Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 113 b fol.

Vis billeder

Íslendingabók; Island, 1625-1720

Navn
Ari Þorgilsson ; fróði 
Fødselsdato
1067 
Dødsdato
2. november 1148 
Stilling
Præst 
Roller
Forfatter 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Jón Erlendsson 
Dødsdato
1. august 1672 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Brynjólfur Sveinsson 
Fødselsdato
14. september 1605 
Dødsdato
5. august 1675 
Stilling
Biskop 
Roller
Lærd; Ejer; Forfatter; Korrespondent; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Þórður Jónsson 
Fødselsdato
1672 
Dødsdato
21. august 1720 
Stilling
Præst 
Roller
Digter; Ejer 
Flere detaljer
Navn
Þorbjörg Vigfússdóttir 
Fødselsdato
1651 
Stilling
 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Giovanni Verri 
Fødselsdato
20. december 1979 
Stilling
Student 
Roller
student 
Flere detaljer
Navn
Már Jónsson 
Fødselsdato
19. januar 1959 
Stilling
 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Navn
Dall, Birgitte 
Fødselsdato
1912 
Dødsdato
1989 
Stilling
Bogkonservator 
Roller
Binder 
Flere detaljer
Navn
Ehlert, Otto 
Stilling
Bogbinder 
Roller
Binder 
Flere detaljer

Indhold

(1r-10v)
Íslendingabók
Rubrik

„Schedæ Ara prests fróða“

Begynder

Íslendingabók gjörða ég fyrst biskupum vorum …

Ender

„… en ég heiti Ari.“

[Filiation]

Árni Magnússon nefndi þetta eintak A og áleit það bestu fáanlega uppskrift. Hann taldi Jón Erlendsson hafa skrifað það fyrir Brynjólf Sveinsson biskup eftir glötuðu skinnhandriti, eins og AM 113 a fol. sem hann nefndi B (sbr. seðil 2).

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
i + 10 + i blöð (290 mm x 190 mm). Neðri hluti blaðs 10v er auður.
Foliering

Handritið hefur verið blaðmerkt síðar, 1-10.

Lægfordeling

Eitt kver, 5 tvinn.

Tilstand

  • Blöðin eru trosnuð, einkum á innri spássíu, og hefur verið gert við þau með því að líma blaðrenning langsum. Texti hefur þó ekki skerst.
  • Blað 1r er skemmt efst í hægra horni.
  • Bleksmitun víða.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 235-240 mm x 125-130 mm.
  • Línufjöldi er 25.
  • Eyður fyrir upphafsstafi kafla.
  • Leiðbeiningarstafur á bl. 1r og 10r.

Skrift

Skrifað af Jóni Erlendssyni, kansellíbrotaskrift.

Tilføjet materiale

Spássíugreinar og lesbrigði úr AM 113 a fol. með hendi Árna Magnússonar frá um 1690 (Már Jónsson 1998).

Indbinding

Band frá nóvember 1971 (298 mm x 212 mm x 14 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk. Grófari dúkur á kili og hornum. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra þessu bandi.

Vedlagt materiale

Fjórir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar með upplýsingum um uppruna, feril o.fl.

  • Seðill 1 (merktur a, 232 mm x 163 mm): „Það sem ég hér úr Codice B. svo superstitiose nóterað hefi um aisteins, Raikiarvik. airi. grai eða önnur þvílík orð, ætla ég ei sé að miklu gagni, því það er ei annað en combinatio apicum inter ducendum literas og finnast allvíða í þessu Exemplari alíka durctus annars staðar, svo sem gi id est gi fere semper; gr id est gr; ga id est ga; gu id est gu; gs id est gs; li id est li; ns id est ns; un id est un; an id est an sæpins; am id est am sæpins; nv id est nu; ra id est ra; og id est og; si id est si; havi id est havi. Í Codice B. er ordinaire s, þar sem hér er s præcipue in fine, sæpe etiam in principio et medio. Ísland ibi sæpus ubi hic Ísland. Ego aliqvedo ista corrigere negte xi. u. pro v. et viceversa kann og vera að þar oftar finnist er hér corrigerað er. Svo eru og þar stundum tvö strik (") upp yfir vocalibus, sem ég eigi um hirði að nótera.“
  • Seðill 2 (merktur b, 206 mm x 162 mm): „Þetta Exemplar hefi ég til eignar fengið af Þórði Jónssyni, en hann skar það út framan úr bók Þorbjargar Vigfúsdóttur, föðursystur sinnar. Það er accuratissum allra þeirra exemplarium, sem ég séð hefi, og ekkert hygg ég betra til vera eftir það Codex pergamenus er undir lok liðinn. Ég kalla það hjá mér Codicem A. qvasi accuratissimum vel primarium. Variæ lectiones, sem hér alls staðar nóteraðar eru með minni hendi, eru teknar úr Exemplare öðru (113 a folio) með hendi séra Jóns Erlendssonar rituðu 1651. Það hefur fyrrum átt Torfi Jónsson í Bæ, og erft það eftir sálugan magister Brynjólf Sveinsson. En ég fékk það frá Þorláki Þórðarsyni biskupi og var þá fyrst framan í stórri bók, sem ég tók í sundur, og separeradi tractatus. Þetta Exemplar kalla ég hjá mér Codicem B. potest esse Baiensem eða og secundum, ex ordine liberarum primarum Alphabeti. “
  • Seðill 3 (merktur c, 206 mm x 162 mm): „Um Codicem B. er mín gáta að séra Jón muni hana ex membrana fyrst uppskrifað hafa. Sú skrift muni eigi magister Brynjólfi líkað hafa (því þessi Codex er og lengri en Codex A. sem af Collatione er ad sjá). Muni svo séra Jón (α) á ný Codicem membraneum uppskrifað (β) hafa og lagt sig eftir að fylgja betur literaturæ Codicis membranei, hvar um honum þó eigi sýnt var. Og sé svo sú síðari betri Copia þessa Codex A. Sé þetta nú villt gáta, þá er það víst að hvorugt þessara Exemplarium (A. eða B.) er skrifað eftir öðru því í báðum þeim finnast einstöku orð sem í hinu útilátin eru. Vide Collationem. α) álíka og sagnir eru að til sé gengið um Sæmundar Eddu sem magister Brynjólfur skal hafa látið tvisvar skrifa áður en honum líkaði skriftin. β) Endilega kynni og vera að Codex A. væri fyrst skrifaður og hefði biskup hann annað hvort burtléð, burtgefið eða í annan máta eitt exemplar en nú hafa viljað, og þar fyrir séra Jóni bókfellið að nýju afhent til nýrrar útskriftar. Hann svo Codicem B. eftir bókfellinu skrifað en flýtt sér, eftir vanda, og verið svo mínus accuratus.“
  • Seðill 4 (merktur d, 206 mm x 162 mm): „Báðum þessum Codicibus A. og B. er auður pappír aftan við, hvar af auðráðið er að bókfellið hefur eigi meira innihaldið er hér er vitað.“

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til um 1650 í Katalog I, bls. 74, en virkt skriftartímabil skrifara var ca 1625-1672.

Handritið var áður hluti af stærri bók (sbr. seðil). Í þeirri bók voru einnig AM 13 fol., AM 34 II fol., AM 49 fol., AM 148 fol., AM 155 fol. og AM 185 fol. (Agnete Loth 1960 og Jón Helgason 1970). AM 113 c fol. var sett í bókina í stað b (sbr. seðil í AM 113 c fol.).

Herkomst

Árni Magnússon fékk handritið að gjöf frá Þórði Jónssyni, sem skar það framan úr bók Þorbjargar Vigfúsdóttur, föðursystur sinnar (sbr. seðil 2r).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 8. apríl 1974.

[Additional]

[Record History]

ÞSendurskráði samkvæmt reglum TEIP5 8. október 2009. DKÞ skráði 20. nóvember 2001. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 29. mai 1886 (sjá Katalog I 1889:74-75 (nr. 133).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

[Custodial History]

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í nóvember 1971.

Bundið af Otto Ehlert á árunum 1880-1920? Það band fylgir ekki.

Gömul viðgerð á bl. 1.

[Surrogates]

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Ljósmyndir frá 1990 á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, ljósmyndari Jóhanna Ólafsdóttir.
  • Tvær negatífar filmur frá 1989 (öskjur 337 og 339) á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi
  • Ljósprent í Íslendingabók Ara fróða. AM. 113a and 113b, fol. Íslenzk Handrit, Series in folio I (1956).

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Íslendingabók Ara fróða. AM. 113a and 113b, fol. Íslenzk Handrit, Series in folio I
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
Jón Helgason„Småstykker 1-5“, p. 350-363
Jon Gunnar JørgensenThe lost vellum Kringla, 2007; XLV
Gustaf LindbladStudier i Codex Regius av äldre eddan
Membrana Regia Deperdita, ed. Agnete Loth1960; 5: p. xcv, 248 s.
Margrét Eggertsdóttir„Handritamiðstöðin í Skálholti“, Menntun og menning í Skálholtsstifti 1620-1730, Glíman. Sérrit 12010; p. 79-87
Már Jónsson„Vinur vina sinna. Árni Magnússon leggur á ráðin og falsar bréf“, Bókahnútur brugðinn Ólöfu Benediktsdóttur fimmtugri 4. febrúar 19971997; p. 60-63
Már JónssonÁrni Magnússon : ævisaga
Ólafur HalldórssonGrænland í miðaldaritum
Carl C. Rokkjær„Om tempusblandingen i islandsk prosa indtil 1250“, Arkiv för nordisk filologi1963; 78: p. 197-216
Didrik Arup SeipPalæografi, B: Norge og Island, Nordisk Kultur1954; XXVIII:B
« »