigin hendi) og 139v (í vísu). „Aftast í handritinu er skrá yfir ætlaða sauðaþjófa í Eyjafirði frá 1545 (sbr. Íslenskt fornbréfasafn XI, nr. 350). Jón Helgason taldi líklegt að Ari Jónsson lögmaður hefði átt handritið og látið skrifa sauðaþjófatalið í auðan dálk. Handritið hefur því verið í eigu sömu ættar mjög lengi en Vigfús var sjötti maður frá Ara. Mjög fátítt er að hægt sé að rekja eigendasögu miðaldahandrits eins langt aftur og hér hefur verið gert en Ari, fyrsti maðurinn sem með nokkurri vissu er hægt að eigna handritið, hefur fæðst um svipað leyti og handritið var skrifað eða um 1510. Árni hefur fengið bókina í síðasta lagi á árinu 1704“ (Guðvarður Már Gunnlaugsson; www.arnastofnun.is).

AM 338 4to og AM 341 a 4to eru skrifuð eftir AM 152 1 fol.

Del II ~ AM 152 2 fol.
(202r-202v)
Hómilía
Bemærkning

Brot af latneskri hómilíu, sem ekki hefur tilheyrt handritinu upprunalega en verið notuð í band.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Skinn.
Antal blade
1 blað (265-290 mm x 242-245 mm).
Lægfordeling

Eitt blað.

Tilstand

  • Blaðið er í raun tvö blöð sem saumuð hafa verið saman. „Annað blaðið er skorið að ofan og að utanverðu. Hitt blaðið er aðeins ræma á hvolfi sem er saumuð neðan á hitt; á henni eru nótur. Blöðin eru bæði úr tvídálka handritum en það er ekki sama hönd á þeim.“ (Guðvarður Már Gunnlaugsson; www.arnastofnun.is)
Versósíða er mjög dökk og ber merki um að blaðið hefur verið notað í band.

Layout

  • Tvídálka.
  • Leturflötur er ca 220-225 mm x 210-215 mm.
  • Línufjöldi er ca 31-33.

Skrift

Skrifari er óþekktur. Textaskrift.

Tilføjet materiale

Blaðræma með nótum er saumuð neðan á blaðið.

Historie og herkomst

Proveniens
Handritið er skrifað á Íslandi.

Það er tímasett til ca 1300 eða fyrr í Katalog I, bls. 105.

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Biskupa sögur I.I: p. lxxiv
Laurentius saga biskups, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Árni Björnsson1969; III
Úlfhams saga, ed. Aðalheiður Guðmundsdóttir2001; 53
Bjarni EinarssonMunnmælasögur 17. aldar, Íslenzk rit síðari alda1955; 6
Matthew James Driscoll„Hvað binst við nafn?“, Véfréttir sagðar Vésteini Ólasyni fimmtugum1989; p. 67-69
Sigurðar saga þögla. The shorter redactioned. Matthew James Driscoll1992; p. clxvi, 67 p.
Matthew James Driscoll„Postcards from the edge: an overview of marginalia in Icelandic manuscripts“, Variants2004; p. 21-36
Einar Ól. SveinssonIntroduction, Möðruvallabók (Codex Mödruvallensins). MS. No. 132 fol. in the Arnamagnæan Collection in the University Library of Copenhagen1933; p. 9-23
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Grettis saga Ásmundarsonar. Bandamanna saga. Odds þáttur Ófeigssonar, ed. Guðni Jónsson1936; 7
Guðrún IngólfsdóttirÍ hverri bók er mannsandi : handritasyrpur - bókmenning, þekking og sjálfsmynd karla og kvenna á 18. öld, Studia Islandica = Íslensk fræði ; 622011; p. 408, [1] s., [18] mbls. : ritsýni
Guðvarður Már Gunnlaugsson„"Grettir vondum vættum, veitti hel og þreytti". Grettir Ásmundarson og vinsældir Grettis sögu“, 2000; 11: p. 37-78
Finn Hansen„Forstærkende led i norrønt sprog“, Arkiv för nordisk filologi1983; 98: p. 4-46
Haraldur Bernharðsson„Þykkja og þykja. Hljóðbeygingarvíxl einfölduð“, Gripla2004; 15: p. 121-151
Ludvig Holm-Olsen„Introduction“, The sagas of king Sverrir and king Hakon the old. Manuscript no. 81a fol. in The arnamagnæan Collection1961; p. 7-17
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Peter A. Jorgensen„The two-troll variant of the bear's son folktale in Hálfdanar saga Brönufóstra and Gríms saga loðinkinna“, ARV1976; 1975: p. 35-43
Jóhannes Bjarni SigtryggssonHálfdanar saga Brönufóstra (a- og b-gerð)
Kjalnesinga saga. Jökuls þáttr Búasonar. Víglundar saga. Króka-Refs saga. Þórðar saga hreðu. Finnboga saga. Gunnars saga Keldugnúpsfífls, ed. Jóhannes Halldórsson1959; 14
Jón Helgason„Athuganir Árna Magnússonar um fornsögur“, 1980; 4: p. 33-64
Kobrún Haraldsdóttir„Átti Sturla Þórðarson þátt í tilurð Grettis sögu“, Equus Troianus sive Trójuhestur tygjaður Jonnu Louis-Jensen1986; p. 44-51
Agnete Loth„Småstykker 11-12“, p. 361-363
Late Medieval Icelandic romances I: Victors saga ok Blávus. Valdimirs saga. Ectors saga, ed. Agnete Loth1962; 20
Late Medieval Icelandic romances II: Saulus saga ok Nikanors. Sigurðar saga Þogla, ed. Agnete Loth1963; 21
Agnete Loth„Småstykker 6-8“, p. 363-366
Agnete Loth„Introduction“, Fornaldarsagas and late medieval romances AM 586 4to and AM 589 a-f 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1977; 11
Margrét Eggertsdóttir„Handritamiðstöðin í Skálholti“, Glíman. Sérrit 12010; p. 79-87
Mariane OvergaardHistoria sanctae crucis: The history of the cross-tree down to Christ's passion. Icelandic legend versions, 1968; 26: p. ccviii, 160 p.
Fornaldar sögur Norðrlanda II.ed. C. C. Rafn
Fornaldar sögur Norðrlanda III.ed. C. C. Rafn
Elizabeth Ashman Rowe„Folktale and parable. The unity of Gautreks saga“, 1998; 10: p. 155-166
Stefán Karlsson„Ritun Reykjafjarðarbókar. Excursus, bókagerð bænda“, p. 120-140
Stefán Karlsson„The localisation and dating of medieval Icelandic manuscripts“, Saga book1999; 25: p. 138-158
Sverrir Tómasson„Bandamanna saga og áheyrendur á 14. og 15. öld“, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; p. 129-150
Ole Widding„En forbindelse imellem Sverris saga (AM 81a, fol.) og Hectors saga“, p. 94-96
« »