Handrit.org
 

Håndskrift detailjer

AM 105 fol.

Vis billeder

Landnámabók og Kristni saga; Island, 1650-1660

Navn
Jón Erlendsson 
Dødsdato
1. august 1672 
Stilling
Præst 
Roller
Skriver 
Flere detaljer
Navn
Arne Magnusson 
Fødselsdato
13. november 1663 
Dødsdato
7. januar 1730 
Stilling
Professor, Arkivsekretær 
Roller
Lærd; Forfatter; Skriver; Digter 
Flere detaljer
Navn
Björn Jónsson 
Fødselsdato
1574 
Dødsdato
28. juni 1655 
Stilling
Landman; Lovrettemand; Lovrettemand 
Roller
Forfatter; Digter; Skriver 
Flere detaljer
Navn
Halldór Torfason 
Fødselsdato
1658 
Dødsdato
1705 
Stilling
Præst 
Roller
Ejer 
Flere detaljer
Stednavn
Gaulverjabær 
Sogn
Gaulverjabæjarheppur 
Amt
Árnessýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Island 
Flere detaljer
Navn
Torfi Jónsson 
Stilling
 
Roller
Mellemmand 
Flere detaljer
Navn
Brynjólfur Sveinsson 
Fødselsdato
14. september 1605 
Dødsdato
5. august 1675 
Stilling
Biskop 
Roller
Lærd; Ejer; Forfatter; Korrespondent; Marginal 
Flere detaljer
Navn
Þuríður Sæmundsdótttir 
Stilling
 
Roller
Ubestemt 
Flere detaljer
Navn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fødselsdato
14. januar 1954 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fødselsdato
2. juni 1976 
Stilling
 
Roller
Katalogisator 
Flere detaljer
Navn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fødselsdato
19. august 1844 
Dødsdato
4. juli 1919 
Stilling
Forskningsbibliotekar 
Roller
Lærd 
Flere detaljer
Tekstens sprog
Islandsk

Indhold

1(1r-83r)
Landnámabók
Rubrik

„Hér hefir Landnámabók“

Begynder

Á þeim tíma er Ísland fannst …

Ender

„… En landið var alheiðið nær hundraði vetra.“

Bemærkning

Á undan fer formáli: „Þetta er prologus fyri bók þessi“ (bl. 1r).

Eyður á bl. 10v og 27r til að marka eyður í forriti.

Nøgleord
2(83r-97v)
Kristni saga
Rubrik

„Hér hefur Kristni sögu“

Begynder

Nú hefur það hversu kristni …

Ender

„… En Ólafur konungur Tryggvason barðist á Orminum langa næsta dag eftir Maríumessu síðari.“

Bemærkning

Án viðaukans í AM 104 fol., um útlenda biskupa á Íslandi.

Nøgleord

Fysisk Beskrivelse / Kodikologi

Materiale
Pappír.
Antal blade
xiii + 99 + xii blöð (310 mm x 200 mm). Auð blöð: 25r-26v og 98r-99v.
Foliering

  • Handritið hefur verið blaðsíðumerkt síðar með svörtu bleki, 1-194.
  • Það hefur einnig verið blaðmerkt síðar með rauðu bleki, 1-97.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 240 mm x 140 mm.
  • Línufjöldi er 25-27.
  • Eyður víða fyrir upphafsstafi og kaflafyrirsagnir.

Skrift

Með hendi Jóns Erlendssonar, blendingsskrift.

Indbinding

Skinnband frá 1992 (317 mm x 208 mm x 33 mm). Fimm saurblöð hvoru megin eru úr þessu bandi. Ræmur úr eldri saurblöðum eru á milli tveggja fremstu saurblaðanna.

Eldra bókfellsband frá 1700-1730 fylgir. Spjöld og kjölur klædd bókfelli. Átta saurblöð fremst og sjö aftast eru úr þessu bandi.

Vedlagt materiale

Þrír seðlar með hendi Árna Magnússonar:

  • Seðill 1 (186 mm x 154 mm): „Originum Islandicorum librum (Landnámabók) scripsit Sturla Legifer (Nomophylax) islandiæ, Thordi filius, qui obiit 1284. Alium origg. Island. Librum scripsit Styrmerus prior, qvi decessisse scribitur 1245. Ex hisce binis Codicibus unum fecit Haucus (Hóicus) Erlendi filius, Nomophylax vel Supremus Islandiæ Judex, qvi vixit 1306 et sequentibus addiditqve genealogiarum continuationes usqve ad sua tempora. Omnes hi in Islandia vixere, et duo priores Islandi omnino fuere. Hójcus forte natione Norvegus erat, de qvo tamen certus non sum.“
  • Seðill 2(164 mm x 105 mm): „Þetta er þess slags Landnámabók sem Björn á Skarðsá, í sinni Collection af Landnámum kallar Hauksbók.“
  • Seðill 3 (163 mm x 105 mm): „Þessa Landnámabók með Kristni sögu léði mér 1704 sr. Halldór Torfason í Bæ í Flóa. 1706 keypti ég bókina af Þuríði Sæmundsdóttur, svo að hún nú er mín.“

Seðlar og handrit eru ljósprentuð í Landnámabók. Ljósprentun handrita. Útgefandi Jakob Benediktsson. Íslenzk handrit III. Reykjavík 1974. Seðlarnir gefnir út og útskýrðir á bls. xvi.

Historie og herkomst

Proveniens

Handritið var skrifað á Íslandi ca 1650-1660, en tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 70.

Skrifað eftir Hauksbók meðan hún var heil en leifar úr henni af frumriti Landnámabókar eru í AM 371 4to. Aðrir hlutar Hauksbókar eru í AM 544 4to og AM 675 4to.

Fyrsta kver þessa handrits (bl. 1-10) var um tíma í AM 107 fol. og fyrsta kver þess handrits var hér, en þeim var víxlað þegar rannsókn í tengslum við útgáfu Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab árið 1843 leiddi í ljós að handritin höfðu blandast (sbr. Íslendinga sögur I, Kaupmannahöfn 1843, bls. XV-XXII og Katalog I, bls. 70.

Herkomst

Árni Magnússon fékk handritið að láni hjá Halldóri Torfasyni í Bæ í Flóa árið 1704. Halldór fékk það eftir föður sinn Torfa Jónsson í Gaulverjabæ, sem hefur erft það eftir Brynjólf Sveinsson biskup. Árið 1706 keypti Árni það af Þuríði Sæmundsdóttur (sbr. seðil 3).

Erhvervelse

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. október 1973.

[Additional]

[Record History]

ÞS skráði 12. september til 2. desember 2008. DKÞ færði inn grunnupplýsingar 14. nóvember 2001. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 26. október 1885(sjá Katalog I 1889:70-71 (nr. 124).

[Custodial History]

Viðgert og bundið í The Cambridge Colleges Library Conservation Consortium 1992.

Ragnar Einarsson bókbindari vann við handritið árið 1989.

Leyst úr eldra bandi árið 1973. Efni úr því bandi fylgir.

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730.

[Surrogates]

Bibliografi

ForfatterTitelRedaktørOmfang
ÍFXV: p. 3-48
Eyrbyggja saga, ed. Einar Ól. Sveinsson, ed. Matthías Þórðarson1935; IV
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Antiquarisk Tidsskrifted. Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskriftered. Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab1843-1889; I-IV
Landnámabók, Íslenzk Handrit, Series in folioed. Jakob Benediktsson1974; III
Antiqvitates Americanæp. 209
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: p. 231
Biskupa sögured. Hið Íslenzka bókmentafèlagI
Bjarni EinarssonLitterære forudsætninger for Egils saga, 1975; VIII
Studier i nordisk Grammatikp. 197
Inngangur14: p. 189
Fornsögur: Vatnsdælasaga, Hallfreðar saga, Flóamanna sagaed. Guðbrandur Vigfússon, ed. Theodor Möbiusp. xxix
Linguistic studies, historical and comparative
Grönlands historiske mindesmærkerIII: p. 209
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskrifter af det kongelige nordiske Oldskrift-Selskabed. Jón SigurðssonI: p. xiv, xxiii-xxiv
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI: p. 8
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Two treatises on Iceland from the 17th century, ed. Jakob Benediktsson1943; III
Versene i Landnámabók
Hauksbók: the Arna-Magnæan Manuscripts 371, 4to, 544, 4to, and 675 4to, ed. Ejnar Munksgaard1960; V
Jón Helgason„Til Hauksbóks historie i det 17. århundrede“, p. 1-48
Kristni-saga
Landnámabók
[Ritdómur um Hauksbók udgived efter de arnamagnæanske håndskrifter…]p. 290
[Ritdómur um Landnámabók. Hauksbók, Sturlubók, Melabók]XVIII: p. 193
Grænland í miðaldaritump. 78nm, 318
Rómversk tala af týndu blaði úr Hauksbókp. 42-48
Textabrot úr Resensbók Landnámu
ÍFXV,1: p. clvii-clix
Alfræði Sturlu Þórðarsonarp. 37-60
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; XIV
Már Jónsson„Þórður biskup Þorláksson og söfnun íslenskra handrita á síðari hluta 17. aldar“, Ráðstefnurit um Þórð biskup Þorláksson
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
Helgi Skúli Kjartansson„Af Resensbók, Kristnisögum og Landnámuviðaukum“, 2011; 22: p. 161-179
« »