Skráningarfærsla handrits
AM 113 b fol.
Skoða myndir
Íslendingabók; Ísland, 1625-1720
LATIN SMALL LETTER O WITH CURL[Special character shown similar to its original form.]
Innihald
Íslendingabók
„Schedæ Ara prests fróða“
„Íslendingabók gjörða ég fyrst biskupum vorum …“
„… en ég heiti Ari.“
Árni Magnússon nefndi þetta eintak A og áleit það bestu fáanlega uppskrift. Hann taldi Jón Erlendsson hafa skrifað það fyrir Brynjólf Sveinsson biskup eftir glötuðu skinnhandriti, eins og AM 113 a fol. sem hann nefndi B (sbr. seðil 2).
Lýsing á handriti
Handritið hefur verið blaðmerkt síðar, 1-10.
Eitt kver, 5 tvinn.
- Blöðin eru trosnuð, einkum á innri spássíu, og hefur verið gert við þau með því að líma blaðrenning langsum. Texti hefur þó ekki skerst.
- Blað 1r er skemmt efst í hægra horni.
- Bleksmitun víða.
Skrifað af Jóni Erlendssyni, kansellíbrotaskrift.
Spássíugreinar og lesbrigði úr AM 113 a fol. með hendi Árna Magnússonar frá um 1690 (Már Jónsson 1998).
Band frá nóvember 1971 (298 mm x 212 mm x 14 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk. Grófari dúkur á kili og hornum. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra þessu bandi.
Fjórir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar með upplýsingum um uppruna, feril o.fl.
- Seðill 1 (merktur a, 232 mm x 163 mm): „þad sem eg hier ur Codice B. so superstitiose annoterad hefi umm aisteins, Raikiarvik. airi. grai eda önnur þvilik ord, ætla eg ei sie ad miklu gagni, þvi þad er ei annad enn combinatio apicum inter ducendum literas. og finnst allvida i þessu Exemplari alïka durctus annarstadar, so sem. gi id est gi fere semper gr id est gr. ga id est ga. hu id est gu gs id est gs. li id est li. ns id est ns. un id est un. an id est aan sæpins am id est am sæpins nv id est nu ra id est ra og id est og si id est si havi id est havi J codice B er odinaire s þar sem her er [hátt-]s præcipue in fine, sæpe etiam in principio et medio. Jsland ibi sæpus ubi hic Jsland. Ego aliqvedo ista corrigere negte xi. u. pro v. et viceversa kann og vera ad þar aptar finnizt er her corrigerad er. so eru og þar stundum tvo strik(") upp ifir vocaibus, sem eg eigi um hedte ad annotera.“
- Seðill 2 (merktur b, 206 mm x 162 mm): „þetta Exemplar hefi eg til eignar feinged ad Þorde Jonssyne, enn hann skar þad ut framan ur bok Þorbiargar Vigfussdottur, fodursystur sinnar. þad er accuratissime allra þeirra Exemplarium, sem eg sied hefi, og eckert hygg eg betra til vera, epter þad Codex pregamenus er under lok lidinn. Eg kalla þad hia mier Codicem A. qvasi accuratissimum. vel primarium. Variæ leciones, sem hier allstadar annoterad er med minne hende, eru teknar ur Exemplare odru med hendi Sr Jons Erlendzsonar ritudu 1651. þad hefur fyrrum ätt Torfe Jonsson i Bæ, og erft þad epter sal. Mag. Bryniolf Sveinsson. enn eg feck þad fra Þorlaki Þordarsyne, biskup. og var þä fyrst framan i störu bok, sem eg tok i sundr, og separeradr tractatus. þetta Exemplar kalla eg hia mier Codicem B. potest esse Baiensem eda og secundum, ex ordine liberarum orimarium Alphabeti. “
- Seðill 3 (merktur c, 206 mm x 162 mm): „Um Codicem B. er min gäta, ad Sr Jon mune hann ex membrana fyrst uppskrifad hafa. su skrift mine eigi Mag. Bryniolfi likad hafa (þvi þesse Codex er og reingre enn Codex A. sem af Collatione er ad siä). Mune so Sr Jon (α) a ny Codicem membraneum uppskrifad (β) hafa, og lagt sig epter ad fylgia betur literaturæ Codicis membranei, hvar um honum þö eige synt var. og sie so su sidare, betur, Copa, þesse Codex A. Sie þetta nu villt gäta, þa er vïst ad hverigt þessara Exemplarium (A. eda B.) er skrifad epter odru. þvi i bädum þeim finnast einstoku ordi sem i hinu utelaten eru. vide Collationem. α) älika og sagner eru, ad til sie geinged um Sæmundar Eddu, sem Mag. Bryniolfr skal hafa lated tvisvar skrifa adr enn honum likade skriften. β) Endelega kynne og vera, ad Codex A. være fyrst skrifadur, og hefde Biskup hann annadhvert burt lied, burtgefed, eda i annann mäta eitt exemplar enn nu hafa viliad, og þar fyrer Sr Jon bokfelled ad nyu afhendt til nyrrar utskriftar. hann so Codicem B. epter bokfellinu skrifad, enn flytt sier, epter vanda, og vered suo minus accuratus.“
- Seðill 4 (merktur d, 206 mm x 162 mm): „bädum þessum Codicibus A. og B. er audur pappir aptanvid, hvar af audrädid er, at bokfelled hefur eige meira innehallded er hier er vitad.“
Uppruni og ferill
Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til um 1650 í Katalog I, bls. 74, en virkt skriftartímabil skrifara var ca 1625-1672.
Handritið var áður hluti af stærri bók (sbr. seðil). Í þeirri bók voru einnig AM 13 fol., AM 34 II fol., AM 49 fol., AM 148 fol., AM 155 fol. og AM 185 fol. (Agnete Loth 1960 og Jón Helgason 1970). AM 113 c fol. var sett í bókina í stað b (sbr. seðil í AM 113 c fol.).
Árni Magnússon fékk handritið að gjöf frá Þórði Jónssyni, sem skar það framan úr bók Þorbjargar Vigfúsdóttur, föðursystur sinnar (sbr. seðil 2r).
Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 8. apríl 1974.
Aðrar upplýsingar
Viðgert og bundið af Birgitte Dall í nóvember 1971.
Bundið af Otto Ehlert á árunum 1880-1920? Það band fylgir ekki.
Gömul viðgerð á bl. 1.
- Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
- Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
- Ljósmyndir frá 1990 á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, ljósmyndari Jóhanna Ólafsdóttir.
- Tvær negatífar filmur frá 1989 (öskjur 337 og 339) á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi
- Ljósprent í Íslendingabók Ara fróða. AM. 113a and 113b, fol. Íslenzk Handrit, Series in folio I (1956).
Notaskrá
| Höfundur | Titill | Ritstjóri / Útgefandi | Umfang |
|---|---|---|---|
| Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamling | ed. Kristian Kålund | ||
| Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamling | ed. Kristian Kålund | ||
| Íslendingabók Ara fróða. AM. 113a and 113b, fol. Íslenzk Handrit, Series in folio I | |||
