Handritaskrá Árnastofnunar

Tilraunaútgáfa

Ísland Akranes Í einkaeigu VG 1

Kvæðabók

Íslenska 1r Jólavers Eitt jólavers með tón: Eitt nú er útrunnið lífsins ár Heilög jól, höldum í nafni Krists … … hann fæddist, hann fæddist oss / frelsarinn Jesús. Amen. Eitt nú er útrunnið lífsins ár 1r Nýársvers Eitt nýársvers með tón: Eilíft lífið er æskilegt er Árið fagnaðar oss þú gef … … sældar ár deyjendum. Amen. Eilíft lífið er æskilegt 1v-6r Sálmur Einn sálmur. Með tón: Eilíft lífið er æskilegt Guð gefi oss öllum góða nótt … … ó, drottinn, lofi þig. Amen. Eilíft lífið er æskilegt 6v-8v Sálmur Ein lítil söngvísa til upphvatningar og yfirbótar á þessum háskasamlega tíma. Með tón: Heyr þú til heimsins Miskunnar faðirinn mildi … … eilíft fagnaðar ár. Heyr þú til heimsins Sálmabók svo skal enda / vér syngjum Guði lof / að oss réði aumum senda / andlega lærdóms gjöf / iðkum slíkt oft og tíðum / af huga svo himnum á / syngjum með sigri fríðum / sætasta halelújá. Amen. Filippus Jónsson á (bl. 8v). 9r-11v Huggunarkvæði Ein fögur eftirlíking fyrir þá sem missa sína ástvini. Með tón: Ó, þú eilífi Guð Ó, þú óþyrmið haf … … Guð láti oss oss ætíð gá að því. Amen. Ó, þú eilífi Guð 12r-13r Sálmur Annar sálmur um sálarinnar ástríðendur Mörg vill hryggja hugann pín … … fyrir utan rýrð er amen. Anno 1835 (bl. 13r). 13r Sálmvers Eitt vers með tón: Mikilli farsæld mætir sá Pundið er stórt þess minnast má … … eflaust hér liggja vann. Amen. Mikilli farsæld mætir sá 13v Sálmvers Annað vers. Með tón: Eilíft lífið er æskilegt Mín stundleg ævi þegar þver … … og ódauðleikans vellyst. Amen. Eilíft lífið er æskilegt 13v-16r Sálmur Einn ágætur sálmur. Tón: Hvað skal oss angra hér Ó, gæskunnar ljúfust lind … … að bæta minn hjartans kvíða. Amen. Hvað skal oss angra hér 16r-v Stefán Hallkelsson Sálmur Sálmur Stefáns Hallkelssonar. Tón: Sæll Jesú sæti Til þín trúfasti tryggða vinur … … gloría tibi Jesús. Amen. Sæll Jesú sæti Upphafsstafirnir PJS (Filippus Jónsson) eru skrifaðir inn í upphafsstaf síðasta erindis, sem er H (bl. 16v). 17r-18r Kvæði … augsýn í … … fræðið ent eg get. Endirinn. Vantar framan af. Hefst í miðju 18. erindi af 25. Párað anno 1833 af P.J.S. (bl. 18r). 18r-22v Sjóhrakningssálmur Einn sjóhrakningssálmur með tón: Annar ræninginn ræddi Eilífur allsvaldandi … … lofið Guð eilíf ár. Amen. Amen. Annar ræninginn ræddi 22v Sálmvers Eitt vers með lag: Ó, Guð, vor faðir, sem í himnaríki ert Rakinn? blóðferil hefi eg … … leið þú mig þegar lífið þver. Ó, Guð, vor faðir, sem í himnaríki ert 23r Sálmvers Eitt vers með lag: Faðir vor sem á himnum ert Gef þú, drottinn, oss góða nótt … … gef þú oss farsæla dauðastund. Amen. Faðir vor sem á himnum ert 23r Sálmvers Annað vers með lag: Óvinnanleg borg er vor Guð Jesús í blíðan blóðfaðm þinn … … skært ljós þitt lát mér skína. Amen. Óvinnanleg borg er vor Guð 23v Sálmvers Þriðja vers með lag: Eiflíft lífið er æskilegt Gefi oss drottinn góða nótt … … farsælust eilíf ró. Amen. Eiflíft lífið er æskilegt 23v Hallgrímur Pétursson Sálmvers Fjórða vers með lag: Jesús Kristur að Jórdan kom Gleym minni synd og gef mér náð … … amen, ó, drottinn mæti. Amen. Jesús Kristur að Jórdan kom 23v Sálmvers Fimmta vers með lag: Annar ræninginn ræddi Ó, Jesú Guðs son góði … … kyrtli réttlætis þín. Amen. Annar ræninginn ræddi 24r-25v Sálmur Einn góður sálmur. Tón: Hjartað þankar hugur sinni Hvenær viltu héðan kalla … … eilíflegar þakkir segja. Amen. Hjartað þankar hugur sinni 25v-26v Sálmur Annar sálmur. Með sínum tón. Anda þinn, Guð, mér gef þú víst … … um aldir ríki og æra. Amen. Anno 1834. PJSA (bl. 26v). 26v Hallgrímur Pétursson Bergmál Dvergmál Dverg-mál Mun Guð marga til dóms kalla — alla … … Guð gefi að vér sjáum þá menn — Amen. Ljóðmæli 4 (2010). Pappír. i + 26 + i blöð í octavo-broti ( 167 112 ).

Blöð handritsins eru ótölusett.

Kver I: bl. 1-8, 4 tvinn. Kver II: bl. 9-16, 4 tvinn. Kver III: bl. 17-18, 1 tvinn. Kver IV: bl. 19-26, 4 tvinn.

Hugsanlegt er að kver II eigi heima aftast í handritinu (sbr. bl. 13r, þar sem ritunarár er 1835).

Blöðin eru notkunarnúin, sérstaklega á útsniði. Tvö fremstu kverin eru laus úr bandi. Saurblöðin eru trosnuð og götótt, einkum fremra blaðið.

Eindálka. Leturflötur er ca 150-158 80-90 . Línufjöldi er ca 20-29. Griporð sums staðar, e.t.v. með annarri hendi. Lokaerindi endar í totu á bl. 6r.

Að mestu leyti með hendi Filippusar Jónssonar (sbr. bl. 18r), snarhönd. Pennaflúraðir upphafsstafir bl. 1v (G), 6v (M), 9r (O), 11v (Þ), 12r (M, L, H, V, V, H, Þ, O, J), 13r (Þ), 15v (Þ), 16r (T), 16v (H), 18r (E), 22v (H), 23v (G, G, O), 24r (H), 25v (A). Lítill skrautbekkur með Anno fyrir framan og ártalið 1835 fyrir aftan á bl. 13r. Annar skrautbekkur á bl. 23v. Lítil pennateikning af plöntu milli kvæða á bl. 13v og önnur við skrautbekkin á bl. 13r. Fyrirsögn kvæðis er með stærra letri og lítillega pennaflúrað (bl. 18r, 24r, 25v.

Band líklega frá ritunartíma eða nokkru síðar ( 173 95 11 ).

Kver eru saumuð á þrjá hamptauma sem festir eru í þunn tréspjöld klæddum bókfelli með blindþrykktu blóma- og rammamunstri. Bókfellið, sem er brúnlitað að utanverðu, er snjáð.

Fremst og aftast eru sendibréf sem þjóna sem spjaldblöð og saurblöð, þ.e. eru að hálfu límd innan á kápu. Undir annað þeirra (fremra saurblað) skrifar Einar Guðmundsson undir hitt (aftara saurblað) Guðmundur Eiríksson og er það ársett 1834. Á því kemur fyrir bæjarnafnið Hamarsholt, en bær með því nafni var í Skeiða- og Gnúpverjahreppi í Árnessýslu en fór í eyði 1875. Fyrra bréfið er stílað á Mr. Guðmund á Íslandi. Föðurnafnið er trúlega á þeirri hlið sem snýr að spjaldi.

Handritið var skrifað á Íslandi á fyrri hluta 19. aldar, líklega í Árnessýslu á árunum 1833-1835 (sbr. bl. 13r, 18r, 26v).

Handritið er í eigu Vals Gunnarssonar, Akranesi, sem fékk það að gjöf frá Sigríði Beinteinsdóttur (1912-2008), systur Sveinbjörns Beinteinssonar allsherjargoða.

Sigríður fæddist í Grafardal en bjó síðar á Hávarsstöðum í Melasveit en lést á Akranesi.

Filippus Jónsson, sem líklega er skrifari handritsins, er fyrsti eigandi þess, en nafn hans kemur fyrir á bl. 8v og upphafsstafir á bl. 17v, 18r, 26v.

ÞS skráði 16.-18. febrúar 2009. Handritið var í láni hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum frá júlí 2007 til 2010. Stafrænar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Ljósmyndari Jóhanna Ólafsdóttir. Migrated from MASTER to P5