Handritaskrá Árnastofnunar

Tilraunaútgáfa

 Ísland Reykjavík Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum Handritasvið Safn Árna Magnússonar AM 121 fol. 148 Íslenska 1r-78v Sturlunga saga Útdráttur skyldur þeim sem er í AM 119 fol., með þátta- og kaflaskiptingu að hluta og án Árna sögu biskups. 1r-4v Íslendingasagan mikla, í tíu þætti sundurdeild og niðurköfluð. Fyrsti þáttur. Af Hafliða Mássyni og Þorgils Oddasyni. 1. kap. Hjör konungur, son Hálfs konungs … … og andaðist anno 1130. 4v-5v Annar þáttur hljóðandi um ættartölur ýmsra höfðingja á Íslandi fyrri alda. [B]örn þeirra Þorgils Oddasonar og Kolfinnu Hallsdóttur … … er þar bjó síðan. 5v-8v Þriðji þáttur af Sturlu Þórðarsyni [Þ]órður Gilsson faðir Sturlu … … um bróður hans. Texti blaðs 8 hefur skerst lítillega. 8v-15v Fjórði þáttur af Guðmundi hinum dýra Guðmundur hét bóndi Eyjólfsson … … er þar bjó síðan. 15v-24v Fimmti þáttur af Þorvaldi Vatnsfirðingi [Þ]ar tekur nú til frásagnar … … og skildu við það. 24v-29v Sjötti þáttur af Þorvaldssonum, Þórði og Snorra. [D]rottinsdaginn eftir brennu Þorvalds … … hafði goldið honum.

Hér eftir er í handriti ekki um númeraða þátta- eða kaflaskiptingu að ræða.

 29v-45r Sjöundi þáttur af Órækju Snorrasyni. [Þ]etta vor sem nú var frá sagt … … að draga saman vináttu þeirra frænda, var það og auðvelt.

Skriftin breytist eða annar skrifari er að verki á blöðum 34r-45r og eftir blað 34v og handritið út í gegn eru kaflar ekki lengur númeraðir; skrifari skilur þó eftir eyður fyrir slíkt við kaflaskil.

Þáttaskil eru greinileg á blaði 45r þó upphaf næsta þáttar á blaði 45v sé án fyrirsagnar.

 45v-64r [E]inum vetri vetri (!) eftir lát Snorra Sturlasonar … … og skildust þeir við svo búið.

Engin fyrirsögn.

Skriftarlag breytist aftur á blöðum 45v-78v.

 64r-78v Af Þorgils skarða Böðvarssyni, Þórðarsonar, Sturlusonar. [B]öðvar bjó á Stað, Þórðarson … … hér á Íslandi sat Gissur jarl heima á Stað. Pappír. i + 78 + i blöð ( 297 196 ). Blað 78v er að mestu autt.

Eldri blaðmerking: 189-266.

Tíu kver. Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn. Kver II: blöð 9-16, 4 tvinn. Kver III: blöð 17-24, 4 tvinn. Kver IV: blöð 25-32, 4 tvinn. Kver V: blöð 33-40, 4 tvinn. Kver VI: blöð 41-48, 4 tvinn. Kver VII: blöð 49-56, 4 tvinn. Kver VIII: blöð 57-64, 4 tvinn. Kver IX: blöð 65-74, 5 tvinn. Kver X: blöð 75-78, 2 tvinn.

Blöðin eru víða trosnuð á jöðrum og sumstaðar hafa bæði innri og ytri spássíur verið styrktar (sbr. 25r og 33r). Texti sést víða í gegn (sjá t.d. 29r-30v). Blekklessur eru t.d. á blaði 30r. Sumstaðar eru blettir á blöðum; bæði á textafleti (án þess þó að skemma textann) og spássíum (sbr. 32r-v og 74r-v).

Tvídálka.

Sumstaðar er strikað fyrir dálkum og spássíum með bleki eins og t.d. á rekto hliðum blaða 9r-15r.

Víða annars staðar má greina línur sem hugsanlega hafa verið dregnar með beini til afmörkunar dálka og spássía, sbr. t.d. á blaði 31v.

Leturflötur er ca 245-270 150-170 og leturflötur hvors dálks er ca 245-270 75-85 . Innri dálkar eru að jafnaði breiðari en þeir ytri. Eyður fyrir upphafsstafi (sjá t.d. blöð 1v-2r). Eyður fyrir þáttamerkingar og kaflanúmer (sjá t.d. blöð 45v og 64r). Griporð eru víðast hvar (sjá t.d. blöð 15v-16r og 64v-65r).

Með hendi Þorsteins Björnssonar á Útskálum. Fljótaskrift. Skrift á blöðum 34r-45r er með öðru bleki og hallar öfugt við fyrri skrift; hún er settari en þó með fljótaskriftareinkennum (h, s, r…). Skriftarlag er sömuleiðis með öðru móti á blöðum 45v-48v og eitthvað áfram. Fyrirsagnir og kaflanúmer textans eru víðast með stærra letri en meginmálið (sjá blöð 4v-5r og 5v-6r).

Handritið er merkt sem Compendium B á blaði 1r með hendi frá 18. öld.

Band frá 1974 ( 300 223 23 ). Pappaspjöld eru klædd fínofnum líndúk. Grófari dúkur er á kili og hornum, saumað á móttök.

Í eldra bandi voru spjöld og kjölur klædd bókfelli úr kirkjulegu latnesku handriti.

Fastur seðill ( 156 120 með hendi Árna Magnússonar: [efst á seðlinum, krossað og skrifað með ljósara bleki: 1709. 16. Novembris Olafi Einars syne send til läns Sturlunga saga folio med smárre skrift ur bok Sr Þorsteins ä Setbergi.] hun er aptur komin, kannske hann hafi lated uppskrifa ur henne. [Loks með mun yngri skrift: Er partur ur bok Sr Þorsteins Biörns sonar, er sidar ätti Sigurdr Biörns son Lögmadr]

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett til 17. aldar í Katalog I , bls. 83, en virkt skriftartímabil Þorsteins Björnssonar var ca 1630-1675. Það var áður hluti af stærri bók (sbr. seðil), þar blöð 189-266. Í þeirri bók voru einnig AM 158 fol., AM 181 a-h fol., AM 181 k-l fol. og AM 204 fol. (sbr. JS 409 4to).

Bókin sem handritið tilheyrði var í eigu skrifarans, sr. Þorsteins Björnssonar, og síðar Sigurðar Björnssonar lögmanns (sbr. seðil). Árni Magnússon tók bókina í sundur og lánaði Ólafi Einarssyni þennan hluta árið 1709 (sbr. seðil).

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 17. apríl 1974.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 6. nóvember 1885 Katalog I , bls. 83 (148), DKÞ skráði 13. desember 2001, VH skráði handritið skv. TEIP5 reglum 17. febrúar 2009; lagfærði í nóvember 2010.

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í mars 1974. Eldra band fylgir.

Gömul viðgerð, pappírsstrimlar límdir á blaðkanta.

Stafrænar myndir á www.sagnanet.is. Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn. Negatíf filma og negatíf örfilma frá 1995 á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi (öskjur 423 og 419).

Guðbrandur Vigfússon 1878,Sturlunga saga clxxviii Guðrún Ása Grímsdóttir 1996, Heimkynni Sturlunga sögu, Skjöldur 1112-16; Jensen, Gillian Fellows 1962, Hemings þáttr Áslákssonar; Ed. Arn. B3xxiii; Jón Helgason 1938, Byskupasögur, Ed. Arn. A.13 .I39-40; Jónas Kristjánsson 1952, Valla-Ljóts saga, STUAGNL63xi; Kålund, Kristian 1906, Sturlunga saga efter membranen Króksfjarðarbók. Utfyldt efter Reykjafjarðarbók.; Kålund, Kristian 1917, Kirialax saga, STUAGNLxvi; Slay, Desmond 1997, Mírmanns saga, Ed. Arn. A 17; Slay, Desmond 1972,Romances, Early Icelandic Manuscripts in Facsimile X22, 23; Springborg, Peter 1977, Antiqvæ Historiæ Lepores - om renæssancen i den islandske håndskriftproduktion i 1600-tallet. Gardar8 53-89; Suhm, Peter Friederich 1771, Samlinger; Þorleifur Hauksson 1972, Árna saga biskupsRit 2 Migrated from MASTER to P5 0000r-FB 0000v-FB 0001r-FFl 0001v-FFl accMat01r accMat01v 0001r 0001v 0002r 0002v 0003r 0003v 0004r 0004v 0005r 0005v 0006r 0006v 0007r 0007v 0008r 0008v 0009r 0009v 0010r 0010v 0011r 0011v 0012r 0012v 0013r 0013v 0014r 0014v 0015r 0015v 0016r 0016v 0017r 0017v 0018r 0018v 0019r 0019v 0020r 0020v 0021r 0021v 0022r 0022v 0023r 0023v 0024r 0024v 0025r 0025v 0026r 0026v 0027r 0027v 0028r 0028v 0029r 0029v 0030r 0030v 0031r 0031v 0032r 0032v 0033r 0033v 0034r 0034v 0035r 0035v 0036r 0036v 0037r 0037v 0038r 0038v 0039r 0039v 0040r 0040v 0041r 0041v 0042r 0042v 0043r 0043v 0044r 0044v 0045r 0045v 0046r 0046v 0047r 0047v 0048r 0048v 0049r 0049v 0050r 0050v 0051r 0051v 0052r 0052v 0053r 0053v 0054r 0054v 0055r 0055v 0056r 0056v 0057r 0057v 0058r 0058v 0059r 0059v 0060r 0060v 0061r 0061v 0062r 0062v 0063r 0063v 0064r 0064v 0065r 0065v 0066r 0066v 0067r 0067v 0068r 0068v 0069r 0069v 0070r 0070v 0071r 0071v 0072r 0072v 0073r 0073v 0074r 0074v 0075r 0075v 0076r 0076v 0077r 0077v 0078r 0078v 9901r-RFl 9901v-RFl 9999r-RB 9999v-RB ccp